नन्दाव्रत-समाप्तिः तथा शङ्करस्य प्रत्यक्ष-दर्शनम् (Completion of the Nandā-vrata and Śiva’s Direct Appearance)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा सर्वदेवैश्च कृता शंभोर्नुतिः परा । शिवाच्च सा वरं प्राप्ता शृणु ह्यादरतो मुने

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം സർവ്വദേവന്മാരും ശംഭു (ശ്രീശിവൻ)നെ പരമമായി സ്തുതിച്ചു. പിന്നെ അവൾ ശിവനിൽ നിന്ന് ഒരു വരം നേടി. ഹേ മുനേ, ആദരത്തോടെ കേൾക്കുക।

Verse 2

अथो सती पुनः शुक्लपक्षेऽष्टम्यामुपोषिता । आश्विने मासि सर्वेशं पूजयामास भक्तितः

പിന്നീട് സതി വീണ്ടും ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ അഷ്ടമിദിനത്തിൽ ഉപവാസം അനുഷ്ഠിച്ചു. ആശ്വിന മാസത്തിൽ അവൾ സർവേശൻ—ശ്രീശിവനെ—പൂർണ്ണ ഭക്തിയോടെ പൂജിച്ചു।

Verse 3

इति नंदाव्रते पूर्णे नवम्यां दिनभागतः । तस्यास्तु ध्यानमग्नायाः प्रत्यक्षमभवद्धरः

ഇങ്ങനെ നന്ദാവ്രതം പൂർത്തിയായപ്പോൾ, നവമിദിനത്തിൽ ദിവസം മുന്നേറുന്നതിനിടെ, ധ്യാനത്തിൽ ലീനയായ അവളുടെ മുമ്പിൽ ധരൻ (ശ്രീശിവൻ) പ്രത്യക്ഷനായി।

Verse 4

सर्वाङ्गसुन्दरो गौरः पंचवक्त्रस्त्रिलोचनः । चंद्रभालः प्रसन्नात्मा शितिकंठश्चतुर्भुज

അവൻ സർവ്വാംഗസുന്ദരൻ, ഗൗരവർണ്ണൻ, പഞ്ചവക്ത്രനും ത്രിലോചനനും ആകുന്നു. ലലാട്ടത്തിൽ ചന്ദ്രൻ ശോഭിക്കുന്നു; അന്തഃകരണം പ്രസന്നം; നീലകണ്ഠൻ, ചതുര്ഭുജൻ—ഇങ്ങനെ ശ്രീശിവൻ പ്രത്യക്ഷനായി।

Verse 5

त्रिशूलब्रह्मकवराभयधृग्भस्मभास्वरः । स्वर्धुन्या विलसच्छीर्षस्सकलाङ्गमनोहरः

അവൻ ഭസ്മത്തിന്റെ ദീപ്തിയിൽ പ്രകാശിച്ചു; ത്രിശൂലം ധരിച്ചു, ബ്രഹ്മകവചരൂപമായ രക്ഷയും അഭയമുദ്രയും വഹിച്ചു. സ്വർഗ്ഗഗംഗ ശിരസ്സിൽ വിളങ്ങി; അവന്റെ സർവ്വാംഗവും മനോഹരമായിരുന്നു।

Verse 6

महालावण्यधामा च कोटिचन्द्रसमाननः । कोटिस्मरसमाकांतिस्सर्वथा स्त्रीप्रियाकृतिः

അവൻ മഹാലാവണ്യത്തിന്റെ ധാമം; അവന്റെ മുഖം കോടിക്കണക്കിന് ചന്ദ്രന്മാരെപ്പോലെ. അവന്റെ കാന്തി കോടിമന്മഥന്മാർക്കു തുല്യം; എല്ലാതരത്തിലും അവന്റെ രൂപം സ്ത്രീകൾക്ക് പ്രിയവും മനോഹരവും.

