कामविवाहवर्णनम् / Description of Kāma’s Marriage

Verse 1

नारद उवाच । विष्णुशिष्य महाप्राज्ञ विधे लोककर प्रभो । अद्भुतेयं कथा प्रोक्ता शिवलीलामृतान्विता

നാരദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വിഷ്ണുശിഷ്യാ, മഹാപ്രാജ്ഞനായ വിധേ! ഹേ ലോകകർതൃപ്രഭോ! ശിവലീലാമൃതം നിറഞ്ഞ ഈ അത്ഭുതകഥ പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടു।

Verse 2

ततः किमभवत्तात चरितं तद्वदाधुना । अहं श्रद्धान्वितः श्रोतुं यदि शम्भुकथाश्रयम्

അതിനുശേഷം എന്തു സംഭവിച്ചു, പ്രിയനേ? ആ ചരിതം ഇപ്പോൾ പറയുക. ഞാൻ ശ്രദ്ധയോടെ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; എന്റെ മനസ് ശംഭു-കഥയിൽ ആശ്രിതമാണ്, അതുകൊണ്ട് കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

Verse 3

ब्रह्मोवाच । शंभौ गते निजस्थाने वेधस्यंतर्हिते मयि । दक्ष प्राहाथ कंदर्पं संस्मरन् मम तद्वचः

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ശംഭു തന്റെ സ്വധാമത്തിലേക്കു പോയ ശേഷം, ഞാൻ സൃഷ്ടികർത്താവായ വേധസ് അവിടെ നിന്ന് അന്തർഹിതനായപ്പോൾ, ദക്ഷൻ എന്റെ ആ വചനങ്ങൾ സ്മരിച്ചു കന്ദർപ്പനോട് പറഞ്ഞു.

Verse 4

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीस० कामविवाहवर्णनं नाम चतुर्थोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീശിവമഹാപുരാണത്തിന്റെ രണ്ടാം ഭാഗമായ രുദ്രസംഹിതയിലെ (സതീഖണ്ഡം) ‘കാമവിവാഹവർണ്ണനം’ എന്ന നാലാം അധ്യായം സമാപിച്ചു.

Verse 5

एषा तव महा तेजास्सर्वदा सहचारिणी । भविष्यति यथाकामं धर्मतो वशवर्तिनी

ഈ മഹാതേജസ്വിനി എപ്പോഴും നിന്റെ സഹചാരിണിയായിരിക്കും. ധർമ്മത്തിന്റെ വഴിയിൽ നിന്നുകൊണ്ട് നിന്റെ ഇച്ഛയ്ക്ക് അനുസരിച്ച് വശവർത്തിനിയായി, ആഗ്രഹിച്ചതെല്ലാം നീതിമുറിയാതെ നിറവേറ്റും.

Verse 6

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा प्रददौ तस्यै देहस्वेदांबुसम्भवाम् । कंदर्प्पायाग्रतः कृत्वा नाम कृत्वा रतीति ताम्

ബ്രഹ്മാവ് അരുളിച്ചെയ്തു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, തന്റെ ദേഹത്തിലെ സ്വേദജലത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച ആ കന്യയെ അവൾക്കു നൽകി; കന്ദർപ്പൻ (കാമദേവൻ) മുന്നിൽ നിർത്തി അവൾക്ക് ‘രതി’ എന്നു നാമം നൽകി.

Verse 7

विवाह्य तां स्मरस्सोपि मुमोदातीव नारद । दक्षजां तनयां रम्यां मुनीनामपि मोहिनीम्

ഹേ നാരദാ! അവളുടെ വിവാഹം നടത്തിക്കൊടുത്ത ശേഷം സ്മരനായ കാമദേവനും അത്യന്തം ആനന്ദിച്ചു; അവൾ ദക്ഷന്റെ മനോഹര പുത്രി, മുനിമാരെയും മോഹിപ്പിക്കുന്ന മായാമോഹിനി.

