Pārthiva-Śiva-liṅga-māhātmya (The Excellence of the Earthen Śiva Liṅga)

Verse 1

ऋषय ऊचुः । सूत सूत चिरंजीव धन्यस्त्वं शिवभक्तिमान् । सम्यगुक्तस्त्वया लिंगमहिमा सत्फलप्रदः

ഋഷിമാർ പറഞ്ഞു—ഹേ സൂതാ, ഹേ സൂതാ! നീ ദീർഘായുസ്സോടെ ജീവിക്കട്ടെ. ശിവഭക്തനായ നീ ധന്യൻ. ലിംഗത്തിന്റെ മഹിമ നീ യഥാർത്ഥമായി പ്രസ്താവിച്ചു; അത് സത്ഫലദായകമാണ്।

Verse 2

यत्र पार्थिवमाहेशलिंगस्य महिमाधुना । सर्वोत्कृष्टश्च कथितो व्यासतो ब्रूहि तं पुनः

ഏത് സന്ദർഭത്തിൽ മണ്ണാൽ നിർമ്മിതമായ മാഹേശലിംഗത്തിന്റെ മഹിമ ഇപ്പോൾ എല്ലാറ്റിലും ശ്രേഷ്ഠമെന്ന് വിവരിക്കപ്പെട്ടുവോ—അത് ഞങ്ങൾക്ക് വീണ്ടും വിശദമായി പറയുക।

Verse 3

सूत उवाच । शृणुध्वमृषयः सर्वे सद्भक्त्या हरतो खिलाः । शिवपार्थिवलिंगस्य महिमा प्रोच्यते मया

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ഋഷിമാരേ, നിങ്ങൾ എല്ലാവരും സദ്ഭക്തിയോടെ ശ്രവിക്കുവിൻ; എല്ലാ വിഘ്നങ്ങളും ഉപേക്ഷിക്കുവിൻ. ഇനി ഞാൻ ശിവന്റെ പാർഥിവ ലിംഗത്തിന്റെ മഹിമ പ്രസ്താവിക്കുന്നു.

Verse 4

उक्तेष्वेतेषु लिंगेषु पार्थिवं लिंगमुत्तमम् । तस्य पूजनतो विप्रा बहवः सिद्धिमागताः

വിവരിക്കപ്പെട്ട ലിംഗങ്ങളിലൊക്കെയും പാർഥിവ ലിംഗം അത്യുത്തമം. ഹേ വിപ്രന്മാരേ, അതിന്റെ പൂജനാൽ അനേകർ സിദ്ധിയും പരിപൂർണതയും പ്രാപിച്ചു.

Verse 5

हरिर्ब्रह्मा च ऋषयः सप्रजापतयस्तथा । संपूज्य पार्थिवं लिंगं प्रापुःसर्वेप्सितं द्विजाः

ഹരി (വിഷ്ണു), ബ്രഹ്മാവ്, ഋഷിമാർ, പ്രജാപതിമാർ എന്നിവരും—പാർഥിവ ലിംഗം വിധിപൂർവ്വം സംപൂജിച്ച്, ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, എല്ലാവരും ആഗ്രഹിച്ച ഫലം പ്രാപിച്ചു.

Verse 6

देवासुरमनुष्याश्च गंधर्वोरगराक्षसाः । अन्येपि बहवस्तं संपूज्य सिद्धिं गताः परम्

ദേവന്മാർ, അസുരന്മാർ, മനുഷ്യർ; ഗന്ധർവന്മാർ, നാഗന്മാർ, രാക്ഷസന്മാർ—മറ്റും അനേകരും—അവനെ പൂർണ്ണ ഭക്തിയോടെ സംപൂജിച്ച് പരമസിദ്ധി പ്രാപിച്ചു.

Verse 7

कृते रत्नमयं लिंगं त्रेतायां हेमसंभवम् । द्वापरे पारदं श्रेष्ठं पार्थिवं तु कलौ युगे

കൃതയുഗത്തിൽ രത്നമയ ലിംഗം, ത്രേതായുഗത്തിൽ ഹേമനിർമ്മിതം; ദ്വാപരത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠം പാരദലിംഗം, കലിയുഗത്തിൽ പാർഥിവ (മണ്ണ്) ലിംഗം ശുപാർശ ചെയ്യപ്പെടുന്നു.

