Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । पुनर्युगान्तं ते चान्यं सम्प्रवक्ष्यामि तच्छृणु । सूर्यैरादीपिते लोके जङ्गमे स्थावरे पुरा

śrīmārkaṇḍeya uvāca | punaryugāntaṃ te cānyaṃ sampravakṣyāmi tacchṛṇu | sūryairādīpite loke jaṅgame sthāvare purā

ശ്രീ മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ഇപ്പോൾ ഞാൻ നിന്നോട് മറ്റൊരു യുഗാന്തത്തെക്കുറിച്ച് പറയുന്നു; കേൾക്കുക. പുരാതനകാലത്ത് അനേകം സൂര്യന്മാർ ലോകത്തെ ദഹിപ്പിച്ചപ്പോൾ, ജംഗമവും സ്ഥാവരവും—എല്ലാം പീഡിതമായി.

श्रीमार्कण्डेयःŚrī Mārkaṇḍeya
श्रीमार्कण्डेयः:
Karta (Speaker/subject)
TypeNoun
Rootश्री + मार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (श्रीमान् मार्कण्डेयः)
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (Speech act)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
पुनःagain
पुनः:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (again)
युगान्तम्the end of an age
युगान्तम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootयुग + अन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (युगस्य अन्तः)
तेto you
ते:
Sampradāna (Recipient)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी-विभक्ति (4th/Dative), एकवचन; ‘त्वम्’ अर्थे (to you)
and
:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक निपात (conjunction: and)
अन्यम्another
अन्यम्:
Viśeṣaṇa (Adjectival modifier)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying ‘युगान्तम्’)
सम्प्रवक्ष्यामिI will explain
सम्प्रवक्ष्यामि:
Kriyā (Action)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future); उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपदम्; उपसर्ग: सम् + प्र
तत्that
तत्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘तत्’ = that (topic)
शृणुlisten
शृणु:
Kriyā (Command)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative); मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपदम्
सूर्यैःby suns
सूर्यैः:
Karaṇa (Instrument/means)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
आदीपितेkindled/illuminated
आदीपिते:
Viśeṣaṇa (Adjectival modifier)
TypeAdjective
Rootआ + दीप् (धातु) → आदीपित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying ‘लोके’)
लोकेin the world
लोके:
Adhikaraṇa (Locative)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
जङ्गमेamong the moving (beings)
जङ्गमे:
Adhikaraṇa (Locative/Domain)
TypeNoun
Rootजङ्गम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘जङ्गम’ = moving beings (collective)
स्थावरेamong the immobile (beings)
स्थावरे:
Adhikaraṇa (Locative/Domain)
TypeNoun
Rootस्थावर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘स्थावर’ = immobile beings (collective)
पुराformerly
पुरा:
Kāla-adhikaraṇa (Temporal modifier)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक-क्रियाविशेषण (formerly)

Mārkaṇḍeya

Scene: Mārkaṇḍeya as narrator, seated in austerity, gestures as he describes a world lit by many suns; the sky blazes, animals and trees droop, heat waves distort the horizon—an epic yugānta tableau.

M
Mārkaṇḍeya
S
Suns (multiple)

FAQs

Time culminates in dissolution; hearing Purāṇic cosmology fosters detachment and reverence for dharma and the divine.

The broader Revā Khaṇḍa setting; this verse begins a cosmological account rather than naming a single spot.

Śravaṇa (listening) is implied—“listen” to the sacred account, a Purāṇic dharmic practice.