Verse 7

प्रत्यक्षतो हरं वीक्ष्य सती सेदृविधं प्रभुम् । ववन्दे चरणौ तस्य सुलज्जावनतानना

ഹരനെ പ്രത്യക്ഷമായി കണ്ടു—ഇങ്ങനെ വ്യക്തരൂപത്തിൽ തന്റെ പ്രഭുവിനെ ദർശിച്ച്—സതി ലജ്ജയോടെ മുഖം താഴ്ത്തി, അവന്റെ പാദങ്ങളിൽ നമസ്കരിച്ചു।

Verse 8

अथ प्राह महादेवस्सतीं सद्व्रतधारिणीम् । तामिच्छन्नपि भार्यार्थं तपश्चर्याफलप्रदः

തപസ്സിന്റെ ഫലം നല്കുന്ന മഹാദേവൻ അപ്പോൾ സദ്വ്രതധാരിണിയായ സതിയോട് സംസാരിച്ചു. അവളെ ഭാര്യയായി ആഗ്രഹിച്ചിരുന്നാലും, തപസ്സിന്റെ പവിത്രതയും ഫലസിദ്ധിയും നിലനിൽക്കുമാറ് അവൻ വചനം പറഞ്ഞു।

Verse 9

महादेव उवाच । दक्षनंदिनि प्रीतोस्मि व्रतेनानेन सुव्रते । वरं वरय संदास्ये यत्तवाभिमतं भवेत्

മഹാദേവൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ ദക്ഷകുമാരീ, ഹേ സുവ്രതേ! ഈ വ്രതം കൊണ്ടു ഞാൻ നിന്നിൽ പ്രസന്നനാകുന്നു. വരം ചോദിക്ക; നിന്റെ ഹൃദയാഭിലാഷം ഞാൻ നിശ്ചയമായി നൽകും।

Verse 10

ब्रह्मोवाच । जानन्नपीह तद्भावं महादेवो जगत्पतिः । जगौ वरं वृणीष्वेति तद्वाक्यश्रवणेच्छया

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ജഗത്പതി മഹാദേവൻ അവളുടെ അന്തർഭാവം അറിഞ്ഞിട്ടും, അവളുടെ സ്വന്തം വാക്കുകൾ കേൾക്കുവാൻ ആഗ്രഹിച്ചു “വരം തിരഞ്ഞെടുക്കുക” എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 11

सापि त्रपावशा युक्ता वक्तुं नो हृदि यत्स्थितम् । शशाक सा त्वभीष्टं यत्तल्लज्जाच्छादितं पुनः

അവളും ലജ്ജാവശയായി, ഹൃദയത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നതു പറയാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. പറയാൻ ആഗ്രഹിച്ചിട്ടും, ആ പ്രിയാഭിലാഷം വീണ്ടും ലജ്ജകൊണ്ട് മറഞ്ഞുപോയി.

Verse 12

प्रेममग्नाऽभवत्साति श्रुत्वा शिववचः प्रियम् । तज्ज्ञात्वा सुप्रसन्नोभूच्छंकरो भक्तवत्सलः

ശ്രീശിവന്റെ പ്രിയവചനങ്ങൾ ശ്രവിച്ച സതി പ്രേമത്തിൽ പൂർണ്ണമായി ലീനയായി. അവളുടെ ഹൃദയഭാവം അറിഞ്ഞ ഭക്തവത്സലനായ ശങ്കരൻ അത്യന്തം പ്രസന്നനായി.

Verse 13

वरं ब्रूहि वरं ब्रूहि प्राहेति स पुनर्द्रुतम् । सतीभक्तिवशश्शंभुरंतर्यामी सतां गतिः

അവൻ വേഗത്തിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും—“വരം പറയുക, വരം പറയുക!” എന്നു പറഞ്ഞു. സർവാന്തര്യാമിയായ ശംഭുവും സതിയുടെ ഭക്തിക്ക് വശനാകുന്നു; സജ്ജനങ്ങളുടെ ശരണംയും പരമഗതിയും അവൻ തന്നേ.

Verse 14

अथ त्रपां स्वां संधाय यदा प्राह हरं सती । यथेष्टं देहि वरद वरमित्यनिवारकम्

അപ്പോൾ സതി തന്റെ ലജ്ജ സംയമിച്ച് ഹരനോട് (ശിവനോട്) പറഞ്ഞു—“ഹേ വരദാ! നിങ്ങളുടെ ഇഷ്ടപ്രകാരം, ആരും തടയാനാകാത്ത ഒരു വരം എനിക്ക് ദയചെയ്യുക.”

