Adhyaya 40

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र करञ्जेश्वरमुत्तमम् । यत्र सिद्धो महाभागो दैत्यो लोकेषु विश्रुतः

ശ്രീമാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—അതിനുശേഷം, ഹേ രാജേന്ദ്രാ, ഉത്തമമായ കരഞ്ജേശ്വരത്തിലേക്ക് പോകണം; അവിടെ ലോകങ്ങളിൽ പ്രസിദ്ധനായ മഹാഭാഗ ദൈത്യൻ സിദ്ധി പ്രാപിച്ചു.

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । योऽसौ सिद्धो महाभाग तत्र तीर्थे महातपाः । कस्य पुत्रः कथं सिद्धः कस्मिन्काले वद द्विज

യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാഭാഗ, ആ തീർത്ഥത്തിൽ സിദ്ധനായ മഹാതപസ്വി ആരുടെ പുത്രൻ? എങ്ങനെ സിദ്ധി പ്രാപിച്ചു, ഏത് കാലത്താണ് ഇത് സംഭവിച്ചത്? ഹേ ദ്വിജ, പറയുക.

Verse 3

मार्कण्डेय उवाच । पुरा कृतयुगे राजन्मानसो ब्रह्मणः सुतः । वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञो मरीचिर्नाम नामतः

മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ഹേ രാജൻ, പുരാതന കൃതയുഗത്തിൽ ബ്രഹ്മാവിന്റെ മാനസപുത്രനും, വേദവും വേദാംഗങ്ങളും സംബന്ധിച്ച തത്ത്വജ്ഞനുമായ ‘മരീചി’ എന്ന മഹർഷി ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 4

तस्यापि तपसो राशेः कालेन महतानघ । पुत्रोऽथ मानसो जातः साक्षाद्ब्रह्मेव चापरः

ഹേ നിർമലനേ, ആ തപസ്സിന്റെ മഹാസഞ്ചയത്തിൽ നിന്ന്, ദീർഘകാലത്തിന് ശേഷം, അവനൊരു മാനസപുത്രൻ ജനിച്ചു—സാക്ഷാൽ മറ്റൊരു ബ്രഹ്മാവെന്നപോലെ.

Verse 5

क्षमा दमो दया दानं सत्यं शौचमथार्जवम् । मरीचेश्च गुणा ह्येते सन्ति तस्य च भारत

ക്ഷമ, ദമം, ദയ, ദാനം, സത്യം, ശൗചം, ആർജവം—ഇവയാണ് മരീചിയുടെ ഗുണങ്ങൾ; ഹേ ഭാരതാ, അവ അവനിലും നിലനിന്നിരുന്നു.

Verse 6

एवं गुणगणाकीर्णं कश्यपं द्विजसत्तमम् । ज्ञात्वा प्रजापतिर्दक्षो भार्यार्थे स्वसुतां ददौ

ഇങ്ങനെ ഗുണഗണങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനായ കശ്യപനെ അറിഞ്ഞ്, പ്രജാപതി ദക്ഷൻ വിവാഹാർത്ഥം തന്റെ പുത്രിയെ അവനു നൽകി.

Verse 7

अदितिर्दितिर्दनुश्चैव तथाप्येवं दशापराः । यासां पुत्राश्च संजाताः पौत्राश्च भरतर्षभ

അദിതി, ദിതി, ദനു എന്നിവരും അതുപോലെ മറ്റൊരു പത്ത് പേരും—ഹേ ഭാരതശ്രേഷ്ഠാ—അവരിൽ നിന്നു പുത്രന്മാരും പൗത്രന്മാരും ജനിച്ചു.

Verse 8

अदितिर्जनयामास पुत्रानिन्द्रपुरोगमान् । जातास्तस्य महाबाहो कश्यपस्य प्रजापतेः

അദിതി ഇന്ദ്രപ്രമുഖരായ പുത്രന്മാരെ പ്രസവിച്ചു; ഹേ മഹാബാഹോ, അവർ പ്രജാപതി കശ്യപന്റെ പുത്രന്മാരായിരുന്നു.

Verse 9

यैस्तु लोकत्रयं व्याप्तं स्थावरं जङ्गमं महत् । तथान्यस्य महाभागो दनोः पुत्रो व्यजायत

അവരാൽ സ്ഥാവര-ജംഗമങ്ങളോടുകൂടിയ മഹത്തായ ത്രിലോകം വ്യാപിച്ചു; അതുപോലെ മറ്റൊരു (ഭാര്യ)യിൽ നിന്ന് ദനുവിന്റെ മഹാഭാഗ്യവാൻ പുത്രനും ജനിച്ചു.

