अलकापतेः तपः-लिङ्गप्रतिष्ठा च वरप्राप्तिः / The Lord of Alakā: Austerity, Liṅga-Establishment, and the Receiving of a Boon

Verse 1

ब्रह्मोवाच । पाद्मे कल्पे मम सुरा ब्रह्मणो मानसात्सुतात् । पुलस्त्याद्विश्रवा जज्ञे तस्य वैश्रवणस्सुतः

ബ്രഹ്മാവ് അരുളിച്ചെയ്തു—പദ്മകൽപ്പത്തിൽ എന്റെ മാനസപുത്രനായ പുലസ്ത്യനിൽ നിന്ന് വിശ്രവൻ ജനിച്ചു; അവനിൽ നിന്ന് വൈശ്രവണൻ (കുബേരൻ) പുത്രനായി ജനിച്ചു.

Verse 2

तेनेयमलका भुक्ता पुरी विश्वकृता कृता । आराध्य त्र्यंबकं देवमत्युग्रतपसा पुरा

വിശ്വകർത്താവ് നിർമ്മിച്ച ഈ അലകാ നഗരിയെ അവൻ ഭോഗിച്ചു ഭരിച്ചു; കാരണം അവൻ മുൻപ് അത്യുഗ്രമായ തപസ്സിലൂടെ ത്ര്യംബകദേവൻ (ശിവൻ)നെ ആരാധിച്ചിരുന്നു.

Verse 3

व्यतीते तत्र कल्पे वै प्रवृत्ते मेघवाहने । याज्ञदत्तिरसौ श्रीदस्तपस्तेपे सुदुस्सहम्

ആ കൽപ്പം കഴിഞ്ഞ് ‘മേഘവാഹന’ എന്ന പുതിയ കൽപ്പം ആരംഭിച്ചപ്പോൾ, യാജ്ഞദത്തി എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായ ശ്രദ്ദേയൻ ശ്രീദാസൻ അത്യന്തം ദുസ്സഹമായ തപസ്സ് ആരംഭിച്ചു.

Verse 4

भक्ति प्रभावं विज्ञाय शंभोस्तद्दीपमात्रतः । पुरा पुरारेस्संप्राप्य काशिकां चित्प्रकाशिकाम्

ശംഭുവിലേക്കുള്ള ഭക്തിയുടെ മഹത്വം—ഒരു ദീപാരാധനയുടെ ചെറുസൂചനയിൽ നിന്നുപോലും—അറിഞ്ഞ്, പുരാതനകാലത്ത് പുരാരി (ശിവൻ) മുഖേന ചിത്-പ്രകാശിനിയായ കാശിയെ പ്രാപിച്ചു.

Verse 5

शिवैकादशमुद्बोध्य चित्तरत्नप्रदीपकैः । अनन्यभक्तिस्नेहाढ्यस्तन्मयो ध्याननिश्चलः

ചിത്തരത്നത്തിന്റെ ദീപപ്രകാശങ്ങളാൽ ശിവന്റെ ഏകാദശഭാവം ഉണർത്തി, അവൻ അനന്യഭക്തിസ്നേഹത്തിൽ സമൃദ്ധനാകുന്നു; തന്മയനായി ധ്യാനത്തിൽ അചഞ്ചലനായി നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 6

शिवैक्यं सुमहापात्रं तपोग्निपरिबृंहितम् । कामक्रोधमहाविघ्नपतंगाघात वर्जितम्

ഇത് ശിവൈക്യമാണ് മഹോന്നതമായ പാത്രം; തപസ്സിന്റെ അഗ്നിയാൽ ബലപ്പെട്ടത്; കാമം-ക്രോധം മുതലായ മഹാവിഘ്നരൂപ പറ്റാങ്ങളുടെ ദഹനാഘാതങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തം.

Verse 7

प्राणसंरोधनिर्वातं निर्मलं निर्मलेक्षणात् । संस्थाप्य शांभवं लिंगं सद्भावकुसुमार्चितम्

പ്രാണസംരോദ്ധത്തിൽ നിന്നുള്ള നിർവാതസമമായ നിശ്ചലതയാൽ നിർമ്മലാവസ്ഥ പ്രാപിച്ച്, നിർമ്മല ദർശനശക്തിയാൽ അദ്ദേഹം ശാംഭവ ലിംഗം സ്ഥാപിച്ചു; സദ്ഭാവരൂപ കുസുമങ്ങളാൽ അർച്ചനയും ചെയ്തു.

