वीरभद्रक्रोधशमनं देवस्तुतिश्च (Pacification of Vīrabhadra and the Gods’ Hymn)

Verse 1

वायुरुवाच । इति सञ्छिन्नभिन्नांगा देवा विष्णुपुरोगमाः । क्षणात्कष्टां दशामेत्य त्रेसुः स्तोकावशेषिता

വായു പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ വിഷ്ണുവിനെ മുൻപാക്കി നിന്ന ദേവന്മാർ, അവയവങ്ങൾ ഛിന്നഭിന്നമായ നിലയിൽ, ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ ദുഃഖകരമായ ദശയിൽ പതിച്ചു. അല്പം ശക്തി മാത്രം ശേഷിച്ചതിനാൽ അവർ ഭയത്തിൽ വിറച്ചു.

Verse 2

त्रस्तांस्तान्समरे वीरान् देवानन्यांश्च वै गणाः । प्रमथाः परमक्रुद्धा वीरभद्रप्रणोदिताः

ആ യുദ്ധത്തിൽ വീരഭദ്രന്റെ പ്രേരണയാൽ അത്യന്തം ക്രുദ്ധരായ പ്രമഥഗണങ്ങൾ ഭീതരായ വീര ദേവന്മാരെയും മറ്റുള്ളവരെയും കൂടി ആക്രമിച്ചു.

Verse 3

प्रगृह्य च तथा दोषं निगडैरायसैर्दृढैः । बबन्धुः पाणिपादेषु कंधरेषूदरेषु च

അവനെ അങ്ങനെ പിടിച്ചു, ആ കുറ്റക്കാരനെ ദൃഢമായ ഇരുമ്പ് ചങ്ങലകളാൽ ബന്ധിച്ചു—കൈകാലുകളിൽ, കൂടാതെ കഴുത്തിലും ഉദരത്തിലും.

Verse 4

तस्मिन्नवसरे ब्रह्मा भद्रमद्रीन्द्रजानुतम् । सारथ्याल्लब्धवात्सल्यः प्रार्थयन् प्रणतो ऽब्रवीत्

അന്നേരത്ത് ബ്രഹ്മാവ്—സാരഥിയായി സേവിച്ചതിലൂടെ സ്നേഹപൂർണ്ണമായ വിശ്വാസം നേടിയവൻ—വണങ്ങി, പർവ്വതരാജനിൽ മുട്ടുകുത്തിയിരുന്ന ആ മംഗളമൂർത്തിയോട് വിനയത്തോടെ അപേക്ഷിച്ച് പറഞ്ഞു।

Verse 5

अलं क्रोधेन भगवन्नष्टाश्चैते दिवौकसः । प्रसीद क्षम्यतां सर्वं रोमजैस्सह सुव्रत

ഹേ ഭഗവൻ, ക്രോധം മതി; ഈ സ്വർഗ്ഗവാസികൾ ഇതിനകം നശിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസന്നനാകണമേ; ഹേ സുവ്രത, റോമജരോടുകൂടി എല്ലാം ക്ഷമിക്കണമേ।

Verse 6

एवं विज्ञापितस्तेन ब्रह्मणा परमेष्ठिना । शमं जगाम संप्रीतो गणपस्तस्य गौरवात्

പരമേഷ്ഠി ബ്രഹ്മാവ് ഇങ്ങനെ അപേക്ഷിച്ചതോടെ ഗണപൻ (ഗണേശൻ) പ്രസന്നനായി; ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഗൗരവം മാനിച്ച് ശാന്തനായി സ്വയം സംയമിച്ചു।

Verse 7

देवाश्च लब्धावसरा देवदेवस्य मंत्रिणः । धारयन्तो ऽञ्जलीन्मूर्ध्नि तुष्टुवुर्विविधैः स्तवैः

അപ്പോൾ ദേവന്മാർ—യോഗ്യാവസരം ലഭിച്ചതോടെ—ദേവദേവന്റെ മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം, ശിരസ്സിൽ അഞ്ജലി ധരിച്ചു, വിവിധ സ്തവങ്ങളാൽ അവനെ സ്തുതിച്ചു।

