नारदमोहवर्णनम् — Description of Nārada’s Delusion

Verse 1

ऋषय ऊचुः । सूतसूत महाभाग व्यासशिष्य नमोऽस्तु ते । अद्भुतेयं कथा तात वर्णिता कृपया हि नः

ഋഷിമാർ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാഭാഗ്യനായ സൂതാ, വ്യാസശിഷ്യാ, നിനക്കു നമസ്കാരം. പ്രിയ താതാ, നീ കരുണയോടെ ഈ അത്ഭുതകഥ ഞങ്ങൾക്ക് പറഞ്ഞു; ഇനി ഞങ്ങളുടെ നിമിത്തം കൂടുതൽ വിശദമായി തുടരുക.

Verse 2

मुनौ गते हरिस्तात किं चकार ततः परम् । नारदोपि गतः कुत्र तन्मे व्याख्यातुमर्हसि

മുനി പുറപ്പെട്ട ശേഷം, ഹേ താത, അതിനുശേഷം ഹരി എന്തു ചെയ്തു? നാരദനും എവിടേക്കു പോയി? ദയവായി അത് എനിക്ക് വിശദീകരിക്കണമേ।

Verse 3

इति श्रीशिव महापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां प्रथमखंडे सृष्ट्युपाख्याने नारदमोहवर्णनं नाम तृतीयोऽध्यायः

ഇപ്രകാരം ശ്രീ ശിവ മഹാപുരാണത്തിലെ രണ്ടാമത്തെ രുദ്രസംഹിതയിലെ ഒന്നാം ഖണ്ഡത്തിൽ (സൃഷ്ടിഖണ്ഡം) 'നാരദമോഹ വർണ്ണനം' എന്ന മൂന്നാം അധ്യായം അവസാനിക്കുന്നു.

Verse 4

सूत उवाच । मुनौ यदृच्छया विष्णुर्गते तस्मिन्हि नारदे । शिवेच्छया चकाराशु माया मायाविशारदः

സൂതൻ പറഞ്ഞു: മുനി നാരദൻ യാദൃച്ഛികമായി വിഷ്ണുവിന്റെ അടുക്കൽ പോയപ്പോൾ, മായാവിശാരദനായ വിഷ്ണു ശിവന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം പെട്ടെന്ന് ഒരു മായ സൃഷ്ടിച്ചു.

Verse 5

मुनिमार्गस्य मध्ये तु विरेचे नगरं महत् । शतयोजनविस्तारमद्भुतं सुमनोहरम्

മുനിമാരുടെ പവിത്രപഥത്തിന്റെ മദ്ധ്യേ ‘വിരേച’ എന്ന മഹാനഗരം ദീപ്തമായി തെളിഞ്ഞു—അദ്ഭുതവും അതിമനോഹരവും, ശതയോജനവിസ്തൃതവുമായിരുന്നു।

Verse 6

स्वलोकादधिकं रम्यं नानावस्तुविराजितम् । नरनारीविहाराढ्यं चतुर्वर्णाकुलं परम्

അത് ബ്രഹ്മലോകത്തേക്കാളും അധികം രമണീയമായിരുന്നു; നാനാവിധ അത്ഭുത വസ്തുക്കളാൽ ശോഭിച്ചു; നരനാരികളുടെ വിഹാരത്തോടെ സമൃദ്ധവും, ചതുര്‍വര്‍ണങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ പരമലോകവുമായിരുന്നു।

Verse 7

तत्र राजा शीलनिर्धिर्नामैश्वर्यसमन्वितः । सुतास्वयम्वरोद्युक्तो महोत्सवसमन्वितः

അവിടെ ശീലനിർധി എന്ന രാജാവ് ഐശ്വര്യവും രാജവൈഭവവും സമ്പന്നനായിരുന്നു. തന്റെ പുത്രിയുടെ സ്വയംവരത്തിനായി മഹോത്സവം ഭംഗിയായി ഒരുക്കുകയായിരുന്നു.

