Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 73
हीनानुक्रोशतो मानान्न च वक्ष्यामि किंचन । वक्ता श्रोता च वाक्यं च यदा त्वविकलं भवेत्
hīnānukrośato mānānna ca vakṣyāmi kiṃcana | vaktā śrotā ca vākyaṃ ca yadā tvavikalaṃ bhavet
ഹീനരോടുള്ള കരുണയും യോഗ്യരോടുള്ള ആദരവും കൊണ്ടു ഞാൻ യാദൃശ്ചികമായി ഒന്നും പറയുകയില്ല. വക്താവും ശ്രോതാവും വാക്യവും—മൂന്നും അവികലമായിരിക്കുമ്പോഴേ വാക്ക് ഉച്ചരിക്കുവാൻ യോഗ്യമാകൂ.
Lomaharṣaṇa/Sūta (deduced, Māheśvara-khaṇḍa narrative frame)
Scene: A composed teacher pauses before speaking, weighing compassion for the unready and honor for the worthy; the listener sits attentive; the spoken words appear as a luminous, orderly script only when all are aligned.
FAQs
Right speech depends on fitness of context: a capable speaker, a receptive listener, and a clear message.
None is specified; the verse teaches universal dharma regarding discernment in speech.
No external rite; it prescribes ethical restraint and situational discernment.