Verse 8

तावत्तताप स तपस्त्वगस्थिपरिशेषितम् । यावद्बभूव तद्वर्णं वर्षाणामयुतं शतम्

അദ്ദേഹം അത്യന്തം ഘോരമായ തപസ്സു ചെയ്തു; ത്വക്കും അസ്ഥിയും മാത്രം ശേഷിക്കുന്നത്ര ക്ഷീണിച്ചു; ആ അവസ്ഥ നൂറ് അയുത വർഷങ്ങൾ നിലനിന്നു.

Verse 9

ततस्सह विशालाक्ष्या देवो विश्वेश्वररस्वयम् । अलकापतिमालोक्य प्रसन्नेनांतरात्मना

പിന്നീട് വിശാലാക്ഷി ദേവിയോടൊപ്പം സ്വയം വിശ്വേശ്വരൻ അലകാപതിയെ ദർശിച്ചു; അന്തരാത്മാവിൽ പ്രസന്നനായി കൃപാനിധിയായി.

Verse 10

लिंगे मनस्समाधाय स्थितं स्थाणुस्वरूपिणम् । उवाच वरदोऽस्मीति तदाचक्ष्वालकापते

ലിംഗത്തിൽ മനസ്സിനെ സമാധിയിൽ സ്ഥാപിച്ച്—സ്ഥാണുസ്വരൂപനായ മഹാദേവൻ അവിടെ സ്വരൂപമായി അധിഷ്ഠിതനായിരിക്കെ—അവൻ പറഞ്ഞു: “ഞാൻ വരദാതാവാണ്.” ഹേ അലകാപതേ, ആ വൃത്താന്തം പറയുക.

Verse 11

उन्मील्य नयने यावत्स पश्यति तपोधनः । तावदुद्यत्सहस्रांशु सहस्राधिकतेजसम्

തപോധനനായ ആ തപസ്വി കണ്ണുകൾ തുറന്ന ഉടൻ തന്നെ, ഉദയസൂര്യനെപ്പോലെ ആയിരമടങ്ങ് അധിക തേജസ്സോടെ ജ്വലിക്കുന്ന ദീപ്തി അവൻ കണ്ടു.

Verse 12

पुरो ददर्श श्रीकंठं चन्द्रचूडमुमाधवम् । तत्तेजः परिभूताक्षितेजाः संमील्य लोचने

അവൻ മുന്നിൽ ശ്രീകണ്ഠനെ—ചന്ദ്രചൂഡനെയും ഉമാപ്രിയനായ മഹാദേവ ശിവനെയും ദർശിച്ചു. ആ പ്രഭുവിന്റെ തേജസ്സാൽ അവന്റെ കണ്ണുകളുടെ ദീപ്തി മങ്ങിപ്പോയി; അവൻ കണ്ണുകൾ അടച്ചു.

Verse 13

उवाच देवदेवेशं मनोरथपदातिगम् । निजांघ्रिदर्शने नाथ दृक्सामर्थ्यं प्रयच्छ मे

അവൻ സർവ്വ മനോരഥങ്ങളെയും അതീതനായ ദേവദേവേശനോടു പറഞ്ഞു—“ഹേ നാഥാ, നിന്റെ പവിത്ര പാദദർശനത്തിനായി എനിക്ക് ദൃഷ്ടിസാമർത്ഥ്യം പ്രസാദിക്കണമേ.”

Verse 14

अयमेव वरो नाथ यत्त्वं साक्षान्निरीक्ष्यसे । किमन्येन वरेणेश नमस्ते शशिशेखर

“ഹേ നാഥാ, ഇതുതന്നെ വരം—നിന്നെ സാക്ഷാൽ ദർശിക്കുകയെന്നത്. ഹേ ഈശാ, മറ്റൊരു വരം എന്തിന്? ഹേ ശശിശേഖരാ, നമസ്കാരം.”

Verse 15

इति तद्वचनं श्रुत्वा देवदेव उमापतिः । ददौ दर्शनसामर्थ्यं स्पृष्ट्वा पाणितलेन तम्

ആ വചനങ്ങൾ കേട്ട ദേവദേവൻ ഉമാപതി (ശിവൻ) തന്റെ കരതളത്തോടെ അവനെ സ്പർശിച്ച് ദിവ്യദർശനസാമർത്ഥ്യം അനുഗ്രഹിച്ചു.

Verse 16

प्रसार्य नयने पूर्वमुमामेव व्यलोकयत् । तोऽसौ याज्ञदत्तिस्तु तत्सामर्थ्यमवाप्य च

കണ്ണുകൾ തുറന്നപ്പോൾ അവൻ ആദ്യം ഉമാദേവിയെയേ ദർശിച്ചു. പിന്നെ ആ യാജ്ഞദത്തി അവളുടെ കൃപയാൽ സാമർത്ഥ്യം നേടി ശക്തിസമ്പന്നനായി.