Verse 8

चतुर्दिग्भ्यः समायातैस्संयुतं नृपनन्दतैः । नानावेषैस्सुशोभैश्च तत्कन्यावरणोत्सुकैः

നാലു ദിക്കുകളിൽ നിന്നുമുള്ള രാജകുമാരന്മാർ—രാജപുത്രന്മാർ—ഒരുമിച്ചു വന്നു. വിവിധ വേഷഭൂഷകളാൽ ശോഭിച്ച്, ആ കന്യയെ വരിക്കാൻ ആകാംക്ഷയോടെ നിന്നു.

Verse 9

एतादृशम्पुरं दृष्ट्वा मोहम्प्राप्तोऽथ नारदः । कौतुकी तन्नृपद्वारं जगाम मदनेधितः

ഇത്രയും അത്ഭുതനഗരം കണ്ട നാരദമുനി മോഹത്തിലായി. കൗതുകം കൊണ്ടും—കാമവികാരവും കൂടുതൽ ഉണർന്നതുകൊണ്ടും—അദ്ദേഹം രാജദ്വാരത്തിലേക്ക് പോയി.

Verse 10

आगतं मुनिवर्यं तं दृष्ट्वा शीलनिधिर्नृपः । उपवेश्यार्चयांचक्रे रत्नसिंहासने वरे

വന്നെത്തിയ ആ മുനിവര്യനെ കണ്ട ശീലനിധി രാജാവ്, അദ്ദേഹത്തെ ഉത്തമമായ രത്നസിംഹാസനത്തിൽ ഇരുത്തി വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ച് ആദരിച്ചു.

Verse 11

अथ राजा स्वतनयां नामतश्श्रीमतीं वराम् । समानीय नारदस्य पादयोस्समपातयत्

അപ്പോൾ രാജാവ് തന്റെ പുത്രി—ശ്രീമതി എന്ന പേരുള്ള ഉത്തമ കന്യയെ—വിളിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന് നാരദമുനിയുടെ പാദങ്ങളിൽ നമസ്കരിപ്പിച്ചു.

Verse 12

तत्कन्यां प्रेक्ष्य स मुनिर्नारदः प्राह विस्मितः । केयं राजन्महाभागा कन्या सुरसुतोपमा

ആ കന്യയെ കണ്ട മুনি നാരദൻ വിസ്മയത്തോടെ പറഞ്ഞു— “ഹേ രാജാവേ, ദേവകുമാരിയെപ്പോലെ തോന്നുന്ന ഈ മഹാഭാഗ്യവതി കന്യ ആരാണ്?”

Verse 13

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राजा प्राह कृतांजलिः । दुहितेयं मम मुने श्रीमती नाम नामतः

അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് രാജാവ് കൈകൂപ്പി പറഞ്ഞു— “ഹേ മുനേ, ഇവൾ എന്റെ പുത്രിയാണ്; പേരായി ‘ശ്രീമതി’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു.”

Verse 14

प्रदानसमयं प्राप्ता वरमन्वेषती शुभम् । सा स्वयंवरसंप्राप्ता सर्वलक्षणलक्षिता

വിവാഹമായി നൽകേണ്ട സമയം വന്നപ്പോൾ അവൾ ശുഭ വരനെ അന്വേഷിച്ചു. സർവ്വ ഉത്തമ ലക്ഷണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതയായി അവൾ സ്വയംവരസഭയിൽ എത്തി.

Verse 15

अस्या भाग्यं वद मुने सर्वं जातकमादरात् । कीदृशं तनयेयं मे वरमाप्स्यति तद्वद

ഹേ മുനിവര്യാ, അവളുടെ സമ്പൂർണ്ണ ഭാഗ്യവും മുഴുവൻ ജാതകവും ആദരത്തോടെ പറയുക. എന്റെ ഈ പുത്രി ഏതു തരത്തിലുള്ള വരനെ പ്രാപിക്കും—അതും ദയവായി പറയുക.

