Adhyaya 125

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपाल रवितीर्थमनुत्तमम् । यत्र देवः सहस्रांशुस्तपस्तप्त्वा दिवं गतः

ശ്രീ മാർക്കണ്ഡേയൻ അരുളിച്ചെയ്തു— ഹേ മഹീപാലാ! തുടർന്ന് അനുത്തമമായ രവി-തീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകണം; അവിടെ സഹസ്രാംശു ദേവൻ (സൂര്യൻ) തപസ്സു ചെയ്ത് ദിവ്യലോകം പ്രാപിച്ചു.

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । कथं देवो जगद्धाता सर्वदेवनमस्कृतः । तपस्तपति देवेशस्तापसो भास्करो रविः

യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു—ജഗദ്ധാതാവും സർവ്വദേവന്മാർ നമസ്കരിക്കുന്നവനും ആയ ദേവേശൻ രവി-ഭാസ്കരൻ താപസനെപ്പോലെ തപസ്സു ചെയ്യുന്നതെങ്ങനെ?

Verse 3

आराध्यः सर्वभूतानां सर्वदेवैश्च पूजितः । प्रत्यक्षो दृश्यते लोके सृष्टिसंहारकारकः

അവൻ സർവ്വഭൂതങ്ങൾക്കും ആരാധ്യനും സർവ്വദേവന്മാർക്കും പൂജ്യനും ആകുന്നു; ലോകത്തിൽ അവൻ പ്രത്യക്ഷമായി ദൃശ്യമാകുന്നു—സൃഷ്ടി-സംഹാരങ്ങളുടെ കാരകൻ.

Verse 4

आदित्यत्वं कथं प्राप्तः कथं भास्कर उच्यते । सर्वमेतत्समासेन कथयस्व ममानघ

അവൻ എങ്ങനെ ആദിത്യത്വം പ്രാപിച്ചു? എന്തുകൊണ്ട് ‘ഭാസ്കരൻ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു? ഹേ നിർമലനേ, ഇതെല്ലാം സംക്ഷേപമായി എനിക്കു പറയുക.

Verse 5

मार्कण्डेय उवाच । महाप्रश्नो महाराज यस्त्वया परिपृच्छितः । तत्सर्वं सम्प्रवक्ष्यामि नमस्कृत्य स्वयम्भुवम्

മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാരാജാ, നീ ചോദിച്ച ചോദ്യം മഹത്തായതാണ്. സ്വയംഭൂ പ്രഭുവിനെ നമസ്കരിച്ചു ഞാൻ എല്ലാം വിശദീകരിക്കും.

Verse 6

आसीदिदं तमोभूतमप्रज्ञातमलक्षणम् । अप्रतर्क्यमविज्ञेयं प्रसुप्तमिव सर्वतः

ആദിയിൽ ഇത് (വിശ്വം) തമോമയമായിരുന്നു—അപ്രകടം, അജ്ഞാതം, ലക്ഷണരഹിതം; തർക്കാതീതം, അവിജ്ഞേയം, എല്ലാടവും ഉറങ്ങുന്നതുപോലെ.

Verse 7

ततस्तेजश्च दिव्यं च तप्तपिण्डमनुत्तमम् । आकाशात्तु यथैवोल्का सृष्टिहेतोरधोमुखी

അനന്തരം ദിവ്യവും അനുത്തമവും ആയ ദഹിക്കുന്ന തേജസ്സിന്റെ പിണ്ഡം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു—ആകാശത്തിൽ നിന്നുള്ള ഉൽക്ക സൃഷ്ടിഹേതുവായി അധോമുഖമായി പതിക്കുന്നതുപോലെ।

Verse 8

तत्तेजसोऽन्तः पुरुषः संजातः सर्वभूषितः । स शिवोऽपाणिपादश्च येन सर्वमिदं ततम्

ആ തേജസ്സിന്റെ അന്തർഭാഗത്ത് സർവാഭരണങ്ങളാൽ ശോഭിതനായ ഒരു പുരുഷൻ ജനിച്ചു. അവൻ തന്നെയാണ് ശിവൻ—അപാണിപാദൻ—അവനാൽ ഈ സർവ്വജഗത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 9

तस्योत्पन्नस्य भूतस्य तेजो रूपस्य भारत । पश्चात्प्रजापतिर्भूयः कालः कालान्तरेण वै

ഹേ ഭാരത, ആ തേജോരൂപിയായ ഭാവം ഉദ്ഭവിച്ചതിന് ശേഷം പ്രജാപതി വീണ്ടും യഥോചിതമായ കാലാന്തരത്തിൽ കാലത്തെ സൃഷ്ടിച്ചു.

