Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 20

दध्यौ सुदक्षिणे देवं विरूपाक्षं त्रिशूलिनम् । जटामुकुटसंयुक्तं व्यालयज्ञोपवीतिनम्

dadhyau sudakṣiṇe devaṃ virūpākṣaṃ triśūlinam | jaṭāmukuṭasaṃyuktaṃ vyālayajñopavītinam

തെക്കോട്ടു മുഖം തിരിച്ച് അവൻ ദേവൻ വിരൂപാക്ഷൻ, ത്രിശൂലധാരിയെ ധ്യാനിച്ചു—ജടാമുകുടം ധരിച്ചവനും സർപ്പത്തെ യജ്ഞോപവീതമായി ധരിച്ചവനും.

dadhyaumeditated
dadhyau:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√dhyai (धातु)
Formलिट् (Perfect); प्रथमपुरुषः; एकवचनम्; परस्मैपदम्
sudakṣiṇein Sudakṣiṇa (place)
sudakṣiṇe:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootsu (उपसर्ग/अव्यय) + dakṣiṇa (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयसमासः; पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th/अधिकरण) एकवचनम्; स्थानवाचक (in Sudakṣiṇa)
devamthe god
devam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/कर्म) एकवचनम्
virūpākṣamthe odd/three-eyed (Virūpākṣa)
virūpākṣam:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootvirūpa (प्रातिपदिक) + akṣa (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहिः (yasya akṣī virūpe); पुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचनम्; देवस्य विशेषणम्
triśūlinamtrident-bearing
triśūlinam:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Roottri (संख्या) + śūlin (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः (triśūlaṃ yasya/triśūlī); पुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचनम्; देवस्य विशेषणम्
jaṭāmatted hair
jaṭā:
Sambandha (Compound member)
TypeNoun
Rootjaṭā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; तत्पुरुषसमासे पूर्वपदम् (locks of hair)
mukuṭacrown
mukuṭa:
Sambandha (Compound member)
TypeNoun
Rootmukuṭa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तत्पुरुषसमासे मध्यपदम् (crown)
saṃyuktamadorned/combined (with)
saṃyuktam:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsam-√yuj (धातु) + kta (क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचनम्; देवस्य विशेषणम् (endowed/connected with)
vyālasnake
vyāla:
Sambandha (Compound member)
TypeNoun
Rootvyāla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तत्पुरुषसमासे पूर्वपदम् (serpent)
yajñopavītinamwearing a sacred thread (of snakes)
yajñopavītinam:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootyajña (प्रातिपदिक) + upavīta (प्रातिपदिक) + -in (इन्)
Formतत्पुरुषः (yajñopavītaṃ yasya); इन्-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचनम्; देवस्य विशेषणम्

Narrator (deduced)

Tirtha: Dakṣiṇa-saṅgama (Narmadā–Aurvī) as dhyāna-sthala

Type: sangam

Scene: An ascetic meditates facing south, visualizing Virūpākṣa Śiva with triśūla, towering jaṭā-mukuṭa, and a serpent worn as yajñopavīta; the river confluence glimmers behind.

Ś
Śiva (Virūpākṣa)
T
Trident (triśūla)

FAQs

Purification is supported by focused dhyāna on Śiva, visualizing the deity with traditional attributes.

The practice occurs on the Narmadā/Revā bank within the Revā Khaṇḍa setting.

Dhyāna (meditation) upon Śiva, oriented “facing south” as described.