Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 2

तद्धि पुण्यं सुविख्यातं नर्मदायां पुरातनम् । यत्र हुङ्कारमात्रेण रेवा क्रोशं जगाम सा

taddhi puṇyaṃ suvikhyātaṃ narmadāyāṃ purātanam | yatra huṅkāramātreṇa revā krośaṃ jagāma sā

ആ പുണ്യസ്ഥലം നർമദയിൽ പുരാതനവും സുപ്രസിദ്ധവുമാണ്; അവിടെ ‘ഹും’ എന്ന ഹുങ്കാരമാത്രത്താൽ റേവാ ഒരു ക്രോശം ദൂരത്തേക്ക് നീങ്ങി.

तत्that (tīrtha)
तत्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम; (तीर्थम् इत्यस्य निर्देशः)
हिindeed/for
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/discourse)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formहेतौ/निश्चयार्थक-अव्यय (particle: indeed/for)
पुण्यम्holy/meritorious
पुण्यम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (तत्)
सुविख्यातम्well-known
सुविख्यातम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु + विख्यात (प्रातिपदिक); विख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP, क्त); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (तत्)
नर्मदायाम्in/on the Narmadā
नर्मदायाम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootनर्मदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
पुरातनम्ancient
पुरातनम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुरातन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (तत्)
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formसम्बन्धबोधक-अव्यय (relative adverb: where)
हुङ्कारमात्रेणby mere huṅkāra (utterance)
हुङ्कारमात्रेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootहुङ्कार + मात्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; तत्पुरुष (हुङ्कारस्य मात्रम् = mere utterance of huṅ)
रेवाRevā (Narmadā)
रेवा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरेवा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
क्रोशम्a krośa (distance measure)
क्रोशम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootक्रोश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; परिमाणवाचक (measure)
जगामwent
जगाम:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम (रेवा इत्यस्य पुनर्निर्देशः)

Śrī Mārkaṇḍeya

Tirtha: Vāsudeva-tīrtha (on Revā/Narmadā)

Type: ghat

Listener: Rājan (the King)

Scene: At the Narmadā bank, a powerful sage utters ‘huṅ’; the river-goddess Revā, personified, shifts her course by a krośa, leaving a newly revealed ford and dry riverbed behind.

N
Narmadā (Revā)
H
Huṅkāra
V
Vāsudeva Tīrtha

FAQs

Sacred sound and divine authority are shown as potent forces that sanctify places and shape sacred landscapes.

The ancient, famed tīrtha on the Narmadā associated with the ‘huṅkāra’ event (Huṅkāra Tīrtha/Vāsudeva Tīrtha context).

None directly; the verse explains the origin-story (etiology) behind the tīrtha’s sanctity.