Verse 8

अथ तां वीक्ष्य मदनो रत्याख्यां स्वस्त्रियं शुभाम् । आत्मा गुणेन विद्धोसौ मुमोह रतिरंजितः

അനന്തരം മദനൻ ‘രതി’ എന്ന തന്റെ മംഗളമായ ഭാര്യയെ കണ്ടു; അവളുടെ ഗുണ-സൗന്ദര്യം ഹൃദയം തുളച്ച്, രതിരസത്തിൽ രഞ്ജിതനായി അവൻ മോഹത്തിലാഴ്ന്നു.

Verse 9

क्षणप्रदाऽभवत्कांता गौरी मृगदृशी मुदा । लोलापांग्यथ तस्यैव भार्या च सदृशी रतौ

ക്ഷണത്തിൽ പ്രിയങ്കരി മൃഗനയനിയായ, ആനന്ദഭരിതയായ ഗൗരിയായി മാറി; കളിവശമുള്ള വശനോട്ടങ്ങളോടെ അവനുടെയേ ഭാര്യപോലെ ആയി, പ്രേമാനന്ദത്തിൽ അവനോട് സമമായവളായി.

Verse 10

तस्या भ्रूयुगलं वीक्ष्य संशयं मदनोकरोत् । उत्सादनं मत्कोदण्डं विधात्रास्यां निवेशितम्

അവളുടെ ഭ്രൂയുഗളം കണ്ട മദനന് സംശയം തോന്നി; വിധാതാവ് എന്റെ ദമനകാരിയായ കോദണ്ഡത്തെ അവളുടെ മുഖത്തിൽ—ഭ്രൂരൂപമായി—സ്ഥാപിച്ചതുപോലെ ആയിരുന്നു.

Verse 11

कटाक्षाणामाशुगतिं दृष्ट्वा तस्या द्विजोत्तम । आशु गन्तुं निजास्त्राणां श्रद्दधे न च चारुताम्

ഹേ ദ്വിജോത്തമാ, അവളുടെ കടാക്ഷങ്ങളുടെ അതിവേഗം കണ്ടപ്പോൾ, തന്റെ ആയുധങ്ങൾ അത്ര വേഗത്തിലും ഫലപ്രദമായ ശോഭയിലും പ്രവർത്തിക്കും എന്ന വിശ്വാസം അവന് ഇല്ലാതായി.

Verse 12

तस्याः स्वभावसुरभिधीरश्वासानिलं तथा । आघ्राय मदनः श्रद्धां त्यक्तवान् मलयांतिके

മലയം പർവതത്തിന്റെ സമീപത്ത്, സതിയുടെ സ്വാഭാവിക സുഗന്ധമുള്ള ശാന്തശ്വാസം വഹിച്ച കാറ്റ് ശ്വസിച്ച മദനൻ ഉടൻ തന്നെ തന്റെ മുൻനിശ്ചയം ഉപേക്ഷിച്ച് ഭക്തിശ്രദ്ധയിൽ നിറഞ്ഞു.

Verse 13

पूर्णेन्दुसदृशं वक्त्रं दृष्ट्वा लक्ष्मसुलक्षितम् । न निश्चिकाय मदनो भेदं तन्मुखचन्द्रयोः

അവളുടെ മുഖം പൂർണ്ണചന്ദ്രനെപ്പോലെ, മംഗളലക്ഷണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതമായി കണ്ട മദനന് ആ മുഖചന്ദ്രനും ആകാശചന്ദ്രനും തമ്മിൽ വ്യത്യാസം തിരിച്ചറിയാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.

Verse 14

सुवर्ण पद्मकलिकातुल्यं तस्याः कुचद्वयम् । रेजे चूचुकयुग्मेन भ्रमरेणेव वेष्टितम्

അവളുടെ ഇരുസ്തനങ്ങളും സ്വർണ്ണപദ്മകലിയെപ്പോലെ ദീപ്തമായിരുന്നു; യുഗള ചൂചുകങ്ങൾ നീലഭ്രമരം ചുറ്റിയതുപോലെ തോന്നി, അതിനാൽ ശോഭ കൂടുതൽ വർധിച്ചു.

