Adhyaya 19

Verse 1

श्रीसूत उवाच । तारकब्रह्मणस्तस्य तीर्थे स्नात्वा द्विजोत्तमाः । लक्ष्मणस्य ततस्तीर्थमभिगच्छेत्समाहितः

ശ്രീസൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ! താരകബ്രഹ്മന്റെ തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, പിന്നെ സമാഹിതചിത്തത്തോടെ ലക്ഷ്മണതീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകണം.

Verse 2

श्रीलक्ष्मणस्य तीर्थे तु स्नात्वा पापैर्विमोचिताः । मुक्तिं प्रयांति विमलामपुनर्भवलक्षणाम्

ശ്രീലക്ഷ്മണന്റെ പുണ്യ തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തരായി, പുനർജന്മമില്ലാത്ത നിർമല മോക്ഷം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 3

स्नानाल्लक्ष्मणतीर्थे तु दारिद्र्यं नश्यतेखिलम् । आयुष्मान्गुणवान्विद्वान्पुत्रश्चैवास्य जायते

ലക്ഷ്മണതീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ സർവ്വ ദാരിദ്ര്യം മുഴുവനായി നശിക്കുന്നു; അവനു ദീർഘായുസ്സും ഗുണവും വിദ്യയും ഉള്ള പുത്രൻ ജനിക്കുന്നു.

Verse 4

कूले लक्ष्मणतीर्थस्य तन्मन्त्रं जपते तु यः । स सर्वशास्त्रवेत्ता स्याच्चतुर्वेदविदप्यसौ

ലക്ഷ്മണതീർത്ഥത്തിന്റെ തീരത്ത് ആ മന്ത്രം ജപിക്കുന്നവൻ സർവ്വശാസ്ത്രജ്ഞനാകും; നാലു വേദങ്ങളിലും പണ്ഡിതനാകും.

Verse 5

तस्य कूले महल्लिंगं स्थापयामास लक्ष्मणः । तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा सेवते लक्ष्मणेश्वरम्

അതിന്റേതീരത്ത് ലക്ഷ്മണൻ ഒരു മഹാലിംഗം സ്ഥാപിച്ചു. ആ തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് ലക്ഷ്മണേശ്വരനെ സേവിച്ച് പൂജിക്കുന്നവൻ—

Verse 6

इह दारिद्र्यरोगाभ्यां संसाराच्च विमुच्यते । स्नात्वा लक्ष्मणतीर्थे तु सेवित्वा लक्ष्मणेश्वरम् । बलभद्रः पुरा विप्रा मुमुचे ब्रह्महत्यया

ഇവിടെ ലക്ഷ്മണതീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് ലക്ഷ്മണേശ്വരനെ സേവിച്ച് ആരാധിച്ചാൽ ദാരിദ്ര്യം, രോഗം, കൂടാതെ സംസാരബന്ധനവും വിട്ട് വിമുക്തി ലഭിക്കുന്നു. ഹേ ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, പുരാതനകാലത്ത് ബലഭദ്രനും ഇതേ പുണ്യാചരണത്താൽ ബ്രഹ്മഹത്യാപാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനായി.

Verse 7

ऋषय ऊचुः । ब्रह्महत्या कथमभूद्रौहिणेयस्य सूतज । कथं चात्र विनष्टा सा तन्नो ब्रूहि महामुने

ഋഷിമാർ പറഞ്ഞു—ഹേ സൂതപുത്രാ, റൗഹിണേയൻ (ബലഭദ്രൻ) എങ്ങനെ ബ്രഹ്മഹത്യാപാപത്തിൽപ്പെട്ടു? പിന്നെ ഇവിടെ അത് എങ്ങനെ നശിച്ചു? ഹേ മഹാമുനേ, ഞങ്ങളോട് പറയുക.

Verse 8

श्रीसूत उवाच । शेषावतारो भगवान्बलभद्रः पुरा द्विजाः

ശ്രീസൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, പുരാതനകാലത്ത് ഭഗവാൻ ബലഭദ്രൻ ശേഷാവതാരമായിരുന്നു.

Verse 9

कुरूणां पांडवानां च युद्धोद्योगं विलोक्य तु । बंधूनां स वधं सोढुमसमर्थो हलायुधः

കുരുക്കളും പാണ്ഡവരും യുദ്ധത്തിനൊരുങ്ങുന്നതു കണ്ടപ്പോൾ, ഹലായുധൻ (ബലഭദ്രൻ) സ്വന്തം ബന്ധുക്കളുടെ വധം സഹിക്കാൻ അശക്തനായി.