Verse 8

अष्टमूर्तिषु सर्वासु मूर्तिर्वै पार्थिवी वरा । अनन्यपूजिता विप्रास्तपस्तस्मान्महत्फलम्

എട്ട് മൂർത്തികളിലൊക്കെയും പാർഥിവീ മൂർത്തിയാണ് ശ്രേഷ്ഠം. ഹേ വിപ്രന്മാരേ, അനന്യഭക്തിയോടെ അതിനെ പൂജിച്ചാൽ ആ അനുഷ്ഠാനം മഹാഫലപ്രദമായ തപസ്സായി മാറുന്നു.

Verse 9

यथा सर्वेषु देवेषु ज्येष्ठः श्रेष्ठो महेश्वरः । एवं सर्वेषु लिंगेषु पार्थिवं श्रेष्टमुच्यते

സകല ദേവന്മാരിലും ജ്യേഷ്ഠനും ശ്രേഷ്ഠനും മഹേശ്വരൻ ആകുന്നതുപോലെ, സകല ലിംഗാരാധനകളിലും പാർഥിവ (മണ്ണിൽ നിർമ്മിത) ലിംഗം ശ്രേഷ്ഠമെന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു।

Verse 10

यथा नदीषु सर्वासु ज्येष्ठा श्रेष्ठा सुरापगा । तथा सर्वेषु लिंगेषु पार्थिवं श्रेष्ठमुच्यते

എല്ലാ നദികളിലും സുരാപഗാ—ദിവ്യ ഗംഗ—ജ്യേഷ്ഠയും ശ്രേഷ്ഠയും എന്നു കരുതപ്പെടുന്നതുപോലെ, എല്ലാ ലിംഗങ്ങളിലും പാർത്ഥിവ (മണ്ണിൽ നിർമ്മിത) ലിംഗം ശ്രേഷ്ഠമെന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു।

Verse 11

यथा सर्वेषु मंत्रेषु प्रणवो हि महान्स्मृतः । तथेदं पार्थिवं श्रेष्ठमाराध्यं पूज्यमेव हि

എല്ലാ മന്ത്രങ്ങളിലും പ്രണവം (ഓം) മഹത്തായതായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നതുപോലെ, ഈ പാർത്ഥിവ ലിംഗവും ശ്രേഷ്ഠം—നിശ്ചയമായും ആരാധ്യവും പൂജ്യവും തന്നേ।

Verse 12

यथा सर्वेषु वर्णेषु ब्राह्मणःश्रेष्ठ उच्यते । तथा सर्वेषु लिंगेषु पार्थिवं श्रेष्ठमुच्यते

എല്ലാ വർണങ്ങളിലും ബ്രാഹ്മണൻ ശ്രേഷ്ഠൻ എന്നു പറയുന്നതുപോലെ, എല്ലാ ലിംഗങ്ങളിലും പാർത്ഥിവ ലിംഗം ശ്രേഷ്ഠമെന്നു പറയുന്നു।

Verse 13

यथा पुरीषु सर्वासु काशीश्रेष्ठतमा स्मृता । तथा सर्वेषु लिंगेषु पार्थिवं श्रेष्ठमुच्यते

എല്ലാ പുണ്യപുരികളിലും കാശി ശ്രേഷ്ഠതമമായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നതുപോലെ, എല്ലാ ലിംഗങ്ങളിലും പാർഥിവ (മണ്ണാൽ നിർമ്മിത) ശിവലിംഗം ശ്രേഷ്ഠമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു।

Verse 14

यथा व्रतेषु सर्वेषु शिवरात्रिव्रतं परम् । तथा सर्वेषु लिंगेषु पार्थिवं श्रेष्थमुच्यते

എല്ലാ വ്രതങ്ങളിലും ശിവരാത്രിവ്രതം പരമമായതുപോലെ, എല്ലാ ലിംഗങ്ങളിലും പാർഥിവ (മണ്ണാൽ നിർമ്മിത) ശിവലിംഗം ശ്രേഷ്ഠമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു।

Verse 15

यथा देवीषु सर्वासु शैवीशक्तिः परास्मृता । तथा सर्वेषु लिंगेषु पार्थिवं श्रेष्ठमुच्यते

എല്ലാ ദേവിമാരിലും ശൈവീ ശക്തി പരമമായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നതുപോലെ, എല്ലാ ലിംഗങ്ങളിലും പാർഥിവ (മണ്ണിൽ നിർമ്മിത) ലിംഗം ശ്രേഷ്ഠമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