Verse 10

अग्निर्जातः स भूतानां मनुष्यासुररक्षसाम् । सर्वदेवाधिदेवश्च आदित्यस्तेन चोच्यते

അവൻ സകല ജീവികൾക്കും—മനുഷ്യർ, അസുരർ, രക്ഷസുകൾക്കും—അഗ്നിയായി ഭവിച്ചു; സർവദേവാധിദേവനായതിനാൽ അവനെ ‘ആദിത്യൻ’ (സൂര്യൻ) എന്നു വിളിക്കുന്നു।

Verse 11

आदौ तस्य नमस्कारोऽन्येषां च तदनन्तरम् । क्रियते दैवतैः सर्वैस्तेन सर्वैर्महर्षिभिः

ആദ്യം അവനോടാണ് നമസ്കാരം അർപ്പിക്കുന്നത്; തുടർന്ന് മറ്റുള്ളവർക്കും. ഈ വിധി സർവ ദേവന്മാരും സർവ മഹർഷിമാരും അനുഷ്ഠിക്കുന്നു।

Verse 12

तिस्रः सन्ध्यास्त्रयो देवाः सांनिध्याः सूर्यमण्डले । नमस्कृतेन सूर्येण सर्वे देवा नमस्कृताः

മൂന്നു സന്ധ്യകളും മൂന്നു ദേവന്മാരും സൂര്യമണ്ഡലത്തിൽ സന്നിഹിതരാണ്. സൂര്യനെ നമസ്കരിച്ചാൽ സർവ്വദേവന്മാരെയും നമസ്കരിച്ചതാകുന്നു.

Verse 13

न दिवा न भवेद्रात्रिः षण्मासा दक्षिणायनम् । अयनं चोत्तरं चापि भास्करेण विना नृप

ഹേ രാജാവേ! ഭാസ്കരനില്ലാതെ പകലുമില്ല, രാത്രിയുമില്ല; ദക്ഷിണായനത്തിലെ ആറുമാസ ഗതിയും ഇല്ല; ഉത്തരായനവും അവനില്ലാതെ നിലനിൽക്കില്ല.

Verse 14

स्नानं दानं जपो होमः स्वाध्यायो देवतार्चनम् । न वर्तते विना सूर्यं तेन पूज्यतमो रविः

സ്നാനം, ദാനം, ജപം, ഹോമം, സ്വാധ്യായം, ദേവതാര്ച്ചനം—ഇവ സൂര്യനില്ലാതെ യഥാവിധി നടക്കുകയില്ല; അതുകൊണ്ട് രവി ഏറ്റവും പൂജ്യൻ.

Verse 15

शब्दगाः श्रुतिमुख्याश्च ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः । प्रत्यक्षो भगवान्देवो दृश्यते लोकपावनः

ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു, മഹേശ്വരൻ എന്നിവർ ശ്രുതിയിൽ ശബ്ദരൂപമായി മുഖ്യരെന്നു പ്രസിദ്ധർ; എന്നാൽ ലോകപാവനനായ ഭഗവാൻ ദേവൻ പ്രത്യക്ഷമായി ദൃശ്യമാകുന്നു.

Verse 16

उत्पत्तिः प्रलयस्थानं निधानं बीजमव्ययम् । हेतुरेको जगन्नाथो नान्यो विद्येत भास्करात्

അവൻ തന്നെയാണ് ഉത്ഭവത്തിന്റെ മൂലം, പ്രളയത്തിന്റെ ആശ്രയം, നിധി, അവ്യയബീജം; ഏകകാരണം, ജഗന്നാഥൻ—ഭാസ്കരനെക്കാൾ വേറെയൊരുത്തൻ അറിയപ്പെടുന്നില്ല.

Verse 17

एवमात्मभवं कृत्वा जगत्स्थावरजङ्गमम् । लोकानां तु हितार्थाय स्थापयेद्धर्मपद्धतिम्

ഇങ്ങനെ സ്വാത്മത്തിൽ നിന്നു സ്ഥാവര-ജംഗമമായ ലോകത്തെ സൃഷ്ടിച്ച്, ലോകഹിതാർത്ഥം ധർമ്മത്തിന്റെ മാർഗവും ക്രമവും സ്ഥാപിക്കുന്നു।

Verse 18

नर्मदातटमाश्रित्य स्थापयित्वात्मनस्तनुम् । सहस्रांशुं निधिं धाम्नां जगामाकाशमव्ययम्