Verse 16

इत्युक्तो मुनिशार्दूलस्तामिच्छुः कामविह्वलः । समाभाष्य स राजानं नारदो वाक्यमब्रवीत्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, മുനിശാർദൂലനായ നാരദൻ കാമവ്യാകുലനായി, രാജാവിനോട് സൗജന്യമായി സംസാരിച്ച് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

Verse 17

सुतेयं तव भूपाल सर्वलक्षणलक्षिता । महाभाग्यवती धन्या लक्ष्मीरिव गुणालया

ഹേ ഭൂപാലാ! നിങ്ങളുടെ ഈ പുത്രി സർവ്വ മംഗളലക്ഷണങ്ങളാലും അലങ്കൃതയാണ്. അവൾ മഹാഭാഗ്യവതി, ധന്യ—ലക്ഷ്മിയെപ്പോലെ ഗുണങ്ങളുടെ ആലയമാണ്.

Verse 18

सर्वेश्वरोऽजितो वीरो गिरीशसदृशो विभुः । अस्याः पतिर्ध्रुवं भावी कामजित्सुरसत्तमः

അവൻ സർവേശ്വരൻ, അജിതൻ, വീരൻ, സർവ്വവ്യാപി—ഗിരീശൻ (ശിവൻ)പോലെയുള്ള വിഭു. അവൻ തന്നെയാകും നിശ്ചയമായി അവളുടെ ഭർത്താവ്; കാമജിതൻ, ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ.

Verse 19

इत्युक्त्वा नृपमामंत्र्य ययौ यादृच्छिको मुनिः । बभूव कामविवशश्शिवमाया विमोहितः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് യാദൃച്ഛിക മുനി രാജാവിനോട് വിടപറഞ്ഞ് പുറപ്പെട്ടു. പിന്നെ കാമവശനായി ശിവമായയാൽ വിമോഹിതനായി.

Verse 20

चित्ते विचिन्त्य स मुनिराप्नुयां कथमेनकाम् । स्वयंवरे नृपालानामेकं मां वृणुयात्कथम्

മനസ്സിൽ ആലോചിച്ച ആ മുനി ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചു—“ആ അഭീഷ്ട കന്യയെ ഞാൻ എങ്ങനെ പ്രാപിക്കും? സ്വയംവരത്തിൽ അനേകം രാജാക്കന്മാരുടെ ഇടയിൽ അവൾ എങ്ങനെ എന്നെ മാത്രം വരിക്കും?”

Verse 21

सौन्दर्यं सर्वनारीणां प्रियं भवति सर्वथा । तद्दृष्ट्वैव प्रसन्ना सा स्ववशा नात्र संशयः

സൗന്ദര്യം എല്ലാ സ്ത്രീകൾക്കും എല്ലായ്പ്പോഴും പ്രിയമാണ്. അത് കണ്ടമാത്രത്തിൽ അവൾ പ്രസന്നയായി അതിന്റെ വശത്തിലാകുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 22

विधायेत्थं विष्णुरूपं ग्रहीतुं मुनिसत्तमः । विष्णुलोकं जगामाशु नारदः स्मरविह्वलः

ഇങ്ങനെ വിഷ്ണുരൂപം സ്വീകരിക്കുവാൻ നിശ്ചയിച്ച മുനിശ്രേഷ്ഠനായ നാരദൻ, പ്രണയവ്യാകുലമായ മനസ്സോടെ വേഗത്തിൽ വിഷ്ണുലോകത്തിലേക്ക് പോയി।

Verse 23

प्रणिपत्य हृषीकेशं वाक्यमेतदुवाच ह । रहसि त्वां प्रवक्ष्यामि स्ववृत्तान्तमशेषतः

ഹൃഷീകേശനെ പ്രണാമം ചെയ്ത് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു—“രഹസ്യമായി, ഒന്നും വിട്ടുപോകാതെ എന്റെ സമ്പൂർണ്ണ വൃത്താന്തം ഞാൻ നിങ്ങളോട് പറയും।”

