Adhyaya 14

Verse 1

श्रीसूत उवाच । स्नात्वा त्वमृत वाप्यां वै सेवित्वैकांतराघवम् । जितेंद्रियो नरः स्नातुं ब्रह्मकुंडं ततो व्रजेत्

ശ്രീസൂതൻ പറഞ്ഞു—അമൃത-വാപിയിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, ഏകാന്തര-രാഘവനെ സേവിച്ച് ആരാധിച്ച ശേഷം, ഇന്ദ്രിയജയിയായ മനുഷ്യൻ പിന്നെ സ്നാനാർത്ഥം ബ്രഹ്മ-കുണ്ഡത്തിലേക്ക് പോകണം.

Verse 2

सेतुमध्ये महातीर्थं गंधमादनपर्वते । ब्रह्मकुडमिति ख्यातं सर्व दारिद्र्यभेषजम्

സേതുവിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ ഗന്ധമാദനപർവതത്തിൽ ഒരു മഹാതീർത്ഥമുണ്ട്; അത് ‘ബ്രഹ്മകുണ്ഡം’ എന്നു പ്രസിദ്ധം, സർവ്വ ദാരിദ്ര്യദുഃഖങ്ങൾക്ക് ഔഷധം।

Verse 3

विद्यते ब्रह्महत्यानामयुतायुतनाशनम् । दर्शनं ब्रह्मकुंडस्य सर्वपापौघनाशनम्

ബ്രഹ്മകുണ്ഡത്തിന്റെ ദർശനമാത്രം കൊണ്ടുതന്നെ പാപപ്രവാഹങ്ങൾ എല്ലാം നശിക്കുന്നു; ബ്രഹ്മഹത്യാദോഷങ്ങളുടെ അയ്യുതായുതങ്ങളെയും അത് നശിപ്പിക്കുന്നു എന്നു ശ്രുതി പറയുന്നു।

Verse 4

किं तस्य बहुभिस्तीर्थैः किं तपोभिः किमध्वरैः । महादानैश्च किं तस्य ब्रह्मकुंडविलोकिनः

ബ്രഹ്മകുണ്ഡം ദർശിച്ചവന് അനേകം തീർത്ഥങ്ങൾ എന്തിന്? തപസ്സുകൾ എന്തിന്? യാഗകർമ്മങ്ങൾ എന്തിന്? മഹാദാനങ്ങളും അവന് എന്തിന്?

Verse 5

ब्रह्मकुंडे सकृत्स्नानं वैकुंठप्राप्तिकारणम् । ब्रह्मकुंडसमुद्भूतं भस्म येन धृतं द्विजाः

ബ്രഹ്മകുണ്ഡത്തിൽ ഒരിക്കൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നത് വൈകുണ്ഠപ്രാപ്തിക്ക് കാരണമാകുന്നു; ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, ബ്രഹ്മകുണ്ഡത്തിൽ നിന്നുയർന്ന ഭസ്മം ധരിക്കുന്നവൻ ധന്യൻ।

Verse 6

तस्यानुगास्त्रयो देवा ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः । ब्रह्मकुंडसमुद्भूतभस्मना यस्त्रिपुंड्रकम्

അതിന്റെ അനുഗാമികളായി മൂന്ന് ദേവന്മാർ—ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു, മഹേശ്വരൻ—ഉണ്ട്; ബ്രഹ്മകുണ്ഡത്തിൽ നിന്നുയർന്ന ഭസ്മംകൊണ്ട് ത്രിപുണ്ഡ്രം ധരിക്കുന്നവൻ…

Verse 7

करोति तस्य कैवल्यं करस्थं नात्र संशयः । तद्भस्मपरमाणुर्वा यो ललाटे धृतो भवेत्

അവനു കൈവല്യമോക്ഷം കൈത്തളത്തിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നതുപോലെ ലഭിക്കുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല. ആ പുണ്യഭസ്മത്തിന്റെ ഒരു പരമാണുവെങ്കിലും ലലാടത്തിൽ ധരിച്ചാൽ അതേ ഫലം നൽകും.

Verse 8

तावदेवास्य मुक्तिः स्यान्नात्र कार्या विचारणा । तत्कुंडभस्मना मर्त्यः कुर्यादुद्धूलनं तु यः

അത്രയിലേറെ അവന് മോക്ഷം ലഭിക്കും—ഇവിടെ വിചാരം വേണ്ട. ആ പുണ്യകുണ്ഡത്തിലെ ഭസ്മംകൊണ്ട് ദേഹത്തിൽ ഉദ്ധൂലനം (ലേപനം) ചെയ്യുന്ന ഏതു മർത്ത്യനും അതേ ഫലം പ്രാപിക്കും.