Verse 10

विचारमेवमकरोद्बलभद्रो महामतिः । यद्यहं कुरुराजस्य करिष्यामि सहायताम्

അപ്പോൾ മഹാമതി ബലഭദ്രൻ ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചു—“ഞാൻ കുരുരാജൻ (ദുര്യോധനൻ)ക്ക് സഹായം ചെയ്താൽ…”

Verse 11

कोपः स्यात्पांडुपुत्राणां मय्यवार्यः सुदारुणः । उपकारं करिष्यामि पांडवानामहं यदि

ഞാൻ പാണ്ഡവർക്കു ഉപകാരം ചെയ്താൽ, പാണ്ഡുപുത്രന്മാരുടെ അതിഭീകരവും അപ്രതിരോധ്യവും ആയ കോപം എനിക്കുമേൽ പതിക്കും; പിന്നെ ഞാൻ പാണ്ഡവർക്കു സഹായം ചെയ്താൽ…

Verse 12

दुर्योधनस्य कोपः स्यादिति बुद्ध्वा हलायुधः । तीर्थयात्राच्छलेनासौ मध्यस्थः प्रययौ तदा

ആരെ പിന്തുണച്ചാലും ദുര്യോധനന്റെ കോപം ഉയരും എന്നു മനസ്സിലാക്കി ഹലായുധൻ നിഷ്പക്ഷനായി നിന്നു; തീർത്ഥയാത്രയുടെ വ്യാജേന അവൻ അന്നേ സമയം പുറപ്പെട്ടു.

Verse 13

प्रभासमभिगम्याथ स्नात्वा संकल्पपूर्वकम् । देवानृषीन्पितृगणांस्तर्पयामास वारिणा

പ്രഭാസത്തിലെത്തി അദ്ദേഹം സംकल्पപൂർവം സ്നാനം ചെയ്തു; ജലത്താൽ ദേവന്മാർക്കും ഋഷിമാർക്കും പിതൃഗണങ്ങൾക്കും തർപ്പണം അർപ്പിച്ച് തൃപ്തിപ്പെടുത്തി.

Verse 14

सरस्वतीं ततः प्रायात्प्रतीच्यभिमुखां हली । पृथूदकं बिंदुसरो मुक्तिदं ब्रह्मतीर्थकम्

അതിനുശേഷം ഹലധരൻ പടിഞ്ഞാറോട്ടു മുഖം തിരിച്ച് സരസ്വതിയിലേക്കു പോയി; പൃഥൂദകം, ബിന്ദുസരം, മോക്ഷദായകമായ ബ്രഹ്മതീർത്ഥവും സന്ദർശിച്ചു.

Verse 15

गंगां च यमुनां सिंधुं शतद्रूं च सुदर्शनम् । संप्राप्य बलभद्रोऽयं स्नात्वा तीर्थेषु धर्मतः

ഗംഗ, യമുന, സിന്ധു, ശതദ്രൂ, സുദർശനം എന്നിവയെ പ്രാപിച്ച് ഈ ബലഭദ്രൻ ധർമ്മാനുസാരമായി ആ തീർത്ഥങ്ങളിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് ശുദ്ധനായി.

Verse 16

प्रपेदे नैमिषारण्यं मुनींद्रैरभिसेवितम् । आगतं तं विलोक्याथ नैमिषीयास्तपस्विनः

മുനീന്ദ്രന്മാർ സേവിക്കുന്ന പുണ്യമായ നൈമിഷാരണ്യത്തിൽ അവൻ എത്തി. അവൻ വന്നതുകണ്ട് നൈമിഷത്തിലെ തപസ്വികൾ ശ്രദ്ധിച്ചു.

Verse 17

दीर्घसत्रे स्थिताः सम्यङ्नियता धर्मतत्पराः । अभ्युद्गम्य यदुश्रेष्ठं प्रणम्योत्थाय चासनात्

അവർ ദീർഘസത്രയാഗത്തിൽ നിയതരായി ധർമ്മപരായണരായി നിലകൊണ്ടിരുന്നു. യദുശ്രേഷ്ഠനെ സ്വീകരിക്കാൻ എഴുന്നേറ്റ് മുന്നോട്ട് ചെന്നു നമസ്കരിച്ചു, ആസനങ്ങളിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റു നിന്നു.

Verse 18

अपूजयन्विष्टराद्यैः कंदमूलफलैस्तदा । आसनं परिगृह्यायं पूजितः सपुरःसरः

അപ്പോൾ അവർ ആസനാദികൾ സമർപ്പിച്ച് കന്ദമൂലഫലങ്ങളാൽ വിധിപൂർവ്വം അവനെ പൂജിച്ചു. അവൻ ആസനം സ്വീകരിച്ചു; അനുചരന്മാരോടുകൂടി ആദരിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 19

उच्चासने स्थितं सूतमनमंतमनुत्थितम् । अकृतांजलिमासीनं व्यासशिष्यं विलोक्य सः

അവൻ വ്യാസശിഷ്യനായ സൂതനെ ഉയർന്ന ആസനത്തിൽ ഇരിക്കുന്നതായി കണ്ടു—അവൻ എഴുന്നേറ്റില്ല, നമസ്കരിച്ചില്ല, അഞ്ജലി ചേർക്കാതെയും ഇരുന്നു.