Verse 24

तथेत्युक्ते तथा भूते शिवेच्छा कार्यकर्त हि । ब्रूहीत्युक्तवति श्रीशे मुनिराह च केशवम्

“തഥാസ്തു” എന്നു പറഞ്ഞതുമാത്രം അതുപോലെ സംഭവിച്ചു; ആ കര്‍മ്മത്തിന്റെ കര്‍ത്താവായി ശിവേച്ഛ തന്നെയായിരുന്നു. പിന്നെ ശ്രീശന്‍ (ലക്ഷ്മീപതി വിഷ്ണു) “പറയുക” എന്നു കല്പിച്ചതോടെ മുനി കേശവനോട് പറഞ്ഞു.

Verse 25

नारद उवाच । त्वदीयो भूपतिः शीलनिधिस्स वृषतत्परः । तस्य कन्या विशालाक्षी श्रीमतीवरवर्णिनी

നാരദൻ പറഞ്ഞു—നിങ്ങളുടെ രാജാവ് ശീലനിധി, ധർമ്മത്തിൽ സദാ തൽപരൻ. അവനൊരു പുത്രിയുണ്ട്—വിശാലനേത്രി, ശ്രീമതി, ശുഭലക്ഷണയുള്ള, ഉത്തമവർണ്ണയുക്ത.

Verse 26

जगन्मोहिन्यभिख्याता त्रैलोक्येप्यति सुन्दरी । परिणेतुमहं विष्णो तामिच्छाम्यद्य मा चिरम्

ഹേ വിഷ്ണോ! അവൾ ‘ജഗന്മോഹിനി’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധ, ത്രിലോകത്തിലും അതിസുന്ദരി. ഞാൻ ഇന്നുതന്നെ—വൈകാതെ—അവളെ വിവാഹം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

Verse 27

स्वयंवरं चकरासौ भूपतिस्तनयेच्छया । चतुर्दिग्भ्यः समायाता राजपुत्रास्सहस्रशः

മകളുടെ ആഗ്രഹം നിറവേറ്റാൻ ആ രാജാവ് സ്വയംവരം നടത്തി. നാലുദിക്കുകളിൽ നിന്നായി ആയിരക്കണക്കിന് രാജകുമാരന്മാർ അവിടെ എത്തി.

Verse 28

यदि दास्यसि रूपं मे तदा तां प्राप्नुयां ध्रुवम् । त्वद्रूपं सा विना कंठे जयमालां न धास्यति

നീ എനിക്ക് നിന്റെ രൂപം അനുഗ്രഹിച്ചാൽ ഞാൻ അവളെ തീർച്ചയായും പ്രാപിക്കും. നിന്റെ രൂപമില്ലാതെ അവൾ എന്റെ കഴുത്തിൽ ജയമാല അണിയിക്കുകയില്ല.

Verse 29

स्वरूपं देहि मे नाथ सेवकोऽहं प्रियस्तव । वृणुयान्मां यथा सा वै श्रीमती क्षितिपात्मजा

ഹേ നാഥാ! നിന്റെ സ്വരൂപം എനിക്ക് ദയചെയ്യണമേ; ഞാൻ നിന്റെ സേവകനും നിനക്കു പ്രിയനും ആകുന്നു. ആ ശ്രീമതി, ഭൂമിയുടെ പുത്രി, എന്നെയേ വരിക്കുമാറാകട്ടെ.

Verse 30

सुत उवाच वचः श्रुत्वा मुनेरित्थं विहस्य मधुसूदनः । शांकरीं प्रभुतां बुद्ध्वा प्रत्युवाच दयापरः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—മുനി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ വചനങ്ങൾ കേട്ട് മധുസൂദനൻ (വിഷ്ണു) മന്ദഹാസം ചെയ്തു. ശാങ്കരിയുടെ പരമാധിപത്യം അറിഞ്ഞ കരുണാമയൻ മറുപടി പറഞ്ഞു.

