Adhyaya 110

Verse 1

श्रीदेव्युवाच । नैतेष्वपि सुरश्रेष्ठ सर्वेषु भुवि मानवाः । अपि दीर्घायुषो भूत्वा स्नातुं शक्ताः कथंचन

ശ്രീദേവി അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ ദേവശ്രേഷ്ഠാ! ഭൂമിയിലെ മനുഷ്യർ ദീർഘായുസ്സുള്ളവരായാലും, ഈ എല്ലാത്തീർത്ഥങ്ങളിലും സ്നാനം ചെയ്യാൻ യാതൊരു വിധത്തിലും കഴിവുള്ളവർ അല്ല।

Verse 2

एतेषामपि साराणि मम तीर्थानि कीर्तय । येषु स्नातो नरः सम्यक्सर्वेषां लभते फलम्

ഇവയിൽ സാരമായ എന്റെ പ്രധാന തീർത്ഥങ്ങളെ കീർത്തിക്കുക; അവയിൽ വിധിപൂർവ്വം സ്നാനം ചെയ്താൽ മനുഷ്യൻ എല്ലാത്തീർത്ഥങ്ങളുടെയും ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 3

ईश्वर उवाच । एतेषां मध्यतो देवि तीर्थाष्टकमनुत्तमम् । अस्ति स्नातैर्नरैस्तत्र सर्वेषां लभ्यते फलम्

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ ദേവി, ഇവയുടെ മദ്ധ്യേ അനുത്തമമായ തീർത്ഥാഷ്ടകം ഉണ്ട്; അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ മനുഷ്യർക്ക് സർവ്വ തീർത്ഥഫലവും ലഭിക്കുന്നു।

Verse 4

नैमिषं चैव केदारं पुष्करं कृमिजांगलम् । वाराणसी कुरुक्षेत्रं प्रभासं हाटकेश्वरम्

നൈമിഷം, കേദാരം, പുഷ്കരം, കൃമിജാംഗലം, വാരാണസി, കുരുക്ഷേത്രം, പ്രഭാസം, ഹാടകേശ്വരം—ഇവയാണ് (എട്ട്) പ്രസിദ്ധ പുണ്യക്ഷേത്രങ്ങൾ।

Verse 5

अष्टास्वेतेषु यः स्नातः सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः । स स्नातः सर्वतीर्थेषु सत्यमेतन्मयोदितम्

ഈ എട്ട് (ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ) യഥാവിധി ദൃഢശ്രദ്ധയോടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ, സർവ്വ തീർത്ഥങ്ങളിലും സ്നാനം ചെയ്തവനായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു—ഇത് ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കുന്ന സത്യം।

Verse 6

श्रीदेव्युवाच । कलिकाले महादेव भविष्यति कथंचन । स्नानं तस्मान्मम ब्रूहि यत्सारं तीर्थमेव हि

ശ്രീദേവി അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ മഹാദേവാ, കലിയുഗത്തിൽ ജീവികളുടെ അവസ്ഥ എങ്ങനെ ആയിരിക്കും? അതിനാൽ സാരഭൂതമായ ആ സ്നാനവും ആ തീർത്ഥവും എനിക്ക് പറഞ്ഞു തരുക।

Verse 7

अष्टानामपि चैतेषां देवदेव त्रिलोचन । यद्यहं वल्लभा भक्ता तथा चित्तानुवर्तिनी

ഹേ ദേവദേവ ത്രിലോചനാ! ഞാൻ സത്യമായി നിങ്ങളുടെ പ്രിയയും ഭക്തയും നിങ്ങളുടെ ചിത്താനുസാരിണിയുമെങ്കിൽ, ഈ എട്ടിൽ (എനിക്ക് പറഞ്ഞു തരുക)…

Verse 8

ईश्वर उवाच । अष्टानामपि देवेशि क्षेत्राणामस्ति चोत्तमम् । एतेषामपि तत्क्षेत्रं हाटकेश्वरसंज्ञितम्

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ ദേവേശീ! ഈ എട്ട് പുണ്യക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് പരമോത്തമം; അവയിൽ ആ ക്ഷേത്രം ‘ഹാടകേശ്വര’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്।

Verse 9

यत्र सर्वाणि क्षेत्राणि संस्थितानि ममाज्ञया । तथान्यानि च तीर्थानि कलिकालेऽपि संस्थिते

അവിടെ എന്റെ ആജ്ഞയാൽ എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളും നിലകൊള്ളുന്നു; അതുപോലെ മറ്റു തീർത്ഥങ്ങളും കലിയുഗത്തിലും സ്ഥിരമായി നിലനിൽക്കുന്നു।

Verse 10

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तत्क्षेत्रं सेव्यमेव हि । मानुषैर्मोक्षमिच्छद्भिः सत्यमेतन्म योदितम्

അതുകൊണ്ട് സർവ്വപ്രയത്നത്തോടെയും ആ ക്ഷേത്രത്തെ നിശ്ചയമായി സേവിക്കണം; മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്ന മനുഷ്യർക്കായി—ഇത് ഞാൻ പ്രസ്താവിച്ച സത്യം.

Verse 11

सूत उवाच । एतद्वः सर्वमाख्यातमष्टषष्टिसमुद्भवम् । समुच्चयं द्विजश्रेष्ठा नामदेवसमन्वितम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ! അഷ്ടഷഷ്ടിയിൽ നിന്നുദ്ഭവിച്ച ഈ സമുച്ചയം, ദിവ്യനാമങ്ങളോടുകൂടിയതായി, ഞാൻ നിങ്ങളോട് പൂർണ്ണമായി വിവരിച്ചു.

Verse 13

यश्चैतत्पठते भक्त्या ह्यष्टषष्टिसमुद्भवम् । स्नानजं लभते पुण्यं शृण्वानः श्रद्धयान्वितः

ഭക്തിയോടെ അഷ്ടഷഷ്ടിയിൽ നിന്നുദ്ഭവിച്ച ഈ പാഠം ജപിക്കുന്നവൻ തീർത്ഥസ്നാനജന്യ പുണ്യം പ്രാപിക്കുന്നു; ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുന്നവനും അതേ ഫലം നേടുന്നു।

Verse 110

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्य ऽष्टषष्टितीर्थमाहात्म्यवर्णनंनाम दशोत्तरशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ഷഷ്ഠ ഗ്രന്ഥമായ നാഗരഖണ്ഡത്തിൽ, ശ്രീഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിലെ “അഷ്ടഷഷ്ടി തീർത്ഥമാഹാത്മ്യവർണ്ണനം” എന്ന നൂറ്റിപ്പത്താം അധ്യായം സമാപ്തമായി।