कामप्रभावः (कामा॑स्य प्रभाववर्णनम्) — The Power of Kāma and the (Ineffective) Attempt to Delude Śiva

Verse 1

ब्रह्मोवाच । तस्मिन् गते सानुचरे शिवस्थानं च मन्मथे । चरित्रमभवच्चित्रं तच्छृणुष्व मुनीश्वर

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—അനുചരന്മാരോടുകൂടെ മന്മഥൻ ശിവസ്ഥാനത്തേക്കു പോയപ്പോൾ അവിടെ അത്ഭുതകരമായ സംഭവപരമ്പര ഉണ്ടായി; ഹേ മുനീശ്വരാ, അത് കേൾക്കുക।

Verse 2

गत्वा तत्र महावीरो मन्मथो मोहकारकः । स्वप्रभावं ततानाशु मोहयामास प्राणिनः

അവിടെ ചെന്ന മഹാവീരനും മോഹകാരകനുമായ മന്മഥൻ വേഗത്തിൽ തന്റെ പ്രഭാവം വ്യാപിപ്പിച്ചു; ജീവികളെ മോഹത്തിലാഴ്ത്തുകയും ചെയ്തു।

Verse 3

वसंतोपि प्रभावं स्वं चकार हरमोहनम् । सर्वे वृक्षा एकदैव प्रफुल्ला अभवन्मुने

ഹേ മുനേ, വസന്തവും തന്റെ പ്രഭാവം പ്രകടമാക്കി; അത് ഹരനെ (ശിവനെ) മോഹിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ ആയിരുന്നു. എല്ലാ വൃക്ഷങ്ങളും ഒരേ സമയം പൂത്തുലഞ്ഞു।

Verse 4

विविधान्कृतवान्यत्नान् रत्या सह मनोभवः । जीवास्सर्वे वशं यातास्सगणेशश्शिवो न हि

രതിയോടുകൂടെ മനോഭവൻ (കാമൻ) പലവിധ ശ്രമങ്ങൾ ചെയ്തു; എല്ലാ ജീവികളും അവന്റെ അധീനമായി, എന്നാൽ ഗണേശനോടുകൂടിയ ശിവൻ ഒരിക്കലും അവന്റെ വശമായില്ല.

Verse 5

समधोर्मदनस्यासन्प्रयासा निप्फला मुने । जगाम स मम स्थानं निवृत्त्य विमदस्तदा

ഹേ മുനേ, എന്നോടു മത്സരിച്ച മദനൻ (കാമദേവൻ) നടത്തിയ ശ്രമങ്ങൾ ഫലഹീനമായി. അപ്പോൾ അവൻ പിന്മാറി തന്റെ സ്ഥാനത്തേക്ക് പോയി; അവന്റെ അഹങ്കാരം ശമിച്ചു।

Verse 6

कृत्वा प्रणामं विधये मह्यं गद्गदया गिरा । उवाच मदनो मां चोदासीनो विमदो मुने

ഹേ മുനേ, അപ്പോൾ മദനൻ (കാമദേവൻ) വിധാതാവായ (ബ്രഹ്മാവിനും) എനിക്കും പ്രണാമം ചെയ്ത്, ഗദ്ഗദസ്വരത്തിൽ—ഒരുവശത്ത് നിന്നുകൊണ്ട്, അഹങ്കാരരഹിതനായി—എന്നോട് പറഞ്ഞു।

Verse 7

काम उवाच । ब्रह्मन् शंभुर्मोहनीयो न वै योगपरायणः । न शक्तिर्मम नान्यस्य तस्य शंभोर्हि मोहने

കാമൻ പറഞ്ഞു— ഹേ ബ്രഹ്മൻ! ശംഭു മോഹിക്കപ്പെടുന്നവൻ അല്ല; അദ്ദേഹം യോഗപരായണൻ. ആ ശംഭുവിനെ മോഹിപ്പിക്കാൻ ശക്തി എനിക്കുമില്ല, മറ്റാർക്കും ഇല്ല.

Verse 8

समित्रेण मया ब्रह्मन्नुपाया विविधाः कृताः । रत्या सहाखिलास्ते च निष्फला अभवञ्च्छिवे

ഹേ ബ്രഹ്മൻ! ഞാൻ എന്റെ മിത്രനോടൊപ്പം പലവിധ ഉപായങ്ങൾ ചെയ്തു; രതിയുടെ സഹായത്തോടെ ചെയ്ത അവയെല്ലാം ശിവന്റെ കാര്യത്തിൽ ഫലമില്ലാത്തവയായി.

