Adhyaya 16

Verse 1

सूत उवाच । कुंडे हनुमतः स्नात्वा स्वयं रुद्रेण सेविते । अगस्तितीर्थं विप्रेंद्रास्ततो गच्छेत्समाहितः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വിപ്രേന്ദ്രന്മാരേ! സ്വയം രുദ്രൻ സേവിച്ച ഹനുമാന്റെ കുണ്ഡത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, പിന്നെ സമാഹിതമനസ്സോടെ അഗസ്തി തീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകണം.

Verse 2

एतद्विनिर्मितं तीर्थं साक्षाद्वै कुम्भयोनिना । प्रवर्तमाने कलहे पुरा वै मेरुविंध्ययोः

മേരുവും വിന്ധ്യവും തമ്മിൽ കലഹം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ട പുരാതനകാലത്ത്, സാക്ഷാൽ കുംഭയോനി (അഗസ്ത്യൻ) തന്നെയാണ് ഈ തീർത്ഥം നിർമ്മിച്ചത്.

Verse 3

निरुद्धभुवनाभोगो ववृधे विंध्यपर्वतः । तदा प्राणिषु सर्वेषु निरुच्छ्वासेषु देवताः

വിന്ധ്യപർവ്വതം വളർന്ന് ലോകങ്ങളുടെ വ്യാപ്തി തടഞ്ഞു; അപ്പോൾ സകല ജീവികളും ശ്വാസം മുട്ടിയപ്പോൾ ദേവതകൾ വ്യാകുലപ്പെട്ടു.

Verse 4

कैलासं पर्वतं गत्वा शंभवे तद्व्यजिज्ञपन् । तदा स पार्वतीपाणिग्रहणोत्सुककौतुकी

അവർ കൈലാസപർവ്വതത്തിലേക്ക് ചെന്നു ശംഭുവിനോട് ആ വാർത്ത വിനയത്തോടെ അറിയിച്ചു. അപ്പോൾ ശിവൻ പാർവതിയുടെ പാണിഗ്രഹണ-വിവാഹ മംഗളോത്സവത്തിനുള്ള ആനന്ദഭരിത ഒരുക്കങ്ങളിൽ അത്യന്തം ഉത്സുകനായിരുന്നു.

Verse 5

प्रेषयित्वा वसिष्ठादीन्पार्वतीं याचितुं मुनीन् । कुंभज त्वं निगृह्णीष्व विंध्याद्रिमिति सोऽन्वशात्

വസിഷ്ഠാദി മുനിമാരെ പാർവതിയുടെ പാണി യാചിക്കാൻ അയച്ച ശേഷം പ്രഭു ആജ്ഞാപിച്ചു—“ഹേ കുംഭജ (അഗസ്ത്യ), നീ വിന്ധ്യപർവ്വതത്തെ നിയന്ത്രിച്ച് തടയുക.”

Verse 6

ततः स कुम्भजः प्राह भगवंतं पिनाकिनम् । उद्वाहवेषं ते देव न द्रक्ष्येहं कथं विभो

അപ്പോൾ കുംഭജ (അഗസ്ത്യ) ഭഗവാൻ പിനാകിയോട് പറഞ്ഞു—“ഹേ ദേവാ, ഹേ വിഭോ! ഞാൻ പുറപ്പെട്ടാൽ നിങ്ങളുടെ വിവാഹവേഷത്തിന്റെ ദർശനം ഇവിടെ എങ്ങനെ ലഭിക്കും?”

Verse 7

इति विज्ञापितः शंभुः पुनः कुंभजमब्रवीत् । कुंभजोद्वाहवेषं ते पार्वत्या सहितो ह्यहम्

ഇങ്ങനെ അപേക്ഷ കേട്ട ശംഭു വീണ്ടും കുംഭജനോട് പറഞ്ഞു—“ഹേ കുംഭജ, പാർവതിയോടുകൂടെ ഞാൻ നിനക്ക് എന്റെ വിവാഹവേഷം തീർച്ചയായും കാണിച്ചുതരാം.”

Verse 8

वेदारण्ये महापुण्ये दर्शयिष्याम्यसंशयः । तद्गच्छ शीघ्रं विंध्याद्रिं निग्रहीतुं मुनीश्वर

“മഹാപുണ്യമയമായ വേദാരണ്യത്തിൽ ഞാൻ സംശയമില്ലാതെ ആ രൂപം നിനക്ക് കാണിച്ചുതരാം. അതിനാൽ, ഹേ മുനീശ്വരാ, വേഗത്തിൽ ചെന്നു വിന്ധ്യപർവ്വതത്തെ നിയന്ത്രിച്ച് തടയുക.”

Verse 9

एवमुक्तस्ततोगस्त्यो विन्ध्याद्रिं स निगृह्य च । पादाक्रमणमात्रेण समीकुर्वन्महीतलम्

ഇങ്ങനെ അഭിസംബോധന ചെയ്യപ്പെട്ടപ്പോൾ അഗസ്ത്യ മഹർഷി വിന്ധ്യപർവതത്തെ നിയന്ത്രിച്ചു; തന്റെ പാദമാപമാത്രം കൊണ്ടു തന്നെ അസമമായ ഭൂതലത്തെ സമമാക്കി।

Verse 10

चरित्वा दक्षि णान्देशान्गन्धमादनमन्वगात् । स विदित्वा महर्षिस्तु गन्धमादनवैभवम्

ദക്ഷിണദേശങ്ങൾ സഞ്ചരിച്ച ശേഷം ആ മഹർഷി ഗന്ധമാദന പർവതത്തിലേക്ക് പോയി; ഗന്ധമാദനത്തിന്റെ ദിവ്യ വൈഭവവും മഹിമയും അറിഞ്ഞു।

Verse 11

तत्र तीर्थं महापुण्यं स्वनाम्ना निर्ममे मुनिः । लोपामुद्रासखस्तत्र वर्ततेऽद्यापि कुंभजः

അവിടെ മുനി തന്റെ നാമത്തിൽ മഹാപുണ്യമായ ഒരു തീർത്ഥം സ്ഥാപിച്ചു; ലോപാമുദ്രയുടെ സഖാവായ കുംഭജൻ അഗസ്ത്യൻ ഇന്നും അവിടെ വസിക്കുന്നു।

Verse 12

तत्र स्नात्वा च पीत्वा च न भूयो जन्मभाग्भवेत् । इह लोके त्रिकालेपि तत्तीर्थसदृशं द्विजाः