Verse 17

शंभोस्समीपे का योषिदेषा सर्वांगसुन्दरी । अनया किं तपस्तप्तं ममापि तपसोऽधिकम्

‘ശംഭുവിന്റെ സമീപത്ത് നിൽക്കുന്ന ഈ സർവാംഗസുന്ദരി ആരാണ്? അവൾ ഏതു തപസ്സാണ് ചെയ്തിരിക്കുന്നത്—എന്റെ തപസ്സിനേക്കാളും അധികമെന്നപോലെ—പ്രഭുവിനോടിതത്ര സാന്നിധ്യം ലഭിക്കാൻ?’

Verse 18

अहो रूपमहो प्रेम सौभाग्यं श्रीरहो भृशम् । इत्यवादीदसौ पुत्रो मुहुर्मुहुरतीव हि

‘അഹോ! എത്ര രൂപം! അഹോ! എത്ര പ്രേമം! എത്ര സൗഭാഗ്യം—എത്ര അത്യധികമായ ശ്രീ!’ എന്ന് ആ പുത്രൻ വീണ്ടും വീണ്ടും, അത്യന്തം വിസ്മയത്തോടെ പറഞ്ഞു.

Verse 19

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां प्रथमखण्डे कैलासगमनोपाख्याने कुबेरस्य शिवमित्रत्ववर्णनो नामैकोनविंशोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീശിവമഹാപുരാണത്തിലെ ദ്വിതീയ ഭാഗമായ രുദ്രസംഹിതയുടെ പ്രഥമ ഖണ്ഡത്തിൽ, ‘കൈലാസഗമനം’ ഉപാഖ്യാനത്തിൽ ‘കുബേരന്റെ ശിവമിത്രത്വവർണ്ണനം’ എന്ന പത്തൊമ്പതാം അധ്യായം സമാപിച്ചു।

Verse 20

अथ देव्यब्रवीद्देव किमसौ दुष्टतापसः । असकृद्वीक्ष्य मां वक्ति कुरु त्वं मे तपःप्रभाम्

അപ്പോൾ ദേവി പറഞ്ഞു—“ഹേ ദേവാ! ഈ ദുഷ്ട തപസ്വി ആരാണ്? വീണ്ടും വീണ്ടും എന്നെ നോക്കി അശോഭന വാക്കുകൾ പറയുന്നു. അതിനാൽ നിങ്ങളുടെ തപസ്സിൽ നിന്നുജനിച്ച പ്രഭാ-ശക്തി എനിക്കു വെളിപ്പെടുത്തുക (അവൻ നിയന്ത്രിതനാകുവാൻ).”

Verse 21

असकृद्दक्षिणेनाक्ष्णा पुनर्मामेव पश्यति । असूयमानो मे रूपप्रेम सौभाग्यसंपद

അവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും വലതുകണ്ണാൽ എന്നെയേ മാത്രം നോക്കുന്നു. അസൂയയില്ലാതെ എന്റെ രൂപത്തിൽ പ്രേമാകർഷണത്തോടെ നിലകൊണ്ട്, അതിലൂടെ ശുഭസൗഭാഗ്യവും സമ്പത്തും പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 22

इति देवीगिरं श्रुत्वा प्रहस्य प्राह तां प्रभुः । उमे त्वदीयः पुत्रोऽयं न च क्रूरेण चक्षुषा

ദേവിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് പ്രഭു പുഞ്ചിരിച്ച് പറഞ്ഞു—“ഹേ ഉമാ! ഇവൻ നിന്റെ സ്വന്തം പുത്രനാണ്; ക്രൂരദൃഷ്ടിയാൽ അവനെ നോക്കരുത്।”

Verse 23

संपश्यति तपोलक्ष्मीं तव किं त्वधिवर्णयेत् । इति देवीं समाभाष्य तमीशः पुनरब्रवीत्

“അവൻ നിന്റെ തപസ്സിൽ നിന്നുജനിച്ച തേജോ-ലക്ഷ്മിയെ ദർശിക്കുന്നു; അതിനെ പൂർണ്ണമായി ആരാണ് വർണ്ണിക്കാനാകുക?” എന്ന് ദേവിയെ അഭിസംബോധന ചെയ്ത് ഈശ്വരൻ (ശിവൻ) വീണ്ടും പറഞ്ഞു।

Verse 24

वरान्ददामि ते वत्स तपसानेन तोषितः । निधीनामथ नाथस्त्वं गुह्यकानां भवेश्वरः

വത്സാ, നിന്റെ ഈ തപസ്സിൽ ഞാൻ പ്രസന്നനായി; അതിനാൽ നിനക്ക് വരങ്ങൾ നൽകുന്നു. നീ നിധികളുടെ നാഥനും ഗുഹ്യകരുടെ ഈശ്വരനും ആകും।