Verse 9

शृणु ब्रह्मन्यथाऽस्माभिः कृतां हि हरमोहने । प्रयासा विविधास्तात गदतस्तान्मुने मम

ഹേ ബ്രഹ്മൻ, കേൾക്കുക—ഹരനെ (ശിവനെ) മോഹിപ്പിക്കുവാൻ/പരീക്ഷിക്കുവാൻ ഞങ്ങൾ ചെയ്തതു. പ്രിയ താതാ, ഹേ മുനേ, ഞാൻ പറയുന്ന വിവിധ ശ്രമങ്ങൾ കേൾക്കുക.

Verse 10

यदा समाधिमाश्रित्य स्थितश्शंभुर्नियंत्रितः । तदा सुगंधिवातेन शीतलेनातिवेगिना

സംയമനായ ശംഭു സമാധിയിൽ സ്ഥിരനായി നിലകൊണ്ടപ്പോൾ, അതിവേഗത്തോടെ ശീതളവും സുഗന്ധവുമുള്ള കാറ്റ് വീശിത്തുടങ്ങി.

Verse 11

उद्वीजयामि रुद्रं स्म नित्यं मोहनकारिणा । प्रयत्नतो महादेवं समाधिस्थं त्रिलोचनम्

ഞാൻ നിത്യവും മോഹിപ്പിക്കുന്ന കൃത്യങ്ങളാലും ആത്മാർത്ഥ പരിശ്രമത്താലും സമാധിയിൽ ഇരിക്കുന്ന ത്രിനേത്ര മഹാദേവൻ രുദ്രനെ ഉണർത്താൻ ശ്രമിക്കുന്നു.

Verse 12

स्वसायकांस्तथा पंच समादाय शरासनम् । तस्याभितो भ्रमंतस्तु मोहयंस्तद्ग णानहम्

സ്വന്തം അഞ്ചു അമ്പുകളും വില്ലും എടുത്ത് ഞാൻ അവന്റെ ചുറ്റും ചുറ്റി നടന്നു; എല്ലാടവും അവന്റെ ഗണങ്ങളെ മോഹിപ്പിച്ചു.

Verse 13

मम प्रवेशमात्रेण सुवश्यास्सर्वजंतवः । अभवद्विकृतो नैव शंकरस्सगणः प्रभुः

എന്റെ പ്രവേശനം മാത്രത്താൽ എല്ലാ ജീവികളും പൂർണ്ണമായി വശപ്പെട്ടു; എന്നാൽ പ്രഭു ശങ്കരൻ തന്റെ ഗണങ്ങളോടുകൂടി അല്പവും വികൃതനോ വ്യാകുലനോ ആയില്ല.

Verse 14

यदा हिमवतः प्रस्थं स गतः प्रमथाधिपः । तत्रागतस्तदैवाहं सरतिस्समधुर्विधे

പ്രമഥങ്ങളുടെ അധിപൻ ഹിമവാന്റെ പർവ്വതപ്രദേശത്തേക്ക് പോയപ്പോൾ, അതേ സമയത്ത് ഞാനും എന്റെ കൂട്ടുകാരോടൊപ്പം അവിടെ എത്തി, ഹേ മധുരസ്വഭാവനേ.

Verse 15

यदा मेरुं गतो रुद्रो यदा वा नागकेशरम् । कैलासं वा यदा यातस्तत्राहं गतवांस्तदा

രുദ്രൻ മേരുപർവതത്തിലേക്കു പോയപ്പോഴൊക്കെയും, അല്ലെങ്കിൽ നാഗകേശരത്തിലേക്കു പോയപ്പോഴൊക്കെയും, അല്ലെങ്കിൽ കൈലാസത്തിലേക്കു യാത്ര ചെയ്തപ്പോഴൊക്കെയും—അന്നേ സമയത്ത് ഞാനും അവനെ അനുഗമിച്ച് അവിടെ ചെന്നു.

Verse 16

यदा त्यक्तसमाधिस्तु हरस्तस्थौ कदाचन । तदा तस्य पुरश्चक्रयुगं रचितवानहम्

ഒരു വേള ഹരൻ (ശിവൻ) സമാധി വിട്ട് നിശ്ചലമായി നിന്നപ്പോൾ, ഞാൻ അവന്റെ മുമ്പിൽ ചക്രായുധങ്ങളുടെ ഒരു ജോടി നിർമ്മിച്ചു.