ആ തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് അതിലെ ജലം പാനം ചെയ്താൽ വീണ്ടും ജന്മമില്ല. ഹേ ദ്വിജന്മാരേ! ഈ ലോകത്ത് ത്രികാലത്തിലും അതിനോട് സമമായ തീർത്ഥം ഇല്ല।

Verse 13

तीर्थं न विद्यते पुण्यं भुक्तिमुक्तिफलप्रदम् । सर्वाभीष्टप्रदं नृणां यत्तीर्थस्नानवैभवात्

ഭോഗവും മോക്ഷവും—ഇരുവരുടെയും ഫലം നൽകുന്ന പുണ്യതീർത്ഥം മറ്റൊന്നുമില്ല; കാരണം ആ തീർത്ഥസ്നാനത്തിന്റെ മഹിമകൊണ്ട് മനുഷ്യർക്കു സർവാഭീഷ്ട വരങ്ങൾ ലഭിക്കുന്നു।

Verse 14

सुदीर्घतमसः पुत्रः कक्षीवान्नाम नामतः । लेभे मनोरमां नाम स्वनयस्य सुतां प्रियाम्

സുദീർഘതമസിന്റെ പുത്രൻ ‘കക്ഷീവാൻ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധനായിരുന്നു. അവൻ തന്റെ തന്നെ മാർഗ്ഗദർശകന്റെ പുത്രി ‘മനോരമാ’യെ പ്രിയഭാര്യയായി പ്രാപിച്ചു.

Verse 15

कक्षीवतः कथा सेयं पुण्यापापविनाशिनी । तां कथां वः प्रवक्ष्यामि तच्छृणुध्वं मुनीश्वराः

കക്ഷീവാന്റെ ഈ കഥ പുണ്യവും പാപവും—ഇരണ്ടും നശിപ്പിക്കുന്നതാണ്. ഹേ മുനീശ്വരന്മാരേ, ആ വൃത്താന്തം ഞാൻ നിങ്ങളോട് പറയും; ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുവിൻ.

Verse 16

अस्ति दीर्घतमा नाम मुनिः परमधार्मिकः । तस्य पुत्रः समभवत्कक्षीवानिति विश्रुतः

‘ദീർഘതമാ’ എന്നൊരു മുനി ഉണ്ടായിരുന്നു; അദ്ദേഹം പരമധാർമ്മികൻ. അദ്ദേഹത്തിന് ഒരു പുത്രൻ ജനിച്ചു; അവൻ ‘കക്ഷീവാൻ’ എന്ന നാമത്തിൽ വിശ്രുതനായി.

Verse 17

उपनीतः स कक्षीवान्ब्रह्मचारी जितें द्रियः । वेदाभ्यासाय स गुरोः कुले वासमकल्पयत्

കക്ഷീവാന്റെ ഉപനയനം നടന്നു; അദ്ദേഹം ജിതേന്ദ്രിയനായ ബ്രഹ്മചാരിയായി. വേദാഭ്യാസത്തിനായി ഗുരുവിന്റെ ഗൃഹത്തിൽ/ഗുരുകുലത്തിൽ വാസം സ്വീകരിച്ചു.

Verse 18

उदंकस्य गुरोर्गेहे वसन्दीर्घतमःसुतः । सोऽध्येष्ट चतुरो वेदान्सांगाञ्छास्त्राणि षट् तथा

ദീർഘതമസിന്റെ പുത്രൻ ഗുരു ഉദങ്കന്റെ ഗൃഹത്തിൽ വസിച്ച്, നാലു വേദങ്ങളും അങ്ങങ്ങളോടുകൂടി അധ്യയനം ചെയ്തു; അതുപോലെ ആറു ശാസ്ത്രങ്ങളും അഭ്യസിച്ചു.

Verse 19

इतिहासपुराणानि तथोपनिषदोऽपिच । उषित्वा षष्टिवर्षाणि कक्षीवान्गुरुसन्निधौ

ഇതിഹാസപുരാണങ്ങളും ഉപനിഷത്തുകളും അഭ്യസിച്ച് കക്ഷീവാൻ ഗുരുസന്നിധിയിൽ അറുപത് വർഷം വസിച്ചു।

Verse 20

प्रयास्यन्स्वगृहं विप्रा गुरवे दक्षि णामदात् । उवाच वै गुरुर्विद्वान्कक्षीवान्ब्रह्मवित्तमः

ഹേ ബ്രാഹ്മണന്മാരേ! സ്വന്തം വീട്ടിലേക്കു പുറപ്പെടാൻ ഒരുങ്ങിയപ്പോൾ അവൻ ഗുരുവിന് ദക്ഷിണ അർപ്പിച്ചു. അപ്പോൾ ബ്രഹ്മവിദ്യയിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ പണ്ഡിതഗുരു കക്ഷീവാൻ പറഞ്ഞു।

Verse 21

कक्षीवानुवाच । अहं गृहं प्रयास्यामि कुर्वनुज्ञां महामुने । अवलोक्य कृपादृष्ट्या मां रक्षोदंक सांप्रतम् । उदंकस्त्वेव मुदितः कक्षीवंतमथाब्रवीत्

കക്ഷീവാൻ പറഞ്ഞു—“ഞാൻ ഇപ്പോൾ എന്റെ വീട്ടിലേക്കു പോകുന്നു; ഹേ മഹാമുനേ, അനുമതി തരണമേ. ഹേ ഉദങ്കാ! കരുണാദൃഷ്ടിയോടെ എന്നെ നോക്കി ഇപ്പോൾ തന്നെ എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ.” അപ്പോൾ സന്തോഷിച്ച ഉദങ്കൻ കക്ഷീവാനോട് പറഞ്ഞു।

Verse 22

उदंक उवाच । अनुजानामि कक्षीवन्गच्छ त्वं स्वगृहं प्रति

ഉദങ്കൻ പറഞ്ഞു—“ഹേ കക്ഷീവാനേ! ഞാൻ അനുമതി നൽകുന്നു; നീ സ്വന്തം വീട്ടിലേക്കു പോകുക।”

Verse 23

उद्वाहार्थमुपायं ते वत्स वक्ष्यामि तच्छृणु । रामसेतुं प्रयाहि त्वं गंधमादनपर्वतम्

വത്സാ! നിന്റെ വിവാഹാർത്ഥം ഞാൻ ഒരു ഉപായം പറയുന്നു—ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കുക. നീ രാമസേതുവിലേക്കും ഗന്ധമാദനപർവതത്തിലേക്കും പോകുക।

Verse 24

तत्रागस्त्यकृतं तीर्थं सर्वाभीष्टप्रदा यकम् । भुक्तिमुक्तिप्रदं पुंसां सर्वपापनिबर्हणम्

അവിടെ അഗസ്ത്യമുനി സ്ഥാപിച്ച ഒരു തീർത്ഥമുണ്ട്; അത് സർവ്വാഭീഷ്ടഫലദായകം. അത് മനുഷ്യർക്കു ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുകയും സർവ്വപാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

Verse 25

विद्यते स्नाहि तत्र त्वं सर्वमंगलसाधने । त्रिवर्षं वस तत्र त्वं नियमाचारसंयुतः

ആ തീർത്ഥം അവിടെ തന്നെയുണ്ട്—നീ അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുക; അത് സർവ്വമംഗളസാധനമാണ്. നിയമവ്രതങ്ങളും ശുദ്ധാചാരവും പാലിച്ച് അവിടെ മൂന്ന് വർഷം വസിക്കു.

