Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 12

Rishi: Yājñavalkya-tradition
Devata: Bhī (fear), Prabhā (splendour), Bradhna-related cosmology, Lokas, Medhā, Kāma
Chandas: Yajus-catalogue

भायै॑ दार्वा॒हारं॑ प्र॒भाया॑ अग्न्ये॒धं ब्र॒ध्नस्य॑ वि॒ष्टपा॑याभिषे॒क्तारं॒ वर्षि॑ष्ठाय॒ नाका॑य परिवे॒ष्टारं॑ देवलो॒काय॑ पेशि॒तारं॑ मनुष्यलो॒काय॑ प्रकरि॒तार॒ᳪ सर्वे॑भ्यो लो॒केभ्य॑ उपसे॒क्तार॒मव॑ ऋत्यै व॒धायो॑पमन्थि॒तारं॒ मेधा॑य वासः पल्पू॒लीं प्र॑का॒माय॑ रजयि॒त्रीम्

bhā́yai dārvāhā́raṃ prabhā́yā agnyedháṃ bradhnásya viṣṭápāyābhiṣektā́raṃ várṣiṣṭhāya nā́kāya pariveṣṭā́raṃ devalokā́ya peśitā́raṃ manuṣyalokā́ya prakaritā́raṃ sárvebhyo lokébhya upasektā́ramaváṛtyai vadhā́yopamanthitā́raṃ médhāyai vā́saḥ paḻpūlī́ṃ pra̱kāmā́ya rajayitrī́m

ഭയത്തിനായി ദാർവാഹാരൻ (മരം കൊണ്ടുവരുന്നവൻ); പ്രഭയ്ക്കായി അഗ്ന്യേധൻ (അഗ്നി തെളിയിക്കുന്നവൻ); ബ്രധ്ന (താമ്രവർണ്ണൻ)ന്റെ വിഷ്ടപം (ആകാശമണ്ഡലം)ക്കായി അഭിഷേക്താവ് (അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നവൻ); വർഷിഷ്ഠ നാകം (പരമ സ്വർഗ്ഗം)ക്കായി പരിവേഷ്ടാവ് (ആവരണം ചെയ്യുന്നവൻ); ദേവലോകത്തിനായി പേശിതാവ് (രൂപപ്പെടുത്തുന്നവൻ/ശില്പി); മനുഷ്യലോകത്തിനായി പ്രകരിതാവ് (ക്രമീകരിക്കുന്നവൻ); സർവ്വലോകങ്ങൾക്കായി ഉപസേക്താവ് (തളിക്കുന്നവൻ/സിഞ്ചിക്കുന്നവൻ); അപഋതി-നിവാരണത്തിനായി വധായ ഉപമന്ഥിതാവ് (മഥനദണ്ഡം ചലിപ്പിക്കുന്നവൻ); മേധയ്ക്കായി വാസഃ (വസ്ത്രം); പ്രകാമത്തിനായി പൽപൂലി; രജയിത്രീ (രഞ്ജക/നിറക്കാരി) (നിയോഗിക്കുന്നു).

भायै । दार्वाहारम् । प्रभायै । अग्न्येधम् । ब्रध्नस्य । विष्टपाय । अभिषेक्तारम् । वर्षिष्ठाय । नाकाय । परिवेष्टारम् । देवलोकाय । पेशितारम् । मनुष्यलोकाय । प्रकरितारम् । सर्वेभ्यः । लोकेभ्यः । उपसेक्तारम् । अवऋत्यै । वधाय । उपमन्थितारम् । मेधाय । वासः । पल्पूलीम् । प्रकामाय । रजयित्रीम्