Verse 9

तस्य पुण्यफलं वक्तुं शंकरो वेत्ति वा न वा । ब्रह्मकुंडसमुद्भूतं भस्म यो नैव धारयेत्

ആ പുണ്യഫലം വിവരിക്കാൻ ശങ്കരനും കഴിയുമോ ഇല്ലയോ—അത് അപരിമിതമാണ്. എന്നാൽ ബ്രഹ്മകുണ്ഡത്തിൽ നിന്നുയർന്ന ഭസ്മം ഒട്ടും ധരിക്കാത്തവൻ ആ പുണ്യോപായം ഉപേക്ഷിക്കുന്നു.

Verse 10

रौरवे नरके सोऽयं पतेदाचंद्रतारकम् । उद्धूलनं त्रिपुंड्रं वा ब्रह्मकुंडस्थभस्मना

ബ്രഹ്മകുണ്ഡത്തിൽ ഉള്ള ഭസ്മംകൊണ്ട് ദേഹത്തിൽ ഉദ്ധൂലനം അല്ലെങ്കിൽ ത്രിപുണ്ഡ്രധാരണം ചെയ്യാത്തവൻ ചന്ദ്രനും നക്ഷത്രങ്ങളും നിലനിൽക്കുന്ന കാലംവരെ റൗരവ നരകത്തിൽ പതിക്കും.

Verse 11

नराधमो न कुर्याद्यः सुखं नास्य कदाचन । ब्रह्मकुंडसमुद्भूतभस्मनिंदारतस्तु यः

ഈ അനുഷ്ഠാനം ചെയ്യാത്ത നരാധമന് ഒരിക്കലും സുഖമില്ല. ബ്രഹ്മകുണ്ഡത്തിൽ നിന്നുയർന്ന ഭസ്മത്തെ നിന്ദിക്കുന്നതിൽ രതനായവൻ തീർച്ചയായും ദുര്‍ഗതിയെ പ്രാപിക്കും.

Verse 12

उत्पत्तौ तस्य सांकर्यमनुमेयं विपश्चिता । ब्रह्मकुंडसमुद्भूतं भस्मैतल्लोकपावनम्

വിദ്വാന്മാർ അവന്റെ കാര്യത്തിൽ ജന്മോത്ഭവ ദോഷം (സാങ്കര്യം) അനുമാനിക്കണം. ബ്രഹ്മകുണ്ഡത്തിൽ നിന്നുദ്ഭവിച്ച ഈ ഭസ്മം സർവ്വലോകങ്ങളെയും പാവനമാക്കുന്നു.

Verse 13

अन्यभस्मसमं यस्तु न्यूनं वा वक्ति मानवः । उत्पत्तौ तस्य सांकर्य मनुमेयं विपश्चिता

ഈ ഭസ്മം മറ്റൊരു ഭസ്മത്തോട് സമമാണെന്നോ അതിലും താഴെയാണെന്നോ പറയുന്ന മനുഷ്യന്റെ കാര്യത്തിൽ, വിദ്വാന്മാർ ജന്മോത്ഭവ കലുഷം (സാങ്കര്യം) അനുമാനിക്കണം.

Verse 14

ब्रह्मकुंडसमुद्भूतेऽप्यस्मिन्भस्मनि जाग्रति । भस्मांतरेण मनुजो धारयेद्यस्त्रिपुंड्रकम्

ബ്രഹ്മകുണ്ഡത്തിൽ നിന്നുദ്ഭവിച്ച ഈ ഭസ്മം ലഭ്യമായിരിക്കെ, മറ്റൊരു ഭസ്മംകൊണ്ട് ത്രിപുണ്ഡ്രം ധരിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ വിധിയുടെ പാവിത്ര്യത്തിന് വിരുദ്ധമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.

Verse 15

उत्पत्तौ तस्य सांक र्यमनुमेयं विपश्चिता । कदाचिदपि यो मर्त्यो भस्मैतत्तु न धारयेत्

വിദ്വാന്മാർ അവന്റെ കാര്യത്തിൽ ജന്മോത്ഭവ കലുഷം (സാങ്കര്യം) അനുമാനിക്കണം. ഒരിക്കലും ഈ ഭസ്മം ധരിക്കാത്ത മർത്ത്യൻ മഹാപാവനമായ ഉപായം ഉപേക്ഷിക്കുന്നു.