Verse 20

विप्रांश्चानमतो दृष्ट्वा विलोक्यात्मानमागतम् । चुक्रोध रोहिणीसूनुः सूतं पौराणिकोत्तमम्

ബ്രാഹ്മണർ നമസ്കരിക്കുന്നതു കണ്ടും, തന്റെ വരവും ശ്രദ്ധിച്ചും രോഹിണീപുത്രൻ പൗരാണികോത്തമനായ സൂതനോടു ക്രോധിച്ചു.

Verse 21

मध्ये मुनीनां सूतोऽयं कस्मान्निंद्योऽनुलोमजः । उच्चासने समध्यास्ते न युक्तमिदमंजसा

മുനിമാരുടെ മദ്ധ്യേ ഈ അനുലോമജനായ സൂതനെ എന്തുകൊണ്ട് നിന്ദ്യനാക്കുന്നു? എങ്കിലും അവൻ ഉന്നതാസനത്തിൽ ഇരിക്കുന്നു—ഇത് വ്യക്തമായി യുക്തമല്ല.

Verse 22

अवमत्य भृशं चास्मान्धर्मसंरक्षकानयम् । आस्तेऽनुत्थाय निर्भीतिर्न च प्रणमते तथा

ഈ മനുഷ്യൻ ധർമ്മസംരക്ഷകരായ ഞങ്ങളെ അത്യന്തം അപമാനിക്കുന്നു; എഴുന്നേൽക്കാതെ നിർഭയമായി ഇരിക്കുന്നു; യഥാവിധി പ്രണാമവും ചെയ്യുന്നില്ല.

Verse 23

पठित्वायं पुराणानि द्वैपायनसकाशतः । सेतिहासानि सर्वाणि धर्मशास्त्राण्यनेकशः

ദ്വൈപായനന്റെ (വ്യാസന്റെ) സന്നിധിയിൽ നിന്ന് പുരാണങ്ങളും, എല്ലാ ഇതിഹാസങ്ങളും, അനേകം ധർമ്മശാസ്ത്രങ്ങളും പഠിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും…

Verse 24

न मां दृष्ट्वा प्रणमते नैव त्यजति चासनम् । द्वैपायनस्य महतः शिष्याः पैलादयो द्विजाः

എന്നെ കണ്ടിട്ടും അവൻ പ്രണാമം ചെയ്യുന്നില്ല; തന്റെ ആസനവും വിട്ടുകൊടുക്കുന്നില്ല. മഹാനായ ദ്വൈപായനന്റെ ശിഷ്യന്മാരായ പൈലാദി ദ്വിജർ ഇങ്ങനെ ചെയ്യുകയില്ല.

Verse 25

एवंविधमधर्मं ते नैव कुर्युर्यथा त्वयम् । तस्मादेनं वधिष्यामि दुरात्मानमचेतनम्

നീ ചെയ്തതുപോലെയുള്ള അധർമ്മം അവർ ഒരിക്കലും ചെയ്യുകയില്ല. അതിനാൽ ഈ ദുഷ്ടനെയും വിവേകരഹിതനെയും ഞാൻ വധിക്കും.

Verse 26

दुष्टानां निग्रहार्थं हि भूर्लोकमहमागमम् । मया हतो हि दुष्टात्मा शुद्धिमेष्यत्यसंशयम्

ദുഷ്ടന്മാരെ നിഗ്രഹിക്കുവാനായി തന്നേ ഞാൻ മർത്ത്യലോകത്തിലേക്ക് വന്നിരിക്കുന്നു. എന്റെ കൈയ്യാൽ ഹതനായ ആ ദുഷ്ടാത്മാവ് സംശയമില്ലാതെ ശുദ്ധി പ്രാപിക്കും.

Verse 27

इत्युक्त्वा भगवान्रामो मुसली प्रबलो हली । पाणिस्थेन कुशाग्रेण तच्छिरः प्राच्छिनद्रुषा

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട് ഭഗവാൻ രാമൻ—മുസലധാരി, പ്രബലൻ, ഹലധാരി—കൈയിൽ പിടിച്ചിരുന്ന മൂർച്ചയുള്ള കുശാഗ്രംകൊണ്ട് അവന്റെ ശിരസ് ഛേദിച്ചു.

Verse 28

तत्रत्या मुनयः सर्वे हा कष्टमिति चुक्रुशुः । अवादिषुस्तदा रामं मुनयो ब्रह्मवादिनः

അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്ന എല്ലാ മുനിമാരും ‘ഹാ, എത്ര ദുഃഖകരമായ കൃത്യം!’ എന്നു നിലവിളിച്ചു. പിന്നെ ബ്രഹ്മധർമ്മവാദികളായ മുനിമാർ രാമനെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.

