Adhyaya 95

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र बदर्याश्रममुत्तमम् । सर्वतीर्थवरं पुण्यं कथितं शंभुना पुरा

ശ്രീ മാർകണ്ഡേയൻ അരുളിച്ചെയ്തു—അതിനുശേഷം, ഹേ രാജേന്ദ്ര, അത്യുത്തമമായ ബദര്യാശ്രമത്തിലേക്ക് പോകണം; അത് സർവ്വതീർത്ഥങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠവും പരമപുണ്യവും, അതിന്റെ മഹിമ ശംഭു പൂർവ്വം പ്രസ്താവിച്ചതാണ്।

Verse 2

यश्चैष भारतस्यार्थे तत्र सिद्धः किरीटभृत् । भ्राता ते फाल्गुनो नाम विद्ध्येनं नरदैवतम्

ഭാരതയുദ്ധാർത്ഥമായി അവിടെ കിരീടധാരി സിദ്ധനായി; അവനെ ‘ഫാൽഗുനൻ’ എന്ന നിന്റെ സഹോദരനായി അറിയുക—അവൻ നരദൈവം, മനുഷ്യരിൽ ദേവസമൻ.

Verse 3

नरनारायणौ द्वौ तावागतौ नर्मदातटे । ज्ञानं तस्यैव यो राजन्भक्तिमान्वै जनार्दने

ആ രണ്ടുപേർ—നരനും നാരായണനും—നർമദാതീരത്ത് എത്തി. ഹേ രാജാവേ, ജനാർദനൻ (വിഷ്ണു)യിൽ ഭക്തിയുള്ളവനുടേതാണ് യഥാർത്ഥ ജ്ഞാനം.

Verse 4

समं पश्यति सर्वेषु स्थावरेषु चरेषु च । ब्राह्मणं श्वपचं चैव तत्र प्रीतो जनार्दनः

സ്ഥാവര-ജംഗമമായ എല്ലാ ജീവികളിലും സമദൃഷ്ടിയോടെ, ബ്രാഹ്മണനെയും ശ്വപചനെയും (ചാണ്ഡാലനെയും) ഒരുപോലെ കാണുന്നവനിൽ ജനാർദനൻ പ്രസന്നനാകുന്നു.

Verse 5

ऐकात्म्यं पश्य कौन्तेय मयि चात्मनि नान्तरम् । नरनारायणाभ्यां हि कृतं बदरिकाश्रमम्

ഹേ കൗന്തേയ, ഏകാത്മ്യം കാണുക—എന്നിലും ആത്മാവിലും യാതൊരു ഭേദവും ഇല്ല. സത്യമായി ബദരികാശ്രമം നര-നാരായണന്മാർ സ്ഥാപിച്ചതാണ്.

Verse 6

स्थापितः शङ्करस्तत्र लोकानुग्रहकारणात् । त्रिमूर्तिस्थापितं लिङ्गं स्वर्गमार्गानुमुक्तिदम्

അവിടെ ലോകാനുഗ്രഹാർത്ഥം ശങ്കരൻ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. ത്രിമൂർത്തികൾ സ്ഥാപിച്ച ആ ലിംഗം സ്വർഗമാർഗപ്രാപ്തി നൽകുകയും മോക്ഷം പ്രസാദിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

Verse 7

तत्र गत्वा शुचिर्भूत्वा ह्येकरात्रोपवासकृत् । रजस्तमस्तथा त्यक्त्वा सात्त्विकं भावमाश्रयेत्

അവിടെ ചെന്നു ശുദ്ധനായി ഒരു രാത്രിയുടെ ഉപവാസം അനുഷ്ഠിക്കണം; രജസ്സും തമസ്സും ഉപേക്ഷിച്ച് സാത്ത്വികഭാവം ആശ്രയിക്കണം।

Verse 8

रात्रौ जागरणं कृत्वा मधुमासाष्टमीदिने । अथवा च चतुर्दश्यामुभौ पक्षौ च कारयेत्

മധുമാസത്തിലെ അഷ്ടമിദിനം രാത്രി ജാഗരണം ചെയ്യണം; അല്ലെങ്കിൽ ചതുര്ദശിയിലും—ശുക്ല-കൃഷ്ണ ഇരുപക്ഷങ്ങളിലും അനുഷ്ഠിക്കാം।

Verse 9

आश्विनस्य विशेषेण कथितं तव पाण्डव । स्नापयेत्परया भक्त्या क्षीरेण मधुना सह

ഹേ പാണ്ഡവാ, ആശ്വിന മാസത്തിന്റെ പ്രത്യേക മഹിമ ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞു; ആ സമയത്ത് പരമഭക്തിയോടെ പാലും തേനും ചേർത്ത് ഭഗവാനെ അഭിഷേകം ചെയ്യണം।

Verse 10

दध्ना शर्करया युक्तं घृतेन समलंकृतम् । पञ्चामृतमिदं पुण्यं स्नापयेद्वृषभध्वजम्

തൈരിൽ ശർക്കര ചേർത്ത് നെയ്യാൽ അലങ്കരിച്ച ഈ പുണ്യ പഞ്ചാമൃതം കൊണ്ടു വൃഷഭധ്വജൻ (ശിവൻ)നെ അഭിഷേകം ചെയ്യണം; അതി പുണ്യദായകം।