Verse 17

तच्च भ्रूयुगलं ब्रह्मन् हावभावयुतं मुहुः । नानाभावानकार्षीच्च दांपत्यक्रममुत्तमम्

ഹേ ബ്രഹ്മൻ! ആ ഭ്രൂയുഗലം വീണ്ടും വീണ്ടും പ്രേമജന്യമായ ലളിത ഹാവഭാവങ്ങൾ പ്രകടിപ്പിച്ചു; പലവിധ ഭാവങ്ങൾ ഉണർത്തി ഉത്തമ ദാമ്പത്യക്രമം വെളിപ്പെടുത്തി.

Verse 18

नीलकंठं महादेवं सगणं तत्पुरःस्थिताः । अकार्षुमोहितं भावं मृगाश्च पक्षिणस्तथा

ഗണങ്ങളോടുകൂടിയ നീലകണ്ഠ മഹാദേവൻ ശിവന്റെ മുമ്പിൽ നിന്നപ്പോൾ, മാൻകളും പക്ഷികളും പോലും മോഹിതമായ മനോഭാവത്തിലായി.

Verse 19

मयूरमिथुनं तत्राकार्षीद्भावं रसोत्सुकम् । विविधां गतिमाश्रित्य पार्श्वे तस्य पुरस्तथा

അവിടെ മയൂരദ്വയം രസാനന്ദത്തിന് ഉത്സുകമായി കാമഭാവത്തിൽ ഉണർന്നു; പലവിധ മനോഹര ഗതികൾ സ്വീകരിച്ച് അവന്റെ വശത്തും മുന്നിലും ക്രീഡിച്ചു।

Verse 20

नालभद्विवरं तस्मिन् कदाचिदपि मच्छरः । सत्यं ब्रवीमि लोकेश मम शक्तिर्न मोहने

എന്റെ ശത്രു ഒരിക്കലും എനിക്കുള്ളിൽ ചെറിയൊരു വിടവുപോലും കണ്ടെത്തിയിട്ടില്ല. ഹേ ലോകേശാ, ഞാൻ സത്യം പറയുന്നു—എന്റെ ശക്തി മോഹിപ്പിക്കാനല്ല।

Verse 21

मधुरप्यकरोत्कर्म युक्तं यत्तस्य मोहने । तच्छृणुष्व महाभाग सत्यं सत्यं वदाम्यहम्

അത് മധുരവും പ്രിയവും പോലെ തോന്നിയെങ്കിലും, അവനെ മോഹിപ്പിക്കാൻ യുക്തിപൂർവ്വം ഒരു പ്രവൃത്തി അവൻ ചെയ്തു. ഹേ മഹാഭാഗാ, അത് കേൾക്കുക—ഞാൻ സത്യം, സത്യം മാത്രം പറയുന്നു।

Verse 22

चंपकान्केशरान्वालान्कारणान्पाटलांस्तथा । नागकेशरपुन्नागान्किंशुकान्केतकान्करान्

ചമ്പകപുഷ്പങ്ങൾ, കേശരസദൃശ പുഷ്പങ്ങൾ, വാലപുഷ്പങ്ങൾ, കാരണപുഷ്പങ്ങൾ, പാടലാപുഷ്പങ്ങൾ; കൂടാതെ നാഗകേശരം, പുന്നാഗം, കിംശുകം, കേതകി, പുതുമലർഗുച്ചങ്ങൾ എന്നിവ അർപ്പിക്കണം।

Verse 23

मागंधिमल्लिकापर्णभरान्कुरवकांस्तथा । उत्फुल्लयति तत्र स्म यत्र तिष्ठति वै हरः

ഹരൻ (ശിവൻ) എവിടെ നിലകൊള്ളുന്നുവോ അവിടെയെല്ലാം സുഗന്ധമുള്ള മല്ലികയുടെ ഭാരമേറിയ ഇലക്കൂട്ടവും കുരവകപുഷ്പങ്ങളും ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ വിരിയുന്നു; അവന്റെ പാവന സാന്നിധ്യം കൊണ്ട് ഉണർന്നു പൂർണ്ണമായി വിരിഞ്ഞതുപോലെ।

Verse 24

सरांस्युत्फुल्लपद्मानि वीजयन् मलयानिलैः । यत्नात्सुगंधीन्यकरोदतीव गिरिशाश्रमे

മലയത്തിന്റെ ശീതള കാറ്റുകളാൽ താമര നിറഞ്ഞ തടാകങ്ങളെ വീശി ഇളക്കി, അവൻ ഗിരീശൻ (ശിവൻ) ആശ്രമത്തിൽ അവയെ വലിയ പരിശ്രമത്തോടെ അത്യന്തം സുഗന്ധമയമാക്കി।