Verse 25

यक्षाणां किन्नराणां च राज्ञां राज च सुव्रतः । पतिः पुण्यजनानां च सर्वेषां धनदो भव

ഹേ സുവ്രത, നീ രാജാക്കന്മാരുടെ രാജാവാകുക; യക്ഷന്മാരുടെയും കിന്നരന്മാരുടെയും അധിപതിയാകുക; പുണ്യജനങ്ങളുടെ നാഥനാകുക; എല്ലാവർക്കും ധനദൻ—ധനദാതാവ്—ആകുക।

Verse 26

मया सख्यं च ते नित्यं वत्स्यामि च तवांतिके । अलकां निकषा मित्र तव प्रीतिविवृद्धये

ഞാൻ നിനക്കൊപ്പം നിത്യസൗഹൃദം പാലിക്കും; നിന്റെ സമീപത്തുതന്നെ വസിക്കും. ഹേ മിത്രമേ, നിന്റെ പ്രീതി വർധിക്കാനായി ഞാൻ അലകയുടെ അടുത്തായി ഇരിക്കും।

Verse 27

आगच्छ पादयोरस्याः पत ते जननी त्वियम् । याज्ञदत्ते महाभक्त सुप्रसन्नेन चेतसा

വാ—ഇവളുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണു നമസ്കരിക്കു. ഇവളാണ് നിന്റെ ജനനി. ഹേ യാജ്ഞദത്ത മഹാഭക്താ, പരമ പ്രസന്നവും ശാന്തവുമായ ചിത്തത്തോടെ അങ്ങനെ ചെയ്യുക.

Verse 28

ब्रह्मोवाच । इति दत्त्वा वरान्देवः पुनराह शिवां शिवः । प्रसादं कुरु देवेशि तपस्विन्यंगजेऽत्र वै

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ വരങ്ങൾ നൽകി ദേവാധിദേവൻ ശിവൻ വീണ്ടും ശിവയോട് പറഞ്ഞു: ഹേ ദേവേശി, ഇവിടെ ഈ തപസ്വിയായ അങ്ഗജന് കൃപാപ്രസാദം ചെയ്യുക.

Verse 29

इत्याकर्ण्य वचश्शंभोः पार्वती जगदम्बिका । अब्रवीद्याज्ञदत्तिं तं सुप्रसन्नेन चेतसा

ശംഭുവിന്റെ വചനങ്ങൾ ശ്രവിച്ച ജഗദംബികയായ പാർവതി അത്യന്തം പ്രസന്നവും ശാന്തവുമായ ചിത്തത്തോടെ ആ യാജ്ഞദത്തിയോട് പറഞ്ഞു.

Verse 30

देव्युवाच । वत्स ते निर्मला भक्तिर्भवे भवतु सर्वदा । भवैकपिंगो नेत्रेण वामेन स्फुटितेन ह

ദേവി അരുളിച്ചെയ്തു—വത്സാ, നിന്റെ നിർമല ഭക്തി സദാ ഭവനായി (ശിവനായി) ഉള്ളവനിൽ സ്ഥിരമായിരിക്കട്ടെ. പിംഗലവർണ്ണനായ ഭവൻ തന്റെ വ്യക്തമായി തുറന്ന ഇടത് നേത്രത്താൽ നിന്നെ അനുഗ്രഹിക്കട്ടെ।

Verse 31

देवेन दत्ता ये तुभ्यं वरास्संतु तथैव ते । कुबेरो भव नाम्ना त्वं मम रूपेर्ष्यया सुत

ദേവൻ നിന്നെക്കു നൽകിയ വരങ്ങൾ നിശ്ചയമായും സഫലമാകട്ടെ. എന്റെ രൂപത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അസൂയയിൽ ജനിച്ച പുത്രാ, നീ ‘കുബേരൻ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധനാകും।

Verse 32

इति दत्त्वा वरान्देवो देव्या सह महेश्वरः । धनदायाविवेशाथ धाम वैश्वेश्वराभिधम्

ഇങ്ങനെ വരങ്ങൾ നൽകി, ദേവിയോടുകൂടിയ മഹേശ്വരൻ പിന്നീട് ധനദായുടെ ‘വൈശ്വേശ്വര’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമായ ധാമത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു।

Verse 33

इत्थं सखित्वं श्रीशंभोः प्रापैष धनदः पुरम् । अलकान्निकषा चासीत्कैलासश्शंकरालयः

ഇങ്ങനെ ശ്രീശംഭുവിന്റെ സഖ്യം പ്രാപിച്ച ധനദൻ (കുബേരൻ) തന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി. അലകയ്ക്കടുത്ത് കൈലാസം ഉണ്ടായിരുന്നു—ശങ്കരന്റെ ആലയം.