Verse 15

तदा वाक्यस्यावसानमनवेक्ष्य वृषध्वजः । भव त्वं मम भार्येति प्राह तां भक्तवत्सलः

അപ്പോൾ വൃഷധ്വജനായ ഭഗവാൻ ശിവൻ, അവളുടെ വാക്കുകൾ അവസാനിക്കുവാൻ കാത്തുനിൽക്കാതെ, ഭക്തവത്സല സ്നേഹത്തോടെ അവളോടു പറഞ്ഞു— “നീ എന്റെ ഭാര്യയാകുക.”

Verse 16

एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य साभीष्टफल भावनम् । तूष्णीं तस्थौ प्रमुदिता वरं प्राप्य मनोगतम्

അവന്റെ വാക്കുകൾ—അഭീഷ്ടഫലം നിശ്ചയമായി നൽകുന്നതു—കേട്ട് അവൾ അത്യന്തം ആനന്ദിതയായി; ഹൃദയം കാത്തിരുന്ന വരം ലഭിച്ചതിനാൽ മൗനമായി നിന്നു.

Verse 17

इति श्रीशैवे महापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखंडे सतीवरलाभो नाम सप्तदशोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീശൈവ മഹാപുരാണത്തിലെ രണ്ടാം ഗ്രന്ഥമായ രുദ്രസംഹിതയുടെ രണ്ടാം വിഭാഗമായ സതീഖണ്ഡത്തിൽ “സതീവരലാഭം” എന്ന പേരിലുള്ള പതിനേഴാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.

Verse 18

ततो भावान्समादाय शृंगाराख्यो रसस्तदा । तयोश्चित्ते विवेशाशु कला हावा यथोदितम्

അതിനുശേഷം യോജ്യമായ ഭാവങ്ങളെ സമാഹരിച്ച് ശൃംഗാരരസം ഉദിച്ചു; പറഞ്ഞതുപോലെ കലയും ഹാവഭാവങ്ങളും വേഗത്തിൽ ഇരുവരുടെയും ചിത്തത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.

Verse 19

तत्प्रवेशात्तु देवर्षे लोकलीलानुसारिणोः । काप्यभिख्या तयोरासीच्चित्रा चन्द्रमसोर्यथा

ഹേ ദേവർഷേ, അവിടെ പ്രവേശിച്ചതിനുശേഷം ലോകലീലാനുസരിച്ച് സഞ്ചരിച്ച ആ ഇരുവർക്കും ചന്ദ്രപ്രഭപോലെ അത്ഭുതകരമായ ഒരു പ്രത്യേക ഖ്യാതി ലഭിച്ചു.

Verse 20

रेजे सती हरं प्राप्य स्निग्धभिन्नांजनप्रभा । चन्द्राभ्याशेऽभ्रलेखेव स्फटिकोज्ज्वलवर्ष्मणः

ഹരനെ പ്രാപിച്ച സതി ദീപ്തയായി—അവളുടെ കാന്തി മൃദുവായി, പുതുതായി അരച്ച അഞ്ജനത്തിന്റെ തിളക്കമുപോലെ; സ്ഫടികംപോലെ ഉജ്ജ്വലദേഹമുള്ള ചന്ദ്രന്റെ സമീപത്തെ മേഘരേഖപോലെ.

Verse 21

अथ सा तमुवाचेदं हरं दाक्षायणी मुहुः । सुप्रसन्ना करौ बद्ध्वा नतका भक्तवत्सलम्

അപ്പോൾ ദക്ഷകുമാരി സതി അത്യന്തം പ്രസന്നയായി വീണ്ടും വീണ്ടും ഹരനോട് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു. കൈകൾ ചേർത്ത് നമസ്കരിച്ചു, ഭക്തവത്സലനായ പ്രഭുവിനെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.