Verse 11

स्नाप्यमानं शिवं भक्त्या वीक्षते यो विमत्सरः । तस्य वासः शिवोपान्ते शक्रलोके न संशयः

അസൂയയില്ലാതെ ഭക്തിയോടെ അഭിഷേകം ചെയ്യപ്പെടുന്ന ശിവനെ ദർശിക്കുന്നവന് ശിവസന്നിധിയിൽ വാസം ലഭിക്കും—ശക്രലോകത്തിലും; സംശയമില്ല।

Verse 12

शाठ्येनापि नमस्कारः प्रयुक्तः शूलपाणिने । संसारमूलबद्धानामुद्वेष्टनकरो हि यः

കപടത്തോടെയെങ്കിലും ശൂലപാണിയായ ശിവനോടു അർപ്പിച്ച നമസ്കാരം, സംസാരമൂലത്തിൽ ബന്ധിതരായവരുടെ കെട്ടുകൾ അഴിക്കുന്നതാകുന്നു—ഇതാണ് അതിന്റെ മഹിമ।

Verse 13

तेनाधीतं श्रुतं तेन तेन सर्वमनुष्ठितम् । येनौं नमः शिवायेति मन्त्राभ्यासः स्थिरीकृतः

‘ഓം നമഃ ശിവായ’ എന്ന മന്ത്രാഭ്യാസം ദൃഢമായി സ്ഥാപിച്ചവൻ, അവനാൽ തന്നെയാണ് എല്ലാ പഠനവും പഠിച്ചതായി, എല്ലാ ശ്രവണവും ശ്രുതമായതായി, എല്ലാ അനുഷ്ഠാനങ്ങളും സമ്പന്നമായതായി വരുന്നത്।

Verse 14

यः पुनः स्नापयेद्भक्त्या एकभक्तो जितेन्द्रियः । तस्यापि यत्फलं पार्थ वक्ष्ये तल्लेशतस्तव

വീണ്ടും ആരെങ്കിലും ഭക്തിയോടെ, ഏകഭക്തനായി, ഇന്ദ്രിയജയത്തോടെ, പ്രഭുവിനെ സ്നാപിപ്പിക്കുന്നുവെങ്കിൽ—ഹേ പാർഥാ! അവന്റെ ഫലവും ഞാൻ നിനക്കു സംക്ഷിപ്തമായി പറയും।

Verse 15

पीडितो वृद्धभावेन तव भक्त्या वदाम्यहम् । ते यान्ति परमं स्थानं भित्त्वा भास्करमण्डलम्

വാർദ്ധക്യബാധയാൽ പീഡിതനായിട്ടും, നിന്റെ ഭക്തിയാൽ പ്രേരിതനായി ഞാൻ പറയുന്നു—അവർ ഭാസ്കരമണ്ഡലം ഭേദിച്ച് പരമസ്ഥാനത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 16

संसारे सर्वसौख्यानां निलयास्ते भवन्ति च । आश्चर्यं ज्ञातिवर्गाणां धर्माणां निलयास्तु ते

ലോകത്തിൽ അവർ എല്ലാ സുഖങ്ങളുടെയും നിവാസമാകുന്നു. അത്ഭുതം—അവർ ബന്ധുക്കൾക്കു ആശ്രയവും ധർമ്മത്തിന് സ്ഥിരാധിഷ്ഠാനവും ആകുന്നു।

Verse 17

सम्पन्नाः सर्वकामैस्ते पृथिव्यां पृथिवीपते । श्राद्धं तत्रैव यः कुर्यान्नर्मदोदकमिश्रितम्

ഹേ ഭൂമിപതേ! അവർ ഈ ഭൂമിയിൽ സർവ്വകാമങ്ങളാലും സമ്പന്നരാകുന്നു. കൂടാതെ ആരെങ്കിലും അവിടെയേ നർമദാജലമിശ്രിത അർഘ്യാദി ദ്രവ്യങ്ങളോടെ ശ്രാദ്ധം ചെയ്‌താൽ—

Verse 18

योग्यैश्च ब्राह्मणैर्राजन्कुलीनैर्वेदपारगैः । सुरूपैश्च सुशीलैश्च स्वदारनिरतैः शुभैः

ഹേ രാജൻ! ഈ ശ്രാദ്ധം യോഗ്യബ്രാഹ്മണന്മാരാൽ നടത്തിക്കൊള്ളണം—കുലീനർ, വേദപാരംഗതർ, സുന്ദരരൂപികൾ, സുസ്വഭാവികൾ, സ്വദാരനിരതർ, ശുഭചരിത്രമുള്ളവർ.