Verse 31

विष्णुरुवाच । स्वेष्टदेशं मुने गच्छ करिष्यामि हितं तव । भिषग्वरो यथार्त्तस्य यतः प्रियतरोऽसि मे

വിഷ്ണു പറഞ്ഞു—ഹേ മുനേ, നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ള ദേശത്തേക്ക് പോകുക; നിന്റെ ഹിതം ഞാൻ ചെയ്യും. നീ എനിക്ക് അത്യന്തം പ്രിയൻ; രോഗിക്ക് ശ്രേഷ്ഠ വൈദ്യൻ പ്രിയനായിരിക്കുന്നതുപോലെ.

Verse 32

इत्युक्त्वा मुनये तस्मै ददौ विष्णुर्मुखं हरे । स्वरूपमनुगृह्यास्य तिरोधानं जगाम सः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് വിഷ്ണു ആ മുനിക്ക് ഹരിയായ തന്റെ ദിവ്യ മുഖം നൽകി. പിന്നെ കൃപയോടെ തന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വരൂപം കാണിച്ച് അദ്ദേഹം അന്തർധാനം ചെയ്ത് പുറപ്പെട്ടു.

Verse 33

एवमुक्तो मुनिर्हृष्टः स्वरूपं प्राप्य वै हरेः । मेने कृतार्थमात्मानं तद्यत्नं न बुबोध सः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ മുനി ഹർഷിച്ചു; ഹരിയുടെ സ്വരൂപം ലഭിച്ചതോടെ താൻ കൃതാർത്ഥനെന്ന് കരുതി. എന്നാൽ ആ ശ്രമത്തിന്റെ ഗൂഢാഭിപ്രായം അവൻ ഗ്രഹിച്ചില്ല.

Verse 34

अथ तत्र गतः शीघ्रन्नारदो मुनिसत्तमः । चक्रे स्वयम्वरं यत्र राजपुत्रैस्समाकुलम्

അതിനുശേഷം മുനിശ്രേഷ്ഠനായ നാരദൻ വേഗത്തിൽ അവിടേക്ക് പോയി; രാജകുമാരന്മാർ നിറഞ്ഞിരുന്ന ആ സ്ഥലത്ത് അദ്ദേഹം സ്വയംവരം ഒരുക്കി.

Verse 35

स्वयम्वरसभा दिव्या राजपुत्रसमावृता । शुशुभेऽतीव विप्रेन्द्रा यथा शक्रस भा परा

ഹേ വിപ്രശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, രാജപുത്രന്മാർ ചുറ്റിനിന്ന ആ ദിവ്യ സ്വയംവരസഭ അത്യന്തം ദീപ്തിയായി ശോഭിച്ചു—ഇന്ദ്രന്റെ പരമസഭപോലെ.

Verse 36

तस्यां नृपसभायां वै नारदः समुपाविशत् । स्थित्वा तत्र विचिन्त्येति प्रीतियुक्तेन चेतसा

ആ രാജസഭയിൽ നാരദമുനി വന്ന് ഇരിപ്പിടം സ്വീകരിച്ചു. അവിടെ നിലകൊണ്ട്, ഹർഷവും സ്നേഹഭക്തിയും നിറഞ്ഞ മനസ്സോടെ അന്തരത്തിൽ ചിന്തിച്ചു.

Verse 37

मां वरिष्यति नान्यं सा विष्णुरूपधरन्ध्रुवम् । आननस्य कुरूपत्वं न वेद मुनिसत्तमः

അവൾ എന്നെയേ വരിക്കും, മറ്റാരെയും അല്ല—ഞാൻ നിശ്ചയമായി വിഷ്ണുരൂപം ധരിച്ചിരുന്നാലും. ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ, എന്റെ മുഖത്തിലെ കുരൂപത അവൾ അറിയുന്നില്ല.