Verse 29

रामाधर्मः कृतः कष्टस्त्वया संकर्षण प्रभो । अस्य सूतस्य चास्माभिर्दत्तं ब्रह्मासनं महत्

ഹേ പ്രഭു സംകർഷണാ! നിനക്കാൽ അത്യന്തം ദുഃഖകരമായ അധർമ്മം സംഭവിച്ചു. ഈ സൂതനു ഞങ്ങൾ മഹത്തായ ബ്രഹ്മാസനം—പരമ ബഹുമാനം—നൽകിയിരുന്നു.

Verse 30

अक्षयं चायुरस्माभिरस्य दत्तं हलायुध । भवताऽजानतैवाद्य कृतो ब्रह्मवधो महान्

ഹേ ഹലായുധാ! ഞങ്ങൾ അവനു അക്ഷയമായ ആയുസ്സും നൽകിയിരുന്നു. ഇന്ന് നിനക്കാൽ അറിയാതെയെങ്കിലും മഹാ ബ്രഹ്മവധം സംഭവിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 31

योगेश्वरस्य भवतो नास्ति कश्चिन्नियामकः । अस्यास्तु ब्रह्महत्याया यत्कर्त्तव्यं विचार्य तत्

ഹേ യോഗേശ്വരാ! അങ്ങയ്ക്ക് ബാഹ്യനിയന്ത്രകൻ ആരുമില്ല. എങ്കിലും ഈ ബ്രഹ്മഹത്യയെ സംബന്ധിച്ച് ചെയ്യേണ്ടത് എന്തെന്നു വിചാരിച്ച് തീരുമാനിക്കണം.

Verse 32

प्रायश्चित्तं भवानेव लोकसंग्रहणाय तु । कुरुष्व भगवन्राम नान्येन प्रेरितः कुरु । इत्युक्तो भगवान्रामस्तानुवाच मुनीन्प्रति

ഹേ ഭഗവാൻ രാമാ! ലോകസംഗ്രഹത്തിനായി പ്രായശ്ചിത്തം അങ്ങുതന്നെ ചെയ്യുക; മറ്റൊരാളുടെ പ്രേരണയാൽ അല്ല, സ്വയം പ്രേരിതനായി ചെയ്യുക. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ഭഗവാൻ രാമൻ മുനിമാരോടു മറുപടി പറഞ്ഞു.

Verse 33

राम उवाच । प्रायश्चित्तं चरिष्याभि पापशोधकमास्तिकाः

രാമൻ പറഞ്ഞു— ഹേ ആസ്തികജനങ്ങളേ! പാപശോധകമായ പ്രായശ്ചിത്തം ഞാൻ അനുഷ്ഠിക്കും.

Verse 34

लोकसंग्रहणार्थाय नान्यकामनयाऽधुना । यादृशो नियमोऽस्माभिः कर्तव्यः पापशांतये

ലോകസംഗ്രഹത്തിനായി, ഇപ്പോൾ മറ്റൊരു ആഗ്രഹം കൊണ്ടല്ല— പാപശാന്തിക്കായി ഞാൻ ഏതു വിധത്തിലുള്ള നിയമം (വ്രതം) അനുഷ്ഠിക്കണം?

Verse 35

तादृशं नियमं त्वद्य भवतः प्रब्रुवंतु नः । भवद्भिरस्य सूतस्य यदायुर्दत्तमक्षयम् । इंद्रियाणि च सत्त्वं च करिष्ये योगमायया

അതുകൊണ്ട് ഇന്ന് എനിക്ക് യോജിച്ച ആ നിയമം നിങ്ങൾ പറഞ്ഞുതരുക. നിങ്ങൾ ഈ സൂതന് അക്ഷയ ആയുസ്സ് നൽകിയതിനാൽ, ഞാൻ യോഗമായയാൽ അവന്റെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെയും പ്രാണബലത്തെയും നിയന്ത്രിക്കും.

Verse 36

मुनय ऊचुः । पराक्रमस्य तेस्त्रस्य मृत्योर्नश्च यथा प्रभो । स्यात्सत्यवचनं राम तद्भवान्कर्तुमर्हति

മുനിമാർ പറഞ്ഞു—ഹേ പ്രഭോ! നിങ്ങളുടെ വീരപരാക്രമത്തിൽ നിന്നുയർന്ന സത്യവചനം ദൃഢമായി നിലനിൽക്കട്ടെ; ഞങ്ങളിലേക്കു മരണം വരാതിരിക്കട്ടെ; ഹേ രാമാ, ആവശ്യമായത് നിങ്ങൾ നിർവഹിക്കണം।

Verse 37

राम उवाच । आत्मा वै पुत्ररूपेण भवतीति श्रुतिस्सदा

രാമൻ പറഞ്ഞു—ശ്രുതി എപ്പോഴും പ്രസ്താവിക്കുന്നു: ആത്മാവ് പുത്രരൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു എന്ന്।

Verse 39

उद्घोषयति विप्रेंद्रास्तस्मादस्य शरीरतः । पुत्रो भवतु दीर्घायुः सत्त्वेंद्रिय बलोर्जितः