Verse 26

वर्षेषु त्रिषु यातेषु चतुर्थे वत्सरे ततः । निर्गमिष्यति मातंगः कश्चित्तीर्थोत्तमात्ततः

മൂന്ന് വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞാൽ, തുടർന്ന് നാലാം വർഷത്തിൽ ആ പരമോത്തമ തീർത്ഥത്തിൽ നിന്ന് ഒരു മാതംഗൻ (ആന) പുറത്തുവരും.

Verse 27

चतुर्दंतो महाकायः शरदभ्रसमच्छविः । तं गजं गिरिसंकाशं स्नात्वा तत्र समारुह

അത് ചതുര്ദന്തനും മഹാകായനും, ശരദ്കാല മേഘങ്ങളെപ്പോലെ ദീപ്തകാന്തിയുള്ളതുമായിരിക്കും. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത്, പർവ്വതസദൃശമായ ആ ആനമേൽ കയറുക.

Verse 28

आरुह्य तं गजं वत्स स्वनयस्य पुरीं व्रज । चतुर्दंतगजस्थं त्वां दृष्ट्वा शक्रमिवापरम्

ഹേ വത്സാ! ആ ആനമേൽ കയറി, നിന്റെ പ്രിയന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് പോകുക. ചതുര്ദന്ത ഗജത്തിൽ ഇരിക്കുന്ന നിന്നെ കണ്ടാൽ, അവർ നിന്നെ മറ്റൊരു ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) എന്നപോലെ കാണും.

Verse 29

राजर्षिः स्वनयो धीमान्हर्षव्याकुललोचनः । स्वकन्यायाः कृते दुःखं त्यजेदेव हृदिस्थितम्

ആ ധീമാനായ രാജർഷി, ഹർഷംകൊണ്ട് വിറയുന്ന കണ്ണുകളോടെ, സ്വന്തം പുത്രിയുടെ കാരണമായി ഹൃദയത്തിൽ പതിഞ്ഞിരുന്ന ദുഃഖം ഉപേക്ഷിച്ചു।

Verse 30

पुरा हि प्रतिजज्ञे सा तस्य पुत्री मनोरमा । चतुर्दंतं महाकायं गजं सर्वांगपांडुरम्

മുമ്പ് അവന്റെ മനോഹരിയായ പുത്രി പ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു—നാലു ദന്തങ്ങളുള്ള, മഹാകായമായ, സർവ്വാംഗവും പാണ്ഡുരമായ ഗജത്തെക്കുറിച്ച്।

Verse 31

आरुह्य यः समागच्छेत्स मे भर्ता भवेदिति । स्वकन्यायाः प्रतिज्ञां तां समाकर्ण्य स भूपतिः

“അതിൽ കയറി ആരാണ് എന്റെ അടുക്കൽ വരുന്നത്, അവൻ തന്നെയാണ് എന്റെ ഭർത്താവ്” എന്ന്. സ്വന്തം പുത്രിയുടെ ആ പ്രതിജ്ഞ കേട്ട് ആ രാജാവ്…

Verse 32

दुःखाकुलमना भूत्वा सततं पर्यचिंतयत् । स्वनये चिंतयत्येवं नारदः समुपागमत्

ദുഃഖംകൊണ്ട് ആകുലമായ മനസ്സോടെ അവൻ നിരന്തരം ചിന്തിച്ചു. സ്വന്തം പുത്രനെക്കുറിച്ച് ഇങ്ങനെ ചിന്തിക്കുമ്പോൾ നാരദൻ അവിടെ എത്തി।

Verse 33

तमागतं मुनिं दृष्ट्वा राजर्षिरतिधार्मिकः । प्रत्युद्गम्य मुदा युक्तः पाद्यार्घ्याद्यैरपूजयत्

വന്നെത്തിയ മുനിയെ കണ്ട അതിധാർമ്മികനായ രാജർഷി മുന്നോട്ട് ചെന്നു സ്വീകരിച്ചു; ഹർഷത്തോടെ പാദ്യം, അർഘ്യം മുതലായവ നൽകി പൂജിച്ചു।

Verse 34

प्रणम्य नारदं राजा वचनं चेदमब्रवीत् । कन्येयं मम देवर्षे प्रतिज्ञामकरोत्पुरा

നാരദനെ प्रणമിച്ച് രാജാവ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു— “ഹേ ദേവർഷേ, എന്റെ ഈ പുത്രി മുമ്പ് ഒരു പ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു.”

Verse 35

चतु र्दंतं महाकायं गजं सर्वांगपांडुरम् । आरुह्य यः समागच्छेत्स मे भर्ता भवेदिति

“നാലു ദന്തങ്ങളുള്ള, മഹാകായ, സർവാംഗവും ശ്വേതമായ ഗജത്തിൽ കയറി ആരെങ്കിലും എന്റെ അടുക്കൽ വരുമോ, അവൻ തന്നേ എന്റെ ഭർത്താവാകട്ടെ.”

Verse 36

चतुर्दंतो महाकायो गजः सर्वांगपांडुरः । संभवेदिंद्रभवने भूतले नैव विद्यते

നാലു ദന്തങ്ങളുള്ള, മഹാകായ, സർവാംഗവും ശ്വേതമായ ഗജം ഇന്ദ്രഭവനത്തിൽ ഉണ്ടായേക്കാം; എന്നാൽ ഭൂതലത്തിൽ അത് ഒരിക്കലും കാണപ്പെടുന്നില്ല.