നർമദാതടം ആശ്രയിച്ച് അവിടെ തന്റെ ദേഹസ്ഥിതിയെ സ്ഥാപിച്ചു; തുടർന്ന് ധാമങ്ങളുടെ നിധിയായ സഹസ്രാംശു (സൂര്യൻ) അവ്യയമായ ആകാശത്തിലേക്ക് ഗമിച്ചു।

Verse 19

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेत्परमेश्वरम् । सहस्रकिरणं देवं नाममन्त्रविधानतः

ആ തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, ദിവ്യ നാമ-മന്ത്രവിധിപ്രകാരം സഹസ്രകിരണനായ ദേവപരമേശ്വരനെ പൂജിക്കുന്നവൻ വിധിപൂർവ്വം സമ്പൂർണ്ണാരാധന നടത്തുന്നു।

Verse 20

तेन तप्तं हुतं तेन तेन सर्वमनुष्ठितम् । तेन सम्यग्विधानेन सम्प्राप्तं परमं पदम्

ആ (സമ്യക് പൂജ) കൊണ്ടു തപസ്സു ചെയ്തതുപോലെ ഫലം സിദ്ധിക്കുന്നു, അതുകൊണ്ടു ഹോമം ചെയ്തതുപോലെ പൂർത്തിയാകുന്നു, അതുകൊണ്ടു എല്ലാ അനുഷ്ഠാനങ്ങളും സമ്പന്നമാകുന്നു; ആ ശരിയായ വിധാനത്തിലൂടെ പരമപദം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 21

ते धन्यास्ते महात्मानस्तेषां जन्म सुजीवितम् । स्नात्वा ये नर्मदातोये देवं पश्यन्ति भास्करम्

ധന്യരാണ് ആ മഹാത്മാക്കൾ; അവരുടെ ജന്മം സഫലവും സുജീവിതവുമാണ്—നർമദാജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് ദേവഭാസ്കരനെ ദർശിക്കുന്നവർ।

Verse 22

तथा देवस्य राजेन्द्र ये कुर्वन्ति प्रदक्षिणम् । अनन्यभक्त्या सततं त्रिरक्षरसमन्विताः

ഹേ രാജേന്ദ്രാ! ദേവന്റെ പ്രദക്ഷിണം സദാ അനന്യഭക്തിയോടെ, ത്ര്യക്ഷരമന്ത്രസഹിതം ചെയ്യുന്നവർ പാവനസാധനയിൽ സ്ഥാപിതരാകുന്നു।

Verse 23

तेन पूतशरीरास्ते मन्त्रेण गतपातकाः । यत्पुण्यं च भवेत्तेषां तदिहैकमनाः शृणु

ആ সাধനയാൽ അവരുടെ ശരീരങ്ങൾ ശുദ്ധമാകും; ആ മന്ത്രത്താൽ അവരുടെ പാപങ്ങൾ അകലും. ഇനി ഏകാഗ്രമനസ്സോടെ കേൾക്കുക—ഇവിടെ അവർക്കു ലഭിക്കുന്ന പുണ്യം എന്തെന്നു।

Verse 24

ससमुद्रगुहा तेन सशैलवनकानना । प्रदक्षिणीकृता सर्वा पृथिवी नात्र संशयः

ആ കർമത്താൽ സമുദ്രങ്ങളും ഗുഹകളും, പർവതങ്ങളും വനങ്ങളും ഉപവനങ്ങളും ഉൾപ്പെടെ സമസ്ത ഭൂമിയും പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തതുപോലെ ആകുന്നു; സംശയമില്ല।

Verse 25

मन्त्रमूलमिदं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् । तेन मन्त्रविहीनं तु कार्यं लोके न सिध्यति

ചരാചരങ്ങളോടുകൂടിയ ഈ സമസ്ത ത്രിലോകത്തിന്റെയും മൂലം മന്ത്രമാണ്. അതിനാൽ മന്ത്രവിരഹിതമായ പ്രവർത്തി ലോകത്തിൽ സിദ്ധിയാകുകയില്ല।

Verse 26

यथा काष्ठमयो हस्ती यथा चर्ममयो मृगः । कार्यार्थं नैव सिध्येत तथा कर्म ह्यमन्त्रकम्

മരത്തിൽ 만든 ആനയോ, തൊലിയിൽ 만든 മൃഗമോ പ്രവർത്ത്യർത്ഥം സാധിപ്പിക്കാത്തതുപോലെ, മന്ത്രരഹിതമായ കർമവും യഥാർത്ഥത്തിൽ സിദ്ധിയാകില്ല।

Verse 27

भस्महुतं पार्थ यथा तोयविवर्जितम् । निष्फलं जायते दानं तथा मन्त्रविवर्जितम्

ഹേ പാർഥാ! ജലമില്ലാതെ ഭസ്മംകൊണ്ട് ചെയ്ത ഹോമം എങ്ങനെ നിഷ്ഫലമാകുന്നുവോ, അതുപോലെ മന്ത്രമില്ലാത്ത ദാനവും ഫലഹീനമാകുന്നു.