Verse 38

पूर्वरूपं मुनिं सर्वे ददृशुऽस्तत्र मानवाः । तद्भेदं बुबुधुस्ते न राजपुत्रादयो द्विजाः

അവിടെ എല്ലാവരും മുനിയെ അവന്റെ മുൻരൂപത്തിലേ കണ്ടു; എന്നാൽ രാജപുത്രാദികളായ ദ്വിജന്മാരും പോലും ആ വ്യത്യാസം തിരിച്ചറിഞ്ഞില്ല.

Verse 39

तत्र रुद्रगणौ द्वौ तद्रक्षणार्थं समागतौ । विप्ररूपधरौ गूढौ तत्रेदं जज्ञतुः परम्

അവിടെ അതിന്റെ രക്ഷയ്ക്കായി രുദ്രന്റെ രണ്ട് ഗണങ്ങൾ എത്തി. ബ്രാഹ്മണരൂപം ധരിച്ചു മറഞ്ഞുനിന്ന്, അവർ അവിടെ പരമതത്ത്വം അറിഞ്ഞു.

Verse 40

मूढ मत्वा मुनिं तौ तन्निकटं जग्मतुर्गणौ । कुरुतस्तत्प्रहासं वै भाषमाणौ परस्परम्

മുനിയെ മൂഢനെന്ന് കരുതി ആ രണ്ടു ഗണങ്ങൾ അവന്റെ അടുത്തേക്ക് ചെന്നു. പരസ്പരം സംസാരിച്ചുകൊണ്ട് അവർ അവനെ തുറന്നുപരിഹസിച്ച് ചിരിച്ചു.

Verse 41

पश्य नारद रूपं हि विष्णोरिव महोत्तमम् । मुखं तु वानरस्येव विकटं च भयंकरम्

“കാണുക, ഹേ നാരദാ! ഈ രൂപം വിഷ്ണുവിനെപ്പോലെ പരമോത്തമം; എന്നാൽ ഇതിന്റെ മുഖം കുരങ്ങിനെപ്പോലെ വികടവും ഭയങ്കരവും ആകുന്നു.”

Verse 42

इच्छत्ययं नृपसुता वृथैव स्मरमोहितः । इत्युक्त्वा सच्छलं वाक्यमुपहासं प्रचक्रतुः

“ഈ രാജകുമാരി അവനെ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; പക്ഷേ അത് വ്യർത്ഥം, കാരണം അവൻ കാമമോഹിതനാണ്”—എന്ന് പറഞ്ഞ് അവർ രണ്ടുപേരും കപടവാക്കുകൾ പറഞ്ഞു അവനെ പരിഹസിച്ചു।

Verse 43

न शुश्राव यथार्थं तु तद्वाक्यं स्मरविह्वलः । पर्यैक्षच्छ्रीमतीं तां वै तल्लिप्सुर्मोहितो मुनिः

കാമവ്യാകുലനായ ആ മുനി അവളുടെ വാക്കുകളുടെ യഥാർത്ഥ അർത്ഥം ഗ്രഹിച്ചില്ല. മോഹിതനായി അവളെ നേടാനുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെ ആ ശ്രിമതിയെ വീണ്ടും വീണ്ടും നോക്കി നിന്നു।

Verse 44

एतस्मिन्नंतरे भूपकन्या चांतःपुरात्तु सा । स्त्रीभिस्समावृता तत्राजगाम वरवर्णिनी

അതിനിടയിൽ രാജകുമാരി—ശുഭവർണ്ണയുക്തയായവൾ—അന്തഃപുരത്തിൽ നിന്ന് സ്ത്രീസഹചാരിണികളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് അവിടെ എത്തി।

Verse 45

मालां हिरण्मयीं रम्यामादाय शुभ क्षणा । तत्र स्वयम्बरे रेजे स्थिता मध्ये रमेव सा

ആ ശുഭക്ഷണത്തിൽ അവൾ മനോഹരമായ സ്വർണമയ മാല കൈക്കൊണ്ട്, സ്വയംവരസഭയുടെ നടുവിൽ നിന്നപ്പോൾ ലക്ഷ്മീദേവിയെപ്പോലെ അവിടെ ദീപ്തിയായി ശോഭിച്ചു।