Verse 37

इयं च दुस्तरामेनां प्रतिज्ञां बालिशाऽकरोत् । इयं प्रतिज्ञातितरां सततं बाधते हि माम्

ഈ ബാലിക അതിദുഷ്കരമായ ഒരു പ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു; അത്യന്തം ബന്ധനകരമായ ആ പ്രതിജ്ഞ എനിക്ക് നിരന്തരം വേദന നൽകുന്നു.

Verse 38

अनूढा हि पितुः कन्या सर्वदा शोकमावहेत् । इति तस्य वचः श्रुत्वा स्वनये नारदोऽब्रवीत्

“വിവാഹം കഴിക്കാത്ത പുത്രി പിതാവിന് എപ്പോഴും ശോകം വരുത്തുന്നു.” അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് നാരദൻ തന്റെ പുത്രനോട് (രാജാവോട്) പറഞ്ഞു.

Verse 39

मा विषीदस्व राजर्षे तस्या ईदृग्विधः पतिः । भविष्यत्यचिरादेव पृथिव्यां ब्राह्मणोत्तमः

ഹേ രാജർഷേ, വിഷാദിക്കരുത്. അചിരത്തിൽ തന്നെ ഈ ഭൂമിയിൽ ആ കന്യയ്ക്ക് അത്തരം ഭർത്താവ് ലഭിക്കും—അനുപമ ബ്രാഹ്മണോത്തമൻ.

Verse 40

कक्षीवानिति विख्यातो जामाता ते भविष्यति । इत्युक्त्वा नारदमुनिर्ययावाकाशमार्गतः

നിന്റെ ജാമാതാവ് ‘കക്ഷീവാൻ’ എന്നു പ്രസിദ്ധനായവനാകും. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് മുനി നാരദൻ ആകാശമാർഗ്ഗം പ്രസ്ഥാനം ചെയ്തു.

Verse 41

स्व नयस्तद्वचः श्रुत्वा नारदेन प्रभाषितम् । आकांक्षते दिवारात्रं तादृग्विधसमागमम्

നാരദൻ പറഞ്ഞ വചനങ്ങൾ കേട്ടപ്പോൾ അവൾ പകലും രാത്രിയും അത്തരം സംഗമം ആഗ്രഹിച്ചു.

Verse 42

अतः सौम्य महाभाग कक्षीवन्बालतापस । अगस्त्यतीर्थमद्य त्वं स्नातुं गच्छ त्वरान्वितः

അതുകൊണ്ട്, ഹേ സൗമ്യ മഹാഭാഗ കക്ഷീവാൻ, ഹേ ബാലതപസ്വീ, ഇന്ന് തന്നെ വൈകാതെ അഗസ്ത്യ-തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യാൻ പോകുക.

Verse 43

सर्वमंगलसिद्धिस्ते भविष्यति न संशयः । उदंकेनैवमुक्तोऽथ कक्षीवान्द्विजपुंगवः

നിനക്ക് സർവ്വമംഗളസിദ്ധികൾ ലഭിക്കും—സംശയമില്ല. ഉദങ്കൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ കക്ഷീവാൻ, ദ്വിജപുംഗവൻ, (പ്രവർത്തിക്കാൻ ഒരുങ്ങി).

Verse 44

अनु ज्ञातश्च गुरुणा प्रययौ गंधमादनम् । संप्राप्यागस्त्यतीर्थं च तत्र सस्नौ जितेंद्रियः

ഗുരുവിന്റെ അനുവാദം ലഭിച്ച് അദ്ദേഹം ഗന്ധമാദനത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു. അഗസ്ത്യ-തീർത്ഥത്തിലെത്തി, ഇന്ദ്രിയജയം നേടിയവനായി അവിടെ സ്നാനം ചെയ്തു.

Verse 45

क्षेत्रोपवासमकरोद्दिनमेकं मुनीश्वरः । अपरेद्युः पुनः स्नात्वा पारणामकरोद्द्विजः

മുനീശ്വരൻ ആ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിൽ ഒരു ദിവസം ഉപവാസം അനുഷ്ഠിച്ചു. അടുത്ത ദിവസം വീണ്ടും സ്നാനം ചെയ്ത് ആ ദ്വിജൻ വിധിപൂർവ്വം പാരണ നടത്തി.

Verse 46

रात्रौ तत्रैव सुष्वाप कक्षीवान्धर्मतत्परः । एवं नियमयुक्तस्य तस्य कक्षीवतो मुनेः

രാത്രിയിൽ അവിടെയേ ധർമ്മപരനായ കക്ഷീവാൻ നിദ്രിച്ചു. ഇങ്ങനെ നിയമാനുഷ്ഠാനങ്ങളാൽ സമ്പന്നനായ ആ കക്ഷീവാൻ മുനിയുടെ (വൃത്താന്തം തുടരുന്നു).

Verse 47

एकेन दिवसे नोनं वर्षत्रयमथागमत् । अथ वर्षत्रयस्यांते तस्मिन्नेव दिने मुनिः

ഒരു ദിവസത്തിനുള്ളിൽ തന്നെ മൂന്നു വർഷം കഴിഞ്ഞതുപോലെ ആയി. ആ മൂന്നു വർഷങ്ങളുടെ അവസാനം, അതേ ദിവസത്തിൽ മുനിക്ക് (തുടർന്നത് സംഭവിച്ചു).

Verse 48

अन्वास्य पश्चिमां संध्यां सुखं सुष्वाप तत्तटे । याममात्रावशिष्टायां विभावर्यां महाध्वनिः

പശ്ചിമ സന്ധ്യയെ വിധിപൂർവ്വം അനുഷ്ഠിച്ച് അദ്ദേഹം ആ തീരത്ത് സുഖമായി നിദ്രിച്ചു. രാത്രിയിൽ ഒരു യാമം മാത്രം ശേഷിക്കുമ്പോൾ, ഇരുട്ടിൽ മഹാധ്വനി ഉയർന്നു.