Verse 28

काष्ठपाषाणलोष्टेषु मृन्मयेषु विशेषतः । मन्त्रेण लोके पूजां तु कुर्वन्ति न ह्यमन्त्रतः

പ്രത്യേകിച്ച് മരം, കല്ല്, മൺകട്ട, മണ്ണുകൊണ്ടുള്ള രൂപങ്ങളിൽ ഈ ലോകത്തിലെ ജനങ്ങൾ മന്ത്രത്താൽ തന്നെയാണ് പൂജ ചെയ്യുന്നത്; മന്ത്രമില്ലാതെ ഒരിക്കലുമല്ല.

Verse 29

द्वादशाब्दान्नमस्काराद्भक्त्या यल्लभते फलम् । मन्त्रयुक्तनमस्कारात्सकृत्तल्लभते फलम्

പന്ത്രണ്ടു വർഷം ഭക്തിയോടെ ചെയ്ത നമസ്കാരത്തിൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലം, മന്ത്രസഹിതമായ ഒരൊറ്റ നമസ്കാരത്തിലൂടെ തന്നെ അതേ ഫലമായി ലഭിക്കുന്നു.

Verse 30

संक्रान्तौ च व्यतीपाते अयने विषुवे तथा । नर्मदाया जले स्नात्वा यस्तु पूजयते रविम्

സംക്രാന്തി, വ്യതീപാതം, അയനം, വിഷുവം എന്നീ സമയങ്ങളിൽ നർമദാജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് സൂര്യദേവനെ പൂജിക്കുന്നവൻ…

Verse 31

द्वादशाब्देन यत्पापमज्ञानज्ञानसंचितम् । तत्क्षणान्नश्यते सर्वं वह्निना तु तुषं यथा

പന്ത്രണ്ടു വർഷങ്ങളിൽ അജ്ഞാനത്താലോ അറിഞ്ഞുകൊണ്ടോ സമ്പാദിച്ച പാപം മുഴുവനും ക്ഷണത്തിൽ നശിക്കുന്നു—അഗ്നിയിൽ തൂശ് കത്തിപ്പോകുന്നതുപോലെ.

Verse 32

चन्द्रसूर्यग्रहे स्नात्वा सोपवासो जितेन्द्रियः । तत्रादित्यमुखं दृष्ट्वा मुच्यते सर्वकिल्बिषैः

ചന്ദ്രഗ്രഹണമോ സൂര്യഗ്രഹണമോ നടക്കുന്ന സമയത്ത് സ്നാനം ചെയ്ത്, ഉപവാസവും ഇന്ദ്രിയസംയമവും പാലിച്ച്, അവിടെ ആദിത്യന്റെ മുഖദർശനം ചെയ്താൽ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നുമുക്തനാകുന്നു.

Verse 33

माघमासे तु सम्प्राप्ते सप्तम्यां नृपसत्तम । सोपवासो जितक्रोध उषित्वा सूर्यमन्दिरे

ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ! മാഘമാസം വന്നാൽ സപ്തമി തിഥിയിൽ ഉപവാസം പാലിച്ച്, ക്രോധം ജയിച്ച്, സൂര്യമന്ദിരത്തിൽ വസിക്കണം.

Verse 34

प्रातः स्नात्वा विधानेन ददात्यर्घं दिवाकरे । विधिना मन्त्रयुक्तेन स लभेत्पुण्यमुत्तमम्

പ്രഭാതത്തിൽ വിധിപൂർവ്വം സ്നാനം ചെയ്ത്, മന്ത്രയുക്തമായ വിധിയോടെ ദിവാകരനു അർഘ്യം അർപ്പിച്ചാൽ അവൻ ഉത്തമ പുണ്യം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 35

पितृदेवमनुष्याणां कृत्वा ह्युदकतर्पणम् । मन्दिरे देवदेवस्य ततः पूजां समाचरेत्

പിതൃകൾക്കും ദേവന്മാർക്കും മനുഷ്യർക്കും ഉദകതർപ്പണം നടത്തി, തുടർന്ന് ദേവാധിദേവന്റെ ക്ഷേത്രത്തിൽ യഥാവിധി പൂജ ആചരിക്കണം.