വിപ്രേന്ദ്രന്മാർ ഘോഷിക്കുന്നു—അതുകൊണ്ട് ഈ പുരുഷന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്നു ഒരു പുത്രൻ ജനിക്കട്ടെ; അവൻ ദീർഘായുസ്സുള്ളവനാകട്ടെ, സത്ത്വം, ഇന്ദ്രിയസമ്പത്ത്, ബലം എന്നിവയാൽ സമ്പന്നനാകട്ടെ, തേജസ്സിൽ ജയശീലനായിരിക്കട്ടെ।

Verse 40

इत्युक्त्वा रौहिणेयस्तान्पुनः प्रश्रितमब्रवीत् । मनोभिलषितं किं वा युष्माकं करवाण्यहम्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം റൗഹിണേയൻ വീണ്ടും വിനയത്തോടെ അവരോടു പറഞ്ഞു—നിങ്ങളുടെ ഹൃദയാഭിലാഷം എന്ത്? ഞാൻ നിങ്ങള്ക്കായി എന്ത് ചെയ്യണം?

Verse 41

तद्ब्रूत मुनयो यूयं करिष्यामि न संशयः । अज्ञानान्मत्कृतस्यास्य पापस्यापि निवर्तकम् । प्रायश्चित्तं भवन्तो मे प्रब्रूत मुनिसत्तमाः

അതുകൊണ്ട്, ഹേ മുനിമാരേ, നിങ്ങൾ പറയുക; ഞാൻ സംശയമില്ലാതെ ചെയ്യും. ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, അജ്ഞാനത്താൽ എനിക്കാൽ ചെയ്ത ഈ പാപത്തെയും നീക്കുന്ന പ്രായശ്ചിത്തം എനിക്ക് ഉപദേശിക്കൂ।

Verse 42

मुनय ऊचुः । इल्वलस्यात्मजः कश्चिद्दानवो बल्वलाभिधः

മുനിമാർ പറഞ്ഞു—ഇൽവലന്റെ പുത്രനായ ബല്വലൻ എന്നൊരു ദാനവൻ ഉണ്ട്.

Verse 43

स दूषयति नो यागं रामेहागत्य पर्वणि । दुष्टं तं दानवं पापं जहि लोकैककण्टकम्

അവൻ പർവ്വദിനങ്ങളിൽ ഇവിടെ വന്ന്, ഹേ രാമാ, ഞങ്ങളുടെ യാഗം മലിനമാക്കുന്നു. ലോകത്തിനൊട്ടാകെ കണ്ഠകമായ ആ ദുഷ്ട പാപി ദാനവനെ വധിക്കണമേ.

Verse 44

अनेन पूजा ह्यस्माकं कृता स्याद्भवताधुना । अस्थिविण्मूत्ररक्तानि सुरामांसानि च क्रतौ

ഈ പ്രവൃത്തിയാൽ, ഹേ പ്രഭോ, ഇപ്പോൾ നിങ്ങളുടെ കൈകളാൽ ഞങ്ങളുടെ പൂജ നിശ്ചയം സഫലമാകും. കാരണം അവൻ ക്രതുവിൽ അസ്ഥി, മല, മൂത്രം, രക്തം, സുരാ, മാംസം എന്നിവ എറിയുന്നു.

Verse 45

सदाभिवर्षतेऽस्माकमत्रागत्य स दानवः । अस्मिन्भारतभूभागे यानि तीर्थानि संति हि

ആ ദാനവൻ ഇവിടെ വന്ന് ഞങ്ങളിലേയ്ക്ക് എപ്പോഴും (അപവിത്രത) ചൊരിയുന്നു. ഈ ഭാരതഭൂമിയിൽ സത്യമായി അനേകം തീർത്ഥങ്ങൾ ഉണ്ട്.

Verse 46

तेषु स्नाह्यब्दमेकं त्वं सर्वेषु सुसमाहितः । तेन ते पापशांतिः स्यान्नात्र कार्या विचारणा

ആ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും നീ ഒരു പൂർണ്ണ വർഷം, മനസ്സു സമാധാനപ്പെടുത്തി, സ്നാനം ചെയ്ക. അതിനാൽ നിന്റെ പാപം ശമിക്കും—ഇതിൽ സംശയം വേണ്ട.