Verse 49

उदभूत्प्रलयांभोधिवीचिकोलाहलोपमः । तेन शब्देन महता कक्षीवान्प्रत्यबुध्यत

പ്രളയകാല സമുദ്രതരംഗങ്ങളുടെ കോലാഹലത്തെപ്പോലെ ഒരു മഹാശബ്ദം ഉദ്ഭവിച്ചു. ആ മഹാനാദം കേട്ട് കക്ഷീവാൻ ഉണർന്ന് ബോധത്തിലായി।

Verse 50

ततस्तु स्वनयो नाम राजा सानुचरो बली । मृगयाकौतुकी तत्र मधुरापतिराययौ

അപ്പോൾ സ്വനയ എന്ന പേരുള്ള ബലവാൻ രാജാവ് അനുചരന്മാരോടുകൂടെ അവിടെ എത്തി. വേട്ടയുടെ കൗതുകത്തിൽ ആകൃഷ്ടനായ മഥുരാധിപൻ ആ സ്ഥലത്തെത്തി।

Verse 52

सामात्यो मृगयासक्तो रथवाजिगजैर्युतः । अगस्त्यतीर्थसविधमाससाद भटान्वितः

മന്ത്രിമാരോടുകൂടെ വേട്ടയിൽ ആസക്തനായി, രഥ-അശ്വ-ഗജങ്ങളോടും സൈനികരോടും കൂടി അവൻ അഗസ്ത്യതീർത്ഥത്തിന്റെ സമീപത്തെത്തി।

Verse 53

स राजा मृगयाश्रांतः श्रांतसैनिकसंवृतः । तत्तीर्थतीरप्रांतेषु निषसाद महीपतिः

വേട്ടകൊണ്ട് ക്ഷീണിച്ച ആ രാജാവ്, ക്ഷീണിച്ച സൈനികർ ചുറ്റിനിന്നിരിക്കെ, ആ തീർത്ഥത്തിന്റെ തീരപ്രദേശത്ത് ഇരുന്നുവന്നു—ഭൂപതി।

Verse 54

ततः प्रभाते विमले कक्षी वान्मुनिसत्तमः । अगस्त्यतीर्थे स्नात्वाऽसौ संध्यां पूर्वामुपास्य च

പിന്നീട് നിർമലമായ പ്രഭാതത്തിൽ മുനിശ്രേഷ്ഠനായ കക്ഷീവാൻ അഗസ്ത്യതീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, വിധിപൂർവ്വം പ്രാതഃസന്ധ്യോപാസന നടത്തി।

Verse 55

तस्य तीरे जपन्मत्रांस्तस्थौ नियमसंयुतः । अत्रांतरे तीर्थवराद्गज एको विनिर्ययौ

അതിന്റെയോരത്ത് അദ്ദേഹം നിയമസംയമങ്ങളോടെ മന്ത്രജപം ചെയ്തു നിൽക്കുകയായിരുന്നു. അതിനിടയിൽ ആ ശ്രേഷ്ഠ തീർത്ഥത്തിൽ നിന്ന് ഒരു ഒറ്റ ആന പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.

Verse 56

चतुर्दंतो महाकायः कैलास इव मूर्तिमान् । स समुत्थाय तत्तीर्थादगात्कक्षीवदंतिकम्

നാലു ദന്തങ്ങളുള്ള മഹാകായൻ—കൈലാസപർവ്വതം തന്നെ മൂർത്തിയായി വന്നതുപോലെ—ആ ആന ആ തീർത്ഥത്തിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റ് കക്ഷീവാന്റെ സമീപത്തേക്ക് പോയി.

Verse 57

तमागतमुदंकोक्त लक्षणैरुपलक्षितम् । तदा निरीक्ष्य कक्षीवानारोढुं स्नानमातनोत्

ഉദങ്കൻ പറഞ്ഞ മംഗളലക്ഷണങ്ങളാൽ തിരിച്ചറിയപ്പെട്ട ആ ആന വന്നെത്തുന്നത് കണ്ട കക്ഷീവാൻ അതിനെ നിരീക്ഷിച്ചു; സ്നാനകർമ്മം പൂർത്തിയാക്കി അതിൽ കയറാൻ ഒരുക്കം ചെയ്തു.

Verse 58

नमस्कृत्य च तत्तीर्थं श्लाघमानो मुहुर्मुहुः । आरुरोह च कक्षीवांश्चतुर्दंतं महागजम्

ആ തീർത്ഥത്തെ നമസ്കരിച്ചു, വീണ്ടും വീണ്ടും അതിനെ സ്തുതിച്ചുകൊണ്ട്, കക്ഷീവാൻ ആ മഹാ നാലുദന്ത ആനയിൽ കയറി.

Verse 59

आरुह्य तं चतुर्दंतं रजताचलसंनिभम् । स्वनयस्य पुरीमेव कक्षीवान्गंतुमैच्छत

വെള്ളിമലയെപ്പോലെ തോന്നുന്ന ആ നാലുദന്ത ആനയിൽ കയറി, കക്ഷീവാൻ സ്വനയന്റെ നഗരത്തിലേക്കു തന്നെ നേരെ പോകാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.

Verse 60

तमारूढं चतुर्दंतं श्वेतदंतावलोत्तमम् । स वीक्ष्य निश्चिकायैनं कक्षीवानिति भूपतिः

നാലുദന്തങ്ങളുള്ള, ദീപ്തമായ ശ്വേതദന്തങ്ങളാൽ ശോഭിക്കുന്ന ശ്രേഷ്ഠ ഗജത്തിന്മേൽ ആരൂഢനായ അവനെ കണ്ട രാജാവ് ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ തിരിച്ചറിഞ്ഞു—“ഇവൻ കക്ഷീവാൻ തന്നേ” എന്നു നിശ്ചയിച്ചു।

Verse 61

प्रसन्नहृदयो राजा तस्यांतिकमुपागमत् । तदाभ्याशमुपागम्य कक्षीवंतं नृपोऽब्रवीत्

പ്രസന്നഹൃദയനായ രാജാവ് അവന്റെ അടുക്കലേക്ക് ചെന്നു; അടുത്തെത്തി നൃപൻ കക്ഷീവാനോട് വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു।

Verse 62

स्वनय उवाच । त्वं ब्रह्मन्कस्य पुत्रोऽसि नाम किं तव मे वद । गजमेनं समारुह्य कुत्र वा गन्तुमिच्छसि । स्वनयेनैवमुक्तस्तु कक्षीवान्वाक्यमब्रवीत्

സ്വനയ രാജാവ് പറഞ്ഞു—“ഹേ ബ്രാഹ്മണാ, നീ ആരുടെ പുത്രൻ? നിന്റെ പേര് എനിക്കു പറയുക. ഈ ഗജത്തിന്മേൽ കയറി നീ എവിടേക്കാണ് പോകുവാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്?” ഇങ്ങനെ ചോദിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ കക്ഷീവാൻ മറുപടി പറഞ്ഞു।

Verse 63

कक्षीवानुवाच । पुत्रोऽहं दीर्घतमसः कक्षीवानिति विश्रुतः

കക്ഷീവാൻ പറഞ്ഞു—“ഞാൻ ദീർഘതമസിന്റെ പുത്രൻ; ലോകത്തിൽ ‘കക്ഷീവാൻ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധൻ।”

