Adhyaya 2

Verse 1

। व्यास उवाच पृथ्वीपुरंध्यास्तिलकं ललाटे लक्ष्मीलतायाः स्फुटमालवालम् । वाग्देवताया जलकेलिरम्यं नोहेरकं संप्रति वर्णयामि

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—ഇപ്പോൾ ഞാൻ നോഹേരകത്തെ വർണ്ണിക്കുന്നു—അത് ഭൂമി-രൂപിണിയായ ഗൃഹവധുവിന്റെ ലലാടത്തിലെ തിലകത്തെപ്പോലെ ശോഭിക്കുന്നു; ലക്ഷ്മീലതയ്ക്കു തെളിഞ്ഞും സാരവുമുള്ള ആലവാലം (ക്യാരി)പോലെ; വാഗ്ദേവിയുടെ ജലക്രീഡപോലെ രമ്യം—പുണ്യസൗന്ദര്യനിലയം।

Verse 2

साधु पृष्टं त्वया राजन्वाराणस्यधिकाधिकम् । धर्मारण्यं नृपश्रेष्ठ श्रृणुष्वावहितो भृशम्

ഹേ രാജാവേ, വാരാണസിയുടെ അധികाधिकമായി വർദ്ധിക്കുന്ന മഹിമയെക്കുറിച്ച് നീ നല്ല ചോദ്യം ചോദിച്ചു. ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ, ഇപ്പോൾ ധർമാരണ്യത്തെ ഞാൻ പറയുന്നു—മഹത്തായ ശ്രദ്ധയോടെ ശ്രവിക്കൂ।

Verse 3

सर्वतीर्थानि तत्रैव ऊषरं तेन कथ्यते । ब्रह्मविष्णुमहेशाद्यैरिंद्राद्यैः परिसेवितम्

അവിടെ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും അവിടെയേ തന്നെ സമാഹിതമാണ്; അതിനാൽ അതിനെ ‘ഊഷര’ എന്നു വിളിക്കുന്നു. ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു, മഹേശൻ എന്നിവരും ഇന്ദ്രാദി ദേവന്മാരും അവിടെ വിധിപൂർവ്വം സേവിക്കുന്നു।

Verse 4

लोकपालैश्च दिक्पालैर्मातृभिः शिवशक्तिभिः । गंधर्वैश्वाप्सरोभिश्च सेवितं यज्ञकर्मभिः

അത് ലോകപാലന്മാരും ദിക്‌പാലന്മാരും, മാതൃഗണങ്ങളും ശിവശക്തികളും, ഗന്ധർവന്മാരും അപ്സരസ്സുകളും സേവിക്കുന്നു; അവിടെ യജ്ഞകർമ്മങ്ങളാലും പുണ്യാനുഷ്ഠാനങ്ങളാലും അതിനെ ആദരിക്കുന്നു।

Verse 6

तदाद्यं च नृपस्थानं सर्वसौख्यप्रदुं तथा । यज्ञैश्च बहुभिश्चैव सेवितं मुनिसत्तमैः

അത് ആദിയായും ശ്രേഷ്ഠമായും ഉള്ള രാജസ്ഥാനമാണ്; സർവ്വസുഖവും നൽകുന്നതും. അനേകം യജ്ഞങ്ങളാലും മുനിശ്രേഷ്ഠരുടെ സേവനത്താലും അത് പുണ്യമായി ആദരിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 7

सिंहव्याघ्रैर्द्विपैश्चैव पक्षिभिर्विविधैस्तथा । गोमहिष्यादिभिश्चैव सारसैर्मृगशूकरैः

ആ സ്ഥലം സിംഹ-വ്യാഘ്രങ്ങളും ഗജങ്ങളും നാനാവിധ പക്ഷികളും നിറഞ്ഞതാണ്; കൂടാതെ ഗോവുകൾ, മഹിഷങ്ങൾ മുതലായവ, സാരസങ്ങൾ, മൃഗങ്ങൾ, ശൂകരങ്ങൾ എന്നിവയും അവിടെ വസിക്കുന്നു।

