Adhyaya 177

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । भूतीश्वरं ततो गच्छेत्सर्वतीर्थेष्वनुत्तमम् । दर्शनादेव राजेन्द्र यस्य पापं प्रणश्यति

ശ്രീ മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—അതിനുശേഷം സർവ്വ തീർത്ഥങ്ങളിലും അനുത്തമമായ ഭൂതീശ്വരത്തിലേക്ക് പോകണം. ഹേ രാജേന്ദ്ര, അതിന്റെ ദർശനമാത്രത്തിൽ പാപം നശിക്കുന്നു।

Verse 2

तत्र स्थाने पुरा पार्थ देवदेवेन शूलिना । उद्धूलनं कृतं गात्रे तेन भूतीश्वरं तु तत्

ഹേ പാർഥ, ആ സ്ഥലത്ത് പുരാതനകാലത്ത് ദേവദേവനായ ശൂലധാരി ഭഗവാൻ തന്റെ ദേഹത്തിൽ ഭസ്മോദ്ധൂലനം ചെയ്തു; അതുകൊണ്ടുതന്നെ ആ സ്ഥലം ‘ഭൂതീശ്വരം’ എന്നു വിളിക്കപ്പെട്ടു।

Verse 3

पुष्ये वा जन्मनक्षत्रे अमावास्यां विशेषतः । भूतीश्वरे नरः स्नात्वा कुलकोटिं समुद्धरेत्

വിശേഷിച്ച് അമാവാസിയിൽ—അഥവാ പുഷ്യ നക്ഷത്രത്തിൽ, അല്ലെങ്കിൽ സ്വന്തം ജന്മനക്ഷത്രദിനത്തിൽ—ഭൂതീശ്വരത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ മനുഷ്യൻ ഒരു കോടി കുലങ്ങളെ ഉദ്ധരിക്കുന്നു।

Verse 4

तत्र स्थाने तु यो भक्त्या कुरुते ह्यङ्गगुण्ठनम् । तस्य यत्फलमुद्दिष्टं तच्छृणुष्व नराधिप

ആ സ്ഥലത്ത് ഭക്തിയോടെ ഭസ്മംകൊണ്ട് അങ്കഗുണ്ഠനം (അംഗലേപനം/ആവരണം) ചെയ്യുന്നവന്‍ ലഭിക്കുന്നതായി പ്രസ്താവിച്ച ഫലം, ഹേ നരാധിപ, ശ്രവിക്ക.

Verse 5

यावन्तो भूतिकणिका गात्रे लग्नाः शिवालये । तावद्वर्षसहस्राणि शिवलोके महीयते

ശിവാലയത്തിൽ ശരീരത്തിൽ എത്ര ഭസ്മകണങ്ങൾ പതിയുന്നുവോ, അത്ര സഹസ്രവർഷങ്ങൾ അവൻ ശിവലോകത്തിൽ മഹത്വപ്പെടുന്നു।

Verse 6

सर्वेषामेव स्नानानां भस्मस्नानं परं स्मृतम् । पुराणैरृषिभिः प्रोक्तं सर्वशास्त्रेष्वनुत्तमम्

എല്ലാ സ്നാനങ്ങളിലുമെല്ലാം ഭസ്മസ്നാനമാണ് പരമമെന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു; പുരാണങ്ങളും ഋഷിമാരും പ്രസ്താവിച്ചതും, സർവശാസ്ത്രങ്ങളിലും അനുത്തമവും.

Verse 7

एककालं द्विकालं वा त्रिकालं चापि यः सदा । स्नानं करोति चाग्नेयं पापं तस्य प्रणश्यति

ആഗ്നേയസ്നാനം ഒരിക്കൽ, രണ്ടിക്കൽ അല്ലെങ്കിൽ മൂന്നിക്കൽ എന്നും ചെയ്യുന്നവന്റെ പാപം നശിക്കുന്നു।

Verse 8

दिव्यस्नानाद्वरं स्नानं वायव्यं भरतर्षभ । वायव्यादुत्तमं ब्राह्म्यं वरं ब्राह्म्यात्तु वारुणम्

ഹേ ഭാരതവൃഷഭാ! ദിവ്യസ്നാനത്തേക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠം വായവ്യസ്നാനം; വായവ്യത്തേക്കാൾ ഉത്തമം ബ്രാഹ്മ്യസ്നാനം; ബ്രാഹ്മ്യത്തേക്കാൾ മേന്മയുള്ളത് വാരുണസ്നാനം.

Verse 9

आग्नेयं वारुणाच्छ्रेष्ठं यस्मादुक्तं स्वयम्भुवा । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन ह्याग्नेयं स्नानमाचरेत्

ആഗ്നേയസ്നാനം വാരുണസ്നാനത്തേക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠം; കാരണം സ്വയംഭൂ ബ്രഹ്മാവ് തന്നെയാണ് അത് ഉപദേശിച്ചത്. അതിനാൽ സർവ്വശ്രമത്തോടെയും ആഗ്നേയസ്നാനം ആചരിക്കണം.