Verse 8

देवा ऊचुः । नमः शिवाय शान्ताय यज्ञहन्त्रे त्रिशूलिने । रुद्रभद्राय रुद्राणां पतये रुद्रभूतये

ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു—ശാന്തസ്വരൂപനായ ശിവനു നമസ്കാരം; അധർമ്മയജ്ഞങ്ങളെ സംഹരിക്കുന്ന ത്രിശൂലധാരിയ്ക്കു; ശുഭരുദ്രനു, രുദ്രന്മാരുടെ പതിയ്ക്കു, രുദ്രസ്വരൂപനായ അവനു നമഃ.

Verse 9

कालाग्निरुद्ररूपाय कालकामांगहारिणे । देवतानां शिरोहन्त्रे दक्षस्य च दुरात्मनः

കാലാഗ്നിരുദ്രസ്വരൂപനായ, കാലനും കാമനും എന്നവരുടെ അംഗങ്ങളെ ഛേദിക്കുന്നവനായ, ദേവന്മാരുടെ ശിരഛേദകനായും ദുഷ്ടാത്മാവായ ദക്ഷനെ ദണ്ഡിച്ചവനായും ഉള്ള പ്രഭുവിന് നമസ്കാരം।

Verse 10

संसर्गादस्य पापस्य दक्षस्याक्लिष्टकर्मणः । शासिताः समरे वीर त्वया वयमनिन्दिता

ഹേ വീരാ! അക്ലിഷ്ടകർമ്മനായിരുന്നാലും ഈ പാപിയായ ദക്ഷനോടുള്ള ബന്ധം മൂലം, കുറ്റമില്ലാത്ത ഞങ്ങൾ പോലും യുദ്ധത്തിൽ നിനാൽ ശാസിക്കപ്പെടുകയും ദണ്ഡിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു।

Verse 11

दग्धाश्चामी वयं सर्वे त्वत्तो भीताश्च भो प्रभो । त्वमेव गतिरस्माकं त्राहि नश्शरणागतान्

ഹേ പ്രഭോ! ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും ദഗ്ധരായി, നിന്നാൽ ഭീതരായിരിക്കുന്നു. നീയേ ഞങ്ങളുടെ ഏക ഗതി; ശരണാഗതരായ ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണമേ।

Verse 12

वायुरुवाच । तुष्टस्त्वेवं स्तुतो देवान् विसृज्य निगडात्प्रभुः । आनयद्देवदेवस्य समीपममरानिह

വായു പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ സ്തുതിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ പ്രഭു പ്രസന്നനായി; ദേവന്മാരെ ബന്ധനങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിച്ച്, ഇവിടെ തന്നേ ആ അമരന്മാരെ ദേവദേവനായ മഹാദേവന്റെ സന്നിധിയിലേക്കു കൊണ്ടുപോയി।

Verse 13

देवोपि तत्र भगवानन्तरिक्षे स्थितः प्रभुः । सगणः सर्वगः शर्वस्सर्वलोकमहेश्वरः

അവിടെയും ഭഗവാൻ പ്രഭു അന്തരീക്ഷത്തിൽ നിലകൊണ്ടിരുന്നു—തന്റെ ഗണങ്ങളോടുകൂടെ; സർവ്വവ്യാപിയായ ശർവ്വൻ, സർവ്വലോകങ്ങളുടെ മഹേശ്വരൻ.

Verse 14

तं दृष्ट्वा परमेशानं देवा विष्णुपुरोगमाः । प्रीता अपि च भीताश्च नमश्चक्रुर्महेश्वरम्

പരമേശാനനെ കണ്ടപ്പോൾ വിഷ്ണുവിനെ മുൻനിർത്തിയ ദേവന്മാർ സന്തോഷിച്ചുമിരുന്നു, അതേ സമയം ഭക്തിഭയത്താൽ വിറച്ചുമിരുന്നു; അവർ മഹേശ്വരനെ നമസ്കരിച്ചു.

