Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 17

Rishi: Yājñavalkya-tradition
Devata: Bībhatsa, Varṇa, Tulā, Viśve Bhūtāni, Bhūti/Abhūti, Ārti, Vyṛddhi, Saṃśara
Chandas: Yajus (prose)

बी॒भ॒त्सायै॑ पौल्क॒सं वर्णा॑य हिरण्यका॒रं तु॒लायै॑ वाणि॒जं प॑श्चादो॒षाय॑ ग्ला॒विनं॒ विश्वे॑भ्यो भू॒तेभ्य॑: सिध्म॒लं भूत्यै॑ जागर॒णमभू॑त्यै स्वप॒नमार्त्यै॑ जनवा॒दिनं॒ व्यृ॒र्द्ध्या अपग॒ल्भᳪ स॑ᳪश॒राय॑ प्र॒च्छिद॑म्

bībhatsā́yai paulkasáṃ várṇāya hiraṇyakārám tulā́yai vāṇíjaṃ paścāddóṣāya glāvínaṃ víśvebhyo bhūtébhyaḥ sidhmálaṃ bhū́tyai jāgaraṇám abhū́tyai svapanám ārtyái janavādínaṃ vyṛ́ddhyā apagalbháṃ saṃśarā́ya prácchidam

ബീഭത്സാ (ഘൃണാസ്പദത)യ്ക്കായി പൗൽകസനെ നിയോഗിക്കുന്നു; വർണ (നിറം)ത്തിനായി ഹിരണ്യകാരൻ (സ്വർണ്ണപ്പണിക്കാരൻ)നെ; തുലാ (തൂക്കക്കോൽ)യ്ക്കായി വാണിജൻ (വ്യാപാരി)നെ; പശ്ചാദോഷ (പിന്നീടുള്ള ദോഷം)ത്തിനായി ഗ്ലാവിൻ (ആലസ്യൻ/ശിഥിലൻ)നെ; സർവ്വഭൂതങ്ങൾക്കായി സിധ്മല (ചീഞ്ഞുപോകുന്ന/പൂപ്പൽ പിടിച്ച)നെ; ഭൂത്യൈ (സമൃദ്ധിക്ക്) ജാഗരണം; അഭൂത്യൈ (അസമൃദ്ധിക്ക്) സ്വപ്നം; ആർത്യൈ (കഷ്ടത്തിന്) ജനവാദിൻ (ജനങ്ങളിൽ പ്രസംഗിക്കുന്നവൻ)നെ; വ്യൃദ്ധ്യാ (അതിവൃദ്ധിക്ക്) അപഗല്ഭ (അവിവേകി/ഉതാവളൻ)നെ; സംശരായ (നാശത്തിന്) പ്രച്ഛിദ (കഠിന ഛേദകൻ/ശിക്ഷകൻ)നെ അർപ്പിക്കുന്നു।

बीभत्सायै । पौल्कसम् । वर्णाय । हिरण्यकारम् । तुलायै । वाणिजम् । पश्चात्-दोषाय । ग्लाविनम् । विश्वेभ्यः । भूतेभ्यः । सिध्मलम् । भूत्यै । जागरणम् । अभूत्यै । स्वपनम् । आर्त्यै । जनवादिनम् । व्यृद्ध्यै । अपगल्भम् । संशराय । प्रच्छिदम् ।

बीभत्सायैto/for the loathsome (one)
बीभत्सायै:
सम्प्रदान
TypeNoun/Adjective
Rootबीभत्सा (प्रातिपदिक) < बीभत्स (विशेषण)
पौल्कसम्a Paulkasa (a low-caste man)
पौल्कसम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपौल्कस (प्रातिपदिक)
वर्णायfor (his) social class/colour
वर्णाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootवर्ण (प्रातिपदिक)
हिरण्यकारम्a goldsmith
हिरण्यकारम्:
कर्म
TypeNoun
Rootहिरण्यकार (प्रातिपदिक)
तुलायैfor a balance/scale
तुलायै:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootतुला (प्रातिपदिक)
वाणिजम्a merchant
वाणिजम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवाणिज (प्रातिपदिक)
पश्चादोषायfor the later-evening (time)/late dusk
पश्चादोषाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootपश्चादोष (प्रातिपदिक)
ग्लाविनम्one who is weary/languid
ग्लाविनम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootग्लाविन् (प्रातिपदिक)
विश्वेभ्यःto/for all
विश्वेभ्यः:
सम्प्रदान
TypeAdjective
Rootविश्व (सर्व/विशेषण-प्रातिपदिक)
भूतेभ्यःto/for beings
भूतेभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक)
सिध्मलम्scabby/with skin-disease
सिध्मलम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootसिध्मल (प्रातिपदिक)
भूत्यैfor prosperity/welfare
भूत्यै:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootभूति (प्रातिपदिक)
जागरणम्wakefulness
जागरणम्:
कर्म
TypeNoun
Rootजागरण (प्रातिपदिक; √जागृ से भाव)
अभूत्यैfor non-prosperity/ill-fortune
अभूत्यै:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअ-भूति (प्रातिपदिक)
स्वपनम्sleep
स्वपनम्:
कर्म
TypeNoun
Rootस्वपन (प्रातिपदिक; √स्वप् से भाव)
आर्त्यैfor distress/affliction
आर्त्यै:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootआर्ति (प्रातिपदिक)
जनवादिनम्a public-talker; one who speaks (idle) talk among people
जनवादिनम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootजनवादिन् (प्रातिपदिक)
व्यृद्ध्यैfor increase/growth
व्यृद्ध्यै:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootवि-वृद्धि (प्रातिपदिक)
अपगल्भम्shameless/impudent
अपगल्भम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootअप-गल्भ (प्रातिपदिक)
संशरायfor (mutual) injury/hostility
संशराय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootसं-शर (प्रातिपदिक)
प्रच्छिदम्a cutter-off; one who severs
प्रच्छिदम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootप्र-च्छिद् (प्रातिपदिक; √छिद् से कृत्: प्रच्छिद् ‘one who cuts off’)
B
Bībhatsa
V
Varṇa
T
Tulā
V
Viśve Bhūtāni
B
Bhūti
A
Abhūti
Ā
Ārti
V
Vyṛddhi
S
Saṃśara