Verse 15

दृढपीनोन्नतं तस्यास्तनमध्यं विलंबिनीम् । आनाभिप्रतलं मालां तन्वीं चन्द्रायितां शुभाम्

അവളുടെ വക്ഷസ്ഥലം ദൃഢവും പുഷ്ടവും മൃദുവായി ഉയർന്നതുമായിരുന്നു; സ്തനമദ്ധ്യത്തിൽ നിന്ന് ഒരു സുന്ദരമായ ശുഭമാല നേർത്തതായി തൂങ്ങി നാഭിപ്രദേശത്തോളം എത്തി—ചന്ദ്രപ്രഭപോലെ ദീപ്തവും മനോഹരവും.

Verse 16

ज्यां पुष्पधनुषः कामः षट्पदावलिसंभ्रमाम् । विसस्मार च यस्मात्तां विसृज्यैनां निरीक्षते

പുഷ്പധനുസ്സു ധരിച്ച കാമൻ, ധനുസ്സിന്റെ ജ്യാനാദവും തേനീച്ചകളുടെ നിരയുടെ മുഴക്കവും പോലും മറന്നു; ധനുസ്സു വിട്ട് അവളിലേക്കു തന്നെ ദൃഷ്ടി പതിപ്പിച്ചു.

Verse 17

गम्भीरनाभिरंध्रांतश्चतुःपार्श्वत्वगादृतम् । आननाब्जेऽक्षणद्वंद्वमारक्तकफलं यथा

അവളുടെ നാഭി ഗഹനമായിരുന്നു; അതിന്റെ കുഴി നാലുവശത്തുമുള്ള ത്വക്കിന്റെ സൗന്ദര്യത്തിൽ ശോഭിച്ചു. അവളുടെ പദ്മമുഖത്തിൽ കണ്ണുകളുടെ ജോടി ചുവപ്പുനിറത്തിൽ ദീപ്തമായി—പഴുത്ത കാഫലഫലംപോലെ.

Verse 18

मध्येन वपुषा निसर्गाष्टापदप्रभा । रुक्मवेदीव ददृशे कामेन रमणी हि सा

സുന്ദരമായ സന്നമായ നടുവും സ്വഭാവതഃ ശുദ്ധസ്വർണ്ണസമമായ ദേഹപ്രഭയും ഉള്ള ആ രമണി, കാമദേവന്റെ പ്രഭാവത്താൽ സ്വർണ്ണവേദിപോലെ തന്നെ ദൃശ്യമായി।

Verse 19

रंभास्तंभायतं स्निग्धं यदूरुयुगलं मृदु । निजशक्तिसमं कामो वीक्षांचक्रे मनोहरम्

രമ്പയുടെയും വാഴത്തണ്ടിന്റെയും പോലെയുള്ള മൃദുത്വവും മിനുക്കവും ഉള്ള അവളുടെ ഊരുയുഗളം കാമദേവൻ നോക്കി—അത് അത്യന്തം മനോഹരം, തന്റെ മോഹശക്തിയ്ക്ക് തുല്യമെന്നപോലെ.

Verse 20

आरक्तपार्ष्णिपादाग्रप्रांतभागं पदद्वयम् । अनुरागमिवाऽनेन मित्रं तस्या मनोभवः

കുതികാൽ, വിരൽത്തുമ്പ്, പാദത്തിന്റെ അറ്റഭാഗങ്ങൾ എന്നിവയിൽ മൃദുലമായ ചുവപ്പുനിറം തിളങ്ങുന്ന അവളുടെ പാദയുഗളം പ്രേമം തന്നെ മൂർത്തമായതുപോലെ തോന്നി; അതിനാൽ മനോഭവൻ (കാമൻ) അവളുടെ കൂട്ടുകാരനെന്നപോലെ ആയി।

Verse 21

तस्याः करयुगं रक्तं नखरैः किंशुकोपमैः । वृत्ताभिरंगुलीभिश्च सूक्ष्माग्राभिर्मनोहरम्

അവളുടെ ഇരുകൈകളും അരുണ-ചുവപ്പായിരുന്നു; നഖങ്ങൾ കിംശുകപുഷ്പങ്ങളെപ്പോലെ ദീപ്തമായിരുന്നു. വൃത്താകൃതിയിലുള്ള വിരലുകളും സൂക്ഷ്മമായ, നേർത്ത അഗ്രഭാഗങ്ങളും അതിനെ അത്യന്തം മനോഹരമാക്കി।