Verse 25

लतास्सर्वास्सुमनसो दधुरंकुरसंचयान् । वृक्षांकं चिरभावेन वेष्टयंति स्म तत्र च

അവിടെ എല്ലാ വള്ളികളും സന്തോഷഭാവത്തോടെ പുതുമുളകളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ ധരിച്ചു; ദീർഘസ്നേഹത്തോടെ അവ മരങ്ങളുടെ തണ്ടുകളെ ചുറ്റിപ്പിടിച്ചു।

Verse 26

तान्वृक्षांश्च सुपुष्पौघान् तैः सुगंधिसमीरणैः । दृष्ट्वा कामवशं याता मुनयोपि परे किमु

സുന്ദര പുഷ്പസമൂഹങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ ആ വൃക്ഷങ്ങളെയും അവയുടെ സുഗന്ധം നിറഞ്ഞ കാറ്റിനെയും കണ്ടപ്പോൾ, ഉന്നത മുനിമാരും പോലും കാമവശരായി; പിന്നെ മറ്റുള്ളവരെന്തു പറയണം?

Verse 27

एवं सत्यपि शंभोर्न दृष्टं मोहस्य कारणम् । भावमात्रमकार्षीन्नो कोपो मय्यपि शंकरः

ഇങ്ങനെ ആയിരുന്നിട്ടും ശംഭുവിൽ മോഹത്തിനുള്ള കാരണമൊന്നും കണ്ടില്ല. അദ്ദേഹം വെറും ബാഹ്യഭാവം മാത്രം പ്രകടിപ്പിച്ചു; ശങ്കരന് എനിക്കുമേൽ കോപവും ഉണ്ടായില്ല.

Verse 28

इति सर्वमहं दृष्ट्वा ज्ञात्वा तस्य च भावनाम् । विमुखोहं शंभुमोहान्नियतं ते वदाम्यहम्

ഇങ്ങനെ എല്ലാം കണ്ടും അവന്റെ അന്തർഭാവനയും അറിഞ്ഞും, ശംഭുവിനെക്കുറിച്ചുള്ള മോഹം മൂലം ഞാൻ തീർച്ചയായും വിമുഖനായിരിക്കുന്നു—ഇത് സത്യമെന്നു ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്നു.

Verse 29

तस्य त्यक्तसमाधेस्तु क्षणं नो दृष्टिगोचरे । शक्नुयामो वयं स्थातुं तं रुद्रं को विमोहयेत्

അവൻ സമാധി വിട്ടാലും ഒരു ക്ഷണവും നമ്മുടെ ദൃഷ്ടിഗോചരനാകുന്നില്ല. ആ രുദ്രന്റെ മുമ്പിൽ നാം എങ്ങനെ നില്ക്കും—അവനെ ആരാണ് മോഹിപ്പിക്കാൻ കഴിയുക?

Verse 30

ज्वलदग्निप्रकाशाक्षं जट्टाराशिकरालिनम् । शृंगिणं वीक्ष्य कस्स्थातुं ब्रह्मन् शक्नोति तत्पुरः

ഹേ ബ്രഹ്മൻ! ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിയുടെ പ്രകാശംപോലെ ദീപ്തമായ കണ്ണുകളുള്ള, ശൃംഗധാരിയായ, ഭയങ്കരമായ ജടാരാശിയാൽ ദർശനമേ ഭീതിജനകമായ ആ പ്രഭുവിനെ കണ്ടാൽ അവന്റെ മുമ്പിൽ ആരാണ് നില്ക്കുക?

Verse 31

ब्रह्मोवाच । मनो भववचश्चेत्थं श्रुत्वाहं चतुराननः । विवक्षुरपि नावोचं चिंताविष्टोऽभवं तदा

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ ഭവാ! നിന്റെ ഈവിധ വചനങ്ങൾ കേട്ട് ഞാൻ, ചതുരാനനൻ, പറയാൻ ആഗ്രഹിച്ചിട്ടും പറഞ്ഞില്ല; അപ്പോൾ ഞാൻ ചിന്തയിൽ മുങ്ങിപ്പോയി.