Verse 15

दृष्ट्वा तानमरान्भीतान्प्रणतार्तिहरो हरः । इदमाह महादेवः प्रहसन् प्रेक्ष्य पार्वतीम्

ഭീതരായ ദേവന്മാരെ കണ്ടപ്പോൾ, ശരണാഗതരുടെ ദുഃഖം അകറ്റുന്ന ഹരൻ മന്ദഹാസം ചിരിച്ചു; പാർവതിയെ നോക്കി മഹാദേവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

Verse 16

महादेव उवाच । माभैष्ट त्रिदशास्सर्वे यूयं वै मामिकाः प्रजाः । अनुग्रहार्थमेवेह धृतो दंडः कृपालुना

മഹാദേവൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ സർവ്വ ദേവന്മാരേ, ഭയപ്പെടരുത്; നിങ്ങൾ തീർച്ചയായും എന്റെ തന്നെ പ്രജകളാണ്. അനുഗ്രഹം നൽകുവാനായി കരുണാമയനായ ഞാൻ ഇവിടെ ദണ്ഡം ധരിച്ചു.

Verse 17

भवतां निर्जराणां हि क्षान्तो ऽस्माभिर्व्यतिक्रमः । क्रुद्धेष्वस्मासु युष्माकं न स्थितिर्न च जीवितम्

ഹേ അമര ദേവന്മാരേ, നിങ്ങളോടുണ്ടായ അതിക്രമം ഞങ്ങൾ സഹിച്ച് ക്ഷമിച്ചു. എന്നാൽ നിങ്ങൾ ഞങ്ങളോടു ക്രോധിച്ചാൽ, നിങ്ങൾക്കു നിലനിൽപ്പുമില്ല, ജീവനും ഇല്ല.

Verse 18

वायुरुवाच । इत्युक्तास्त्रिदशास्सर्वे शर्वेणामिततेजसा । सद्यो विगतसन्देहा ननृतुर्विबुधा मुदा

വായു പറഞ്ഞു—അപരിമിത തേജസ്സുള്ള ശർവ്വൻ (ശിവൻ) ഇങ്ങനെ അരുളിയപ്പോൾ എല്ലാ ദേവന്മാരും ക്ഷണത്തിൽ സംശയമൊഴിഞ്ഞു; ദിവ്യർ ആനന്ദത്തോടെ നൃത്തം ചെയ്തു।

Verse 19

प्रसन्नमनसो भूत्वानन्दविह्वलमानसाः । स्तुतिमारेभिरे कर्तुं शंकरस्य दिवौकसः

മനം പ്രസന്നമായി, ആനന്ദത്തിൽ വിഹ്വലമായ ഹൃദയങ്ങളോടെ സ്വർഗ്ഗവാസികളായ ദേവന്മാർ ശങ്കരനെ സ്തുതിക്കാൻ തുടങ്ങി।

Verse 20

देवा ऊचुः । त्वमेव देवाखिललोककर्ता पाता च हर्ता परमेश्वरो ऽसि । कविष्णुरुद्राख्यस्वरूपभेदै रजस्तमस्सत्त्वधृतात्ममूर्ते

ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു—നീ തന്നെയാണ് സർവ്വലോകങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാവും പാലകനും സംഹാരകനും; നീ പരമേശ്വരൻ. ഹേ ക (ബ്രഹ്മാ), വിഷ്ണു, രുദ്ര എന്ന രൂപഭേദങ്ങളായി പ്രകാശിക്കുന്നവനേ, രജസ്-തമസ്-സത്ത്വ ഗുണങ്ങളെ ധരിച്ച ആത്മമൂർത്തേ!