Verse 22

तद्बाहुयुगुलं कांतं मृणालयुगलायतम् । मृदु स्निग्धं चिरं राजत्कांतिलोहप्रवालवत्

അവളുടെ മനോഹരമായ ഇരുകൈകളും ഇരട്ട താമരത്തണ്ടുകളെപ്പോലെ ദീർഘം—മൃദുവും സ്നിഗ്ധവും, നിത്യപ്രഭയോടെ; ദീപ്തമായ ചുവന്ന പ്രവാളംപോലെ തിളങ്ങി।

Verse 23

नीलनीरदसंकाशः केशपाशो मनोहरः । चमरीवाल भरवद्विभाति स्म स्मरप्रियः

അവന്റെ കേശപാശം നീല മഴമേഘംപോലെ കറുത്ത ദീപ്തിയോടെ മനോഹരം. ശോഭയുള്ള ചാമരത്തിന്റെ അലങ്കാരത്തോടെ അദ്ദേഹം തിളങ്ങി—സ്മരന് (കാമദേവന്) പ്രിയൻ।

Verse 24

एतादृशीं रतिं नाम्ना प्रालेयाद्रिसमुद्भवाम् । गंगामिव महादेवो जग्राहोत्फुल्ललोचनः

ഹിമപർവതത്തിൽ നിന്നുദ്ഭവിച്ച ‘രതി’ എന്ന ആ കന്യയെ മഹാദേവൻ ആനന്ദത്തിൽ വിരിഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ, ഗംഗയെ സ്വീകരിച്ചതുപോലെ തന്നെ സ്വീകരിച്ചു।

Verse 25

चक्रपद्मां चारुबाहुं मृणालशकलान्विताम् । भ्रूयुग्मविभ्रमव्राततनूर्मिपरिराजिताम्

അദ്ദേഹം അവളെ ഇങ്ങനെ വർണ്ണിച്ചു—ചക്രവും പദ്മവും എന്ന മംഗളലക്ഷണങ്ങൾ ഉള്ളവൾ; മനോഹരമായ ഭുജങ്ങളുള്ളവൾ; താമരനാരുപോലെ സൂക്ഷ്മമായ അലങ്കാരങ്ങളാൽ വിഭൂഷിത; കൂടാതെ ഇരട്ട ഭ്രൂകളുടെ ലളിതവിലാസത്തിൽ നിന്നുയരുന്ന സുകുമാര തരംഗങ്ങളെന്നപോലുള്ള കാന്തിയിൽ പരിരാജിത।

Verse 26

कटाक्षपाततुंगौघां स्वीयनेत्रोत्पलान्विताम् । तनुलोमांबुशैवालां मनोद्रुमविलासिनीम्

അവളുടെ ഉയർന്ന, തരംഗങ്ങളായി ഒഴുകുന്ന കടാക്ഷധാരകൾ തിരമാലക്കൂട്ടംപോലെ പായുകയായിരുന്നു; അവളുടെ കണ്ണുകൾ നീലോത്പലപുഷ്പംപോലെ. ദേഹത്തിലെ സൂക്ഷ്മ രോമങ്ങൾ മൃദുവായ ജലശൈവലംപോലെ, മനസ്സിലെ കൽപദ്രുമവനത്തിൽ ലീലാഭാവത്തിൽ വിഹരിച്ച് ഹൃദയം മോഹിപ്പിച്ചു।

Verse 27

निम्ननाभिह्रदां क्षामां सर्वांगरमणीयिकाम् । सर्वलावण्यसदनां शोभमानां रमामिव

അവളുടെ നാഭി ആഴമുള്ള ഹ്രദംപോലെ, നടുവ് സുന്ദരമായി സ്ലിം; അവളുടെ സർവ്വാംഗങ്ങളും മനോഹരം. സർവ്വലാവണ്യത്തിന്റെ ആലയമായി, ദേവി രമാ (ലക്ഷ്മി)പോലെ ദീപ്തയായി തിളങ്ങി.