Verse 64

स्वनयस्य तु राजर्षेर्गच्छामि नगरं प्रति । अहमुद्वोढुमिच्छामि तस्य कन्या मनोरमाम्

ഞാൻ ആ രാജർഷി സ്വനയന്റെ നഗരത്തിലേക്കാണ് പോകുന്നത്; അവന്റെ മനോഹരമായ പുത്രിയെ വിവാഹം കഴിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു।

Verse 65

चतुर्दंतगजारूढस्तत्प्रतिज्ञां च पूरयन् । स्वनयस्य सुतापाणिं ग्रहीष्यामि नराधिप

ചതുര്ദന്ത ഗജത്തിൽ ആരൂഢനായി, ആ പ്രതിജ്ഞ നിറവേറ്റിക്കൊണ്ട്, ഹേ നരാധിപാ! ഞാൻ സ്വനയന്റെ പുത്രിയുടെ പാണിഗ്രഹണം ചെയ്യും।

Verse 66

तद्भाषितं समाकर्ण्य श्रोत्रपीयूषवर्षणम् । हर्षसंफुल्लनयनः स्वनयो वाक्यम ब्रवीत्

ചെവികൾക്ക് അമൃതവർഷംപോലെ തോന്നിയ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ഹർഷത്തിൽ വിരിഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ സ്വനയൻ മറുപടി പറഞ്ഞു।

Verse 67

कक्षीवन्भोः कृतार्थोस्मि स एव स्वनयो ह्यहम् । उद्वोढुमिच्छति भवान्यस्य कन्यां मनोरमाम्

ഹേ കക്ഷീവൻ! ഞാൻ കൃതാർത്ഥനാണ്; നിങ്ങൾ വിവാഹം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന മനോഹര കന്യയുടെ പിതാവായ സ്വനയൻ ഞാൻ തന്നെയാണ്।

Verse 68

स्वागतं ते मुनिश्रेष्ठ कक्षीवन्बालतापस । मम कन्यां गृहाण त्वं तपोधन मनोरमाम्

ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠ കക്ഷീവൻ, ഹേ ബാലതപസ്വി! നിനക്ക് സ്വാഗതം. ഹേ തപോധന! എന്റെ മനോഹര പുത്രിയെ സ്വീകരിക്കൂ।

Verse 69

तया सह चरन्धर्मान्गार्हस्थ्यं प्रतिपालय । राज्ञोक्तः स तदोवाच कक्षीवान्धर्मतत्परः । राजानं स्वनयं प्रीतं मधुरापुरवासिनम्

അവളോടൊപ്പം വസിച്ച് ധർമ്മങ്ങൾ ആചരിച്ച് ഗാർഹസ്ഥ്യം സംരക്ഷിക്കൂ. രാജാവ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ധർമ്മനിഷ്ഠനായ കക്ഷീവൻ മധുരാപുരവാസിയായ സന്തുഷ്ട രാജാവ് സ്വനയനോട് അപ്പോൾ പറഞ്ഞു।

Verse 70

कक्षीवानुवाच । पिता दीर्घतमानाम वेदारण्ये मम प्रभो

കക്ഷീവാൻ പറഞ്ഞു—എൻ പ്രഭോ! ‘ദീർഘതമസ്’ എന്ന നാമമുള്ള എന്റെ പിതാവ് വേദാരണ്യത്തിലെ പുണ്യവനത്തിൽ വസിക്കുന്നു.

Verse 71

आस्ते तपश्चरन्सौम्यो नियमाचारतत्परः । तस्यांतिकं प्रेषय त्वं विप्रमेकं धरापते

അവൻ അവിടെ സൗമ്യസ്വഭാവത്തോടെ തപസ്സു അനുഷ്ഠിച്ച്, നിയമാചാരങ്ങളിൽ നിഷ്ഠയോടെ വസിക്കുന്നു. ഹേ ധരാപതേ! അവന്റെ സന്നിധിയിലേക്ക് ഒരു ബ്രാഹ്മണനെ അയയ്ക്കുക.

Verse 72

तथोक्तः स तदा राजा स्वनयो हृष्टमा नसः । अनेकसेनया सार्धं प्राहिणोत्स्वपुरोधसम्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ രാജാവ് പുത്രനാൽ ഹർഷിതമനസ്സോടെ, അനേകം സൈന്യങ്ങളോടുകൂടെ തന്റെ രാജപുരോഹിതനെ അയച്ചു.

Verse 73

विप्रं सुदर्शनं नाम वेदारण्यस्थलं प्रति । सुदर्शनः समादिष्टः स्वनयेन नृपेण सः

വേദാരണ്യത്തിലെ പുണ്യസ്ഥലത്തേക്കായി ‘സുദർശനൻ’ എന്ന ബ്രാഹ്മണനെ നിയോഗിച്ചു; പുത്രന്റെ പ്രേരണയാൽ രാജാവ് തന്നെയാണ് ആ സുദർശനനോട് ആജ്ഞാപിച്ചത്.

Verse 74

महत्या सेनया सार्धं प्रययौ वेदकाननम् । तत्रोटजे समासीन तं दीर्घतमसं मुनिम्

അവൻ മഹത്തായ സൈന്യത്തോടുകൂടെ വേദകാനനത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു; അവിടെ കുടിലിൽ ആസീനനായ മുനി ദീർഘതമസിനെ അവൻ ദർശിച്ചു.

Verse 75

तपश्चरतमासीनं ध्यायन्वेदाटवी पतिम् । पुरोहितो ददर्शाथ जपंतं मंत्रमुत्तमम्

അപ്പോൾ രാജപുരോഹിതൻ അദ്ദേഹത്തെ കണ്ടു—തപസ്സിൽ ആസീനനായി, വേദാടവീനാഥനെ ധ്യാനിച്ച്, മൃദുസ്വരത്തിൽ ഉത്തമമന്ത്രം ജപിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു।

Verse 76

प्रणाममकरोत्तस्मै मुनये स सुदर्शनः । उवाच दीर्घतमसं मुनिं प्रह्लादयन्निव

സുദർശനൻ ആ മുനിയെ പ്രണാമം ചെയ്തു. തുടർന്ന് ആദരപൂർവമായ വാക്കുകളാൽ അദ്ദേഹത്തെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, മുനി ദീർഘതമസിനോട് സംസാരിച്ചു।

Verse 77

सुदर्शन उवाच । कच्चित्ते कुशलं ब्रह्मन्कच्चित्ते वर्धते तपः । आश्रमे कुशलं कच्चित्कच्चिद्धर्मे सुखं वद

സുദർശനൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ബ്രഹ്മൻ, നിങ്ങൾ കുശലമാണോ? നിങ്ങളുടെ തപസ്സ് വർധിക്കുകയാണോ? ആശ്രമത്തിൽ എല്ലാം കുശലമാണോ? പറയുക—ധർമ്മത്തിൽ നിങ്ങൾ സന്തോഷത്തോടെ നിലകൊള്ളുന്നുണ്ടോ?

