Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 20

ब्रह्मा मच्छरनिर्भिन्नः स्वसुतां चकमे ततः । जनयामास तान्विप्रान्वालखिल्यांस्तथाविधान्

brahmā maccharanirbhinnaḥ svasutāṃ cakame tataḥ | janayāmāsa tānviprānvālakhilyāṃstathāvidhān

എന്റെ ബാണം കൊണ്ട് ഭേദിക്കപ്പെട്ട ബ്രഹ്മാവ് അപ്പോൾ തന്റെ തന്നെ പുത്രിയെ ആഗ്രഹിച്ചു; തുടർന്ന് വാലഖില്യാദി അതുപോലെയുള്ള ബ്രാഹ്മണ ഋഷിമാരെ ജനിപ്പിച്ചു।

ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
मत्my
मत्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष-सर्वनाम, षष्ठी-समासपूर्वपद-रूप (genitive stem ‘my’)
शरarrow
शर:
None
TypeNoun
Rootशर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; समासाङ्ग (compound member)
निर्भिन्नःpierced
निर्भिन्नः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootनिर् + भिद् (धातु) → निर्भिन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘विदारितः/विद्धः’
स्वसुताम्his own daughter
स्वसुताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्व + सुता (प्रातिपदिक); समासः
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘स्वस्य सुता’
चकमेdesired / lusted after
चकमे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकम् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्; ‘कामयामास/अकामयत्’
ततःthen
ततः:
None
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रम/अनन्तरार्थक (then/thereupon)
जनयामासgenerated / produced
जनयामास:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्; ‘जनयति स्म’
तान्those
तान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम
विप्रान्brāhmaṇas/sages
विप्रान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
वालखिल्यान्Vālakhilya sages
वालखिल्यान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवालखिल्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; ऋषिविशेष-नाम
तथाthus
तथा:
None
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (thus/in that manner)
अविधान्of such a kind
अविधान्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअविध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम्—‘तादृशान्’ (of such kind)

Kāma (Puṣpaśara)

Type: kund

Scene: Kāma narrates Brahmā’s being pierced by desire and the unsettling moment of longing for his daughter, followed by the emergence of tiny ascetic sages (Vālakhilyas) as a paradoxical outcome.

K
Kāma
B
Brahmā
V
Vālakhilya

FAQs

The Purāṇas depict desire as a destabilizing force; dharma requires vigilance even for the highest authorities.

The line is part of a tīrtha-mahātmya chapter but does not itself identify a particular sacred site.

No explicit vrata, dāna, or snāna instruction appears in this verse.