Verse 32

मोहनेहं समर्थो न हरस्येति मनोभवः । वचः श्रुत्वा महादुःखान्निरश्वसमहं मुने

ഹേ മുനേ! മനോഭവന്റെ വാക്ക്—“ഇവിടെ ഞാൻ ഹരനെ (ശിവനെ) മോഹിപ്പിക്കാൻ സമർത്ഥനല്ല”—എന്ന് കേട്ടപ്പോൾ ഞാൻ മഹാദുഃഖത്തിൽ വീണു പൂർണ്ണമായി നിരാശനായി.

Verse 33

निश्श्वासमारुता मे हि नाना रूपमहाबलः । जाता गता लोलजिह्वा लोलाश्चातिभयंकराः

നിശ്ചയമായും എന്റെ നിശ്വാസത്തിൽ നിന്നുയർന്ന മാർുതങ്ങൾ നാനാരൂപങ്ങളായും മഹാബലശാലികളായും ഉണ്ട്; അവ ഉദിച്ച് ഇങ്ങും അങ്ങും സഞ്ചരിക്കുന്നു—ചാഞ്ചല്യമായ നാവുകളോടും അസ്ഥിരചലനത്തോടും കൂടി അത്യന്തം ഭയങ്കരമായി.

Verse 34

अवादयंत ते सर्वे नानावाद्यानसंख्यकान् । पटहादिगणास्तांस्तान् विकरालान्महारवान्

അപ്പോൾ അവർ എല്ലാവരും അനവധി തരത്തിലുള്ള അസംഖ്യ വാദ്യങ്ങൾ മുഴക്കിത്തുടങ്ങി. പടഹാദി മഹാസമൂഹങ്ങൾ ഭയങ്കരമായ മഹാഗർജ്ജനസദൃശ നാദം ഉയർത്തി।

Verse 35

अथ ते मम निश्श्वाससंभवाश्च महागणाः । मारयच्छेदयेत्यूचुर्ब्रह्मणो मे पुरः स्थिताः

പിന്നീട് എന്റെ തന്നെ നിശ്വാസത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച ആ മഹാഗണങ്ങൾ ബ്രഹ്മാവിന്റെ സന്നിധിയിൽ എന്റെ മുമ്പിൽ നിന്നു—“ആജ്ഞാപിക്കൂ: കൊല്ലട്ടേ, വെട്ടിക്കളയട്ടേ?” എന്നു വിളിച്ചു പറഞ്ഞു।

Verse 36

तेषां तु वदतां तत्र मारयच्छेदयेति माम् । वचः श्रुत्वा विधिं कामः प्रवक्तुमुपचक्रमे

അവിടെ അവർ “കൊല്ലൂ, വെട്ടൂ” എന്നു പറയുമ്പോൾ, ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് അവരുടെ ഉദ്ദേശം ഗ്രഹിച്ച കാമൻ തന്റെ ഉപായം പറയാൻ തുടങ്ങി।

Verse 37

मुनेऽथ मां समाभाष्य तान् दृष्ट्वा मदनो गणान् । उवाच वारयन् ब्रह्मन्गणानामग्रतः स्मरः

മുനേ, പിന്നെ മദനൻ എന്നോടു സംസാരിച്ച് ആ ഗണങ്ങളെ കണ്ടു. ബ്രാഹ്മണാ, ഗണങ്ങളുടെ മുമ്പിൽ നിന്നു അവരെ തടഞ്ഞുകൊണ്ട് സ്മരൻ പറഞ്ഞു।

Verse 38

काम उवाच । हे ब्रह्मन् हे प्रजानाथ सर्वसृष्टिप्रवर्तक । उत्पन्नाः क इमे वीरा विकराला भयंकराः

കാമൻ പറഞ്ഞു—“ഹേ ബ്രഹ്മൻ, ഹേ പ്രജാനാഥ, ഹേ സർവ്വസൃഷ്ടിപ്രവർത്തക! ഇങ്ങനെ വികരാളവും ഭയങ്കരവുമായ ഈ വീരന്മാർ ആരാണ് ഉദ്ഭവിച്ചത്?”