भायैfor (the act of) shining / for radiance
भायै:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootभा (धातु) → भाय (कृदन्त-प्रातिपदिक)
दार्वाहारम्wood-fuel (wood as fuel), fuel
दार्वाहारम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदारु + आहार (प्रातिपदिक; समास)
प्रभायैfor (the act of) shining forth / for splendor
प्रभायै:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootप्र + भा (धातु) → प्रभाय (कृदन्त-प्रातिपदिक)
अग्न्येधम्the kindler of fire / fire-stoker
अग्न्येधम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअग्नि + इध (धातु) → एध (कृदन्त) ; अग्न्येध (प्रातिपदिक)
ब्रध्नस्यof the tawny one / of Bradhna
ब्रध्नस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootब्रध्न (प्रातिपदिक)
विष्टपायfor the (heavenly) seat / firmament
विष्टपाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootविष्टप (प्रातिपदिक)
अभिषेक्तारम्the anointer / consecrator
अभिषेक्तारम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअभि + सिच् (धातु) → अभिषेक्तृ (कृदन्त-तृ)
वर्षिष्ठायfor the highest / most excellent
वर्षिष्ठाय:
सम्प्रदान
TypeAdjective
Rootवृद्ध/वृष् (वृध्) → वर्षिष्ठ (तमप्-विशेषण)
नाकायfor heaven
नाकाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootनाक (प्रातिपदिक)
परिवेष्टारम्the enveloper / one who surrounds
परिवेष्टारम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपरि + वेष्ट् (धातु) → परिवेष्टृ (कृदन्त-तृ)
देवलोकायfor the world of the gods
देवलोकाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootदेव + लोक (प्रातिपदिक; समास)
पेशितारम्the shaper / fashioner
पेशितारम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपिश्/पेश् (धातु ‘to fashion/shape’) → पेशितृ (कृदन्त-तृ)
मनुष्यलोकायfor the world of men
मनुष्यलोकाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootमनुष्य + लोक (प्रातिपदिक; समास)
प्रकरितारम्the maker / accomplisher
प्रकरितारम्:
कर्म
TypeNoun
Rootप्र + कृ (धातु) → प्रकरितृ (कृदन्त-तृ)
सर्वेभ्यःfrom/for all
सर्वेभ्यः:
अपादान/सम्प्रदान
TypeAdjective
Rootसर्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
लोकेभ्यःfrom/for the worlds
लोकेभ्यः:
अपादान/सम्प्रदान
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
उपसेक्तारम्the sprinkler / one who pours on
उपसेक्तारम्:
कर्म
TypeNoun
Rootउप + सिच् (धातु) → उपसेक्तृ (कृदन्त-तृ)
अवdown, away; (as prefix)
अव:
TypeIndeclinable
Rootअव (उपसर्ग/निपात)
ऋत्यैfor onset/assault (for driving down)
ऋत्यै:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootऋति (प्रातिपदिक; ‘going/attack/assault’)
वधायfor slaying
वधाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootवध (प्रातिपदिक)
उपमन्थितारम्the churner / one who kindles by friction
उपमन्थितारम्:
कर्म
TypeNoun
Rootउप + मन्थ् (धातु ‘to churn/rub’) → उपमन्थितृ (कृदन्त-तृ)
मेधायfor intelligence / wisdom
मेधाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootमेधा (प्रातिपदिक)
वासःa garment / clothing
वासः:
कर्म/कर्तृ (contextual)
TypeNoun
Rootवासस् (प्रातिपदिक)
पल्पूलीम्(a) cloak/covering (pulpūlī)
पल्पूलीम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपल्पूली (प्रातिपदिक)
प्रकामायfor full desire / according to wish
प्रकामाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootप्रकाम (प्रातिपदिक)
रजयित्रीम्the dyer / colorer (f.)
रजयित्रीम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरञ्ज् (धातु ‘to color/dye’) → रजयित्री (कृदन्त-तृ, स्त्री)
B
Bhī (Fear)
P
Prabhā (Splendour)
B
Bradhna (the Tawny one / cosmic ‘tawny’ principle)
A
Agni (as Agnīdh/Agni-kindling function)
D
Devaloka
M
Manuṣyaloka
S
Sarvalokāḥ (All worlds collectively)
M
Medhā (Wisdom/Intelligence)
K
Kāma (Desire)
R
Rajas/Passion (as the dyer’s power)