Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 9
Devanagari script
द्वितीया तनया जज्ञे रुक्मिणी नाम नामतः । तदाशरीरिणी वाचा राजानं तमुवाच ह
Transliteration
dvitīyā tanayā jajñe rukmiṇī nāma nāmataḥ | tadāśarīriṇī vācā rājānaṃ tamuvāca ha
Translation
രണ്ടാമത്തെ സന്താനമായി ‘രുക്മിണി’ എന്ന പേരുള്ള ഒരു പുത്രി ജനിച്ചു. അപ്പോൾ ഒരു അശരീരവാണി ആ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു.
Word by Word
द्वितीयाsecond
द्वितीया:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वितीय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; तनया इति विशेषणम्
तनयाdaughter
तनया:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतनया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
जज्ञेwas born
जज्ञे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलिट्-लकारः (परोक्षभूत/परिपूर्णभूतः), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्
रुक्मिणीRukmiṇī
रुक्मिणी:
Apposition (समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootरुक्मिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; नाम
नामnamed
नाम:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formअव्ययम्; नामार्थक-निपातः (named)
नामतःby name
नामतः:
Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनामतः (अव्यय; नामन् + तस्)
Formअव्ययम्; तसिल्-प्रत्ययान्त क्रियाविशेषणम् (by name/in name)
तदाthen
तदा:
Sambandha (Temporal/काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्ययम्; कालवाचक-क्रियाविशेषणम् (then)
अशरीरिणीbodiless (disembodied)
अशरीरिणी:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ- (नञ्) + शरीरिन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; नञ्-समास/निषेध (bodiless)
वाचाby a voice
वाचा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करण), एकवचनम्
राजानम्the king
राजानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; राजानम् इति पुनरुक्त-सर्वनाम
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + उद् (उपसर्ग)
Formलिट्-लकारः (परोक्षभूत/परिपूर्णभूतः), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
हindeed
ह:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootह (निपात)
Formअव्ययम्; निपातः (indeed/just—narrative particle)
Speaker
Mārkaṇḍeya
Visual Art Cues
Scene: The newborn princess Rukmiṇī is announced; an unseen celestial voice resounds in the palace, startling yet auspicious.
Characters & Entities
R
RukmiṇīB
BhīṣmakaFAQs
Divine will guides dharmic destinies; extraordinary signs (like a bodiless voice) mark pivotal sacred events.
Indirectly connected: the narrative centers on Rukmiṇī, whose name and story underpin the tīrtha’s sanctity.
None.