Verse 22

सत्युवाच । देवदेव महादेव विवाह विधिना प्रभौ । पितुर्मे गोचरीकृत्य मां गृहाण जगत्पते

സതി പറഞ്ഞു—ദേവദേവ മഹാദേവാ, പ്രഭോ! വിധിപൂർവ്വം വിവാഹം ചെയ്ത് എന്നെ സ്വീകരിക്കണമേ. എന്റെ പിതാവിനെ സമ്മതിപ്പിച്ച്, ജഗത്പതേ, എന്നെ ഗ്രഹിക്കണമേ.

Verse 23

ब्रह्मोवाच । एवं सतीवचः श्रुत्वा महेशो भक्तवत्सलः । तथास्त्विति वचः प्राह निरीक्ष्य प्रेमतश्च ताम्

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—സതിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ഭക്തവത്സലനായ മഹേശൻ സ്നേഹത്തോടെ അവളെ നോക്കി “തഥാസ്തു” എന്നു അരുളിച്ചെയ്തു.

Verse 24

दाक्षायण्यपि तं नत्वा शंभुं विज्ञाप्य भक्तितः । प्राप्ताज्ञा मातुरभ्याशमगान्मोहमुदान्विता

ദാക്ഷായണിയും (സതി) ശംഭുവിനെ നമസ്കരിച്ചു ഭക്തിയോടെ അപേക്ഷിച്ചു; അവന്റെ അനുമതി ലഭിച്ചതോടെ, മോഹത്തിൽ ആകുലയായി, അവൾ മാതാവിന്റെ സന്നിധിയിലേക്ക് പോയി।

Verse 25

हरोपि हिमवत्प्रस्थं प्रविश्य च निजाश्रमम् । दाक्षायणीवियोगाद्वै कृच्छ्रध्यानपरोऽभवत्

ഹരനും ഹിമവത് പ്രദേശത്ത് പ്രവേശിച്ച് തന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് മടങ്ങി; ദാക്ഷായണിയുടെ വിരഹം മൂലം അവൻ കഠിനമായ തപോധ്യാനത്തിൽ പൂർണ്ണമായി ലീനനായി।

Verse 26

समाधाय मनः शंभुर्लौकिकीं गतिमाश्रितः । चिंतयामास देवर्षे मनसा मां वृषध्वजः

മനം ഏകാഗ്രമാക്കി ശംഭു പുറമേ ലോകാചാരം സ്വീകരിച്ചു; ഹേ ദേവർഷേ, വൃഷധ്വജൻ അന്തർമനസ്സിൽ എന്നെയേ ധ്യാനിച്ചു.

Verse 27

ततस्संचिंत्यमानोहं महेशेन त्रिशूल्रिना । पुरस्तात्प्राविशं तूर्णं हरसिद्धिप्रचोदितः

അപ്പോൾ ത്രിശൂലധാരിയായ മഹേശൻ എന്നെ ധ്യാനിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, ഹരന്റെ അച്യുതസിദ്ധിയുടെ പ്രേരണയാൽ ഞാൻ വേഗത്തിൽ അവന്റെ സന്നിധിയിൽ പ്രത്യക്ഷയായി.

Verse 28

यत्रासौ हिमवत्प्रस्थे तद्वियोगी हरः स्थितः । सरस्वतीयुतस्तात तत्रैव समुपस्थितः

ഹിമവാന്റെ ചരിവുകളിലെ അതേ പ്രദേശത്ത് അവളുടെ വിരഹത്തിൽ വ്യാകുലനായ ഹരൻ (ശിവൻ) നിലകൊണ്ടിരുന്നു; ഹേ പ്രിയനേ, അവിടെയേയ്ക്ക് സരസ്വതിയോടുകൂടെ (ബ്രഹ്മാ) എത്തി.