Verse 16

प्रकृत्यपार्थिवं लिंगं योन्यदेवं प्रपूजयेत् । वृथा भवति सा पूजा स्नानदानादिकं वृथा

സ്വഭാവത്തിൽ പാർഥിവം (മണ്ണിൽ നിന്നുള്ളത്) അല്ലാത്ത ലിംഗത്തെയോ, ദൈവികമല്ലാത്ത യോണിയെയോ പൂജിച്ചാൽ ആ പൂജ ഫലശൂന്യമാകും; സ്നാന‑ദാനാദി കർമ്മങ്ങളും വ്യർത്ഥമാകും।

Verse 17

पार्थिवाराधनं पुण्यं धन्यमायुर्विवर्धनम् । तुष्टिदं पुष्टिदंश्रीदं कार्यं साधकसत्तमैः

പാർഥിവ ലിംഗാരാധന പുണ്യവും ധന്യവും ആകുന്നു; ആയുസ്സ് വർധിപ്പിക്കുന്നു. അത് തൃപ്തി, പുഷ്ടി, ശ്രീ എന്നിവ നൽകുന്നു—അതുകൊണ്ട് ഉത്തമ സാധകർ ഇത് നിർബന്ധമായി ചെയ്യണം।

Verse 18

यथा लब्धोपचारैश्च भक्त्या श्रद्धासमन्वितः । पूजयेत्पार्थिवं लिंगं सर्वकामार्थसिद्धिदम्

ലഭിച്ച ഉപചാരങ്ങളാൽ, ഭക്തിയും ശ്രദ്ധയും ചേർത്ത്, ശിവന്റെ പാർഥിവ ലിംഗത്തെ പൂജിക്കണം; അത് എല്ലാ ധർമ്മസമ്മത ആഗ്രഹങ്ങളും ലക്ഷ്യങ്ങളും സിദ്ധിപ്പെടുത്തുന്നു।

Verse 19

इति श्रीशिवमहापुराणे विद्येश्वरसंहितायां साध्यसाधनखंडे पार्थिवशिवलिंगपूजनमाहात्म्यवर्णनं नामैकोनविंशोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീശിവമഹാപുരാണത്തിലെ വിദ്യേശ്വരസംഹിതയുടെ സാധ്യസാധനഖണ്ഡത്തിൽ ‘പാർത്ഥിവ ശിവലിംഗപൂജനത്തിന്റെ മഹാത്മ്യവർണ്ണനം’ എന്ന പത്തൊമ്പതാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।

Verse 20

त्रिसंध्यं योर्चयंल्लिंगं कृत्वा बिल्वेन पार्थिवम् । दशैकादशकंयावत्तस्य पुण्यफलं शृणु

ദിവസേന ത്രിസന്ധ്യകളിലും പാർത്ഥിവ ലിംഗം നിർമ്മിച്ച് ബിൽവപത്രങ്ങളാൽ അർച്ചന ചെയ്ത്, ഈ അനുഷ്ഠാനം പത്ത് അല്ലെങ്കിൽ പതിനൊന്ന് ദിവസം തുടരുന്നവന്റെ പുണ്യഫലം കേൾക്കുക।

Verse 21

अनेनैव स्वदेहेन रुद्र लोके महीयते । पापहं सर्वमर्त्यानां दर्शनात्स्पर्शनादपि

ഈ ദേഹത്തോടെയേ അവൻ രുദ്രലോകത്തിൽ മഹത്വം പ്രാപിക്കുന്നു. അവൻ സർവ്വ മർത്ത്യരുടെ പാപങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നവനാകുന്നു—ദർശനത്താലോ സ്പർശത്താലോ പോലും।

Verse 22

जीवन्मुक्तः स वैज्ञानी शिव एव न संशयः । तस्य दर्शनमात्रेण भुक्तिर्मुक्तिश्च जायते

ജീവന്മുക്തനായ ആ ജ്ഞാനി നിസ്സംശയം ശിവൻ തന്നെയാണ്. അവന്റെ ദർശനമാത്രത്താൽ ഭുക്തിയും മുക്തിയും രണ്ടും ഉദ്ഭവിക്കുന്നു।

Verse 23

शिवं यः पूजयेन्नित्यं कृत्वा लिंगं तु पार्थिवम् । यावज्जीवनपर्यंतं स याति शिवमन्दिरम्