Verse 39

किं कर्मैते करिष्यंति कुत्र स्थास्यंति वा विधे । किन्नामधेया एते तद्वद तत्र नियोजय

ഹേ വിധാതാ (ബ്രഹ്മാ), ഇവർ ഏതു കര്‍മ്മങ്ങൾ ചെയ്യും, എവിടെ വസിക്കും? ഇവരുടെ നാമങ്ങൾ എന്ത്—അത് പറഞ്ഞ് അവരെ അവിടെയായി നിയോഗിക്കൂ।

Verse 40

नियोज्य तान्निजे कृत्ये स्थानं दत्त्वा च नाम च । मामाज्ञापय देवेश कृपां कृत्वा यथोचिताम्

അവരെ അവരുടെ കര്‍ത്തവ്യങ്ങളിൽ നിയോഗിച്ച്, സ്ഥാനവും നാമവും നൽകി, ഹേ ദേവേശാ, യഥോചിതമായ കൃപ ചെയ്ത് എനിക്കും ആജ്ഞ നൽകുക।

Verse 41

ब्रह्मोवाच । इति तद्वाक्यमाकर्ण्य मुनेऽहं लोककारकः । तमवोचं ह मदनं तेषां कर्मादिकं दिशन्

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ മുനേ, ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് ഞാൻ, ലോകങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാവും ക്രമീകരകനും, അപ്പോൾ മദനൻ (കാമൻ)നെ വിളിച്ച് അവരുടെ കര്‍മ്മാദികളെ കുറിച്ച് നിർദ്ദേശിച്ചു।

Verse 42

ब्रह्मोवाच । एत उत्पन्नमात्रा हि मारयेत्यवदन् वचः । मुहुर्मुहुरतोमीषां नाम मारेति जायताम्

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഇവർ ജനിച്ച ഉടൻ തന്നെ വീണ്ടും വീണ്ടും ‘കൊല്ലുക’ എന്നു ഉച്ചരിച്ചു; അതുകൊണ്ട് അവരുടെ പേര് പുനഃപുനഃ ‘മാരാ’ (ഹന്താക്കൾ) ആയി.

Verse 43

सदैव विघ्नं जंतूनां करिष्यन्ति गणा इमे । विना निजार्चनं काम नाना कामरतात्मनाम्

ഈ ഗണങ്ങൾ എപ്പോഴും പലവിധ ആഗ്രഹങ്ങളിലും ഭോഗങ്ങളിലും മുങ്ങിയ ജീവികൾക്ക് വിഘ്നം സൃഷ്ടിക്കും—ആഗ്രഹവശാൽ ആദ്യം തങ്ങളുടെ യഥോചിത ആരാധന ചെയ്യാതെ ലക്ഷ്യം തേടുമ്പോൾ.

Verse 44

तवानुगमने कर्म मुख्यमेषां मनोभव । सहायिनो भविष्यंति सदा तव न संशयः

ഹേ മനോഭവ (കാമദേവാ), നിന്നെ അനുഗമിക്കുന്നതുതന്നെ ഇവരുടെ മുഖ്യകർമ്മമാണ്. ഇവർ എപ്പോഴും നിന്റെ സഹായികളായിരിക്കും—ഇതിൽ സംശയമില്ല।

Verse 45

यत्रयत्र भवान् याता स्वकर्मार्थं यदा यदा । गंता स तत्रतत्रैते सहायार्थं तदातदा

നീ എവിടെയെവിടെയും, എപ്പോഴെപ്പോഴും നിന്റെ കര്‍ത്തവ്യാർത്ഥം പോകുന്നുവോ, അപ്പോഴപ്പോഴും ഇവർ (പരിചാരകർ) അവിടെയവിടെ നിനക്ക് സഹായത്തിനായി പോകും।

Verse 46

चित्तभ्रांतिं करिष्यंति त्वदस्त्रवशवर्तिनाम् । ज्ञानिनां ज्ञानमार्गं च विघ्नयिष्यंति सर्वथा

നിന്റെ അസ്ത്രത്തിന്റെ അധീനരായവരുടെ ചിത്തത്തിൽ ഭ്രമം സൃഷ്ടിക്കും; കൂടാതെ ജ്ഞാനികളുടെ ജ്ഞാനമാർഗവും അവർ എല്ലാ വിധത്തിലും തടസ്സപ്പെടുത്തും।

Verse 47

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचो मे हि सरतिस्समहानुगः । किंचित्प्रसन्नवदनो बभूव मुनिसत्तम

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—എന്റെ വചനങ്ങൾ ഇങ്ങനെ കേട്ടപ്പോൾ, സാരഥിയോടും അനുചരന്മാരോടും കൂടിയ അവൻ അല്പം പ്രസന്നമുഖനായി, ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ।

Verse 48

श्रुत्वा तेपि गणास्सर्वे मदनं मां च सर्वतः । परिवार्य्य यथाकामं तस्थुस्तत्र निजाकृतिम्