Verse 78

पृष्टः सुदर्शनेनैवं मुनिर्दीर्घतमास्तदा । सुदर्शनमुवाचेदमर्घ्यादिविधिपूर्वकम्

ഇങ്ങനെ സുദർശനൻ ചോദിച്ചതിനാൽ മുനി ദീർഘതമസ്—ആദ്യം അർഘ്യാദി വിധികൾ അനുഷ്ഠിച്ച്—സുദർശനനോട് ഇങ്ങനെ മറുപടി പറഞ്ഞു।

Verse 79

दीर्घतमा उवाच । सर्वत्र कुशलं ब्रह्मन्सुदर्शन महामते । मम वेदाटवीनाथकृपया नाशुभं क्वचित्

ദീർഘതമസ് പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാമതി ബ്രാഹ്മണ സുദർശന, എല്ലായിടത്തും കുശലമാണ്. വേദാടവീനാഥന്റെ കൃപയാൽ എനിക്ക് ഒരിക്കലും അശുഭം സംഭവിക്കുകയില്ല।

Verse 80

तवापि कुशलं ब्रह्मन्किं सुखागमनं तथा । किंवाऽगमनकार्यं ते सुदर्शन ममाश्रमे

ഹേ ബ്രാഹ്മണാ, നിനക്കും കുശലമാണോ? നിന്റെ വരവ് സുഖകരമായിരുന്നോ? അല്ലെങ്കിൽ ഹേ സുദർശനാ, എന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്കുള്ള നിന്റെ വരവിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം എന്ത്?

Verse 81

स्वनयस्य पुरोधास्त्वं खलु वेदविदांवरः । तं विहाय महाराज मधुरापुरवासिनम्

നീ രാജാവ് സ്വനയന്റെ രാജപുരോഹിതനാണ്, വേദവിദ്വാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ. ഹേ മഹാരാജാ, മഥുരാനിവാസിയായ അവനെ വിട്ട് നീ എന്തിന് വന്നിരിക്കുന്നു?

Verse 82

महत्या सेनया सार्धं किमर्थं त्वमिहागतः । इत्युक्तो दीर्घतमसा तदानीं स सुदर्शनः

ഇത്ര വലിയ സൈന്യത്തോടുകൂടെ നീ ഇവിടെ എന്തിനാണ് വന്നത്? എന്ന് ദീർഘതമസ് ചോദിച്ചതോടെ, അപ്പോൾ സുദർശനൻ മറുപടി പറയാൻ ഒരുങ്ങി.

Verse 83

उवाच तं महात्मानं मुनिं ज्वलिततेजसम् । सर्वत्र मे सुखं ब्रह्मन्भवतः कृपया सदा

അവൻ ജ്വലിക്കുന്ന തേജസ്സുള്ള മഹാത്മ മുനിയോട് പറഞ്ഞു— ഹേ ബ്രാഹ്മണാ, നിങ്ങളുടെ കൃപയാൽ ഞാൻ എല്ലായിടത്തും എപ്പോഴും സുഖത്തിലാണ്.

Verse 84

भगवन्स्व नयो राजा साष्टांगं प्रणिपत्य तु । त्वां प्राह प्रश्रितं वाक्यं मन्मुखेन शृणुष्व तत्

ഭഗവൻ, രാജാവ് സ്വനയൻ സാഷ്ടാംഗ നമസ്കാരം ചെയ്ത് നിങ്ങളോട് വിനീതവചനം പറഞ്ഞു; അത് എന്റെ വായിൽ നിന്ന് കേൾക്കുക.

Verse 85

स्वनय उवाच । कक्षीवांस्ते सुतो ब्रह्म न्गंधमादनपर्वते । स्नानं कुर्वन्नगस्त्यस्य तीर्थे संप्रति वर्तते

സ്വനയൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ബ്രാഹ്മണാ, നിങ്ങളുടെ പുത്രൻ കക്ഷീവാൻ ഇപ്പോൾ ഗന്ധമാദന പർവതത്തിൽ ഉണ്ട്; അവൻ അഗസ്ത്യ-തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനവിധി അനുഷ്ഠിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു।

Verse 86

तस्य रूपं तपो धर्ममाचारान्वैदिकांस्तथा । वेदशास्त्रप्रवीणत्वमाभि जात्यं च तादृशम्

അവന്റെ രൂപം, തപസ്, ധർമ്മം, വൈദികാചാരം; കൂടാതെ വേദ-ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യവും ഉത്തമകുലജന്മവും—ഇവയെല്ലാം ലോകോത്തരമാണ്।

Verse 87

लोकोत्तरमिदं सर्वं विज्ञाय तव नंदने । मनोरमां सुतां तस्मै दातुमिच्छाम्यहं मुने

ഹേ മുനേ, നിങ്ങളുടെ പുത്രനിൽ ഇതെല്ലാം ലോകോത്തരമാണെന്ന് അറിഞ്ഞ്, എന്റെ മനോഹരമായ പുത്രിയെ അവനു വിവാഹാർത്ഥം നൽകാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു।

Verse 88

मृगयाकौतुकी चाहं गंधमादनपर्वतम् । आगतो मुनिशार्दूल वर्त्ते युष्मत्सुतांतिके

ഹേ മുനിശാർദൂലാ, വേട്ടയിലേക്കുള്ള കൗതുകം കൊണ്ടാണ് ഞാൻ ഗന്ധമാദന പർവതത്തിലേക്ക് വന്നത്; ഇപ്പോൾ നിങ്ങളുടെ പുത്രന്റെ സമീപത്ത് തന്നെ പാർക്കുന്നു।

Verse 89

पित्रनुज्ञां विना नाहमुद्वहेयं सुतां तव । इति ब्रूते तव सुतः कक्षीवान्मुनिस त्तम

ഹേ മുനിസത്തമാ, നിങ്ങളുടെ പുത്രൻ കക്ഷീവാൻ പറയുന്നു—‘പിതാവിന്റെ അനുവാദമില്ലാതെ ഞാൻ നിങ്ങളുടെ പുത്രിയെ വിവാഹം കഴിക്കുകയില്ല।’

Verse 90

तद्भावां मत्सुतां तस्मै दातुं मेऽनुग्रहं कुरु । प्रैषयं च समीपं ते सेनया च सुदर्शनम्

എന്നോടു കൃപ കാണിക്കണമേ—അവനോടു ഭക്തിയുള്ള എന്റെ പുത്രിയെ ആ പുരുഷനു ദാനം ചെയ്യുവാൻ എനിക്കനുമതി തരുക; കൂടാതെ സുദർശനനെ സൈന്യത്തോടുകൂടെ നിന്റെ സമീപത്തേക്ക് അയക്കുന്നു.

