Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 37
न्यासत्रैविध्य-भूतशुद्धि-प्रक्रिया
Threefold Nyāsa and the Procedure of Elemental Purification
पश्चात्प्रणवविद्धीमान्प्रणवन्यासमाचरेत् । बाहुद्वये कूर्परयोस्तथा च मणिबन्धयोः । पार्श्वोदरोरुजंघेषु पादयोः पृष्ठतस्तथा । इत्थं प्रणवविन्यासं कृत्वा न्यासविचक्षणः
paścātpraṇavaviddhīmānpraṇavanyāsamācaret | bāhudvaye kūrparayostathā ca maṇibandhayoḥ | pārśvodarorujaṃgheṣu pādayoḥ pṛṣṭhatastathā | itthaṃ praṇavavinyāsaṃ kṛtvā nyāsavicakṣaṇaḥ
അതിനുശേഷം പ്രണവവിദ്യയിൽ നിപുണനായ ജ്ഞാനി സാധകൻ പ്രണവ-ന്യാസം ആചരിക്കണം. ഇരുഭുജങ്ങളിൽ, മുട്ടുകുത്തുകളിൽ (കൂർത്തരങ്ങളിൽ) കൂടാതെ മണിബന്ധങ്ങളിൽ; പാർശ്വവും ഉദരവും, തുടകളും ജംഘകളും, പാദങ്ങളും പിന്നാമ്പുറത്തും. ഇങ്ങനെ പ്രണവവിന്യാസം ചെയ്ത് ന്യാസത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവൻ മുന്നോട്ട് പ്രവൃത്തിക്കുന്നു।
Suta Goswami (narrating Shiva’s yogic-ritual discipline as taught in the Vayu Samhita context)
Tattva Level: pashu
Shiva Form: Sadāśiva
Mantra: Oṃ
Role: liberating
FAQs
It teaches Praṇava-nyāsa—placing Oṁ upon the body—to consecrate the practitioner as a fit vessel for Shiva-worship, aligning body and mind with Pati (Shiva) so the bonds (pāśa) loosen and inner purity supports liberation.
Nyāsa is a preparatory rite before pūjā and dhyāna: by installing Oṁ in the limbs, the devotee approaches the Liṅga (Saguna Shiva) with a sanctified body-mandala, making external worship mirror internal Shiva-presence.
Perform Praṇava-nyāsa by touching the specified body parts while mentally reciting Oṁ, as a mantra-śuddhi and deha-śuddhi practice prior to Shaiva japa, dhyāna, or Liṅga-pūjā.