Verse 47

श्रीसूत उवाच । पर्वकाले तु विप्रेंद्राः समावृत्ते मुनिक्रतौ । महाभीमो रजोवर्षो झंझावातश्च भीषणः

ശ്രീസൂതൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ വിപ്രേന്ദ്രന്മാരേ! പർവ്വകാലത്ത് മുനികളുടെ യജ്ഞസമാവേശം സമാപ്തമായപ്പോൾ, അത്യന്തം ഭയാനകമായ ധൂളിവർഷം പെയ്തു; കൂടെ ഭീഷണമായ ഝംഝാവാതവും ഉയർന്നു।

Verse 49

प्रादुर्बभूव विप्रेंद्राः पूयरक्तैश्च वर्षणम् । ततो विष्ठामया वृष्टिर्बल्वलेन कृताप्यभूत्

ഹേ വിപ്രേന്ദ്രന്മാരേ! പൂയവും രക്തവും മഴയായി പ്രാദുര്ഭവിച്ചു; തുടർന്ന് ബൽവലൻ ഒരുക്കിയ വിഷ്ഠാമയമായ മഴയും പെയ്തു।

Verse 50

तमालोक्य महादेहं दग्धाद्रिप्रतिमं तदा । प्रतप्तताम्रसंकाशश्मश्रुदंष्ट्रोत्कटाननम्

അപ്പോൾ അവനെ കണ്ടപ്പോൾ—മഹാദേഹിയായ, ദഗ്ധപർവ്വതസദൃശനായ; ചൂടേറ്റ താമ്രവർണ്ണ ദാടി-ദംഷ്ട്രകളോടും ഭീകരമുഖത്തോടും കൂടിയവനെ—

Verse 51

चिंतयामास मुसलं रामः परविदारणम् । सीरं च दानवहरं गदां दैत्यविदारिणीम्

അപ്പോൾ രാമൻ (ബലരാമൻ) ശത്രുവിദാരണമായ മുസലം, ദാനവഹരമായ സീരം (ഹലം), ദൈത്യവിദാരിണിയായ ഗദ—ഇവയെ സ്മരിച്ചു।

Verse 52

यान्यायुधानि तं रामं चिंतितान्युपतस्थिरे । सीराग्रेण तमाकृष्य बल्वलं खेचरं तदा

രാമൻ ഏതെല്ലാം ആയുധങ്ങളെ വെറും സ്മരിച്ചു, അവയെല്ലാം അവന്റെ മുമ്പിൽ ഉപസ്ഥിതമായി. തുടർന്ന് സീരത്തിന്റെ അഗ്രംകൊണ്ട് അവനെ കുടുക്കി, ആകാശത്തിൽ സഞ്ചരിച്ച ബൽവലനെ വലിച്ചിറക്കി താഴെ വീഴ്ത്തി।

Verse 53

मुसलेन निजघ्ने स कुपितो मूर्ध्नि वेगतः । पपात भुवि संक्षुण्णललाटो रक्तमुद्वमन्

അവൻ ക്രോധത്തോടെ വേഗത്തിൽ മുസലുകൊണ്ട് അവന്റെ തലയിൽ പ്രഹരിച്ചു. നെറ്റി തകർന്നു രക്തം ഛർദ്ദിച്ച് ഭൂമിയിൽ വീണു.

Verse 55

अभ्यषिंचञ्च्छुभैस्तोयैर्वृत्रशत्रुं यथा सुराः । मालां ददुर्वैजयन्तीं श्रीमदंबुज शोभिताम्

ദേവന്മാർ ഒരിക്കൽ വൃത്രശത്രു ഇന്ദ്രനെ ശുഭജലങ്ങളാൽ അഭിഷേകം ചെയ്തതുപോലെ, അവർ ഇവനെയും പവിത്രജലത്തോടെ സിഞ്ചിച്ചു, ശ്രിമദ് പദ്മശോഭിതമായ വൈജയന്തീ മാലയും നൽകി.

Verse 56

माधवाय शुभे वस्त्रे भूषणानि शुभानि च । धारयंस्तानि सर्वाणि रौहिणेयो महाबलः

മാധവനു അർപ്പിച്ച ശുഭവസ്ത്രങ്ങളും ശുഭാഭരണങ്ങളും—അവയെല്ലാം മഹാബലനായ റൗഹിണേയൻ (ബലരാമൻ) ധരിച്ചു.

Verse 57

पुष्पितानोकहोपेतः कैलास इव पर्वतः । अनुज्ञातोऽथ मुनिभिः सर्वतीर्थेषु स द्विजाः

പുഷ്പിച്ച വൃക്ഷങ്ങളാൽ സമേതമായി അവൻ കൈലാസപർവ്വതംപോലെ ശോഭിച്ചു. തുടർന്ന്, ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, മുനിമാർ അവനെ സർവ്വ തീർത്ഥങ്ങളിലേക്കു പോകാൻ അനുമതി നൽകി.

Verse 58

एकमब्दं चरन्सस्नौ नियमाचारसंयुतः । ततः संवत्सरे पूर्णे कालिंदीभेदनो बलः

നിയമാചാരങ്ങളോടെ യുക്തനായി അവൻ ഒരു വർഷം മുഴുവൻ സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ട് സ്നാനം ചെയ്തു. തുടർന്ന് വർഷം പൂർത്തിയായപ്പോൾ ആ മഹാബലൻ—കാലിന്ദീഭേദനൻ—(മുന്നോട്ട് നീങ്ങി).

