काम्यकर्मविभागः — Taxonomy of Kāmya (Desire-Motivated) Śaiva Rites

Verse 1

श्रीकृष्ण उवाच । भगवंस्त्वन्मुखादेव श्रुतं श्रुतिसमं मया । स्वाश्रितानां शिवप्रोक्तं नित्यनैमित्तिकं तथा

ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു— ഭഗവൻ, നിങ്ങളുടെ മുഖത്തിൽ നിന്നുതന്നെ ഞാൻ ശ്രുതിസമമായ, വേദതുല്യമായ ഉപദേശം ശ്രവിച്ചു. ശിവൻ തന്റെ ശരണാഗതർക്കായി നിർദേശിച്ച നിത്യവും നൈമിത്തികവുമായ കര്‍മ്മങ്ങളും ഞാൻ കേട്ടിരിക്കുന്നു.

Verse 2

इदानीं श्रोतुमिच्छामि शिवधर्माधिकारिणाम् । काम्यमप्यस्ति चेत्कर्म वक्तुमर्हसि साम्प्रतम्

ഇപ്പോൾ ശിവധർമ്മത്തിന് അർഹരായവരെക്കുറിച്ച് ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. അവർക്കായി കാമ്യകർമ്മങ്ങൾ (ഇച്ഛാഫലപ്രേരിത കർമ്മങ്ങൾ) കൂടി നിർദേശിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, ഈ സമയത്തുതന്നെ വിശദീകരിക്കണമേ.

Verse 3

उपमन्युरुवाच । अस्त्यैहिकफलं किञ्चिदामुष्मिकफलं तथा । ऐहिकामुष्मिकञ्चापि तच्च पञ्चविधं पुनः

ഉപമന്യു പറഞ്ഞു—ചില ഫലം ഐഹികം (ഈ ലോകത്തെ) ആകുന്നു; ചില ഫലം ആമുഷ്മികം (പരലോകത്തെ) ആകുന്നു. ചില ഫലം ഐഹിക-ആമുഷ്മികം രണ്ടും ആകുന്നു; അതും വീണ്ടും അഞ്ചുവിധം.

Verse 4

किंचित्क्रियामयं कर्म किंचित्कर्म तपो मयम् । जपध्यानमयं किंचित्किंचित्सर्वमयं तथा

ചില കർമ്മം ക്രിയാമയം, ചില കർമ്മം തപോമയം. ചിലത് ജപ-ധ്യാനമയം, ചിലത് സർവമയം—എല്ലാ সাধനാവിധങ്ങളെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്നത്.

Verse 5

क्रियामयं तथा भिन्नं होमदानार्चनक्रमात् । सर्वशक्तिमतामेव नान्येषां सफलं भवेत्

ക്രിയാമയമായ ആരാധന—ഹോമം, ദാനം, അർച്ചനം എന്ന ക്രമാനുസൃത ആചാരങ്ങളായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടത്—സർവശക്തിസമ്പന്നർക്കേ ഫലം നൽകൂ; മറ്റുള്ളവർക്ക് അത് യഥാർത്ഥത്തിൽ ഫലപ്രദമാകില്ല।

Verse 6

शक्तिश्चाज्ञा मदेशस्य शिवस्य परमात्मनः । तस्मात्काम्यानि कर्माणि कुर्यादाज्ञाधरोद्विजः

ശക്തിയും ആജ്ഞയും—ഇവ എന്റെ, പരമാത്മാവായ ശിവന്റെ തന്നെ വിധിയാണ്. അതുകൊണ്ട് ഹേ ദ്വിജാ, ആ ദിവ്യ ആജ്ഞയെ ധരിക്കുന്നവൻ അതനുസരിച്ച് കാമ്യകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യട്ടെ.