ഇതു കേട്ട് ആ എല്ലാ ഗണങ്ങളും മദനനെയും എന്നെയും എല്ലാടവും ചുറ്റി, ഓരോരുത്തനും താന്താന്റെ രൂപത്തിൽ, ഇഷ്ടംപോലെ അവിടെ നിന്നു।

Verse 49

अथ ब्रह्मा स्मरं प्रीत्याऽगदन्मे कुरु शासनम् । एभिस्सहैव गच्छ त्वं पुनश्च हरमोहने

അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ് പ്രീതിയോടെ സ്മരനോട് (കാമദേവനോട്) പറഞ്ഞു— “എന്റെ ആജ്ഞ അനുസരിക്കൂ. ഇവരോടൊപ്പം വീണ്ടും പോയി, ഹരനെ (ശിവനെ) മോഹിപ്പിക്കുന്ന കാര്യത്തിൽ പ്രവേശിക്കൂ.”

Verse 50

मन आधाय यवाद्धि कुरु मारगणैस्सह । मोहो भवेद्यथा शंभोर्दारग्रहणहेतवे

“മനം ഏകാഗ്രമാക്കി, മാരഗണങ്ങളോടൊപ്പം പരിശ്രമിക്കൂ; ശംഭുവിന് മോഹം ഉണ്ടാകേണ്ടതിന്ന്—ഭാര്യയെ സ്വീകരിപ്പിക്കാനുള്ള ഉദ്ദേശത്തോടെ.”

Verse 51

इत्याकर्ण्य वचः कामः प्रोवाच वचनं पुनः । देवर्षे गौरवं मत्वा प्रणम्य विनयेन माम्

ആ വചനങ്ങൾ കേട്ട് കാമൻ വീണ്ടും പറഞ്ഞു. ദേവർഷിയുടെ ഗൗരവം അറിഞ്ഞ് വിനയത്തോടെ എന്നെ നമസ്കരിച്ചു ആദരത്തോടെ സംസാരിച്ചു.

Verse 52

काम उवाच । मया सम्यक् कृतं कर्म मोहने तस्य यत्नतः । तन्मोहो नाभवत्तात न भविष्यति नाधुना

കാമൻ പറഞ്ഞു—അവനെ മോഹിപ്പിക്കാനുള്ള കര്‍മ്മം ഞാൻ പൂർണ്ണ ശ്രമത്തോടെ ശരിയായി നിർവഹിച്ചു. എന്നാൽ താതാ, അവനിൽ ആ മോഹം ഉണ്ടായില്ല; ഇപ്പോഴും ഇല്ല, ഭാവിയിലും ഇല്ല.

Verse 53

तव वाग्गौरवं मत्वा दृष्ट्वा मारगणानपि । गमिष्यामि पुनस्तत्र सदारोहं त्वदाज्ञया

നിന്റെ വചനങ്ങളുടെ ഗൗരവം അറിഞ്ഞും ആ ഭയങ്കരമായ മാർഗണങ്ങളെയും കണ്ടും, നിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ഞാൻ എന്റെ അനുചരസഹിതം വീണ്ടും അവിടേക്ക് പോകും.

Verse 54

मनो निश्चितमेतद्धि तन्मोहो न भविष्यति । भस्म कुर्यान्न मे देहमिति शंकास्ति मे विधे

ഈ കാര്യത്തിൽ എന്റെ മനസ് ദൃഢമായി നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് ആ മോഹം വീണ്ടും ഉദിക്കുകയില്ല. എങ്കിലും, ഹേ വിധാതാ ബ്രഹ്മാ, എനിക്ക് ഒരു സംശയമുണ്ട്—“അവൻ എന്റെ ദേഹം ഭസ്മമാക്കുമോ?”

Verse 55

इत्युक्त्वा समधुः कामस्सरतिस्सभयस्तदा । ययौ मारगणैः सार्द्धं शिवस्थानं मुनीश्वर

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട്, കാമൻ മധുവിനോടും സരതിയോടും കൂടി അപ്പോൾ ഭയാകുലനായി. ഹേ മുനീശ്വരാ, അവൻ മാരഗണങ്ങളോടൊപ്പം ശിവസ്ഥാനത്തേക്ക് പോയി.