Verse 59

समाप्ततीर्थयात्रः सन्पुरीं गन्तुं प्रचक्रमे । ततस्तमोमयीं छायां पृष्ठतोनुगतां कृशाम्

തീർത്ഥയാത്ര സമാപ്തമാക്കി അദ്ദേഹം നഗരത്തിലേക്കു പോകാൻ പുറപ്പെട്ടു. അപ്പോൾ ഇരുട്ടുകൊണ്ടു നിറഞ്ഞ, ക്ഷീണിച്ച ഒരു നിഴൽ പിന്നിൽ ചേർന്നു പിന്തുടരുന്നതു കണ്ടു.

Verse 60

अपश्यद्बलदेवोयं महानादविराविणीम् । अथ वार्ता स शुश्राव समुद्भूतां तदांबरे

ബലദേവൻ അതിനെ കണ്ടു—മഹത്തായ ഭയാനക നാദത്തോടെ അത് മുഴങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്നു. തുടർന്ന് അന്നേരം ആകാശത്തിൽ നിന്നുയർന്ന ഒരു പ്രഖ്യാപനം അദ്ദേഹം കേട്ടു.

Verse 61

रामराम महाबाहो रौहिणेय सितप्रभ । तीर्थाभिगमनेनाद्य चरितेन त्वयाऽनघ

‘രാമാ, രാമാ—മഹാബാഹുവായ രൗഹിണേയാ, ശ്വേതപ്രഭയിൽ ദീപ്തനായവനേ! ഹേ അനഘാ, ഇന്ന് നിന്റെ തീർത്ഥഗമനത്താലും നിന്റെ സദാചാരത്താലും…’

Verse 62

न नष्टा ब्रह्महत्या ते निःशेषं रोहिणीसुत । इति वार्तां समाकर्ण्य चिंतयामास वै बलः

‘ഹേ രൗഹിണീസുതാ, നിന്റെ ബ്രഹ്മഹത്യാപാപം നിശ്ശേഷമായി നശിച്ചിട്ടില്ല.’ ഈ വാർത്ത കേട്ട് ബലരാമൻ ഗാഢചിന്തയിൽ ആഴ്ന്നു.

Verse 63

प्रायश्चित्तं मया चीर्णमेकाब्दं तीर्थ सेवया । तथापि ब्रह्महत्या सा न नष्टेति श्रुतं वचः

‘തീർത്ഥസേവയാൽ ഞാൻ ഒരു വർഷം പ്രായശ്ചിത്തം അനുഷ്ഠിച്ചു; എന്നിട്ടും “ആ ബ്രഹ്മഹത്യ നശിച്ചിട്ടില്ല” എന്ന വചനം കേട്ടു.’

Verse 64

किं कुर्म इति संचिंत्य नैमिषारण्यमभ्यगात् । तत्र गत्वा मुनीनां तन्न्यवेदयदरिंदमः

“ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം?” എന്നു ചിന്തിച്ച് ശത്രുദമകൻ നൈമിഷാരണ്യത്തിലേക്ക് പോയി. അവിടെ എത്തി ആ കാര്യങ്ങൾ മുഴുവൻ മുനിമാർക്ക് അറിയിച്ചു.

Verse 65

यच्छ्रुतं गगने वाक्यं या च दृष्टा तमोमयी । न्यवेदयत तत्सर्वं मुनीनां रोहिणीसुतः । तच्छ्रुत्वा मुनयः सर्वे रामं वाक्यमथाब्रुवन्

ആകാശത്തിൽ കേട്ട വാക്കും, തമോമയമായ നിഴൽ കണ്ടതും—അവയെല്ലാം രോഹിണീപുത്രൻ മുനിമാർക്ക് അറിയിച്ചു. അത് കേട്ട് എല്ലാ മുനിമാരും പിന്നെ രാമനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

Verse 66

मुनय ऊचुः । यदि राम न नष्टा ते ब्रह्महत्या तु कृत्स्नशः

മുനിമാർ പറഞ്ഞു—“ഹേ രാമാ, നിന്റെ ബ്രഹ്മഹത്യാപാപം പൂർണ്ണമായി നശിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ…”

Verse 67

तर्हि गच्छ महाभाग गंधमादनपर्वतम् । महादुःख प्रशमनं महारोगविनाशनम्

“അപ്പോൾ, ഹേ മഹാഭാഗാ, ഗന്ധമാദനപർവതത്തിലേക്ക് പോകുക; അത് മഹാദുഃഖം ശമിപ്പിക്കുന്നതും മഹാരോഗങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്.”

Verse 68

रामसेतौ महापुण्ये गन्धमादनपर्वते । अस्ति लक्ष्मणतीर्थाख्यं सरः पापविनाशनम्

“മഹാപുണ്യമയമായ രാമസേതുവിൽ, ഗന്ധമാദനപർവതത്തിൽ, ‘ലക്ഷ്മണതീർത്ഥം’ എന്ന പേരിലുള്ള ഒരു സരോവരം ഉണ്ട്; അത് പാപനാശിനിയാണ്.”