Verse 29

सरस्वतीयुतं मां च देवर्षे वीक्ष्य स प्रभुः । उत्सुकः प्रेमबद्धश्च सत्या शंभुरुवाच ह

ഹേ ദേവർഷേ, എന്നെ സരസ്വതിയോടുകൂടെ കണ്ട ആ പ്രഭു ശംഭു ഉത്സുകനായി, പ്രേമബന്ധത്തിൽ ബന്ധിതനായി, സതിയോട് അരുളിച്ചെയ്തു।

Verse 30

शंभुरुवाच । अहं ब्रह्मन्स्वार्थपरः परिग्रहकृतौ च यत् । तदा स्वत्वमिवस्वार्थे प्रतिभाति ममाधुना

ശംഭു അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ ബ്രഹ്മൻ, ഞാൻ സ്വാർത്ഥത്തിൽ ആസക്തനായി പരിഗ്രഹം (അധികാരം പിടിച്ചെടുക്കൽ) എന്ന കർമത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടപ്പോൾ, ആ സ്വാർത്ഥം ഇന്നും എനിക്ക് ‘എന്റെത്’ എന്നപോലെ, യഥാർത്ഥ സ്വത്ത്വം തന്നെയെന്നപോലെ തോന്നുന്നു।

Verse 31

अहमाराधितस्सत्याद्दाक्षायण्याथ भक्तितः । तस्यै वरो मया दत्तो नंदाव्रतप्रभावतः

ദക്ഷപുത്രി സതി ഭക്തിയോടെ എന്നെ ആരാധിച്ചു; അതിനാൽ നന്ദാ-വ്രതത്തിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ ഞാൻ അവൾക്ക് വരം നൽകി।

Verse 32

भर्ता भवेति च तया मत्तो ब्रह्मन् वरो वृतः । मम भार्या भवेत्युक्तं मया तुष्टेन सर्वथा

ഹേ ബ്രാഹ്മണാ, അവൾ എന്നിൽ നിന്ന് “നീ എന്റെ ഭർത്താവാകണം” എന്ന വരം തേടി; ഞാൻ പൂർണ്ണമായി പ്രസന്നനായി “അവൾ എന്റെ ഭാര്യയാകട്ടെ” എന്നു പറഞ്ഞു।

Verse 33

अथावदत्तदा मां सा सती दाक्षायणी त्विति । पितुर्मे गोचरीकृत्य मां गृहाण जगत्पते

അപ്പോൾ സതി ദക്ഷായണി എന്നോടു പറഞ്ഞു—“ഞാൻ ദക്ഷായണി സതി; പിതാവിന്റെ ദൃഷ്ടിയിൽ എന്നെ കൊണ്ടുവന്ന്, ഹേ ജഗത്പതേ, എന്നെ സ്വീകരിക്കണമേ.”

Verse 34

तदप्यंगीकृतं ब्रह्मन्मया तद्भक्ति तुष्टितः । सा गता भवनं मातुरहमत्रागतो विधे

ഹേ ബ്രഹ്മൻ! അവളുടെ ഭക്തിയിൽ സന്തുഷ്ടനായി ഞാനും ആ നിർദ്ദേശം അംഗീകരിച്ചു. അവൾ മാതൃഗൃഹത്തിലേക്ക് പോയി; ഞാൻ ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു, ഹേ വിധാതാ।

Verse 35

तस्मात्त्वं गच्छ भवनं दक्षस्य मम शासनात् । तां दक्षोपि यथा कन्यां दद्यान्मेऽरं तथा वद

അതുകൊണ്ട് എന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം നീ ദക്ഷന്റെ ഭവനത്തിലേക്ക് പോകുക. ദക്ഷനും ആ കന്യയെ വിധിപൂർവ്വം എനിക്ക് വിവാഹാർഥം നൽകുന്നവിധം സംസാരിക്കൂ।

Verse 36

सतीवियोगभंगस्स्याद्यथा मे त्वं तथा कुरु । समाश्वासय तं दक्षं सर्वविद्याविशारदः

സതിയോടുള്ള എന്റെ വിരഹം അവസാനിക്കേണ്ടതുപോലെ നീ അങ്ങനെ ചെയ്യുക; ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതുപോലെ തന്നെ ചെയ്യുക. ഹേ സർവ്വവിദ്യാവിശാരദാ! ദക്ഷനെ ചെന്നു ആശ്വസിപ്പിക്കൂ।