Verse 28

द्वादशाभरणैर्युक्तां शृंगारैः षोडशैर्युताम् । मोहनीं सर्वलोकानां भासयंतीं दिशो दश

അവൾ പന്ത്രണ്ടു ആഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതയും, സ്ത്രീസൗന്ദര്യത്തിന്റെ ഷോഡശ ശൃംഗാരങ്ങളാൽ സമ്പന്നയും ആയിരുന്നു. അവൾ സർവ്വലോകങ്ങളെയും മോഹിപ്പിച്ച് പത്ത് ദിക്കുകളെയും പ്രകാശിപ്പിച്ചു.

Verse 29

इति तां मदनो वीक्ष्य रतिं जग्राह सोत्सुकः । रागादुपस्थितां लक्ष्मीं हृषीकेश इवोत्तमाम्

അവളെ ഇങ്ങനെ കണ്ട മദനൻ ഉത്സുകനായി രതിയെ ആലിംഗനം ചെയ്തു—പ്രേമാനുരാഗത്തോടെ സമീപിച്ച ഉത്തമ ലക്ഷ്മിയെ ഹൃഷീകേശൻ (വിഷ്ണു) ആനന്ദത്തോടെ സ്വീകരിക്കുന്നതുപോലെ.

Verse 30

नोवाच च तदा दक्षं कामो मोदभवात्ततः । विस्मृत्य दारुणं शापं विधिदत्तं विमोहितः

അപ്പോൾ ആനന്ദത്തിൽ മുങ്ങിയ കാമൻ മോഹിതനായി ദക്ഷനോട് സംസാരിച്ചു; ബ്രഹ്മദത്തമായ ആ ഭയങ്കര ശാപം അവൻ മറന്നു പോയി.

Verse 31

तदा महोत्सवस्तात बभूव सुखवर्द्धनः । दक्षः प्रीततरश्चासीन्मुमुदे तनया मम

അപ്പോൾ, പ്രിയനേ, സുഖം വർധിപ്പിക്കുന്ന മഹോത്സവം ഉദിച്ചു. ദക്ഷൻ കൂടുതൽ പ്രീതനായി, എന്റെ പുത്രിയുടെ കാരണത്താൽ അത്യന്തം ആനന്ദിച്ചു.

Verse 32

कामोतीव सुखं प्राप्य सर्वदुःखक्षयं गतः । दक्षजापि रतिः कामं प्राप्य चापि जहर्ष ह

കാമൻ പരമസുഖം ലഭിച്ചതുപോലെ തന്റെ എല്ലാ ദുഃഖങ്ങളും ക്ഷയിച്ചു. ദക്ഷവംശജയായ രതിയും കാമനെ വീണ്ടും ലഭിച്ചപ്പോൾ അത്യന്തം ഹർഷിച്ചു.

Verse 33

रराज चेतयासार्द्धं भिन्नश्चारुवचः स्मरः । जीमूत इव संध्यायां सौदामन्या मनोज्ञया

മധുരവചനനായ സ്മരൻ തന്റെ അനുചരന്മാരോടൊപ്പം ദീപ്തനായി, എങ്കിലും അവരിൽ നിന്ന് വേറിട്ടു തിളങ്ങി. സന്ധ്യാകാല മേഘംപോലെ, മനോഹര മിന്നലാൽ ശോഭിച്ചു.

Verse 34

इति रतिपतिरुच्चैर्मोहयुक्तो रतिं तां हृदुपरि जगृहे वै योगदर्शीव विद्याम् । रतिरपि पतिमग्र्यं प्राप्य सा चापि रेजे हरिमिव कमला वै पूर्णचन्द्रोपमास्या

ഇങ്ങനെ കാമപതി മോഹത്തിൽ മുങ്ങി ആ രതിയെ ഹൃദയത്തിൽ ചേർത്തുപിടിച്ചു; യോഗദർശി സത്യവിദ്യയെ ചേർത്തുപിടിക്കുന്നതുപോലെ. രതിയും ശ്രേഷ്ഠനായ ഭർത്താവിനെ ലഭിച്ച് ഹരിയുടെ സമീപത്തെ കമലയെപ്പോലെ ദീപ്തയായി; അവളുടെ മുഖം പൂർണ്ണചന്ദ്രസമം മനോഹരം.