Verse 16

उत्पत्तौ तस्य सांकर्यमनुमेयं विपश्चिता । ब्रह्मकुंडसमुद्भूतं भस्म दद्याद्द्विजाय यः

വിദ്വാന്മാർ അവന്റെ കാര്യത്തിൽ ജന്മോത്ഭവ കലുഷം (സാങ്കര്യം) അനുമാനിക്കണം. എന്നാൽ ബ്രഹ്മകുണ്ഡത്തിൽ നിന്നുദ്ഭവിച്ച ഭസ്മം ദ്വിജനു ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ പുണ്യഫലം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 17

चतुरर्णवपर्यंता तेन दत्ता वसुन्धरा । संदेहो नात्र कर्तव्यस्त्रिर्वा शपथयाम्यहम्

നാലു സമുദ്രങ്ങളാൽ പര്യന്തമായ ഈ വസുന്ധരയെ അവൻ ദാനമായി നൽകി. ഇവിടെ സംശയം വേണ്ട—ഞാൻ ത്രിവാരം ശപഥം ചെയ്ത് പറയുന്നു।

Verse 18

सत्यंसत्यं पुनः सत्यमुद्धृत्य भुजमुच्यते । ब्रह्मकुंडोद्भवं भस्म धारयध्वं द्विजोत्तमाः

“സത്യം, സത്യം, വീണ്ടും സത്യം!” എന്നു പറഞ്ഞ് ഭുജം ഉയർത്തി പ്രഖ്യാപിച്ചു: “ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ, ബ്രഹ്മകുണ്ഡത്തിൽ നിന്നുദ്ഭവിച്ച പവിത്ര ഭസ്മം ധരിക്കുവിൻ।”

Verse 19

एतद्धि पावनं भस्म ब्रह्मयज्ञसमुद्भवम् । पुरा हि भगवान्ब्रह्मा सर्वलोकपितामहः

ഈ ഭസ്മം നിസ്സംശയം പരമ പാവനമാണ്, ബ്രഹ്മയജ്ഞത്തിൽ നിന്നുദ്ഭവിച്ചത്. കാരണം പുരാതനകാലത്ത് സർവ്വലോകങ്ങളുടെ പിതാമഹനായ ഭഗവാൻ ബ്രഹ്മാ (ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്നു)।

Verse 20

सन्निधौ सर्वदेवानां पर्वते गंधमादने । ईशशापनिवृत्त्यर्थं क्रतून्सर्वान्समातनोत्

സകല ദേവന്മാരുടെയും സന്നിധിയിൽ ഗന്ധമാദന പർവതത്തിൽ, ഈശൻ (ശിവൻ) നൽകിയ ശാപം നീങ്ങുന്നതിനായി അവൻ എല്ലാ ക്രതുക്കളും ക്രമപ്പെടുത്തി അനുഷ്ഠിച്ചു।

Verse 21

विधाय विधिवत्सर्वानध्वरान्बहुदक्षिणान् । मुमुचे सहसा ब्रह्मा शंभुशापाद्द्विजोत्तमाः

വിധിപൂർവ്വം, ധാരാളം ദക്ഷിണകളോടുകൂടിയ എല്ലാ യാഗങ്ങളും നിർവഹിച്ചു ബ്രഹ്മാവ് അപ്രതീക്ഷിതമായി ശംഭുവിന്റെ ശാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനായി—ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ।

Verse 22

तदेतत्तीर्थमासाद्य स्नानं कुर्वंति ये नराः । ते महादेवसायुज्यं प्राप्नुवंति न संशयः

ഈ തീർത്ഥത്തിലെത്തി അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവർ സംശയമില്ലാതെ മഹാദേവനോടുള്ള സായുജ്യം (ഏകത്വം) പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 23

ऋषय ऊचुः । व्यासशिष्य महाप्राज्ञ पुराणार्थविशारद । चतुर्दशानां लोकानां स्रष्टारं चतुराननम्

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ഹേ വ്യാസശിഷ്യാ, മഹാപ്രാജ്ഞാ, പുരാണാർത്ഥവിശാരദാ! ചതുര്ദശ ലോകങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാവായ ചതുര്മുഖ ബ്രഹ്മാവിനെക്കുറിച്ച് ഞങ്ങൾക്ക് പറയുക.