Verse 69

स्नानं कुरुष्व तत्र त्वं तल्लिंगं च नमस्कुरु । निःशेषं तेन नष्टा स्याद्ब्रह्महत्या न संशयः

നീ അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് ആ ലിംഗത്തെ ഭക്തിയോടെ നമസ്കരിക്കൂ. ആ കർമംകൊണ്ട് ബ്രഹ്മഹത്യാപാപം നിശ്ശേഷമായി നശിക്കും—സംശയമില്ല.

Verse 70

श्रीसूत उवाच । एवमुक्तस्तदा रामो गन्धमादनपर्वतम् । गत्वा लक्ष्मणतीर्थं च प्राप्तवान्मुनिपुंगवाः

ശ്രീസൂതൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ രാമൻ ഗന്ധമാദനപർവതത്തിലേക്ക് പോയി ലക്ഷ്മണതീർത്ഥം പ്രാപിച്ചു; മുനിശ്രേഷ്ഠനെന്നപോലെ ആദരിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 71

स्नात्वा संकल्पपूर्वं तु तत्र तीर्थे हलायुधः । ब्राह्मणेभ्यो ददौ वित्तं धान्यं गाश्च वसुन्धराम्

ആ തീർത്ഥത്തിൽ സംകല്പപൂർവ്വം സ്നാനം ചെയ്ത് ഹലായുധൻ ബ്രാഹ്മണർക്കു ധനം, ധാന്യം, പശുക്കൾ, ഭൂമിയും ദാനമായി നൽകി.

Verse 72

तस्मिन्नवसरे तत्र राममाहाशरीरवाक् । निःशेषं राम नष्टा ते ब्रह्महत्याधुना त्विह

അന്നേരം അവിടെ ഒരു അശരീരവാണി രാമനോട് പറഞ്ഞു—“രാമാ, ഇവിടെ ഇപ്പോൾ തന്നെ നിന്റെ ബ്രഹ്മഹത്യ നിശ്ശേഷമായി നശിച്ചു.”

Verse 73

संदेहो नात्र कर्तव्यः सुखं याहि पुरीं निजाम् । तच्छ्रुत्वा बलभद्रोऽथ तत्तीर्थं प्रशशंस ह

“ഇവിടെ സംശയം വേണ്ട; സന്തോഷത്തോടെ നിന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് പോകുക.” ഇത് കേട്ട് ബലഭദ്രൻ ആ തീർത്ഥത്തെ പ്രശംസിച്ചു.

Verse 74

ततस्तत्रत्यतीर्थेषु स्नात्वा सर्वेषु माधवः । धनुष्कोटौ तथा स्नात्वा रामनाथं निषेव्य च । द्वारकां स्वपुरीं प्रायान्नष्टपातकसंचयः

അനന്തരം മാധവൻ ആ പ്രദേശത്തിലെ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും സ്നാനം ചെയ്തു. ധനുഷ്കോട്ടിയിലും സ്നാനം ചെയ്ത് രാമനാഥനെ ആരാധിച്ചു, തന്റെ നഗരമായ ദ്വാരകയിലേക്കു പുറപ്പെട്ടു; അവന്റെ സഞ്ചിത പാപസമൂഹം നശിച്ചു.

Verse 75

श्रीसूत उवाच । एवं वः कथितं विप्राः श्रीलक्ष्मणसरोऽमलम्

ശ്രീസൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വിപ്രന്മാരേ! ഇങ്ങനെ ഞാൻ നിങ്ങളോട് നിർമലമായ ശ്രീലക്ഷ്മണസരോവരം വിവരിച്ചു പറഞ്ഞു.

Verse 76

पुण्यं पवित्रं पापघ्नं ब्रह्महत्यादिशोधकम् । यः पठेदिममध्यायं शृणुयाद्वा समाहितः

ഇത് പുണ്യപ്രദം, പവിത്രം, പാപനാശകം; ബ്രഹ്മഹത്യാദി പാപങ്ങളെയും ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതാണ്. ആരെങ്കിലും ഏകാഗ്രചിത്തത്തോടെ ഈ അധ്യായം പാരായണം ചെയ്യുകയോ ശ്രവിക്കുകയോ ചെയ്താൽ—

Verse 77

स याति मुक्तिं विप्रेंद्राः पुनरावृत्तिवर्जिताम्

—അവൻ, ഹേ വിപ്രേന്ദ്രന്മാരേ, പുനരാവർത്തനമില്ലാത്ത മോക്ഷം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 94

बल्वलो दीनकथनो गिरिर्वज्रहतो यथा । स्तुत्वाथ मुनयो रामं प्रोच्चार्य विमलाशिषः

ബല്വലൻ ദീനസ്വരത്തിൽ സംസാരിച്ചുകൊണ്ട്, വജ്രാഘാതം ഏറ്റ പർവ്വതംപോലെ ആയിരുന്നു. തുടർന്ന് മുനിമാർ രാമനെ സ്തുതിച്ചു, നിർമലമായ ആശീർവാദങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ചു.