Verse 91

सुदर्शन उवाच । इति मां भगवन्राजा प्राहिणोत्तव सन्निधिम् । तद्भवाननुमन्यस्व राज्ञस्तस्य चिकीर्षितम्

സുദർശൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ഭഗവാൻ രാജാവ് എന്നെ നിങ്ങളുടെ സന്നിധിയിലേക്കു അയച്ചിരിക്കുന്നു; അതിനാൽ ആ രാജാവ് ചെയ്യുവാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നതിനെ നിങ്ങൾ അനുമോദിക്കണമേ.

Verse 92

श्रीसूत उवाच । इत्युक्त्वा विररामाथ स्वनयस्य पुरोहितः । ततो दीर्घतमाः प्राह स्वनयस्य पुरोहितम्

ശ്രീസൂതൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട് തന്റെ പുത്രന്റെ പുരോഹിതൻ മൗനമായി; തുടർന്ന് ദീർഘതമാ തന്റെ പുത്രന്റെ ആ പുരോഹിതനോടു സംസാരിച്ചു.

Verse 93

दीर्घतमा उवाच । सुदर्शन भवत्वेवं कथितं स्वनयेन यत् । ममाभीष्टतमं ह्येतत्पाणिग्रहणमंगलम्

ദീർഘതമാ പറഞ്ഞു: ഹേ സുദർശന, എന്റെ പുത്രൻ പറഞ്ഞതുപോലെ തന്നെയാകട്ടെ; കാരണം ഈ പാണിഗ്രഹണ മംഗളകർമ്മം എനിക്കേറ്റവും അഭീഷ്ടമാണ്.

Verse 94

आगमिष्याम्यहं विप्र गन्धमादनपर्वतम् । इत्युक्त्वा स मुनिर्विप्रा महादीर्घतमा मुनिः

ഹേ വിപ്ര, ഞാൻ ഗന്ധമാദന പർവ്വതത്തിലേക്കു പോകും—എന്നു പറഞ്ഞ് ആ മഹർഷി ദീർഘതമാ മുനി (പ്രസ്ഥാനം ചെയ്തു).

Verse 95

वेदाटवीपतिं नत्वा भक्तिप्रवणचेतसा । सुदर्शनेन सहितः सेतुमुद्दिश्य निर्ययौ

ഭക്തിയാൽ വിനയിച്ച ഹൃദയത്തോടെ അദ്ദേഹം വേദാടവിയുടെ അധിപനെ നമസ്കരിച്ചു; തുടർന്ന് സുദർശനനോടൊപ്പം പുണ്യസേതുവിലേക്കു പുറപ്പെട്ടു।

Verse 96

षट्भिर्दिनैर्मुनिः पुण्यं प्रययौ गन्धमादनम् । अगस्तितीर्थतीरं च गत्वा दीर्घतमा मुनिः

ആറ് ദിവസങ്ങൾക്കകം മുനി പുണ്യമായ ഗന്ധമാദനത്തെ എത്തി. ദീർഘതമാ മുനി അഗസ്ത്യ തീർത്ഥത്തിന്റെ തീരത്തേക്കും ചെന്നു തന്റെ പവിത്രയാത്ര തുടർന്നു।

Verse 97

अथ पुत्रं ददर्शाग्रे कक्षीवंतं महामुनिः । कक्षीवान्पितरं दृष्ट्वा ववन्दे नाम कीर्तयन्

അപ്പോൾ മഹാമുനി മുന്നിൽ തന്റെ പുത്രൻ കക്ഷീവാനെ കണ്ടു. പിതാവിനെ കണ്ട കക്ഷീവാൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ നാമം ഉച്ചരിച്ച് ആദരത്തോടെ വന്ദിച്ചു।

Verse 98

ततो दीर्घतमा योगी स्वांकमारोप्य तं सुतम् । मूर्ध्न्युपाघ्राय सस्नेहं सस्वजे पुलकाकुलः

പിന്നീട് യോഗിയായ ദീർഘതമാ പുത്രനെ മടിയിൽ ഇരുത്തി; സ്നേഹത്തോടെ അവന്റെ ശിരസ്സു മണന്ന്, രോമാഞ്ചത്തോടെ അവനെ ആലിംഗനം ചെയ്തു।

Verse 99

कुशलं परिपप्रच्छ तदा दीर्घतमा ऋषिः । सर्ववेदास्त्वयाधीताः कक्षीवन्किमु वत्सक

അപ്പോൾ ഋഷി ദീർഘതമാ ക്ഷേമം ചോദിച്ചു— “കക്ഷീവാൻ, വത്സാ! നീ എല്ലാ വേദങ്ങളും അധ്യയനം ചെയ്തുവോ?”

Verse 100

शास्त्राण्यपाठीः किं त्वं वा वत्स सर्वं वदस्व मे । इति पृष्टः स्वपित्रा स सर्वं वृत्तं तमव्रवीत्

പിതാവ് അവനോട് ചോദിച്ചു—“വത്സാ, നീ ശാസ്ത്രങ്ങൾ പഠിച്ചില്ലേ? എനിക്ക് എല്ലാം പറയുക.” പിതാവിന്റെ ചോദ്യം കേട്ട് അവൻ സംഭവിച്ച എല്ലാം വിവരിച്ചു.

Verse 851

विनिघ्नन्स गजान्सिंहान्वराहान्महिषान्नुरून् । अन्यान्मृगविशेषांश्च स राजा न्यवधीच्छरैः

ആ രാജാവ് ആനകൾ, സിംഹങ്ങൾ, വരാഹങ്ങൾ, അനേകം മഹിഷങ്ങൾ എന്നിവയും മറ്റു പലവിധ വന്യമൃഗങ്ങളെയും വീഴ്ത്തി, തന്റെ അമ്പുകളാൽ വധിച്ചു.