Verse 24

शंभुः केनापराधेन शप्तवान्भारतीपतिम् । शापश्च कीदृशस्तस्य पुरा दत्तो हरेण वै । एतत्सर्वं मुने ब्रूहि तत्त्वतोऽस्माकमादरात्

ശംഭു ഏതു അപരാധം മൂലം ഭാരതീപതി (ബ്രഹ്മാവ്)നെ ശപിച്ചു? ഹരി പൂർവം നൽകിയ ആ ശാപത്തിന്റെ സ്വഭാവം എന്തായിരുന്നു? ഹേ മുനേ, ഞങ്ങളുടെ ആദരഭക്തിയാൽ ഇതെല്ലാം തത്ത്വമായി വിശദമായി പറയുക.

Verse 25

श्रीसूत उवाच । पुरा बभूव कलहो ब्रह्मविष्ण्वोः परस्परम्

ശ്രീസൂതൻ പറഞ്ഞു—പുരാതനകാലത്ത് ബ്രഹ്മാവിനും വിഷ്ണുവിനും തമ്മിൽ പരസ്പര കലഹം ഉദിച്ചു.

Verse 26

कंचिद्धेतुं समुद्दिश्य स्पर्धया श्लाघमानयोः । अहं कर्त्ता न मत्तोऽन्यः कर्त्तास्ति जगतीतले

ഏതോ ഒരു കാരണത്തെ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി, മത്സരത്തിൽ കുടുങ്ങിയ ആ ഇരുവരും അഹങ്കാരത്തോടെ പുകഴ്ത്തി പറഞ്ഞു—“ഞാനേ കർത്താവ്; ലോകതലത്തിൽ എന്നെക്കാൾ വേറൊരു കർത്താവ് ഇല്ല.”

Verse 27

एवमाह हरिं ब्रह्मा ब्रह्माणं च हरिस्तथा । एवं विवादः सुमहान्प्रावर्त्तत पुरा तयोः

ഇങ്ങനെ ബ്രഹ്മാവ് ഹരിയെ (വിഷ്ണുവിനെ) അഭിസംബോധന ചെയ്തു; ഹരിയും അതുപോലെ ബ്രഹ്മാവിനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു. ഇങ്ങനെ പുരാതനകാലത്ത് ആ ഇരുവരുടെയും ഇടയിൽ അതിമഹത്തായൊരു വിവാദം ഉദിച്ചു.

Verse 28

एतस्मिन्नंतरे विप्राः कुर्वतोः कलहं मिथः । तयोर्गर्वविनाशाय प्रबोधार्थं च देवयोः

ഹേ വിപ്രന്മാരേ! അവർ ഇരുവരും പരസ്പരം കലഹിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ആ ദേവദ്വയത്തിന്റെ ഗർവ്വനാശത്തിനും അവരെ പ്രബോധിപ്പിക്കാനുമായി (ഒരു ദിവ്യ ക്രമം) സംഭവിച്ചു.

Verse 29

मध्ये प्रादुरभूल्लिंगं स्वयंज्योतिरनामयम् । तौ दृष्ट्वा विस्मितौ लिंगं ब्रह्मविष्णु परस्परम्

അവരുടെ മദ്ധ്യേ സ്വയംജ്യോതി, നിരാമയമായ ഒരു ലിംഗം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. ആ ലിംഗം കണ്ട ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും വിസ്മയിച്ചു പരസ്പരം നോക്കി നിന്നു.

Verse 30

समयं चक्रतुर्विप्रा देवानां सन्निधौ पुरा । अनाद्यंतं महालिंगं यदेतद्दृश्यते पुरः

ഹേ വിപ്രന്മാരേ! ദേവന്മാരുടെ സന്നിധിയിൽ പുരാതനകാലത്ത് അവർ ഇരുവരും, മുന്നിൽ ദൃശ്യമായ അനാദി-അനന്ത മഹാലിംഗത്തെക്കുറിച്ച് ഒരു കരാർ ചെയ്തു.

Verse 31

अनंतादित्यसंका शमनंताग्निसमप्रभम् । आवयोरस्य लिंगस्य योंऽतमादिं च द्रक्ष्यति

അനന്ത സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ ദീപ്തവും, അനന്ത അഗ്നിയെപ്പോലെ പ്രഭാമയവും—നമ്മിൽ ഇരുവരിൽ ആര് ഈ ലിംഗത്തിന്റെ അന്തവും ആദിയും ദർശിക്കും,

Verse 32

स भवेदधिको लोके लोककर्ता च स प्रभुः । अहमूर्ध्वं गमिष्यामि लिंगस्यातं गवेषयन्

അവൻ ലോകത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠനായി, ലോകങ്ങളുടെ കർത്താവായി, പ്രഭുവായി കണക്കാക്കപ്പെടും. (ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു) “ഞാൻ മേലോട്ടുയർന്ന് ലിംഗത്തിന്റെ അന്ത്യത്തെ അന്വേഷിക്കും.”