Verse 21

सर्वमूर्ते नमस्ते ऽस्तु विश्वभावन पावन । अमूर्ते भक्तहेतोर्हि गृहीताकृतिसौख्यद

ഹേ സർവ്വമൂർത്തേ, നമസ്കാരം; ഹേ വിശ്വഭാവന പാവന, നമസ്കാരം. ഹേ അമൂർത്തേ, ഭക്തരുടെ ഹിതാർത്ഥം നീ രൂപം സ്വീകരിച്ച് ആ സാകാര സാന്നിധ്യസുഖം ദാനം ചെയ്യുന്നു।

Verse 22

चंद्रो ऽगदो हि देवेश कृपातस्तव शंकर । निमज्जनान्मृतः प्राप सुखं मिहिरजाजलिः

ഹേ ദേവേശ ശങ്കരാ! നിന്റെ കൃപയാൽ ചന്ദ്രൻ രോഗമുക്തനായി. മിഹിരജാജലിയും മുങ്ങിമരിച്ചു പോയിട്ടും നിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ സുഖാവസ്ഥ പ്രാപിച്ചു।

Verse 23

सीमन्तिनी हतधवा तव पूजनतः प्रभो । सौभाग्यमतुलं प्राप सोमवारव्रतात्सुतान्

ഹേ പ്രഭോ! ഭർത്താവിനെ നഷ്ടപ്പെട്ട സീമന്തിനി നിന്റെ പൂജനാൽ അതുല്യ സൗഭാഗ്യം നേടി; തിങ്കളാഴ്ച വ്രതംകൊണ്ട് പുത്രന്മാരെയും ലഭിച്ചു.

Verse 24

श्रीकराय ददौ देवः स्वीयं पदमनुत्तमम् । सुदर्शनमरक्षस्त्वं नृपमंडलभीतितः

ദേവൻ ശ്രീകരനു തന്റെ അനുത്തമ പദം ദാനം ചെയ്തു; ഹേ സുദർശനാ, രാജമണ്ഡലങ്ങളുടെ ഭീതിയിൽ നിന്ന് നീ അവനെ (ആ ലോകത്തെ) കാത്തു.

Verse 25

मेदुरं तारयामास सदारं च घृणानिधिः । शारदां विधवां चक्रे सधवां क्रियया भवान्

കരുണാനിധി മേദുരനെ ഭാര്യയോടുകൂടെ രക്ഷിച്ചു; ഹേ ഭവാ (ശിവാ)! നിന്റെ പുണ്യക്രിയാബലത്താൽ വിധവയായ ശാരദ വീണ്ടും സധവയായി.

Verse 26

भद्रायुषो विपत्तिं च विच्छिद्य त्वमदाः सुखम् । सौमिनी भवबन्धाद्वै मुक्ता ऽभूत्तव सेवनात्

ഭദ്രായുഷനു വന്ന ദുരിതം മുറിച്ചെറിഞ്ഞ് നീ അവനു സുഖം നൽകി; സൌമിനി നിന്റെ സേവനത്താൽ നിശ്ചയമായും ഭവബന്ധത്തിൽ നിന്ന് മോചിതയായി.

Verse 27

विष्णुरुवाच । त्वं शंभो कहरीशाश्च रजस्सत्त्वतमोगुणैः । कर्ता पाता तथा हर्ता जनानुग्रहकांक्षया

വിഷ്ണു പറഞ്ഞു—ഹേ ശംഭോ! നീ തന്നെയാണ് ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും രുദ്രനും. രജസ്-സത്ത്വ-തമസ് ഗുണങ്ങളാൽ ജീവികളോടു അനുഗ്രഹം ചെയ്യുവാൻ ആഗ്രഹിച്ചു നീ സൃഷ്ടികർത്താവും പാലകനും സംഹാരകനുമാകുന്നു।

Verse 28

सर्वगर्वापहारी च सर्वतेजोविलासकः । सर्वविद्यादिगूढश्च सर्वानुग्रहकारकः

അവൻ എല്ലാ അഹങ്കാരവും അപഹരിക്കുന്നവൻ; എല്ലാ തേജസ്സിന്റെയും ലീലാവിലാസം അവൻ തന്നെ. എല്ലാ വിദ്യകളിലും അവയുടെ രഹസ്യങ്ങളിലും ഗൂഢനായി നിലകൊണ്ട്, എല്ലാവർക്കും അനുഗ്രഹം ചെയ്യുന്നവൻ।

Verse 29

त्वत्तः सर्वं च त्वं सर्वं त्वयि सर्वं गिरीश्वर । त्राहि त्राहि पुनस्त्राहि कृपां कुरु ममोपरि