Verse 8

सेवितं नृपशार्दूल श्वापदैवैर्विविधैरपि । तत्र ये निधनं प्राप्ताः पक्षिणः कीटकादयः

ഹേ നൃപശാർദൂലാ! ആ സ്ഥലം നാനാവിധ ശ്വാപദങ്ങൾ (ഹിംസക മൃഗങ്ങൾ) കൊണ്ടും സേവിക്കപ്പെടുന്നു. അവിടെ പക്ഷികൾ, കീടങ്ങൾ മുതലായവർ മരണം പ്രാപിച്ചാൽ…

Verse 9

भूतवेतालशाकिनीग्रहदेवाधिदेवतैः । ऋतुभिर्मासपक्षैश्च सेव्यमानं सुरासुरेः

ആ സ്ഥലം ഭൂതങ്ങൾ, വേതാളങ്ങൾ, ശാകിനികൾ, ഗ്രഹങ്ങൾ, ദേവന്മാർ, അധിദേവതകൾ എന്നിവരാൽ സേവിക്കപ്പെടുന്നു; ഋതുക്കൾ, മാസങ്ങൾ, പക്ഷങ്ങൾ പോലും—ദേവാസുരർ ഇരുവരും അവിടെ എത്തുന്നു।

Verse 10

एकोत्तरशतैः सार्द्धं मुक्तिस्तेषां हि शाश्वती । ते सर्वे विष्णुलोकांश्च प्रयांत्येव न संशयः

നൂറ്റൊന്നിനോടുകൂടി അവർക്കു ശാശ്വത മോക്ഷം ലഭിക്കുന്നു. അവർ എല്ലാവരും സംശയമില്ലാതെ വിഷ്ണുലോകങ്ങളിലേക്കു പ്രയാണം ചെയ്യുന്നു।

Verse 11

संतारयति पूर्वज्ञान्दश पूर्वान्दशापरान् । यवव्रीहितिलैः सर्पिर्बिल्वपत्रैश्च दूर्वया

യവം, വ്രീഹി, എള്ള്, നെയ്യ്, ബിൽവപത്രം, ദൂർവ പുല്ല് എന്നിവ അർപ്പിച്ച് അവൻ തന്റെ പിതൃകളെ—പത്ത് മുൻപും പത്ത് പിന്നെയും—എല്ലാവരെയും തരിക്കുന്നു।

Verse 12

गुडैश्चैवोदकैर्नाथ तत्र पिंडं करोति यः । उद्धरेत्सप्त गोत्राणि कुलमेकोत्तरं शतम्

ഹേ നാഥാ! അവിടെ ശർക്കരയും ജലവും ചേർത്ത് പിണ്ഡദാനം ചെയ്യുന്നവൻ ഏഴ് ഗോത്രങ്ങളെ ഉദ್ಧരിക്കുകയും കുലത്തിന്റെ നൂറ്റൊന്ന് തലമുറകളെയും ഉയർത്തുകയും ചെയ്യുന്നു।

Verse 13

वृक्षैरनेकधा युंक्ते लतागुल्मैः सुशोभितम् । सदा पुण्यप्रदं तच्च सदा फलसमन्वितम्

വിവിധവിധ വൃക്ഷങ്ങളാൽ സമൃദ്ധവും ലതാ-ഗുല്മങ്ങളാൽ ശോഭിതവുമായ ആ സ്ഥലം സദാ പുണ്യപ്രദവും സദാ ഫലസമൃദ്ധവുമാണ്।

Verse 16

महानंदमयं दिव्यं पावनात्पावनं परम् । कलकंठः कलोत्कंठमनुगुंजति कुंजगः

ആ ദിവ്യസ്ഥലം മഹാനന്ദമയമാണ്—പാവനത്തേക്കാളും പരമപാവനം. അവിടെ കുഞ്ജങ്ങളിൽ വസിക്കുന്ന കുയിൽ മധുരമായി, ഉത്സുകനാദം മുഴക്കുന്നു।