Verse 33

गवेषणाय मूलस्य त्वमधस्ताद्धरे व्रज । इति तस्य वचः श्रुत्वा तथे त्याह रमापतिः

“ഹേ ഹരി! മൂലം (അടിസ്ഥാനം) അന്വേഷിക്കാൻ നീ താഴോട്ടു പോകുക.” ആ വാക്ക് കേട്ട് രമാപതി (വിഷ്ണു) “തഥാസ്തു” എന്നു മറുപടി പറഞ്ഞു.

Verse 34

एवं तौ समयं कृत्वा मार्गणाय विनिर्गतौ । विष्णुर्वराहरूपेण गतोऽधस्ताद्गवेषितुम्

ഇങ്ങനെ ഇരുവരും നിശ്ചയം ചെയ്ത് അന്വേഷിക്കാൻ പുറപ്പെട്ടു. വിഷ്ണു വരാഹരൂപം ധരിച്ചു താഴോട്ടു (മൂലം) തേടാൻ പോയി.

Verse 35

हंसतां भारतीजानिः स्वीकृत्योपरि निर्ययौ । अधो लोकान्विचित्याथो विष्णुर्वर्षगणान्बहून् । यथास्थानं समागत्य वभाषे देवसन्निधौ

ഭാരതിയുടെ ഭർത്താവ് (ബ്രഹ്മാവ്) ഹംസരൂപം സ്വീകരിച്ച് മേലോട്ടുയർന്നു. വിഷ്ണു അധോലോകങ്ങളെ അനേകം വർഷങ്ങൾ അന്വേഷിച്ച്, തന്റെ സ്ഥാനത്തേക്ക് മടങ്ങി ദേവസന്നിധിയിൽ പറഞ്ഞു.

Verse 36

विष्णुरुवाच । अहं लिंगस्य नाद्राक्षमादिमस्येति सत्यवाक्

വിഷ്ണു പറഞ്ഞു—“ഞാൻ സത്യം പറയുന്നു; ഈ ലിംഗത്തിന്റെ ആദി (ആരംഭം) ഞാൻ കണ്ടില്ല.”

Verse 37

ऊर्ध्वं गवेषयित्वाथ ब्रह्माप्यागच्छदत्र सः । आगत्य च वचः प्राह छद्मना चतुराननः

മുകളിലോട്ടു അന്വേഷിച്ച ശേഷം ബ്രഹ്മാവും അവിടേക്കു മടങ്ങിവന്നു. എത്തിയിട്ട് ചതുരാനനൻ കപടത്തോടെ സത്യം മറച്ച് വചനങ്ങൾ പറഞ്ഞു.

Verse 38

ब्रह्मोवाच । अहमद्राक्षमस्यांतं लिंगस्येति मृषा पुनः । तयोस्तद्वचनं श्रुत्वा व्रह्मविष्ण्वोर्महेश्वरः । मिथ्यावादिनमाहेदं प्रहस्य चतुराननम्

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—“ഈ ലിംഗത്തിന്റെ അന്ത്യം ഞാൻ കണ്ടു” എന്ന് പറഞ്ഞ് അദ്ദേഹം വീണ്ടും അസത്യം പറഞ്ഞു. ബ്രഹ്മാവിന്റെയും വിഷ്ണുവിന്റെയും വാക്കുകൾ കേട്ട് മഹേശ്വരൻ പുഞ്ചിരിയോടെ ചതുരാനനനെ ‘മിഥ്യാവാദി’ എന്നു വിളിച്ചു.

Verse 39

ईश्वर उवाच । असत्यं यदवोचस्त्वं चतुरानन मत्पुरः

ഈശ്വരൻ പറഞ്ഞു—“ഹേ ചതുരാനനാ, എന്റെ സന്നിധിയിൽ നീ പറഞ്ഞത് അസത്യമാണ്.”

Verse 40

तस्मात्पूजा न ते भूयाल्लोके सर्वत्र सर्वदा । अथ विष्णुं पुनः प्राह भगवान्परमेश्वरः

“അതുകൊണ്ട് ലോകത്തിൽ എല്ലായിടത്തും എല്ലായ്പ്പോഴും നിനക്ക് പൂജ ഉണ്ടാകുകയില്ല.” പിന്നെ ഭഗവാൻ പരമേശ്വരൻ വീണ്ടും വിഷ്ണുവിനോട് പറഞ്ഞു.