ഹേ ഗിരീശ്വരാ! നിന്നിൽ നിന്നാണ് എല്ലാം ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്; നീ തന്നെയാണ് എല്ലാം; നിനക്കുള്ളിൽ തന്നെയാണ് എല്ലാം നിലകൊള്ളുന്നത്. രക്ഷിക്കേണമേ—രക്ഷിക്കേണമേ—വീണ്ടും രക്ഷിക്കേണമേ; എന്നിൽ കരുണ ചെയ്യേണമേ।

Verse 30

अथास्मिन्नन्तरे ब्रह्मा प्रणिपत्य कृतांजलिः । एवं त्ववसरं प्राप्य व्यज्ञापयत शूलिने

അപ്പോൾ അതേ ഇടവേളയിൽ ബ്രഹ്മാവ് കൈകൂപ്പി പ്രണാമിച്ച് വീണു; ഇങ്ങനെ യോജിച്ച അവസരം ലഭിച്ചതോടെ ത്രിശൂലധാരിയായ ശിവനോട് തന്റെ അപേക്ഷ അറിയിച്ചു।

Verse 31

ब्रह्मोवाच । जय देव महादेव प्रणतार्तिविभंजन । ईदृशेष्वपराधेषु को ऽन्यस्त्वत्तः प्रसीदति

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ജയം, ഹേ ദേവാ! ഹേ മഹാദേവാ! ശരണം വന്നവരുടെ ദുഃഖം ഭഞ്ജിക്കുന്നവനേ! ഇത്തരത്തിലുള്ള അപരാധങ്ങളിൽ നിന്നൊഴികെ മറ്റാരാണ് പ്രസന്നനായി ക്ഷമിക്കുക?

Verse 32

लब्धमानो भविष्यंति ये पुरा निहिता मृधे । प्रत्यापत्तिर्न कस्य स्यात्प्रसन्ने परमेश्वरे

മുന്‍പ് യുദ്ധത്തില്‍ വീഴ്ത്തപ്പെട്ടവര്‍ വീണ്ടും മാനവും സിദ്ധിയും പ്രാപിക്കും. പരമേശ്വരന്‍ പ്രസന്നനായാല്‍ ആര്‍ക്കാണ് തിരിച്ചടിയോ ദുരിതമോ ഉണ്ടാകുക?

Verse 33

यदिदं देवदेवानां कृतमन्तुषु दूषणम् । तदिदं भूषणं मन्येत अंगीकारगौरवात्

ദേവദേവന്മാർ ഇവരോടു ചെയ്ത ഏതു ദൂഷണവും, വിനയത്തോടെ അംഗീകരിക്കുന്ന മഹത്വം കൊണ്ടു അതേ ദൂഷണത്തെ തന്നെ ഭൂഷണമെന്നു കരുതണം.

Verse 34

इति विज्ञाप्यमानस्तु ब्रह्मणा परमेष्ठिना । विलोक्य वदनं देव्या देवदेवस्स्मयन्निव

പരമേഷ്ഠി ബ്രഹ്മാവ് ഇങ്ങനെ അപേക്ഷിച്ചപ്പോൾ, ദേവദേവനായ മഹാദേവൻ ദേവിയുടെ മുഖം നോക്കി, മന്ദഹാസം പോലെ, മറുപടി അരുളി.

Verse 35

पुत्रभूतस्य वात्सल्याद्ब्रह्मणः पद्मजन्मनः । देवादीनां यथापूर्वमंगानि प्रददौ प्रभुः

തനിക്കു പുത്രസമനായ പദ്മജന്മ ബ്രഹ്മാവിനോടുള്ള പിതൃസ്നേഹത്താൽ പ്രഭു ദേവന്മാരുടേയും മറ്റുള്ളവരുടേയും അവയവങ്ങൾ യഥാപൂർവ്വം തിരികെ നൽകി.

