Adhyaya 23

Verse 1

मार्कण्डेय उवाच । तत्रैव सङ्गमे राजन्भक्त्या परमया नृप । प्राणांस्त्यजन्ति ये मर्त्यास्ते यान्ति परमां गतिम्

മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ഹേ രാജൻ, ഹേ നൃപ! ആ സംഗമസ്ഥാനത്തിൽ പരമഭക്തിയോടെ പ്രാണൻ ത്യജിക്കുന്ന മർത്ത്യർ പരമഗതിയെ പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 2

संन्यस्तसर्वसंकल्पो यस्तु प्राणान्परित्यजेत् । अमरेश्वरमासाद्य स स्वर्गे नियतं वसेत्

സകല സങ്കൽപ്പങ്ങളും സംന്യാസിച്ച് അമരേശ്വരനെ പ്രാപിച്ച് പ്രാണൻ ത്യജിക്കുന്നവൻ നിർഭാഗ്യവശാൽ അല്ല, നിശ്ചയമായി സ്വർഗത്തിൽ വസിക്കും।

Verse 3

शैलेन्द्रं यः समासाद्य आत्मानं मुञ्चते नरः । विमानेनार्कवर्णेन स गच्छेदमरावतीम्

ശൈലേന്ദ്രത്തെ പ്രാപിച്ച് ദേഹം ഉപേക്ഷിക്കുന്ന നരൻ സൂര്യവർണ്ണമായ വിമാനത്തിൽ കൊണ്ടുപോയി അമരാവതിയിലേക്കു പോകുന്നു।

Verse 4

नरं पतन्तमालोक्य नगादमरकण्टकात् । ब्रुवन्त्यप्सरसः सर्वा मम भर्ता भवेदिति

അമരകണ്ടക പർവതത്തിൽ നിന്ന് വീഴുന്ന നരനെ കണ്ടു എല്ലാ അപ്സരസ്സുകളും—‘ഇവൻ എന്റെ ഭർത്താവാകട്ടെ’ എന്നു പറയുന്നു।

Verse 5

समं जलं धर्मविदो वदन्ति सारस्वतं गाङ्गमिति प्रबुद्धाः । तस्योपरिष्टात्प्रवदन्ति तज्ज्ञा रेवाजलं नात्र विचारणास्ति

ധർമ്മവിദർ സരസ്വതീയും ഗംഗയും സമജലമെന്ന് പറയുന്നു; എന്നാൽ തത്ത്വജ്ഞർ അവയ്ക്കുമീതെ റേവാ (നർമദാ) ജലമാണ് ശ്രേഷ്ഠമെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല।

Verse 6

अनेकविद्याधरकिन्नराद्यैरध्यासितं पुण्यतमाधिवासैः । रेवाजलं धारयतो हि मूर्ध्ना स्थानं सुरेन्द्राधिपतेः समीपे

അത്യന്തം പുണ്യലോകങ്ങളിലെ നിവാസികളായ വിദ്യാധരന്മാർ, കിന്നരന്മാർ മുതലായവർ ആ പ്രദേശത്തെ ആശ്രയിക്കുന്നു. റേവാ (നർമദാ) ജലം ശിരസ്സിൽ ധരിക്കുന്നവൻ ദേവാധിപനായ ഇന്ദ്രന്റെ സമീപത്ത് സ്ഥാനം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 7

नर्मदा सर्वदा सेव्या बहुनोक्तेन किं नृप । यदीच्छेन्न पुनर्द्रष्टुं घोरं संसारसागरम्

ഹേ നൃപാ! നർമദയെ എപ്പോഴും സേവിച്ച് ആരാധിക്കണം; അധികം വാക്കുകൾ എന്തിന്? വീണ്ടും ഭയങ്കരമായ സംസാരസാഗരം കാണാതിരിക്കണമെന്നു ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ.