Verse 41

यस्मात्सत्यमवोचस्त्वं कमलायाः पते हरे । तस्मात्ते मत्समा पूजा भविष्यति न संशयः

“കാരണം ഹേ ഹരി, കമലയുടെ (ലക്ഷ്മിയുടെ) പതി, നീ സത്യം പറഞ്ഞു; അതിനാൽ നിന്റെ പൂജ എന്റെ പൂജയ്‌ക്കു തുല്യമാകും—സംശയമില്ല.”

Verse 42

ततो ब्रह्मा विषण्णः सञ्छंकरं प्रत्यभाषत । स्वामिन्ममापराधं त्वं क्षमस्व करुणानिधे

അപ്പോൾ വിഷണ്ണനായ ബ്രഹ്മാവ് ശങ്കരനോടു പറഞ്ഞു— “സ്വാമീ! കരുണാനിധേ, എന്റെ അപരാധം ക്ഷമിക്കണമേ।”

Verse 43

एकोपराधः क्षंतव्यः स्वामि भिर्जगदीश्वरैः । ततो महेश्वरोऽवादीद्ब्रह्माणं परिसांत्वयन्

“സ്വാമികളായ ജഗദീശ്വരന്മാർ ഒരു അപരാധം ക്ഷമിക്കേണ്ടതാകുന്നു.” തുടർന്ന് മഹേശ്വരൻ ബ്രഹ്മാവിനെ ആശ്വസിപ്പിച്ച് പറഞ്ഞു।

Verse 44

ईश्वर उवाच । न मिथ्यावचनं मे स्याद्ब्रह्मन्वक्ष्यामि ते शृणु । गच्छ त्वं सहसा वत्स गन्धमादनपर्वतम्

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു— “ഹേ ബ്രഹ്മൻ, എന്റെ വാക്കിൽ മിഥ്യയില്ല. ഞാൻ നിനക്കു പറയുന്നു— കേൾക്കുക. വത്സാ, ഉടൻ ഗന്ധമാദന പർവ്വതത്തിലേക്കു പോകുക।”

Verse 45

तत्र क्रतून्कुरुष्व त्वं मिथ्यादोषप्रशांतये । ततो विधूतपापस्त्वं भविष्यसि न संशयः

“അവിടെ മിഥ്യാദോഷം ശമിപ്പാൻ നീ ക്രതുക്കൾ (യാഗങ്ങൾ) നടത്തുക. തുടർന്ന് നിന്റെ പാപം കഴുകിപ്പോകും— സംശയമില്ല।”

Verse 46

तेन श्रौतेषु ते ब्रह्मन्स्मार्तेष्वपि च कर्मसु । पूजा भविष्यति सदा न पूजा प्रतिमासु ते

“ഇതിനാൽ, ഹേ ബ്രഹ്മാ, ശ്രൗതവും സ്മാർത്തവും ആയ കർമങ്ങളിൽ നിനക്കു സദാ പൂജയും ബഹുമാനവും ഉണ്ടാകും; എന്നാൽ നിന്റെ പ്രതിമകൾക്ക് പൂജ ഉണ്ടാകുകയില്ല।”

Verse 47

इत्युक्त्वा भगवानीशस्तत्रैवांतरधीयत । ततो ब्रह्मा ययौ विप्रा गंधमादनपर्वतम्

ഇങ്ങനെ അരുളിച്ചെയ്ത് ഭഗവാൻ ഈശ്വരൻ അവിടെയേ തന്നെ അന്തർധാനം ചെയ്തു. തുടർന്ന്, ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ബ്രഹ്മാവ് ഗന്ധമാദനപർവ്വതത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.

Verse 48

ईजे च क्रतुकर्तारं क्रतुभिः पार्वतीपतिम् । अष्टाशीतिसहस्राणि वर्षाणि मुनिपुंगवाः

അവൻ യാഗങ്ങളാൽ യാഗങ്ങളുടെ കർത്താവായ പാർവതീപതിയെ ആരാധിച്ചു. ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, അത് എൺപത്തിയെട്ടായിരം വർഷം തുടർന്നു.

Verse 49

पौंडरीकादिभिः सर्वैरध्वरैर्भूरिदक्षिणैः । इन्द्रादिसर्वदेवानां सन्निधावयजच्छिवम् । तेन तुष्टोभवच्छंभुर्वरमस्मै प्रदत्तवान्

പൗണ്ഡരീകാദി എല്ലാ മഹായാഗങ്ങളാലും, ധാരാളം ദക്ഷിണയോടുകൂടി, ഇന്ദ്രാദി സർവ്വദേവന്മാരുടെ സന്നിധിയിൽ അവൻ ശിവനെ യജിച്ചു. അതിൽ പ്രസന്നനായ ശംഭു അവനു വരം നൽകി.