Verse 46

बभ्राम सा सभां सर्वां मालामादाय सुव्रता । वरमन्वेषती तत्र स्वात्माभीष्टं नृपात्मजा

ആ സുവ്രതയായ രാജകുമാരി മാല കൈയിൽ എടുത്ത് മുഴുവൻ സഭയും ചുറ്റി നടന്നു; അവിടെ തന്റെ ഹൃദയാഭിഷ്ടനായ വരനെ അന്വേഷിച്ചു।

Verse 47

वानरास्यं विष्णुतनुं मुनिं दृष्ट्वा चुकोप सा । दृष्टिं निवार्य च ततः प्रस्थिता प्रीतमानसा

വാനരമുഖവും വിഷ്ണുസദൃശമായ ദേഹവും ധരിച്ച മുനിയെ കണ്ടപ്പോൾ അവൾ ക്രുദ്ധയായി; പിന്നെ ദൃഷ്ടി നിയന്ത്രിച്ച് അവിടെ നിന്ന് ശാന്തമനസ്സോടെ പുറപ്പെട്ടു।

Verse 48

न दृष्ट्वा स्ववरं तत्र त्रस्तासीन्मनसेप्सितम् । अंतस्सभास्थिता कस्मिन्नर्पयामास न स्रजम्

അവിടെ തന്റെ ഹൃദയം ആഗ്രഹിച്ച സ്വയംവരനെ കാണാതിരുന്നതിനാൽ അവൾ ഭീതിയായി. സഭാമണ്ഡപത്തിനുള്ളിൽ നിന്നുകൊണ്ട് അവൾ ആരുടെയും കഴുത്തിൽ മാല അർപ്പിക്കാനായില്ല.

Verse 49

एतस्मिन्नंतरे विष्णुराजगाम नृपाकृतिः । न दृष्टः कैश्चिदपरैः केवलं सा ददर्श हि

അതിനിടയിൽ വിഷ്ണു രാജരൂപം ധരിച്ചു അവിടെ എത്തി. മറ്റാരും അവനെ കണ്ടില്ല; അവൾ മാത്രം അവനെ ദർശിച്ചു.

Verse 50

अथ सा तं समालोक्य प्रसन्नवदनाम्बुजा । अर्पयामास तत्कण्ठे तां मालां वरवर्णिनी

അപ്പോൾ ആനന്ദത്തിൽ വിരിഞ്ഞ പദ്മമുഖിയായ, ശ്രേഷ്ഠവർണ്ണിണിയായ അവൾ അവനെ കണ്ടു, അവന്റെ കഴുത്തിൽ ആ മാല അർപ്പിച്ചു.

Verse 51

तामादाय ततो विष्णू राजरूपधरः प्रभुः । अंतर्धानमगात्सद्यस्स्वस्थानं प्रययौ किल

അപ്പോൾ രാജരൂപധാരിയായ പ്രഭു വിഷ്ണു അവളെ കൂട്ടിക്കൊണ്ട്, ക്ഷണത്തിൽ അന്തർധാനം പ്രാപിച്ച് തന്റെ സ്വധാമത്തിലേക്ക് പോയി.