Verse 17

ध्यानस्थः श्रोष्यति तदा पारावत्येति वार्य्यते । केकः कोकीं परित्यज्य मौनं तिष्ठति तद्भयात्

ധ്യാനസ്ഥനായവൻ അപ്പോൾ ‘പാരാവതീ!’ എന്ന വിളി കേൾക്കുന്നു. ആ പവിത്രതയോടുള്ള ഭയഭക്തിയാൽ മയിൽ തന്റെ കൂട്ടാളിയെ വിട്ട് മൗനമായി നില്ക്കുന്നു।

Verse 18

चकोरश्चंद्रिकाभोक्ता नक्तव्रतमिवास्थितः । पठंति सारिकाः सारं शुकं संबोधयत्यहो

ചകോരപ്പക്ഷി ചന്ദ്രിക പാനം ചെയ്ത് നക്തവ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്നതുപോലെ നില്ക്കുന്നു. മൈനകൾ സാരം പാരായണം ചെയ്യുന്നു; അത്ഭുതം—തത്ത ഉപദേശിക്കുന്നതുപോലെ ബോധിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 19

भेकोऽहिना क्रीडते च मानुषा राक्षसैः सह । निर्भयं वसते तत्र धर्म्मारण्यं च भूतले

അവിടെ തവളയും പാമ്പിനോടൊപ്പം കളിക്കുന്നു; മനുഷ്യർ രാക്ഷസന്മാരോടും കൂടി വസിക്കുന്നു. ഭൂതലത്തിലെ ആ ധർമ്മാരണ്യത്തിൽ എല്ലാവരും ഭയമില്ലാതെ പാർക്കുന്നു।

Verse 20

अश्वमेधाधिको धर्मस्तस्य स्याच्च पदेपदे । शापानुग्रहसंयुक्ता ब्राह्मणास्तत्र संति वै

അവിടെ ഓരോ പടിയിലും അശ്വമേധയാഗഫലത്തേക്കാൾ മേലായ ധർമ്മഫലം ലഭിക്കുന്നു. ശാപവും അനുഗ്രഹവും ഉള്ള ആത്മശക്തിയോടെ ബ്രാഹ്മണർ അവിടെ തീർച്ചയായും വസിക്കുന്നു।

Verse 21

अष्टादशसहस्राणि पुण्यकार्येषु निर्मिताः । षट्त्रिंशत्तु सहस्राणि भृत्यास्ते वणिजो भुवि

പുണ്യകർമ്മങ്ങൾക്കായി പതിനെട്ടായിരം പേർ നിയുക്തരായിരിക്കുന്നു. ഭൂതലത്തിൽ മുപ്പത്താറായിരം സേവകർ—അവർ വണിജർ (വ്യാപാരികൾ) കൂടിയാണ്।

Verse 22

द्विजभक्तिसमायुक्ता ब्रह्मण्यास्ते त्वयोनिजाः । पुराणज्ञाः सदाचारा धार्मिकाः शुद्धबुद्धयः । स्वर्गे देवाः प्रशंसंति धर्म्मारण्यनिवासिनः

ആ അയോനിജർ ദ്വിജഭക്തിയോടെ ബ്രഹ്മനിഷ്ഠരായിരിക്കുന്നു. അവർ പുരാണജ്ഞർ, സദാചാരികൾ, ധാർമ്മികർ, ശുദ്ധബുദ്ധിയുള്ളവർ. സ്വർഗത്തിൽ ദേവന്മാർ ധർമ്മാരണ്യനിവാസികളെ പ്രശംസിക്കുന്നു।

Verse 23

युधिष्ठिर उवाच । धर्मारण्येति त्रिदशैः कदा नाम प्रतिष्ठितम् । पावनं भूतले जातं कस्मात्तेन विनिर्मितम्

യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു—ദേവന്മാർ ‘ധർമ്മാരണ്യം’ എന്ന നാമത്തിൽ ഇതിനെ എപ്പോൾ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു? ഈ പാവനസ്ഥലം ഭൂതലത്തിൽ ഏതു കാരണത്താൽ ഉദ്ഭവിച്ചു, ഏതു ഹേതുവാൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു?