Verse 7

अथ वक्ष्यामि काम्यं हि चेहामुत्र फलप्रदम् । शैवैर्माहेश्वरैश्चैव कार्यमंतर्बहिः क्रमात्

ഇപ്പോൾ ഞാൻ ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തും ഫലം നൽകുന്ന കാമ്യസാധനയെ വിശദീകരിക്കുന്നു. ശൈവരും മാഹേശ്വരരും അത് ക്രമമായി അന്തരംഗത്തും ബാഹ്യമായും ആചരിക്കണം.

Verse 8

शिवो महेश्वरश्चेति नात्यंतमिह भिद्यते । यथा तथा न भिद्यंते शैवा माहेश्वरा अपि

'ശിവൻ' എന്നും 'മഹേശ്വരൻ' എന്നും ഉള്ള നാമങ്ങളിൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഭേദമില്ല. അതുപോലെ തന്നെ ശൈവരും മാഹേശ്വരരും തമ്മിലും വ്യത്യാസമില്ല.

Verse 9

शिवाश्रिता हि ते शैवा ज्ञानयज्ञरता नराः । माहेश्वरास्समाख्याता कर्मयज्ञरता भुवि

ശിവനെ ആശ്രയിച്ച് ജ്ഞാനയജ്ഞത്തിൽ മുഴുകിയിരിക്കുന്നവർ ശൈവരാണ്. ഈ ഭൂമിയിൽ കർമ്മയജ്ഞത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നവർ മാഹേശ്വരന്മാർ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു.

Verse 10

तस्मादाभ्यन्तरे कुर्युः शैवा माहेश्वरा वहिः । न तु प्रयोगो भिद्येत वक्ष्यमाणस्य कर्मणः

അതിനാൽ, ഉള്ളിൽ ശൈവരായും പുറത്ത് മാഹേശ്വരന്മാരായും ഇരിക്കണം; എന്നാൽ പറയാൻ പോകുന്ന കർമ്മങ്ങളുടെ അനുഷ്ഠാന രീതിയിൽ മാറ്റം വരുത്തരുത്.

Verse 11

परीक्ष्य भूमिं विधिवद्गंधवर्णरसादिभिः । मनोभिलषिते तत्र वितानविततांबरे

ഗന്ധം, വർണം, രുചി മുതലായവകൊണ്ട് വിധിപൂർവ്വം ഭൂമിയെ പരിശോധിച്ച്, മനസ്സിന് പ്രിയമായ സ്ഥലത്ത് അവിടെ വിതാനം വിരിച്ച് മുകളിൽ വിശാലമായ ആവരണം ക്രമീകരിക്കണം.

Verse 12

सुप्रलिप्ते महीपृष्ठे दर्पणोदरसंनिभे । प्राचीमुत्पादयेत्पूर्वं शास्त्रदृष्टेन वर्त्मना

നന്നായി ലേപിച്ച് സമമാക്കിയ, കണ്ണാടിയുടെ ഉള്ളഭാഗംപോലെ മൃദുവായ ഭൂമിപൃഷ്ഠത്തിൽ, ശാസ്ത്രം കാണിച്ച മാർഗ്ഗപ്രകാരം ആദ്യം പ്രാചീ (കിഴക്ക്) ദിശ സ്ഥാപിക്കണം.

Verse 13

एकहस्तं द्विहस्तं वा मण्डलं परिकल्पयेत् । आलिखेद्विमलं पद्ममष्टपत्रं सकर्णिकम्

ഒരു കൈവ്യാപ്തമോ രണ്ടുകൈവ്യാപ്തമോ ഉള്ള മണ്ഡലം ഒരുക്കണം. അതിനുള്ളിൽ കർണികയോടുകൂടിയ നിർമ്മലമായ അഷ്ടദള പദ്മം വരയ്ക്കണം.

Verse 14

रत्नहेमादिभिश्चूर्णैर्यथासंभवसंभृतैः । पञ्चावरणसंयुक्तं बहुशोभासमन्वितम्

രത്നം, സ്വർണം മുതലായവയുടെ ചൂർണ്ണങ്ങൾ—സ്വശേഷിയനുസരിച്ച് സമാഹരിച്ച്—അത് പഞ്ചാവരണസഹിതവും മഹാശോഭാസമന്വിതവും ആയി ഒരുക്കണം.