Verse 56

पूर्ववत् स्वप्रभावं च चक्रे मनसिजस्तदा । बहूपायं स हि मधुर्विविधां बुद्धिमावहन्

അപ്പോൾ മനസിജൻ (കാമൻ) മുൻപുപോലെ തന്നെ തന്റെ സ്വാഭാവിക പ്രഭാവം വീണ്ടും പ്രകടിപ്പിച്ചു. മധു പല ഉപായങ്ങളും മധുരമായി ആലോചിച്ച്, വിവിധ ബുദ്ധി-യുക്തികൾ ഉണർത്തി.

Verse 57

उपायं स चकाराति तत्र मारगणोऽपि च । मोहोभवन्न वै शंभोरपि कश्चित्परात्मनः

അവിടെ അവൻ ഒരു ഉപായം ഒരുക്കി; മാരഗണങ്ങളും അവിടെ കൂടിച്ചേർന്നു. എന്നാൽ പരമാത്മാവായ ശംഭുവിൽ ذرവുമെങ്കിലും മോഹം ഉദിച്ചില്ല; അവനെ ആരാണ് മോഹിപ്പിക്കുക?

Verse 58

निवृत्त्य पुनरायातो मम स्थानं स्मरस्तदा । आसीन्मारगणोऽगर्वोऽहर्षो मेपि पुरस्थितः

പിന്മാറി, സ്മരൻ (കാമൻ) അപ്പോൾ എന്റെ സ്ഥാനത്തെ ഓർത്ത് വീണ്ടും മടങ്ങിവന്നു. മാരഗണങ്ങളും അവിടെ അഹങ്കാരമില്ലാതെ, ഹർഷമില്ലാതെ, എന്റെ വാതില്ക്കൽ തന്നെ നിലകൊണ്ടു.

Verse 59

कामः प्रोवाच मां तात प्रणम्य च निरुत्सवः । स्थित्वा मम पुरोऽगर्वो मारैश्च मधुना तदा

കാമൻ പറഞ്ഞു— ഹേ താത, ഉത്സവമില്ലാതെ നിരാശനായി എന്നെ നമസ്കരിച്ചു; പിന്നെ അഹങ്കാരമില്ലാതെ എന്റെ മുമ്പിൽ നിന്നുകൊണ്ട്, അന്ന് മരുത്തുകളോടും മധുവിനോടും കൂടി സംസാരിച്ചു.

Verse 60

कृतं पूर्वादधिकतः कर्म तन्मोहने विधे । नाभवत्तस्य मोहोपि कश्चिद्ध्यानरतात्मनः

ഹേ വിധാതാവേ (ബ്രഹ്മാ), അവനെ മോഹിപ്പിക്കാൻ മുൻപത്തേക്കാൾ ശക്തമായ കർമ്മം ചെയ്തു; എങ്കിലും ധ്യാനത്തിൽ ലീനനായ ആ ആത്മാവിൽ അല്പവും മോഹം ഉദിച്ചില്ല.

Verse 61

न दग्धा मे तनुश्चैव तत्र तेन दयालुना । कारणं पूर्वपुण्यं च निर्विकारी स वै प्रभुः

അവിടെ ആ കരുണാമയനായ പ്രഭു എന്റെ ശരീരം ദഹിപ്പിച്ചില്ല. അതിന്റെ കാരണം എന്റെ പൂർവ്വപുണ്യം; കാരണം അവൻ തന്നെയാണ് പ്രഭു— നിർവികാരനും അചലനും.

Verse 62

चेद्वरस्ते हरो भार्यां गृह्णीयादिति पद्मज । परोपायं कुरु तदा विगर्व इति मे मतिः

ഹേ പദ്മജ (ബ്രഹ്മാ), ‘ഹരൻ (ശിവൻ) നിന്റെ ഭാര്യയെ സ്വീകരിക്കണം’ എന്ന വരം ലഭിച്ചാൽ, അതേ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ അത് തടയാൻ മറ്റൊരു ഉപായം ചെയ്യുക—ഇതാണ് എന്റെ നിശ്ചിത അഭിപ്രായം.

Verse 63

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा सपरीवारो ययौ कामस्स्वमाश्रमम् । प्रणम्य मां स्मरन् शंभुं गर्वदं दीनवत्सलम्

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട്, പരിചാരകരോടുകൂടിയ കാമൻ തന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോയി. എന്നെ നമസ്കരിച്ചു, ശംഭുവിനെ സ്മരിച്ചുകൊണ്ട്—അഹങ്കാരം തകർക്കുന്നവനും ദീനരോടു കരുണയുള്ളവനും—അവൻ മുന്നോട്ട് നടന്നു.