പാർത്ഥിവ ലിംഗം നിർമ്മിച്ച് നിത്യവും ഭഗവാൻ ശിവനെ പൂജിച്ച്, ജീവിതാന്ത്യം വരെ ഈ അനുഷ്ഠാനം തുടരുന്നവൻ ശിവമന്ദിരം, അഥവാ ശിവധാമം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 24

मृडेनाप्रमितान्वर्षाञ्छिवलोकेहि तिष्ठति । सकामः पुनरागत्य राजेन्द्रो भारते भवेत्

മൃഡൻ (ശിവൻ) അനുഗ്രഹത്താൽ അവൻ അളവറ്റ വർഷങ്ങൾ ശിവലോകത്തിൽ വസിക്കും; ഇച്ഛകൾ ശേഷിച്ചാൽ വീണ്ടും വന്ന് ഭാരതത്തിൽ രാജേന്ദ്രനാകും।

Verse 25

निष्कामः पूजयेन्नित्यं पार्थिवंलिंगमुत्तमम् । शिवलोके सदा तिष्ठेत्ततः सायुज्यमाप्नुयात्

നിഷ്കാമ ഭക്തൻ നിത്യം ഉത്തമമായ പാർഥിവ (മണ്ണിൽ നിർമ്മിത) ലിംഗം പൂജിക്കണം; അവൻ എപ്പോഴും ശിവലോകത്തിൽ വസിച്ച്, പിന്നീട് ശിവസായുജ്യം പ്രാപിക്കും।

Verse 26

पार्थिवं शिवलिंगं च विप्रो यदि न पूजयेत् । स याति नरकं घोरं शूलप्रोतं सुदारुणम्

ബ്രാഹ്മണൻ പാർഥിവ ശിവലിംഗം പൂജിക്കാതിരുന്നാൽ, അവൻ ഭീകര നരകത്തിലേക്ക് പോകും—അതിദാരുണമായി ത്രിശൂലത്തിൽ കുത്തേറ്റവനായി।

Verse 27

यथाकथंचिद्विधिना रम्यं लिंगं प्रकारयेत् । पंचसूत्रविधानां च पार्थिवेन विचारयेत्

എങ്ങനെയായാലും സാധ്യമായ രീതിയിൽ, വിധിപ്രകാരം മനോഹരമായ ലിംഗം നിർമ്മിക്കണം; കൂടാതെ മണ്ണിൽ നിർമ്മിത ലിംഗത്തോടൊപ്പം പഞ്ചസൂത്ര-വിധാനം ശരിയായി ആലോചിച്ച് അനുഷ്ഠിക്കണം।

Verse 28

अखण्डं तद्धि कर्तव्यं न विखण्डं प्रकारयेत् । द्विखण्डं तु प्रकुर्वाणो नैव पूजाफलं लभेत्

ആ (പവിത്ര അർപ്പണം/വസ്തു) നിർബന്ധമായി അഖണ്ഡമായി വേണം; പൊട്ടിച്ച കഷണങ്ങളാക്കി സമർപ്പിക്കരുത്; രണ്ടായി വിഭജിച്ച് ചെയ്യുന്നവന് പൂജാഫലം ലഭിക്കുകയില്ല।

Verse 29

रत्नजं हेमजं लिंगं पारदं स्फाटिकं तथा । पार्थिवं पुष्परागोत्थमखंडं तु प्रकारयेत्

രത്നത്തിൽ നിന്നുള്ളത്, സ്വർണ്ണത്തിൽ നിന്നുള്ളത്, പാരദത്തിൽ നിന്നുള്ളത്, സ്ഫടികത്തിൽ നിന്നുള്ളത് എന്നീ ശിവലിംഗങ്ങൾ; കൂടാതെ മണ്ണിൽ നിന്നുള്ളത്, പുഷ്പരാഗം (ടോപാസ്) കൊണ്ടുള്ളത്, അഖണ്ഡമായ (അവിഭക്ത) ലിംഗം—ഇവയെല്ലാം വിധിപൂർവ്വം നിർദ്ദേശിച്ച് പ്രതിഷ്ഠിക്കണം.