Verse 15

दलेषु सिद्धयः कल्प्याः केसरेषु सशक्तिकाः । रुद्रा वामादयस्त्वष्टौ पूर्वादिदलतः क्रमात्

ദളങ്ങളിൽ സിദ്ധികളെ കൽപ്പിക്കണം; കേസരങ്ങളിൽ അവയോടുകൂടിയ ശക്തികളെയും. കിഴക്കൻ ദളത്തിൽ നിന്ന് ക്രമമായി വാമ മുതലായ എട്ട് രുദ്രന്മാരെ ധ്യാനിക്കണം.

Verse 16

कर्णिकायां च वैराग्यं बीजेषु नव शक्तयः । स्कन्दे शिवात्मको धर्मो नाले ज्ञानं शिवाश्रयम्

കർണികയിൽ വൈരാഗ്യം നിലകൊള്ളുന്നു; ബീജാക്ഷരങ്ങളിൽ ഒമ്പത് ശക്തികൾ. ദണ്ഡത്തിൽ ശിവാത്മക ധർമ്മം, നാഡിയിൽ ശിവാശ്രിതമായ ജ്ഞാനം.

Verse 17

कर्णिकोपरि चाग्नेयं मंडलं सौरमैन्दवम् । शिवविद्यात्मतत्त्वाख्यं तत्त्वत्रयमतः परम्

കർണികയുടെ മുകളിൽ അഗ്നി-മണ്ഡലം; കൂടെ സൂര്യ-മണ്ഡലവും ചന്ദ്ര-മണ്ഡലവും. ഇവയ്ക്കപ്പുറം ശിവതത്ത്വം, വിദ്യാതത്ത്വം, ആത്മതത്ത്വം എന്ന തത്ത്വത്രയം—അധോനിലകളാതീതം.

Verse 18

सर्वासनोपरि सुखं विचित्रकुसुमान्वितम् । पञ्चावरणसंयुक्तं पूजयेदंबया सह

എല്ലാ ആസനങ്ങളിലെയും ശ്രേഷ്ഠവും സുഖകരവും വർണ്ണവൈവിധ്യമുള്ള പുഷ്പങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ചതുമായ ആസനത്തിൽ, പഞ്ചാവരണവിധാനത്തോടെ, അംബികയോടുകൂടെ (ശിവനെ) പൂജിക്കണം।

Verse 19

शुद्धस्फटिकसंकाशं प्रसन्नं शीतलद्युतिम् । विद्युद्वलयसंकाशजटामुकुटभूषितम्

അവൻ ശുദ്ധസ്ഫടികംപോലെ തെളിഞ്ഞ്, പ്രസന്നനായി, ശീതളമായ ദ്യുതിയോടെ ദീപ്തനായിരുന്നു; മിന്നൽവലയത്തെപ്പോലെ തിളങ്ങുന്ന ജടാമുകുടം ധരിച്ച് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു।

Verse 20

शार्दूलचर्मवसनं किञ्चित्स्मितमुखांबुजम् । रक्तपद्मदलप्रख्यपादपाणितलाधरम्

അവൻ വ്യാഘ്രചർമ്മം വസ്ത്രമായി ധരിച്ചു; അവന്റെ കമലമുഖത്ത് അല്പസ്മിതം വിരിഞ്ഞിരുന്നു. അവന്റെ പാദങ്ങൾ, കരതലങ്ങൾ, അധരങ്ങൾ ചുവന്ന പദ്മദളങ്ങളെപ്പോലെ ദീപ്തമായിരുന്നു।

