Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 2

एतेष्वहं वरारोहे सर्वेष्वेव व्यवस्थितः । नाम्ना चान्येषु तीर्थेषु त्रिदशानां हितार्थतः

eteṣvahaṃ varārohe sarveṣveva vyavasthitaḥ | nāmnā cānyeṣu tīrtheṣu tridaśānāṃ hitārthataḥ

ഹേ വരാരോഹേ, ഈ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും ഞാൻ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു; ദേവഗണങ്ങളുടെ ഹിതാർത്ഥമായി മറ്റു തീർത്ഥങ്ങളിലും വിവിധ നാമങ്ങളാൽ ഞാൻ വിരാജിക്കുന്നു.

एतेषुin these/among these
एतेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), बहुवचन; सर्वनाम
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
वरारोहेO noble-hipped one
वरारोहे:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवरारोहा (प्रातिपदिक; वर + आरोहा)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारय (वरम् आरोहः/आरोहा यस्याः)
सर्वेषुin all
सर्वेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (एतेषु/तीर्थेषु)
एवindeed
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle), अवधारणार्थे (indeed/only)
व्यवस्थितःabiding/present
व्यवस्थितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootवि + अव + स्था (धातु) → व्यवस्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (past active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि—‘स्थितः/निविष्टः’
नाम्नाby name
नाम्ना:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
and
:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
अन्येषुin other
अन्येषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (तीर्थेषु)
तीर्थेषुin sacred places
तीर्थेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन
त्रिदशानाम्of the gods
त्रिदशानाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootत्रिदश (प्रातिपदिक; त्रि + दश)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन; द्विगु-समास (त्रयः दश येषां—देवाः)
हितार्थतःfor (their) benefit
हितार्थतः:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootहितार्थतः (अव्यय; हित + अर्थ + तस्)
Formअव्यय (adverb), तसिल्-प्रत्ययान्त; अर्थे—हितार्थेन/हिताय (for the sake of welfare)

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Sarva-tīrtha-adhivāsa (Śiva’s abiding in all tīrthas)

Type: kshetra

Listener: Pārvatī (varārohā)

Scene: A single luminous Śiva-form radiating into many localized liṅgas/temples, each labeled with a different name; devas receive blessings, indicating ‘tridaśānāṃ hitārtha’ (for the gods’ welfare).

Ī
Īśvara (Śiva)
D
Devī (Varārohā)
T
Tridaśa (the gods)
T
Tīrthas (concept)

FAQs

The divine is accessible through tīrthas and through nāma (sacred names), showing a theology of omnipresence expressed via sacred geography.

No single site is singled out; the verse asserts Śiva’s establishment across all tīrthas, with distinct names in different locales.

Implied practice: remembering/using the appropriate divine name associated with each tīrtha.