Verse 10

युधिष्ठिर उवाच । आग्नेयं वारुणं ब्राह्म्यं वायव्यं दिव्यमेव च । किमुक्तं श्रोतुमिच्छामि परं कौतूहलं हि मे

യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു—ആഗ്നേയ, വാരുണ, ബ്രാഹ്മ്യ, വായവ്യ, ദിവ്യ സ്നാനങ്ങൾ—ഇവയെക്കുറിച്ച് എന്താണ് ഉപദേശിച്ചത്? എന്റെ കൗതുകം മഹത്തായതിനാൽ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

Verse 11

मार्कण्डेय उवाच । आग्नेयं भस्मना स्नानमवगाह्य च वारुणम् । आपोहिष्ठेति च ब्राह्म्यं वायव्यं गोरजः स्मृतम्

മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ആഗ്നേയസ്നാനം പവിത്രഭസ്മം കൊണ്ടാണ്; വാരുണസ്നാനം ജലത്തിൽ മുങ്ങി ചെയ്യുന്നതാണ്. ‘ആപോ ഹിഷ്ഠാ…’ മന്ത്രജപം ബ്രാഹ്മ്യസ്നാനം; വായവ്യസ്നാനം ഗോറജസ്, അഥവാ പശുവിന്റെ കുളമ്പുതൂള്‍ എന്നു സ്മൃതമാണ്.

Verse 12

सूर्ये दृष्टे तु यत्स्नानं गङ्गातोयेन तत्समम् । तत्स्नानं पञ्चमं प्रोक्तं दिव्यं पाण्डवसत्तम

സൂര്യദർശനം ലഭിച്ചപ്പോൾ ചെയ്യുന്ന സ്നാനം ഗംഗാജലസ്നാനത്തോട് തുല്യം. ഹേ പാണ്ഡവശ്രേഷ്ഠാ, അതാണ് അഞ്ചാമത്തേതായി—ദിവ്യസ്നാനം എന്നു പ്രസ്താവിച്ചത്.

Verse 13

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन स्नात्वा भूतीश्वरे तु यः । पूजयेद्देवमीशानं स बाह्याभ्यन्तरः शुचिः

അതുകൊണ്ട് സർവ്വശ്രമത്തോടെയും ഭൂതീശ്വരത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് ഈശാനദേവനെ പൂജിക്കുന്നവൻ ബാഹ്യമായും അന്തർമായും ശുദ്ധനാകുന്നു.

Verse 14

तत्र स्थाने तु ये नित्यं ध्यायन्ति परमं पदम् । सूक्ष्मं चातीन्द्रियं नित्यं ते धन्या नात्र संशयः

ആ പുണ്യസ്ഥാനത്തിൽ നിത്യവും സൂക്ഷ്മവും ഇന്ദ്രിയാതീതവും ആയ പരമപദത്തെ ധ്യാനിക്കുന്നവർ ധന്യർ; ഇതിൽ സംശയമില്ല।

Verse 15

मुक्तितीर्थं तु तत्तीर्थं सर्वतीर्थेष्वनुत्तमम् । दर्शनादेव यस्यैव पापं याति महत्क्षयम्

ആ തീർത്ഥം തന്നെയാണ് ‘മുക്തിതീർത്ഥം’ എന്നു പ്രസിദ്ധം, സർവ്വ തീർത്ഥങ്ങളിൽ അനുത്തമം; അതിന്റെ ദർശനമാത്രം കൊണ്ടുതന്നെ പാപം മഹത്തായി ക്ഷയിക്കുന്നു।

Verse 16

जायते पूजया राज्यं तत्र स्तुत्वा महेश्वरम् । जपेन पापसंशुद्धिर्ध्यानेनानन्त्यमश्नुते

അവിടെ പൂജയാൽ രാജ്യസമ്പത്ത് ലഭിക്കുന്നു; മഹേശ്വരനെ സ്തുതിച്ചാൽ ശുഭസിദ്ധി ലഭിക്കുന്നു. ജപം പാപശുദ്ധി നൽകുന്നു; ധ്യാനം അനന്തപ്രാപ്തി നൽകുന്നു।

Verse 17

ॐ ज्योतिः स्वरूपमनादिमध्यमनुत्पाद्यमानमनुचार्यमाणाक्षरम् । सर्वभूतस्थितं शिवं सर्वयोगेश्वरं सर्वलोकेश्वरं मोहशोकहीनं महाज्ञानगम्यम्

ഓം—ജ്യോതിസ്വരൂപനായ ശിവനെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു; ആദി-മധ്യരഹിതൻ, അജൻ, അക്ഷയൻ; സർവ്വഭൂതങ്ങളിൽ അധിഷ്ഠിതൻ, സർവ്വയോഗേശ്വരനും സർവ്വലോകേശ്വരനും; മോഹ-ശോകരഹിതൻ, മഹാജ്ഞാനത്താൽ ഗമ്യൻ।

Verse 18

तत्र तीर्थे तु यो गत्वा स्नानं कुर्यान्नरेश्वर । अश्वमेधस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति मानवः । एवम्भूतं न जानन्ति मोक्षापेक्षणिका नराः

ഹേ നരേശ്വരാ! ആ തീർത്ഥത്തിൽ ചെന്നു സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ അശ്വമേധയാഗഫലം പ്രാപിക്കുന്നു. എങ്കിലും മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ ഇത്തരമൊരു സത്യം അറിയുന്നില്ല।

Verse 177

अध्याय

അധ്യായം—ഗ്രന്ഥത്തിലെ അധ്യായവിഭാഗം സൂചിപ്പിക്കുന്ന കൊലോഫൺ പദം।