Verse 21

सर्वलक्षणसंपन्नं सर्वाभरणभूषितम् । दिव्यायुधवरैर्युक्तं दिव्यगंधानुलेपनम्

അവൻ എല്ലാ മംഗളലക്ഷണങ്ങളാലും സമ്പന്നനും എല്ലാ ആഭരണങ്ങളാലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവനും ആയിരുന്നു; ശ്രേഷ്ഠ ദിവ്യായുധങ്ങളോടെ യുക്തനും ദിവ്യസുഗന്ധ അനുലേപനത്തോടെ ലേപിതനുമായിരുന്നു।

Verse 22

पञ्चवक्त्रं दशभुजं चन्द्रखण्डशिखामणिम् । अस्य पूर्वमुखं सौम्यं बालार्कसदृशप्रभम्

അവൻ പഞ്ചവക്ത്രനും ദശഭുജനും; ശിരസ്സിൽ ചന്ദ്രഖണ്ഡ-ശിഖാമണി വിരാജിക്കുന്നു. അവന്റെ കിഴക്കുമുഖം സൗമ്യവും മംഗളകരവും ആയി, നവോദയ സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രഭയാൽ ദീപ്തമാണ്.

Verse 23

त्रिलोचनारविंदाढ्यं कृतबालेंदुशेखरम् । दक्षिणं नीलजीमूतसमानरुचिरप्रभम्

ദക്ഷിണ ഭാഗത്ത് അവൻ പ്രഭുവിനെ ദർശിച്ചു—പദ്മസദൃശമായ ത്രിനേത്രങ്ങൾ, ശിരസ്സിൽ কোমല ബാലചന്ദ്രശേഖരം, നീല മഴമേഘസമാനമായ മനോഹര പ്രഭയിൽ ദീപ്തൻ.

Verse 24

भ्रुकुटीकुटिलं घोरं रक्तवृत्तेक्षणत्रयम् । दंष्ट्राकरालं दुर्धर्षं स्फुरिताधरपल्लवम्

ഭീകരമായി—ഭ്രൂകുടി വളഞ്ഞ് കെട്ടിപ്പിണഞ്ഞു; മൂന്നു കണ്ണുകളും രക്തവർണ്ണ വൃത്താകാരം; ദംഷ്ട്രകൾ വികരാളം; അജേയൻ, ദുര്ധർഷൻ—അധരപല്ലവം സ്ഫുരിച്ച് വിറച്ചു.

Verse 25

उत्तरं विद्रुमप्रख्यं नीलालकविभूषितम् । सविलासं त्रिनयनं चन्द्राभरणशेखरम्

ഉത്തരമുഖം വിദ്രുമസമാനമായി അരുണമായി ദീപ്തം, നീല അലകകളാൽ വിഭൂഷിതം; ലീലാവിലാസമുള്ള ത്രിനേത്രൻ, ശിരസ്സിൽ ചന്ദ്രാഭരണശേഖരം ധരിച്ചവൻ.

Verse 26

पश्चिमं पूर्णचन्द्राभं लोचनत्रितयोज्ज्वलम् । चन्द्ररेखाधरं सौम्यं मंदस्मितमनोहरम्

അവൻ പടിഞ്ഞാറോട്ടു മുഖം തിരിച്ച് പൂർണ്ണചന്ദ്രനെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നു; ത്രിനേത്രങ്ങളുടെ ദീപ്തിയിൽ ജ്വലിക്കുന്നു. ചന്ദ്രരേഖ ധരിച്ച സൗമ്യനും മംഗളകരനും; മൃദുമന്ദഹാസം ഹൃദയം കവർന്നു നിൽക്കും.

Verse 27

पञ्चमं स्फटिकप्रख्यमिंदुरेखासमुज्ज्वलम् । अतीव सौम्यमुत्फुल्ललोचनत्रितयोज्ज्वलम्

അഞ്ചാമത്തെ രൂപം സ്ഫടികംപോലെ ദീപ്തമായിരുന്നു; ചന്ദ്രരേഖയാൽ അത്യന്തം പ്രകാശിച്ചു. അതി സൗമ്യവും മംഗളകരവും; വിരിഞ്ഞ ത്രിനേത്രങ്ങളുടെ തേജസ്സിൽ ജ്വലിച്ചു.

