Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 3

श्रीमार्कण्डेय उवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि प्रजासंहारलक्षणम् । यच्चिह्नं दृश्यते तत्र यथा कल्पो विधीयते

śrīmārkaṇḍeya uvāca | ataḥ paraṃ pravakṣyāmi prajāsaṃhāralakṣaṇam | yaccihnaṃ dṛśyate tatra yathā kalpo vidhīyate

ശ്രീ മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ഇനി ഞാൻ പ്രജാസംഹാരത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ പ്രസ്താവിക്കുന്നു; അപ്പോൾ ഏതു ചിഹ്നങ്ങൾ ദൃശ്യമാകുന്നു, കല്പചക്രം എങ്ങനെ ക്രമമായി പ്രവഹിച്ച് വിധിപൂർവ്വം ക്രമീകരിക്കപ്പെടുന്നു എന്നും പറയുന്നു।

śrī-mārkaṇḍeyaḥthe venerable Mārkaṇḍeya
śrī-mārkaṇḍeyaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootśrī (प्रातिपदिक) + mārkaṇḍeya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); विशेषणपूर्वक-नाम (honorific + proper name)
uvācasaid
uvāca:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपदम्
ataḥtherefore/thereupon
ataḥ:
Sambandha (Logical connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootataḥ (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थ/अनन्तरार्थ अव्यय (therefore/thereupon)
paramnext/further
param:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootpara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); क्रियाविशेषणवत् (adverbial accusative)
pravakṣyāmiI shall explain
pravakṣyāmi:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootpra + vac (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन (Singular), परस्मैपदम्
prajā-saṃhāra-lakṣaṇamthe characteristic/sign of the destruction of creatures
prajā-saṃhāra-lakṣaṇam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootprajā (प्रातिपदिक) + saṃhāra (प्रातिपदिक) + lakṣaṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुषः (prajānāṃ saṃhārasya lakṣaṇam)
yatwhich
yat:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); सम्बन्धसूचक सर्वनाम (relative pronoun)
cihnamsign/mark
cihnam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootcihna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
dṛśyateis seen/appears
dṛśyate:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), आत्मनेपदम्; कर्मणि-प्रयोग (passive)
tatrathere/in that context
tatra:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
yathāas/according to
yathā:
Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/उपमानवाचक (as/according to how)
kalpaḥthe aeon/cycle (kalpa)
kalpaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkalpa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
vidhīyateis arranged/ordained/takes place
vidhīyate:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootvidhā (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), आत्मनेपदम्; कर्मणि-प्रयोग (passive)

Mārkaṇḍeya

Scene: Sage Mārkaṇḍeya seated in austere hermitage posture, raising a hand in instruction; behind him a faint cosmic diagram of kalpa-cycles and subtle omens gathering in the sky.

M
Mārkaṇḍeya
K
Kalpa
P
Pralaya (Saṃhāra)

FAQs

Cosmic cycles remind one of impermanence and the need to anchor life in dharma and devotion.

None; the passage shifts from tīrtha-glory to cosmological instruction.

None; it is a promise of teaching about pralaya signs and kalpa order.