Verse 36

प्रथमाद्यैश्च या देव्यो दंडिता देवमातरः । तासामपि यथापूर्वाण्यंगानि गिरिशो ददौ

പ്രഥമാദികൾ ശിക്ഷിച്ച ദേവമാതാക്കള്ക്കും ഗിരീശൻ അവരുടെ അവയവങ്ങൾ യഥാപൂർവ്വം തിരികെ നൽകി.

Verse 37

दक्षस्य भगवानेव स्वयं ब्रह्मा पितामहः । तत्पापानुगुणं चक्रे जरच्छागमुखं मुखम्

അപ്പോൾ പിതാമഹനായ ഭഗവാൻ ബ്രഹ്മൻ സ്വയം, ദക്ഷന്റെ പാപത്തിന് അനുസരിച്ച് ജീർണ്ണമായ ആട്ടിൻമുഖംപോലൊരു മുഖം അവനു നിർമ്മിച്ചു നൽകി।

Verse 38

सो ऽपि संज्ञां ततो लब्ध्वा स दृष्ट्वा जीवितः सुधी । भीतः कृताञ्जलिः शंभुं तुष्टाव प्रलपन्बहु

പിന്നീട് അവൻ ബോധം വീണ്ടെടുത്തു; താൻ ജീവനോടെ ഉണ്ടെന്നു കണ്ട ആ ബുദ്ധിമാൻ ഭയത്തോടെ കൃതാഞ്ജലിയായി ശംഭുവിനെ അനേകം വിനയവചനങ്ങളോടെ സ്തുതിച്ചു।

Verse 39

दक्ष उवाच । जय देव जगन्नाथ लोकानुग्रहकारक । कृपां कुरु महेशानापराधं मे क्षमस्व ह

ദക്ഷൻ പറഞ്ഞു—ജയം, ദേവാ! ജഗന്നാഥാ, ലോകങ്ങൾക്ക് അനുഗ്രഹം ചെയ്യുന്നവനേ. മഹേശാനേ, കരുണ ചെയ്‌തു എന്റെ അപരാധം ക്ഷമിക്കണമേ।

Verse 40

कर्ता भर्ता च हर्ता च त्वमेव जगतां प्रभो । मया ज्ञातं विशेषेण विष्ण्वादिसकलेश्वरः

ഹേ ജഗത്പ്രഭോ, സൃഷ്ടികർത്താവും പോഷകനും സംഹാരകനും നീയേ. ഞാൻ നിശ്ചയമായി അറിഞ്ഞിരിക്കുന്നു—വിഷ്ണുവാദി സകല ദേവാധിപന്മാരുടെയും പരമേശ്വരൻ നീയത്രേ।

Verse 41

त्वयैव विततं सर्वं व्याप्तं सृष्टं न नाशितम् । न हि त्वदधिकाः केचिदीशास्ते ऽच्युतकादयः

ഈ സർവ്വവിശ്വവും നിനക്കാൽ തന്നെയാണ് വ്യാപിച്ചു വിരിഞ്ഞു സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടത്; നിന്നെ വിട്ട് ഇതിന് നാശമില്ല. നിന്നേക്കാൾ ഉയർന്നവർ ആരുമില്ല—അച്യുതനാദി ഈശന്മാരും അല്ല।

Verse 42

वायुरुवाच । तं तथा व्याकुलं भीतं प्रलपंतं कृतागसम् । स्मयन्निवावदत्प्रेक्ष्य मा भैरिति १ घृणानिधिः

വായു പറഞ്ഞു—അവനെ ഇങ്ങനെ വ്യാകുലനായി, ഭീതനായി, സ്വന്തം അപരാധഭാരത്തോടെ വിലപിക്കുന്നതായി കണ്ട കരുണാനിധി, പുഞ്ചിരിയോടെ എന്നപോലെ പറഞ്ഞു—“ഭയപ്പെടേണ്ട।”

Verse 43

तथोक्त्वा ब्रह्मणस्तस्य पितुः प्रियचिकीर्षया । गाणपत्यं ददौ तस्मै दक्षायाक्षयमीश्वरः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, പിതാവായ ബ്രഹ്മാവിനെ പ്രീതിപ്പെടുത്തുവാൻ ആഗ്രഹിച്ചു, ഈശ്വരൻ ദക്ഷനു നാശമില്ലാത്ത ഗാണപത്യ പദവി ദാനം ചെയ്തു।