Verse 28

दक्षिणे शूलपरशुवज्रखड्गानलोज्ज्वलम् । सव्ये च नागनाराचघण्टापाशांकुशोज्ज्वलम्

വലങ്കൈകളിൽ ത്രിശൂലം, പരശു, വജ്രം, ഖഡ്ഗം, ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നി എന്നിവ ദീപ്തമായി; ഇടങ്കൈകളിൽ നാഗം, നാരാചം, ഘണ്ട, പാശം, അങ്കുശം എന്നിവ ഉജ്ജ്വലമായി തെളിഞ്ഞു.

Verse 29

निवृत्त्याजानुसंबद्धमानाभेश्च प्रतिष्ठया । आकंठं विद्यया तद्वदाललाटं तु शांतया

മുട്ടുകളിൽ നിന്ന് നാഭിവരെ ‘നിവൃത്തി’ ഭാവത്തോടെ വിഭൂതി സ്ഥാപിക്കണം; നാഭിക്ക് മുകളിലേക്ക് ‘പ്രതിഷ്ഠ’യോടെ; കഴുത്തുവരെയായി ‘വിദ്യ’യോടെ; അതുപോലെ ലലാട്ടിൽ ‘ശാന്തി’യോടെ ധരിക്കണം.

Verse 30

तदूर्ध्वं शांत्यतीताख्यकलया परया तथा । पञ्चाध्वव्यापिनं साक्षात्कलापञ्चकविग्रहम्

അതിന് മുകളിലേക്ക് ‘ശാന്ത്യതീതാ’ എന്ന പരമാതീത കലയുടെ ബലത്തിൽ, പഞ്ചാധ്വങ്ങളിലൊക്കെയും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന പ്രഭുവിനെ സാക്ഷാത്കരിക്കുന്നു—അവന്റെ സ്വരൂപം തന്നെയാണ് പഞ്ചകലകളുടെ സമുച്ചയം.

Verse 31

ईशानमुकुटं देवं पुरुषाख्यं पुरातनम् । अघोरहृदयं तद्वद्वामगुह्यं महेश्वरम्

ഈശാനമാണ് മകുടമായുള്ള ആ ദേവൻ പുരാതന ‘പുരുഷ’നാമധാരി. അവന്റെ ഹൃദയം അഘോരം; വാമ-ഗുഹ്യ രഹസ്യം ‘വാമ’—അവൻ മഹേശ്വരൻ.

Verse 32

सद्यपादं च तन्मूर्तिमष्टत्रिंशत्कलामयम् । मातृकामयमीशानं पञ्चब्रह्ममयं तथा

അവൻ ‘സദ്യപാദ’ എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്നു; അവന്റെ ആ മൂർത്തി അഷ്ടത്രിംശത് കലകളാൽ നിർമ്മിതം. അവൻ മാതൃകാമയനായ ഈശാനൻ; പഞ്ചബ്രഹ്മമയനും തന്നേ.

Verse 33

ओंकाराख्यमयं चैव हंसशक्त्या समन्वितम् । तथेच्छात्मिकया शक्त्या समारूढांकमंडलम्

അവൻ ഓംകാരസ്വഭാവനായും ഹംസശക്തിയാൽ സംയുക്തനായും ഇരിക്കുന്നു; ഇച്ഛാശക്തിയിൽ ആരൂഢനായി തന്റെ മടിയിൽ ദീപ്തമായ മണ്ഡലം ധരിക്കുന്നു.