Verse 36

गन्धैः पुष्पैस्तथा धूपैर्दीपनैवेद्यशोभनैः । पूजयित्वा जगन्नाथं ततो मन्त्रमुदीरयेत्

സുഗന്ധങ്ങൾ, പുഷ്പങ്ങൾ, ധൂപം, ദീപം, മനോഹര നൈവേദ്യം എന്നിവകൊണ്ട് ജഗന്നാഥനെ പൂജിച്ച്, തുടർന്ന് മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കണം.

Verse 37

विष्णुः शक्रो यमो धाता मित्रोऽथ वरुणस्तथा । विवस्वान्सविता पूषा चण्डांशुर्भर्ग एव च

‘വിഷ്ണു, ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ), യമൻ, ധാതാവ്, മിത്രൻ, വരുണൻ; കൂടാതെ വിവസ്വാൻ, സവിതാവ്, പൂഷൻ, ചണ്ഡാംശു, ഭർഗ’—

Verse 38

इति द्वादशनामानि जपन्कृत्वा प्रदक्षिणाम् । यत्फलं लभते पार्थ तदिहैकमनाः शृणु

ഇങ്ങനെ ഈ പന്ത്രണ്ടു നാമങ്ങൾ ജപിച്ച് പ്രദക്ഷിണം ചെയ്താൽ—ഹേ പാർഥ, ഏകാഗ്രമനസ്സോടെ കേൾക്കുക; ഇതിൽ നിന്നു ഇവിടെ ലഭിക്കുന്ന ഫലം.

Verse 39

दरिद्रो व्याधितो मूको बधिरो जड एव च । न भवेत्सप्त जन्मानि इत्येवं शङ्करोऽब्रवीत्

ശങ്കരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—“ഏഴ് ജന്മങ്ങൾ വരെ മനുഷ്യൻ ദരിദ്രൻ, രോഗി, മൂകൻ, ബധിരൻ അല്ലെങ്കിൽ ജഡബുദ്ധിയുള്ളവൻ ആകുകയില്ല.”

Verse 40

एवं ज्ञात्वा विधानेन जपन्मन्त्रं विचक्षणः । आराधयेद्रविं भक्त्या य इच्छेत्पुण्यमुत्तमम्

ഇതു അറിഞ്ഞ്, വിധിപൂർവം മന്ത്രം ജപിക്കുന്ന വിവേകി, ഉത്തമ പുണ്യം ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ ഭക്തിയോടെ രവി (സൂര്യൻ)നെ ആരാധിക്കണം.

Verse 41

मन्त्रहीनां तु यः कुर्याद्भक्तिं देवस्य भारत । स विडम्बति चात्मानं पशुकीटपतङ्गवत्

എന്നാൽ ഹേ ഭാരത, മന്ത്രമില്ലാതെ ദേവനോടു ഭക്തി ചെയ്യുന്നവൻ, പശു, കീടം അല്ലെങ്കിൽ പതംഗംപോലെ സ്വയം തന്നെ പരിഹാസ്യമാക്കുന്നു.

Verse 42

तत्र तीर्थे तु यः कश्चित्त्यजते देहमुत्तमम् । स गतस्तत्र देवैस्तु पूज्यमानो महर्षिभिः

ആ തീർത്ഥത്തിൽ ആരെങ്കിലും തന്റെ ഉത്തമ ദേഹം ത്യജിച്ചാൽ, അവൻ ദേവന്മാർക്കാൽ പൂജിക്കപ്പെടുകയും മഹർഷിമാർക്കാൽ വന്ദിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്ത് ആ ദിവ്യലോകത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 43

स्वेच्छया सुचिरं कालमिह लोके नृपो भवेत्

അവൻ സ്വേച്ഛയാൽ ഈ ലോകത്തിൽ അതിദീർഘകാലം രാജാവായി നിലകൊള്ളുന്നു; ഇഷ്ടാനുസാരം ദീർഘകാലം രാജ്യം അനുഭവിക്കുന്നു।

Verse 44

पुत्रपौत्रसमायुक्तो हस्त्यश्वरथसङ्कुलः । दासीदासशतोपेतो जायते विपुले कुले

അവൻ പുത്രപൗത്രസഹിതനായി, ആന-കുതിര-രഥങ്ങളാൽ സമൃദ്ധനായി, നൂറുകണക്കിന് ദാസീദാസന്മാരോടുകൂടി, വിശാലമായ കുലത്തിൽ ജനിക്കുന്നു।

Verse 125

। अध्याय

അധ്യായ സമാപ്തി—ഈ അധ്യായം ഇവിടെ സമാപിച്ചു।