Verse 52

सर्वे राजकुमाराश्च निराशाः श्रीमतीम्प्रति । मुनिस्तु विह्वलोऽतीव बभूव मदनातुरः

ശ്രീമതിയെ സംബന്ധിച്ച് എല്ലാ രാജകുമാരന്മാരും നിരാശരായി. എന്നാൽ മുനി കാമവേദനയിൽ അത്യന്തം വ്യാകുലനായി വിഹ്വലനായി മാറി।

Verse 53

तदा तावूचतुस्सद्यो नारदं स्वरविह्वलम् । विप्ररूपधरौ रुद्रगणौ ज्ञानविशारदौ

അപ്പോൾ ആ രണ്ടു രുദ്രഗണങ്ങൾ—ആത്മജ്ഞാനത്തിൽ നിപുണരും ബ്രാഹ്മണ മുനിവേഷം ധരിച്ചവരും—ഭാവവികാരത്തിൽ നടുങ്ങുന്ന സ്വരമുള്ള നാരദനെ ഉടൻ അഭിസംബോധന ചെയ്തു।

Verse 54

गणावूचतुः । हे नारदमुने त्वं हि वृथा मदनमोहितः । तल्लिप्सुस्स्वमुखं पश्य वानरस्येव गर्हितम्

ഗണങ്ങൾ പറഞ്ഞു—ഹേ നാരദമുനേ, നീ വ്യർഥമായി മദനമോഹത്തിൽ അകപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അവളെ തേടുന്നുവെങ്കിൽ, നിന്റെ സ്വന്തം മുഖം നോക്കുക—കുരങ്ങിന്റെ മുഖംപോലെ നിന്ദ്യമായത്।

Verse 55

सूत उवाच । इत्याकर्ण्य तयोर्वाक्यं नारदो विस्मितोऽभवत् । मुखं ददर्श मुकुरे शिवमायाविमोहितः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ആ രണ്ടുപേരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് നാരദൻ വിസ്മയിച്ചു. ശിവമായയിൽ വിമോഹിതനായി അവൻ കണ്ണാടിയിൽ തന്റെ മുഖം കണ്ടു।

Verse 56

स्वमुखं वानरस्येव दृष्ट्वा चुक्रोध सत्वरम् । शापन्ददौ तयोस्तत्र गणयोर्मोहितो मुनिः

സ്വമുഖം കുരങ്ങിന്റെതുപോലെ കണ്ട ഉടൻ അവൻ ക്രോധിച്ചു. അവിടെ തന്നെ ആ രണ്ടു ഗണങ്ങളുടെ മോഹത്തിൽ പെട്ട മുനി അവർക്കു ശാപം നൽകി।

Verse 57

युवां ममोपहासं वै चक्रतुर्ब्राह्मणस्य हि । भवेतां राक्षसौ विप्रवीर्यजौ वै तदाकृती

നിങ്ങൾ രണ്ടുപേരും എന്നെ, ഒരു ബ്രാഹ്മണനെ, പരിഹസിച്ചു; അതിനാൽ നിങ്ങൾ രാക്ഷസരാകുക—ബ്രാഹ്മണതേജസ്സിൽ നിന്നു ജനിച്ചവർ—അതേ രൂപം ധരിക്കൂ।

Verse 58

श्रुत्वा हरगणावित्थं स्वशापं ज्ञानिसत्तमौ । न किंचिदूचतुस्तौ हि मुनिमाज्ञाय मोहितम्

ശിവന്റെ ഗണങ്ങളിൽ നിന്ന് ഇങ്ങനെ സ്വന്തം ശാപം കേട്ട ആ രണ്ടു ജ്ഞാനിശ്രേഷ്ഠരും ഒന്നും പറഞ്ഞില്ല; മുനി ഏതോ ഉന്നതശക്തിയാൽ മോഹിതനായതായി അവർ അറിഞ്ഞു।

Verse 59

स्वस्थानं जग्मतुर्विप्रा उदासीनौ शिवस्तुतिम् । चक्रतुर्मन्यमानौ वै शिवेच्छां सकलां सदा

ആ ബ്രാഹ്മണ മുനിമാർ നിർലിപ്തഭാവത്തോടെ സ്വന്തം സ്ഥാനത്തേക്ക് മടങ്ങി; പിന്നെ ശിവസ്തുതി ചെയ്തു, എല്ലാം സമഗ്രമായി ശിവേച്ഛയാൽ മാത്രമേ നടക്കൂ എന്ന് സദാ കരുതി।