Verse 30

अखंडं तु चरं लिंगं द्विखंडमचरं स्मृतम् । खंडाखंडविचारोयं सचराचरयोः स्मृतः

ചര (ജംഗമ) ലിംഗം ‘അഖണ്ഡം’ എന്നും, അചര (സ്ഥാവര) ലിംഗം ‘ദ്വിഖണ്ഡം’ എന്നും സ്മൃതിയിൽ പറയുന്നു. ഖണ്ഡ–അഖണ്ഡ വിവേചനം ചര–അചര സംബന്ധമായിട്ടാണ് പ്രസ്താവിച്ചത്.

Verse 31

वेदिका तु महाविद्या लिंगं देवो महेश्वरः । अतो हि स्थावरे लिंगे स्मृता श्रेष्ठादिखंडिता

വേദികാ തന്നെയാണ് മഹാവിദ്യ; ലിംഗം സ്വയം ദേവൻ മഹേശ്വരൻ. അതിനാൽ സ്ഥിരമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ച (സ്ഥാവര) ലിംഗത്തിൽ ‘ശ്രേഷ്ഠ’ മുതലായ നിലകളായി പ്രാധാന്യവിഭാഗം സ്മൃതിയിൽ പ്രസ്താവിക്കുന്നു.

Verse 32

द्विखंडं स्थावरं लिंगं कर्तव्यं हि विधानतः । अखंडं जंगमं प्रोक्तंश् ऐवसिद्धान्तवेदिभिः

വിധിപ്രകാരം സ്ഥാവര ലിംഗം ദ്വിഖണ്ഡമായി നിർമ്മിക്കണം; ജംഗമ ലിംഗം അഖണ്ഡം (ഒറ്റയായും അഖണ്ഡമായും) ആണെന്ന് ശൈവസിദ്ധാന്തവിദഗ്ധർ പ്രസ്താവിക്കുന്നു.

Verse 33

द्विखंडं तु चरां लिंगं कुर्वन्त्यज्ञानमोहिताः । नैव सिद्धान्तवेत्तारो मुनयः शास्त्रकोविदाः

അജ്ഞാനമോഹിതരായ ചിലർ ചരലിംഗത്തെ രണ്ടായി വിഭജിക്കുന്നു; എന്നാൽ സിദ്ധാന്തജ്ഞരും ശാസ്ത്രകൗശലമുള്ള മുനിമാരും അത്തരം ആചാരം അംഗീകരിക്കുന്നില്ല।

Verse 34

अखंडं स्थावरं लिंगं द्विखंडं चरमेव च । येकुर्वन्तिनरामूढानपूजाफलभागिनः

സ്ഥാവര ലിംഗം അഖണ്ഡവും അവിഛിന്നവുമായിരിക്കണം; ചര ലിംഗം രണ്ടുഭാഗമായും നിർമ്മിക്കാം. ഇതിന് വിരുദ്ധമായി ചെയ്യുന്ന മൂഢർ പൂജാഫലത്തിന് അർഹരല്ല.

Verse 35

तस्माच्छास्त्रोक्तविधिना अखंडं चरसंज्ञकम् । द्विखंडं स्थावरं लिंगं कर्तव्यं परया मुदा

അതുകൊണ്ട് ശാസ്ത്രോക്തവിധിപ്രകാരം ‘ചര’ എന്ന ലിംഗം അഖണ്ഡമായി ചെയ്യണം; ‘സ്ഥാവര’ ലിംഗം രണ്ടുഭാഗമായി പരമഭക്തിയോടും ആനന്ദത്തോടും കൂടി നിർമ്മിക്കണം.

Verse 36

अखंडे तु चरे पूजा सम्पूर्णफलदायिनी । द्विखंडे तु चरे पूजामहाहानिप्रदा स्मृता

അഖണ്ഡമായി നടത്തുന്ന പൂജ സമ്പൂർണ്ണഫലം നൽകുന്നു. എന്നാൽ ഖണ്ഡിതമായോ വിഭജിതമായോ ചെയ്യുന്ന പൂജ മഹാനഷ്ടം വരുത്തുന്നതായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 37

अखंडे स्थावरे पूजा न कामफलदायिनी । प्रत्यवायकरी नित्यमित्युक्तं शास्त्रवेदिभिः

ശാസ്ത്രജ്ഞർ പറയുന്നു—അഖണ്ഡമായ സ്ഥിരലിംഗത്തിൽ അർപ്പിക്കുന്ന പൂജ ആഗ്രഹഫലം നൽകുകയില്ല; മറിച്ച് അത് നിത്യവും പ്രത്യവായം (വിധിദോഷം) ഉണ്ടാക്കും।