Verse 50

ईश्वर उवाच । मिथ्योक्तिदोषस्ते नष्टः कृतैरेतैर्मखैरिह

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഇവിടെ നിർവഹിച്ച ഈ യാഗങ്ങളാൽ നിന്റെ മിഥ്യോക്തിദോഷം നശിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 51

चतुरानन ते पूजा श्रौतस्मार्तेषु कर्मसु । भविष्यत्यमला ब्रह्मन्न पूजा प्रतिमासु ते

ഹേ ചതുരാനനാ! ശ്രൗത-സ്മാർത്ത കർമങ്ങളിൽ നിന്റെ പൂജ നിർമലമായിരിക്കും, ഹേ ബ്രഹ്മൻ; പ്രതിമകളിലുമുള്ള നിന്റെ പൂജയും ശുദ്ധമായിരിക്കും.

Verse 52

यागस्थलमिदं तेऽद्य ब्रह्मकुण्डमिति प्रथाम् । गमिष्यति त्रिलोकेस्मिन्पुण्यं पापविनाशनम्

ഹേ ദേവാ! നിന്റെ ഈ യാഗസ്ഥലം ഇന്ന് ‘ബ്രഹ്മകുണ്ഡം’ എന്ന നാമത്തിൽ ത്രിലോകങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധമാകും; പുണ്യം നൽകുകയും പാപം നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന തീർത്ഥമാകും.

Verse 53

ब्रह्मकुण्डाभिधे तीर्थे सकृद्यः स्नानमा चरेत् । मुक्तिद्वारार्गलं तस्य भिद्यते तत्क्षणाद्विधे

‘ബ്രഹ്മകുണ്ഡം’ എന്ന തീർത്ഥത്തിൽ ആരെങ്കിലും ഒരിക്കൽ പോലും സ്നാനം ചെയ്താൽ, ഹേ വിധാതാ (ബ്രഹ്മാ)! ആ നിമിഷം തന്നെ അവന്റെ മോക്ഷദ്വാരത്തിലെ തടയണ തകർന്നുപോകും.

Verse 54

ब्रह्मकुण्डसमुद्भूतं ललाटे भस्म धारयन् । मायाकपाटं निर्भिद्य मुक्तिद्वारं प्रया स्यति

ബ്രഹ്മകുണ്ഡത്തിൽ നിന്നുയർന്ന പവിത്ര ഭസ്മം നെറ്റിയിൽ ധരിക്കുന്നവൻ, മായയുടെ കപാടം ഭേദിച്ച് മോക്ഷദ്വാരത്തിലേക്ക് പ്രയാണം ചെയ്യുന്നു.

Verse 55

ब्रह्मकुण्डोत्थितं भस्म ललाटे यो न धारयेत् । स्वपितुर्बीजसंभूतो न मातरि सुतस्तु सः

ബ്രഹ്മകുണ്ഡത്തിൽ നിന്നുയർന്ന ഭസ്മം നെറ്റിയിൽ ധരിക്കാത്തവൻ, പിതാവിന്റെ ബീജത്തിൽ നിന്നുമാത്രം ജനിച്ചവൻ; മാതാവിന്റെ യഥാർത്ഥ പുത്രനല്ല.

Verse 56

ब्रह्मकुण्डसमुद्भूतभस्मधारणतो विधे । ब्रह्महत्यायुतं नश्येत्सुरापानायुतं तथा

ഹേ വിധാതാ (ബ്രഹ്മാ)! ബ്രഹ്മകുണ്ഡത്തിൽ നിന്നുയർന്ന ഭസ്മം ധരിക്കുന്നതാൽ ബ്രഹ്മഹത്യയുടെ പതിനായിരം പാപങ്ങൾ നശിക്കും; അതുപോലെ സുരാപാനത്തിന്റെ പതിനായിരം പാപങ്ങളും നശിക്കും.

Verse 57

गुरुतल्पायुतं नश्येत्स्वर्णस्तेयायुतं तथा । तत्संसर्गायुतं नश्येत्सत्यमुक्तं मया विधे

ഗുരുശയ്യ ലംഘിച്ചതിന്റെ കോടിപാപങ്ങളും നശിക്കുന്നു; അതുപോലെ സ്വർണ്ണമോഷണത്തിന്റെ കോടിപാപങ്ങളും. അത്തരം കർമങ്ങളോടുള്ള സമ്പർക്കത്തിൽ നിന്നുണ്ടായ കോടിപാപങ്ങളും നശിക്കുന്നു—ഹേ വിധി (ബ്രഹ്മാ), ഇതു ഞാൻ സത്യമായി നിന്നോട് പ്രസ്താവിച്ചു.

