Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 3

मार्कण्डेय उवाच । पुरा कृतयुगे राजन्मानसो ब्रह्मणः सुतः । वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञो मरीचिर्नाम नामतः

mārkaṇḍeya uvāca | purā kṛtayuge rājanmānaso brahmaṇaḥ sutaḥ | vedavedāṅgatattvajño marīcirnāma nāmataḥ

മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ഹേ രാജൻ, പുരാതന കൃതയുഗത്തിൽ ബ്രഹ്മാവിന്റെ മാനസപുത്രനും, വേദവും വേദാംഗങ്ങളും സംബന്ധിച്ച തത്ത്വജ്ഞനുമായ ‘മരീചി’ എന്ന മഹർഷി ഉണ്ടായിരുന്നു.

मार्कण्डेयःMārkaṇḍeya
मार्कण्डेयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
पुराformerly
पुरा:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (formerly)
कृतयुगेin the Kṛta Yuga
कृतयुगे:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकृत + युग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कृतस्य युगम्)
राजन्O king
राजन्:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
मानसःmind-born
मानसः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमानस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (सुतः)
ब्रह्मणःof Brahmā
ब्रह्मणः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
सुतःson
सुतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञःknower of the Vedas, Vedāṅgas, and their principles
वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवेद + वेदाङ्ग + तत्त्व + ज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः—'वेद-वेदाङ्ग-तत्त्वं जानाति' इति; विशेषणम् (मरीचिः)
मरीचिःMarīci
मरीचिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमरीचि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
नामby name
नाम:
Sambandha (Naming/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय; नामनिर्देशक-निपात (particle: by name)
नामतःin name; as named
नामतः:
Sambandha (Specification/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनामतः (अव्यय)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त क्रियाविशेषण (as regards name; in name)

Mārkaṇḍeya

Tirtha: Karañjeśvara (legendary frame begins)

Type: kshetra

Listener: Yudhiṣṭhira

Scene: Mārkaṇḍeya narrates the Kṛta-yuga origin: Brahmā seated on a lotus, emanating the mind-born sage Marīci—radiant, ascetic, and learned—surrounded by subtle symbols of Vedas and Vedāṅgas.

M
Mārkaṇḍeya
B
Brahmā
M
Marīci
K
Kṛta Yuga
V
Veda
V
Vedāṅga

FAQs

Pilgrimage narratives are grounded in rishi-lineages: Vedic realization and purity of origin (mānasa lineage) authenticate the sanctity of later accounts.

The verse sets up the lineage behind a Revā-region tirtha narrative; the explicit site is developed later in the chapter.

None; it establishes the authoritative speaker-context through Vedic and Vedāṅga mastery.