Verse 10

सर्वलक्षणसम्पन्नः करञ्जो नाम नामतः । बाल एव महाभाग चचार स महत्तपः

സകല ശുഭലക്ഷണങ്ങളാലും സമ്പന്നനായ അവൻ ‘കരഞ്ജ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധനായിരുന്നു. ഹേ മഹാഭാഗ, ബാലനായിരിക്കെ തന്നേ അവൻ മഹത്തായ തപസ്സു ചെയ്തു.

Verse 11

नर्मदातटमाश्रित्य चातिघोरमनुत्तमम् । दिव्यं वर्षसहस्रं च कृच्छ्रचान्द्रायणं नृप

ഹേ നൃപ, നർമദാതടം ആശ്രയിച്ച് അവൻ അതിഘോരവും അനുത്തമവും ആയ കൃച്ഛ്ര-ചാന്ദ്രായണ വ്രതം ദിവ്യമായ ആയിരം വർഷം ആചരിച്ചു.

Verse 12

शाकमूलफलाहारः स्नानहोमपरायणः । ततस्तुष्टो महादेव उमया सहितः किल

അവൻ ശാകം, മൂലം, ഫലം എന്നിവ മാത്രം ആഹാരമാക്കി, സ്നാനവിധിയിലും ഹോമത്തിലും പരായണനായി തപസ്സു ചെയ്തു. തുടർന്ന്, ഉമാസഹിതനായ മഹാദേവൻ പ്രസന്നനായതായി പറയുന്നു.

Verse 13

वरेण छन्दयामास त्रिपुरान्तकरः प्रभुः । भोः करञ्ज महासत्त्व परितुष्टोऽस्मि तेऽनघ

ത്രിപുരാന്തകനായ പ്രഭു വരം നൽകി അവനെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുവാൻ ഇച്ഛിച്ചു—“ഹേ കരഞ്ജ മഹാസത്ത്വാ, ഹേ അനഘാ, ഞാൻ നിന്നിൽ പ്രസന്നനാകുന്നു.”

Verse 14

वरं वृणीष्व ते दद्मि ह्यमरत्वमृते मम

പ്രഭു അരുളിച്ചെയ്തു—“വരം തിരഞ്ഞെടുക്കുക; ഞാൻ നിനക്കു നൽകാം—എന്നാൽ അമരത്വം ഒഴികെ, അത് എന്റെ ദാനത്തിന് അതീതമാണ്.”

Verse 15

करञ्ज उवाच । यदि तुष्टो महादेव यदि देयो वरो मम । तर्हि पुत्राश्च पौत्राश्च सन्तु मे धर्मवत्सलाः

കരഞ്ജൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാദേവാ! നിങ്ങൾ പ്രസന്നനാകുകയും എനിക്ക് വരം നൽകേണ്ടതായാൽ, എന്റെ പുത്രന്മാരും പൗത്രന്മാരും ധർമ്മവത്സലരാകട്ടെ।

Verse 16

तथेत्युक्त्वा महादेव उमया सहितस्तदा । वृषारूढो गणैः सार्द्धं तत्रैवान्तरधीयत

“തഥാസ്തു” എന്നു പറഞ്ഞ്, ഉമയോടുകൂടിയ മഹാദേവൻ അപ്പോൾ വൃഷഭാരൂഢനായി, ഗണങ്ങളോടൊപ്പം അവിടെയേ അന്തർധാനം ചെയ്തു।

Verse 17

गते चादर्शनं देवे सोऽपि दैत्यो मुदान्वितः । स्वनाम्नात्र महादेवं स्थापयित्वा ययौ गृहम्

ദേവൻ ദർശനാതീതനായപ്പോൾ, ആ ദൈത്യനും ആനന്ദഭരിതനായി; അവിടെ തന്റെ നാമത്തിൽ മഹാദേവനെ സ്ഥാപിച്ച് പിന്നെ വീട്ടിലേക്കു പോയി।

Verse 18

तदाप्रभृति तत्तीर्थं सर्वतीर्थेष्वनुत्तमम् । स्नानमात्रानरस्तत्र मुच्यते सर्वपातकैः