Verse 58

ब्रह्मकुण्डसमुद्भूतभस्मधारणवैभवात् । भूतप्रेतपिशाचाद्या नश्यंति क्षणमात्रतः

ബ്രഹ്മകുണ്ഡത്തിൽ നിന്നുയർന്ന ഭസ്മം ധരിക്കുന്ന അത്ഭുത മഹിമയാൽ ഭൂതം, പ്രേതം, പിശാച് മുതലായവർ ക്ഷണമാത്രത്തിൽ തന്നെ നശിക്കുന്നു.

Verse 59

इत्युक्त्वा भगवानीशस्तत्रैवांतरधीयत । यज्ञेष्वथ समाप्तेषु मुनयश्च जितेंद्रियाः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ഭഗവാൻ ഈശൻ അവിടെയേ അന്തർധാനം ചെയ്തു. തുടർന്ന് യജ്ഞങ്ങൾ സമാപ്തമായപ്പോൾ ജിതേന്ദ്രിയരായ മുനിമാർ ആ പുണ്യഭൂമിയിൽ സ്ഥിരമായി നിലകൊണ്ടു.

Verse 60

इन्द्रादिदेवताश्चैव सिद्धचारणकिन्नराः । अन्ये च देवनिवहा गंधमादनपर्वते

ഇന്ദ്രാദി ദേവന്മാർ, സിദ്ധർ, ചാരണർ, കിന്നരർ എന്നിവരും മറ്റു അനേകം ദേവസമൂഹങ്ങളും ഗന്ധമാദന പർവതത്തിൽ ഒന്നിച്ചു ചേർന്നു.

Verse 61

तां यज्ञभूमिमाश्रित्य स्वयं रुद्रेण सेविताम् । निरंतरमवर्तंत विदित्वा तस्य वैभवम्

സ്വയം രുദ്രൻ സേവിച്ചിരുന്ന ആ യജ്ഞഭൂമിയെ ആശ്രയിച്ച്, അതിന്റെ വൈഭവം അറിഞ്ഞുകൊണ്ട് അവർ നിരന്തരം വീണ്ടും വീണ്ടും അവിടേക്ക് മടങ്ങിവന്നു.

Verse 62

यथाविधि ततो यज्ञान्समाप्य बहुदक्षिणान् । सत्यलोकमगाद्ब्रह्मा शिवाल्लब्धमनोरथः

അനന്തരം ബ്രഹ്മാവ് വിധിപ്രകാരം ധാരാളം ദക്ഷിണകളോടുകൂടി യജ്ഞങ്ങൾ സമാപ്തമാക്കി, ശിവാനുഗ്രഹത്താൽ മനോരഥം സിദ്ധിച്ച് സത്യലോകത്തിലേക്ക് പോയി।

Verse 63

तदाप्रभृति देवाश्च मुनयश्च द्विजोत्तमाः । ब्रह्मकुण्डं समासाद्य चक्रुर्यागान्विधानतः

അന്നുമുതൽ ദേവന്മാരും മുനിമാരും—ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാർ—ബ്രഹ്മകുണ്ഡത്തെ സമീപിച്ച് വിധിപ്രകാരം യാഗങ്ങൾ അനുഷ്ഠിച്ചു।

Verse 64

तस्मादियक्षवो मर्त्याः कुर्युर्यज्ञानिहैव हि

അതുകൊണ്ട്, ഹേ യോഗ്യശക്തിയുള്ള മനുഷ്യരേ, ഇവിടെ തന്നെയായി യജ്ഞങ്ങൾ നിർബന്ധമായി അനുഷ്ഠിക്കണം।

Verse 65

मनुजदेवमुनीश्वरवंदितं सकलसंसृतिनाशकरं द्विजाः । जलजसंभवकुण्डमिदं शुभं सकल पापहरं सकलार्थदम्

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, മനുഷ്യരും ദേവന്മാരും മുനീശ്വരന്മാരും വന്ദിക്കുന്ന ഈ ശുഭമായ ‘ജലജസംഭവ’ (ബ്രഹ്മാ) കുണ്ഡം സമസ്ത സംസാരബന്ധനവും നശിപ്പിക്കുന്നു; ഇത് എല്ലാ പാപങ്ങളും ഹരിച്ച് എല്ലാ അഭിലഷിതഫലങ്ങളും നൽകുന്നു।