Verse 44

ततो ब्रह्मादयो देवा अभिवंद्य कृत २ ंजलिः । तुष्टुवुः प्रश्रया वाचा शंकरं गिरिजाधिपम्

അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാദി ദേവന്മാർ അഞ്ജലി ചേർത്ത് വന്ദിച്ചു, വിനയഭക്തിയാർന്ന വാക്കുകളാൽ ഗിരിജാധിപനായ ശങ്കരനെ സ്തുതിച്ചു।

Verse 45

ब्रह्मादय ऊचुः । जय शंकर देवेश दीनानाथ महाप्रभो । कृपां कुरु महेशानापराधं नो क्षमस्व वै

ബ്രഹ്മാദി ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു— ജയ ശങ്കരാ! ദേവേശാ, ദീനരുടെ നാഥാ, മഹാപ്രഭോ. ഹേ മഹേശാനാ, കരുണ കാട്ടി ഞങ്ങളുടെ അപരാധം നിശ്ചയമായി ക്ഷമിക്കണമേ.

Verse 46

मखपाल मखाधीश मखविध्वंसकारक । कृपां कुरु मशानापराधं नः क्षमस्व वै

ഹേ മഖപാലാ, ഹേ മഖാധീശാ, ഹേ മഖവിധ്വംസകാരകാ! ഹേ മഹേശാനാ, കരുണ കാട്ടുക; ശ്മശാനബന്ധമായ ഞങ്ങളുടെ അപരാധം നിശ്ചയമായി ക്ഷമിക്കണമേ.

Verse 47

देवदेव परेशान भक्तप्राणप्रपोषक । दुष्टदण्डप्रद स्वामिन्कृपां कुरु नमो ऽस्तु ते

ഹേ ദേവദേവാ, ഹേ പരമേശ്വരാ! ഭക്തരുടെ പ്രാണശ്വാസം പോഷിപ്പിക്കുന്നവനും ദുഷ്ടരെ ദണ്ഡിക്കുന്നവനും നീയാകുന്നു. സ്വാമിനേ, കൃപ ചെയ്യണമേ; നമസ്കാരം.

Verse 48

त्वं प्रभो गर्वहर्ता वै दुष्टानां त्वामजानताम् । रक्षको हि विशेषेण सतां त्वत्सक्तचेतसाम्

ഹേ പ്രഭോ, നിന്നെ അറിയാത്ത ദുഷ്ടരുടെ അഹങ്കാരം നീ തന്നെ അകറ്റുന്നു; നിനക്കു ചേർന്ന ചിത്തമുള്ള സജ്ജനർക്കു നീ പ്രത്യേക രക്ഷകനാകുന്നു.

Verse 49

अद्भुतं चरितं ते हि निश्चितं कृपया तव । सर्वापराधः क्षंतव्यो विभवो दीनवत्सलाः

നിന്റെ ചരിതം തീർച്ചയായും അത്ഭുതകരം—അത് നിന്റെ കരുണാശക്തിയാൽ തന്നേ. ഹേ മഹിമാവാനേ, ദീനവത്സലനേ, എല്ലാ അപരാധങ്ങളും ക്ഷമിക്കണമേ.

Verse 50

वायुरुवाच । इति स्तुतो महादेवो ब्रह्माद्यैरमरैः प्रभुः । स भक्तवत्सलस्स्वामी तुतोष करुणोदधिः

വായു പറഞ്ഞു—ബ്രഹ്മാദി അമരന്മാർ ഇങ്ങനെ സ്തുതിച്ചപ്പോൾ പ്രഭു മഹാദേവൻ പ്രസന്നനായി. ഭക്തവത്സലനായ ആ സ്വാമി, കരുണാസമുദ്രൻ, പൂർണ്ണമായി തൃപ്തനായി.