അന്നുമുതൽ ആ തീർത്ഥം എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും അനുത്തമമായി; അവിടെ സ്നാനം മാത്രം ചെയ്താൽ മനുഷ്യൻ സകല പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനാകും।

Verse 19

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा तर्पयेत्पितृदेवताः । सोऽग्निष्टोमस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोत्यसंशयम्

ആ തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് പിതൃദേവതകൾക്ക് തർപ്പണം ചെയ്യുന്നവൻ, സംശയമില്ലാതെ അഗ്നിഷ്ടോമ യാഗഫലം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 20

अनाशकं तु यः कुर्यात्तस्मिंस्तीर्थे नराधिप । अनिवर्त्या गतिस्तस्य रुद्रलोकं स गच्छति

ഹേ നരാധിപാ! ആ തീർത്ഥത്തിൽ ഉപവാസം ചെയ്യുന്നവന്റെ ഗതി തിരിച്ചുവരാത്തതാകുന്നു; അവൻ രുദ്രലോകം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 21

अथवाग्निजले प्राणान्यस्त्यजेद्धर्मनन्दन । अयुतद्वितयं वस्ते वर्षाणां शिवमन्दिरे

അല്ലെങ്കിൽ, ഹേ ധർമ്മനന്ദനാ! അഗ്നിയിലോ ജലത്തിലോ പ്രാണത്യാഗം ചെയ്യുന്നവൻ ശിവമന്ദിരത്തിൽ ഇരുപതിനായിരം വർഷം വസിക്കുന്നു.

Verse 22

ततश्चैव क्षये जाते जायते विमले कुले । वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञः सर्वशास्त्रविशारदः

പിന്നീട് ക്ഷയം അവസാനിക്കുമ്പോൾ അവൻ വിമലമായ കുലത്തിൽ ജനിക്കുന്നു—വേദ-വേദാംഗങ്ങളുടെ തത്ത്വജ്ഞനും സർവശാസ്ത്രവിശാരദനും ആകുന്നു.

Verse 23

राजा वा राजतुल्यो वा जीवेच्च शरदः शतम् । पुत्रपौत्रसमोपेतः सर्वव्याधिविवर्जितः

അവൻ രാജാവോ രാജസമനോ ആയി, നൂറു ശരദ്കാലങ്ങൾ ജീവിക്കുന്നു; പുത്രപൗത്രസഹിതനും സർവവ്യാധിവിമുക്തനും ആകുന്നു.

Verse 24

एवं ते सर्वमाख्यातं पृष्टं यद्यत्त्वयानघ । तीर्थस्य तु फलं तस्य स्नानदानेषु भारत

ഹേ അനഘാ! നീ ചോദിച്ചതെല്ലാം ഞാൻ വിശദമായി പറഞ്ഞു. ഇനി, ഹേ ഭാരതാ, സ്നാനവും ദാനവും സംബന്ധിച്ച ആ തീർത്ഥഫലം കേൾക്കുക.

Verse 25

एतत्पुण्यं पापहरं धन्यं दुःस्वप्ननाशनम् । पठतां शृण्वतां चैव तीर्थमाहात्म्यमुत्तमम्

ഈ ഉത്തമ തീർത്ഥമാഹാത്മ്യം പരമ പുണ്യദായകം, പാപഹരം, മംഗളപ്രദം, ദുഷ്സ്വപ്നനാശകം ആകുന്നു. ഇതു പാരായണം ചെയ്യുന്നവർക്കും ശ്രവിക്കുന്നവർക്കും മഹാഫലം നൽകുന്നു.

Verse 26

यस्तु श्रावयते श्राद्धे पठेत्पितृपरायणः । अक्षयं जायते पुण्यमित्येवं शङ्करोऽब्रवीत्

പിതൃഭക്തിയിൽ പരായണനായി ശ്രാദ്ധകാലത്ത് ഇതു ശ്രവിപ്പിക്കുന്നവനും അല്ലെങ്കിൽ സ്വയം പാരായണം ചെയ്യുന്നവനും—അവനു അക്ഷയ പുണ്യം ഉദ്ഭവിക്കുന്നു; ഇങ്ങനെ ശങ്കരൻ (ശിവൻ) അരുളിച്ചെയ്തു.

Verse 40

। अध्याय

ഇവിടെ അധ്യായം സമാപ്തം.