Verse 34

ज्ञानाख्यया दक्षिणतो वामतश्च क्रियाख्यया । तत्त्वत्रयमयं साक्षाद्विद्यामूर्तिं सदाशिवम्

അവന്റെ വലത്തുവശത്ത് ജ്ഞാനശക്തിയും ഇടത്തുവശത്ത് ക്രിയാശക്തിയും വിരാജിക്കുന്നു. അവൻ സാക്ഷാൽ വിദ്യാമൂർത്തിയായ സദാശിവൻ; പതി–പശു–പാശ എന്ന തത്ത്വത്രയം ഉൾക്കൊള്ളുന്നവൻ.

Verse 35

मूर्तिमूलेन संकल्प्य सकलीकृत्य च क्रमात् । संपूज्य च यथान्यायमर्घान्तं मूलविद्यया

മൂർത്തിയുടെ മൂലതത്ത്വംകൊണ്ട് മനസ്സിൽ സംകല്പിച്ച്, പിന്നെ ക്രമമായി ആ ധ്യാനം പൂർണ്ണമാക്കി, വിധിപ്രകാരം മൂലവിദ്യ (മൂലമന്ത്രം) ഉപയോഗിച്ച് അർഘ്യം വരെ പൂജിക്കണം.

Verse 36

मूर्तिमन्तं शिवं साक्षाच्छक्त्या परमया सह । तत्रावाह्य महादेवं सदसद्व्यक्तिवर्जितम्

അവിടെ പരമശക്തിയോടുകൂടിയ മൂർത്തിമാനായ സാക്ഷാൽ ശിവനെ ആവാഹനം ചെയ്ത്, വ്യക്ത–അവ്യക്തങ്ങളെ അതിക്രമിച്ചും എല്ലാ പരിമിത ഭേദങ്ങളെയും അതീതനുമായ മഹാദേവനെ പൂജിക്കണം.

Verse 37

पञ्चोपकरणं कृत्वा पूजयेत्परमेश्वरम् । ब्रह्मभिश्च षडङ्गैश्च ततो मातृकया सह

അഞ്ചു ഉപകരണങ്ങൾ ഒരുക്കി പരമേശ്വരനെ പൂജിക്കണം. തുടർന്ന് ബ്രഹ്മമന്ത്രങ്ങളും ഷഡംഗ-ന്യാസവും ചെയ്ത്, പിന്നെ മാതൃകാ (അക്ഷരശക്തി) സഹിതം പൂജ നിർവഹിക്കണം.

Verse 38

प्रणवेन शिवेनैव शक्तियुक्तेन च क्रमात् । शांतेन वा तथान्यैश्च वेदमन्त्रैश्च कृत्स्नशः

പ്രണവമായ ‘ഓം’ കൊണ്ടും ശക്തിയുക്തമായ ‘ശിവ’ മന്ത്രം കൊണ്ടും ക്രമമായി കര്‍മ്മം അനുഷ്ഠിക്കണം. അല്ലെങ്കില്‍ ശാന്തി മന്ത്രത്താലും, അതുപോലെ മറ്റു സമഗ്ര വൈദിക മന്ത്രങ്ങളാലും പൂര്‍ണമായി നടത്തണം.

Verse 39

पूजयेत्परमं देवं केवलेन शिवेन वा । पाद्यादिमुखवासांतं कृत्वा प्रस्थापनं विना

പരമദേവനെ പൂജിക്കണം—പരതത്ത്വരൂപമായോ അല്ലെങ്കിൽ കേവലം ശിവരൂപമായോ. പാദ്യാദി ഉപചാരങ്ങളിൽ തുടങ്ങി മുഖവാസം (സുഗന്ധിത താംബൂലം/മുഖപരിമളം) വരെ അർപ്പിച്ച്, എന്നാൽ വിസർജനം (പ്രസ്ഥാപനം) ചെയ്യരുത്.

Verse 40

पञ्चावरणपूजां तु ह्यारभेत यथाक्रमम्

അതിനുശേഷം നിശ്ചിത ക്രമപ്രകാരം പഞ്ചാവരണപൂജ ആരംഭിക്കണം.