Verse 8

त्रयाणामपि लोकानां महती पावनी स्मृता । यत्र तत्र मृतस्यापि ध्रुवं गाणेश्वरी गतिः

അവൾ മൂന്നു ലോകങ്ങൾക്കും മഹാപാവിനിയായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. അവളുടെ പവിത്രതയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു എവിടെയെങ്കിലും മരിക്കുന്നവനും നിശ്ചയമായി ഗാണേശ്വരീ ഗതി—ശിവഗണങ്ങളിൽ പ്രാപ്തി—ലഭിക്കുന്നു.

Verse 9

अनेकयज्ञायतनैर्वृताङ्गी न ह्यत्र किंचिद्यदतीर्थमस्ति । तस्यास्तु तीरे भवता यदुक्तं तपस्विनो वाप्यतपस्विनो वा

അനവധി യജ്ഞസ്ഥാനങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ആ (രേവാ)യിൽ ഇവിടെ അത്തീർത്ഥമെന്നു പറയാനുള്ള ഒന്നുമില്ല. അതിനാൽ അവളുടെ തീരം സംബന്ധിച്ച് നിങ്ങൾ പറഞ്ഞത്—തപസ്വിക്കായാലും അതപസ്വിക്കായാലും—സത്യമാകുന്നു.

Verse 10

म्रियन्ति ये पापकृतो मनुष्यास्ते स्वर्गमायान्ति यथाऽमरेन्द्राः

പാപകർമ്മം ചെയ്ത മനുഷ്യരും അവിടെ (തീർത്ഥപരിസരത്തിൽ) മരിച്ചാൽ, അവർ അമരേന്ദ്രന്മാരെപ്പോലെ സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 11

एवं तु कपिला चैव विशल्या राजसत्तम । ईश्वरेण पुरा सृष्टा लोकानां हितकाम्यया

ഹേ രാജശ്രേഷ്ഠാ! ലോകങ്ങളുടെ ഹിതം ആഗ്രഹിച്ച് പരമേശ്വരൻ പുരാതനകാലത്ത് കപിലയും വിശല്യയും—ഇരുവരെയും സൃഷ്ടിച്ചു.

Verse 12

तत्र स्नात्वा नरो राजन्सोपवासो जितेन्द्रियः । अश्वमेधस्य महतोऽसंशयं फलमाप्नुयात्

ഹേ രാജാവേ! അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് ഉപവാസവും ഇന്ദ്രിയനിയന്ത്രണവും പാലിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ സംശയമില്ലാതെ മഹാ അശ്വമേധയാഗത്തിന്റെ ഫലം പ്രാപിക്കും.

Verse 13

अनाशकं च यः कुर्यात्तस्मिंस्तीर्थे नराधिप । सर्वपापविनिर्मुक्तो याति वै शिवमन्दिरम्

ഹേ നരാധിപാ! ആ തീർത്ഥത്തിൽ ആരെങ്കിലും അനാശക വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചാൽ, അവൻ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു വിമുക്തനായി തീർച്ചയായും ശിവധാമമായ ശിവമന്ദിരത്തിൽ എത്തും.

Verse 14

पृथिव्यां सागरान्तायां स्नानदानेन यत्फलम् । विशल्यासङ्गमे स्नात्वा सकृत्तत्फलमश्नुते

സമുദ്രാന്തമായ ഈ ഭൂമിയിൽ സ്നാനവും ദാനവും നൽകുന്ന ഫലം ഏതാണോ, വിശല്യാ സംഗമത്തിൽ ഒരിക്കൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ അതേ ഫലം തന്നെ ലഭിക്കുന്നു.

Verse 15

एवं पुण्या पवित्रा च कथिता तव भूपते । भूयो मां पृच्छसि च यत्तच्चैव कथयाम्यहम्

ഹേ ഭൂപതേ! ഇങ്ങനെ പുണ്യപ്രദവും പവിത്രവും ആയ ഈ തീർത്ഥവിവരണം നിനക്കു പറഞ്ഞു. നീ വീണ്ടും എന്തു ചോദിച്ചാലും അതും ഞാൻ പറയാം.

Verse 23

। अध्याय

॥ ഇതി അധ്യായ-സൂചന ॥