Verse 24

तीर्थभूतं हि कस्माच्च कारणात्तद्वदस्व मे । ब्राह्मणाः कतिसं ख्याकाः केन वै स्थापिताः पुरा

ഏതു കാരണത്താൽ ഈ സ്ഥലം തീർത്ഥഭൂതമായി? അത് എനിക്ക് പറയുക. ഇവിടെ ബ്രാഹ്മണർ എത്ര പേർ ഉണ്ടായിരുന്നു, പുരാതനകാലത്ത് അവരെ ഇവിടെ സ്ഥാപിച്ചത് ആരാണ്?

Verse 25

अष्टादशसहस्राणि किमर्थं स्थापितानि वै । कस्मिन्नंशे समुत्पन्ना ब्राह्मणा ब्रह्म सत्तमाः

പതിനെട്ടായിരം ബ്രാഹ്മണരെ ഇവിടെ എന്തിനാണ് സ്ഥാപിച്ചത്? ബ്രഹ്മവിദ്യയിൽ ശ്രേഷ്ഠരായ ആ ബ്രാഹ്മണർ ഏത് അംശത്തിൽ നിന്നാണ് ഉദ്ഭവിച്ചത്?

Verse 26

सर्वविद्यासु निष्णाता वेदवेदांगपारगाः । ऋग्वेदेषु च निष्णाता यजुर्वेदकृतश्रमाः

അവർ എല്ലാ വിദ്യകളിലും നിഷ്ണാതർ; വേദവും വേദാംഗങ്ങളും കരകണ്ടവർ. ഋഗ്വേദത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവർ, യജുര്‍വേദത്തിന്റെ കഠിനാധ്യയനത്തിൽ ശ്രമസാധിതർ.

Verse 27

सामवेदांगपारज्ञास्त्रैविद्या धर्म वित्तमाः । तपोनिष्ठा शुभाचाराः सत्यव्रतपरायणाः

അവർ സാമവേദവും അതിന്റെ അംശങ്ങളും കരകണ്ടവർ; ത്രൈവിദ്യയിൽ നിഷ്ണാതർ; ധർമ്മജ്ഞാനത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠർ. തപസ്സിൽ നിഷ്ഠയുള്ളവർ, ശുഭാചാരികൾ, സത്യവ്രതപരായണർ.

Verse 28

मासोपवासैः कृशितास्तथा चांद्रायणादिभिः । सदाचाराश्च ब्रह्मण्याः केन नित्यो पजीविनः । तत्सर्वमादितः कृत्स्नं ब्रूहि मे वदतां वर

മാസോപവാസങ്ങളും ചാന്ദ്രായണാദി വ്രതങ്ങളും കൊണ്ട് അവർ ക്ഷീണിച്ചു. അവർ സദാചാരികളും ബ്രഹ്മനിഷ്ഠരുമായിരുന്നു; എന്നാൽ നിത്യജീവിക അവർ എങ്ങനെ നടത്തുകയായിരുന്നു? വചനശ്രേഷ്ഠനേ, ആദിമുതൽ എല്ലാം സമ്പൂർണ്ണമായി എനിക്ക് പറയുക.

Verse 29

दानवास्तत्र दैतेया भूतवेतालसंभवाः । राक्षसाश्च पिशाचाश्च उद्वेजंते कथं न तान्

അവിടെ ദാനവന്മാരും ദൈത്യന്മാരും ഭൂതവേതാളങ്ങളും രാക്ഷസന്മാരും പിശാചുക്കളും അവരെ (ബ്രാഹ്മണരെ) ഭയപ്പെടുത്താത്തത് എന്തുകൊണ്ടാണ്?