Verse 19

आर्यदेशप्रसूतैश्च श्लक्ष्णैश्चैव सुरूपिभिः । कारयेत्पिण्डदानं वै भास्करे कुतपस्थिते

ആര്യദേശത്തിൽ ജനിച്ച, സംസ്‌കൃതാചാരമുള്ള, സുന്ദരരൂപികളും സുചരിത്രരുമായ ബ്രാഹ്മണന്മാരാൽ—സൂര്യൻ കുതപകാലത്തിൽ നിലകൊള്ളുമ്പോൾ—പിണ്ഡദാനം നിർബന്ധമായി നടത്തിക്കൊള്ളണം.

Verse 20

पित्ःणां परमं लोकं यदीच्छेद्धर्मनन्दन । वर्जयेत्तान्प्रयत्नेन काणान्दुष्टांश्च दाम्भिकान्

ഹേ ധർമ്മനന്ദന! പിതൃകൾക്കായി പരമലോകം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ, ഈ പുണ്യകർമ്മങ്ങളിൽ കാണന്മാരെയും ദുഷ്ടന്മാരെയും ദാംഭികന്മാരെയും പരിശ്രമത്തോടെ ഒഴിവാക്കണം.

Verse 21

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन योग्यं विप्रं समाश्रयेत् । नरकान्मोचयेत्प्रेतान्कुम्भीपाकपुरोगमान्

അതുകൊണ്ട് സർവ്വപ്രയത്നത്തോടെയും യോഗ്യനായ വിപ്രനെ ആശ്രയിക്കണം; അതിനാൽ പ്രേതർ കുംഭീപാകം മുതലായ മുന്നിലുള്ള നരകങ്ങളിൽ നിന്നു മോചിതരാകും.

Verse 22

मोक्षो भवति सर्वेषां पित्ःणां नृपनन्दन । विप्रेभ्यः काञ्चनं दद्यात्प्रीयतां मे पितामहः

ഹേ നൃപനന്ദനാ! സർവ്വ പിതൃകൾക്കും മോക്ഷം ലഭിക്കുന്നു. ബ്രാഹ്മണർക്കു സ്വർണ്ണം ദാനം ചെയ്ത്—“എൻ പിതാമഹൻ പ്രസന്നനാകട്ടെ” എന്നു പ്രാർത്ഥിക്കണം.

Verse 23

अन्नं च दापयेत्तत्र भक्त्या वस्त्रं च भारत । गां वृषं मेदिनीं दद्याच्छत्रं शस्तं नृपोत्तम

ഹേ ഭാരതാ! അവിടെ ഭക്തിയോടെ അന്നവും വസ്ത്രവും ദാനം ചെയ്യിക്കണം. ഹേ നൃപോത്തമാ! പശു, കാള, ഭൂമി, ഉത്തമമായ കുടയും ദാനം ചെയ്യണം.

Verse 24

स पुमान्स्वर्गमाप्नोति इत्येवं शङ्करोऽब्रवीत् । प्राणत्यागं तु यः कुर्याच्छिखिना सलिलेन वा

“അവൻ സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിക്കുന്നു”—ഇങ്ങനെ ശങ്കരൻ അരുളിച്ചെയ്തു. പിന്നെയും, ആരെങ്കിലും പ്രാണത്യാഗം ചെയ്‌താൽ—അഗ്നിയാലോ ജലത്താലോ—(ഈ പുണ്യസന്ദർഭത്തിൽ)…

Verse 25

अनाशकेन वा भूयः स गच्छेच्छिवमन्दिरम् । नरनारायणीतीरे देवद्रोण्यां च यो नृप

…അല്ലെങ്കിൽ ഉപവാസത്തോടെ ദേഹത്യാഗം ചെയ്താലും, അവൻ ശിവധാമത്തിലേക്ക് പോകുന്നു. ഹേ നൃപാ! നര-നാരായണീ തീരത്ത്, ദേവദ്രോണിയിൽ ആരെങ്കിലും (അങ്ങനെ ചെയ്താൽ)…

Verse 26

स वसेदीश्वरस्याग्रे यावदिन्द्राश्चतुर्दश । पुनः स्वर्गाच्च्युतः सोऽपि राजा भवति वीर्यवान्

അവൻ ഈശ്വരന്റെ സന്നിധിയിൽ പതിനാലു ഇന്ദ്രന്മാരുടെ കാലം വരെ വസിക്കുന്നു. പിന്നെ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്ന് ച്യുതനായാലും, വീണ്ടും വീര്യമുള്ള രാജാവായി ജന്മം എടുക്കുന്നു.

Verse 27

सर्वैश्वर्यगुणैर्युक्तः प्रजापालनतत्परः । ततः स्मरति तत्तीर्थं पुनरेवागमिष्यति

സകല ഐശ്വര്യഗുണങ്ങളാലും സമ്പന്നനായി, പ്രജാപാലനത്തിൽ തത്പരനായ അവൻ ആ തീർത്ഥം സ്മരിച്ചു വീണ്ടും അവിടേക്കു മടങ്ങിവരുന്നു।

Verse 95

। अध्याय

“അധ്യായം”—ഇത് അധ്യായ-സമാപ്തി സൂചിപ്പിക്കുന്ന കൊലോഫോൺ അടയാളമാണ്; ഇവിടെ പാഠം അപൂർണ്ണമായി ലഭിക്കുന്നു।