Verse 51

चकारानुग्रहं तेषां ब्रह्मादीनां दिवौकसाम् । ददौ नरांश्च सुप्रीत्या शंकरो दीनवत्सलः

ദീനവത്സലനായ ശങ്കരൻ ബ്രഹ്മാദി ദേവന്മാർക്ക് അനുഗ്രഹം ചെയ്തു; അത്യന്തം പ്രസന്നനായി അവർക്കു യോഗ്യമായ മനുഷ്യരെയും (സഹായകരായി) ദാനം ചെയ്തു.

Verse 52

स च ततस्त्रिदशाञ्छरणागतान् परमकारुणिकः परमेश्वरः । अनुगतस्मितलक्षणया गिरा शमितसर्वभयः समभाषत

അപ്പോൾ പരമകരുണാമയനായ പരമേശ്വരൻ ശരണാഗതരായ ദേവന്മാരോട് സ്നിഗ്ധസ്മിതലക്ഷണമുള്ള വാക്കുകളാൽ സംസാരിച്ചു; അവരുടെ എല്ലാ ഭയവും ശമിപ്പിച്ചു।

Verse 53

शिव उवाच । यदिदमाग इहाचरितं सुरैर्विधिनियोगवशादिव यन्त्रितैः । शरणमेव गतानवलोक्य वस्तदखिलं किल विस्मृतमेव नः

ശിവൻ അരുളിച്ചെയ്തു—വിധിനിയോഗവശാൽ ബന്ധിതരായവരെപ്പോലെ ദേവന്മാർ ഇവിടെ ചെയ്ത അപരാധം, നിങ്ങൾ ശരണം തേടി വന്നതുകണ്ട്, ഞങ്ങൾ അതെല്ലാം പൂർണ്ണമായി മറന്നിരിക്കുന്നു।

Verse 54

तदिह यूयमपि प्रकृतं मनस्यविगणय्य विमर्दमपत्रपाः । हरिविरिंचिसुरेन्द्रमुखास्सुखं व्रजत देवपुरं प्रति संप्रति

അതുകൊണ്ട് നിങ്ങളും—ലജ്ജയില്ലാതെ—മനസ്സിൽ യുക്തമായതു അവഗണിച്ച് സംഘർഷത്തിനായി ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നു. ഇനി ഹരി, വിരിഞ്ചി, സുരേന്ദ്രൻ മുതലായ ദേവനേതാക്കളോടൊപ്പം സമാധാനത്തോടെ ഉടൻ ദേവപുരത്തിലേക്ക് പോകുവിൻ।

Verse 55

इति सुरानभिधाय सुरेश्वरो निकृतदक्षकृतक्रतुरक्रतुः । सगिरिजानुचरस्सपरिच्छदः स्थित इवाम्बरतोन्तरधाद्धरः

ഇങ്ങനെ ദേവന്മാരോട് അരുളിച്ചെയ്ത ശേഷം, യജ്ഞാതീതനായ (അക്രതു) ആയിട്ടും ദക്ഷന്റെ യാഗം നശിപ്പിച്ച സുരേശ്വരൻ, ഗിരിജയുടെ അനുചരന്മാരോടും തന്റെ പരിവാരത്തോടും കൂടി ആകാശത്തിൽ ക്ഷണമാത്രം നില്ക്കുന്നതുപോലെ നിന്നു പിന്നെ അന്തർധാനം ചെയ്തു।

Verse 56

अथ सुरा अपि ते विगतव्यथाः कथितभद्रसुभद्रपराक्रमाः । सपदि खेन सुखेन यथासुखं ययुरनेकमुखाः मघवन्मुखाः

അപ്പോൾ ആ ദേവന്മാരും വ്യഥ വിട്ടവരായി, ഭദ്ര-സുഭദ്രരുടെ മംഗളപരാക്രമം കേട്ട്, മഘവാൻ (ഇന്ദ്രൻ) മുന്നിൽ നിൽക്കേ, ഉടൻ ആകാശമാർഗ്ഗം വഴി സന്തോഷത്തോടെ തങ്ങളുടേതായ അഭീഷ്ടധാമങ്ങളിലേക്ക് പോയി।