Verse 37

ब्रह्मोवाच । इत्युदीर्य महादेवस्सकाशे मे प्रजापतेः । सरस्वतीं विलोक्याशु वियोगवशगोभवत्

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—പ്രജാപതിയായ എന്റെ സന്നിധിയിൽ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം മഹാദേവൻ സരസ്വതിയെ നോക്കി; ഉടൻ തന്നെ വിരഹത്തിന്റെ വശത്തിലായി।

Verse 38

तेनाहमपि चाज्ञप्तः कृतकृत्यो मुदान्वितः । प्रावोचं चेति जगतां नाथं तं भक्तवत्सलम्

ഇങ്ങനെ അദ്ദേഹം എനിക്കും ആജ്ഞ നൽകി. കർത്തവ്യം പൂർത്തിയായെന്ന് കരുതി ആനന്ദത്തോടെ നിറഞ്ഞ ഞാൻ, ലോകനാഥനും ഭക്തവത്സലനുമായ ആ प्रभുവിനെ സ്തുതിച്ച് സംസാരിച്ചു।

Verse 39

ब्रह्मोवाच । यदात्थ भगवञ्शम्भो तद्विचार्य सुनिश्चितम् । देवानां मुख्यस्स्वार्थो हि ममापि वृषभध्वज

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഭഗവാൻ ശംഭോ! നിങ്ങൾ അരുളിച്ചെയ്തത് ഞാൻ നന്നായി ആലോചിച്ച് ഉറപ്പായി നിശ്ചയിച്ചു. വൃഷഭധ്വജാ! ദേവന്മാരുടെയും എന്റെയും പ്രധാന ഹിതം അതിലേയാണ്।

Verse 40

दक्षस्तुभ्यं सुतां स्वां च स्वयमेव प्रदास्यति । अहं चापि वदिष्यामि त्वद्वाक्यं तत्समक्षतः

ദക്ഷൻ തന്നേ നിനക്കു തന്റെ പുത്രിയെ നൽകും. ഞാനും അവന്റെ സന്നിധിയിൽ മുഖാമുഖമായി നിന്റെ വചനങ്ങളേ തന്നെ പറയും।

Verse 41

ब्रह्मोवाच । इत्युदीर्य्य महादेवमहं सर्वेश्वरं प्रभुम् । अगमं दक्षनिलयं स्यंदनेनातिवेगिना

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ സർവേശ്വരനായ പ്രഭു മഹാദേവനെ അഭിസംബോധന ചെയ്ത്, ഞാൻ അതിവേഗമുള്ള രഥത്തിൽ ദക്ഷന്റെ ഭവനത്തിലേക്ക് പോയി।

Verse 42

नारद उवाच । विधे प्राज्ञ महाभाग वद नो वदतां वर । सत्यै गृहागतायै स दक्षः किमकरोत्ततः

നാരദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വിധാതാവേ, ഹേ പ്രാജ്ഞ മഹാഭാഗ, വക്താക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ! ഞങ്ങളോട് പറയുക—സതി പിതൃഗൃഹത്തിൽ എത്തിയപ്പോൾ തുടർന്ന് ദക്ഷൻ എന്തു ചെയ്തു?

Verse 43

ब्रह्मोवाच । तपस्तप्त्वा वरं प्राप्य मनोभिलषितं सती । गृहं गत्वा पितुर्मातुः प्रणाममकरोत्तदा

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—തപസ്സു ചെയ്ത് ഹൃദയാഭിലഷിതമായ വരം നേടി സതി പിന്നെ ഗൃഹത്തിലേക്ക് ചെന്നു; അപ്പോൾ പിതാവിനും മാതാവിനും പാദപ്രണാമം ചെയ്തു।

Verse 44

मात्रे पित्रेऽथ तत्सर्वं समाचख्यौ महेश्वरात् । वरप्राप्तिः स्वसख्या वै सत्यास्तुष्टस्तु भक्तितः

അപ്പോൾ അവൾ തന്റെ മാതാവിനും പിതാവിനും എല്ലാം പറഞ്ഞു—മഹേശ്വരന്റെ കൃപയാൽ വരം എങ്ങനെ ലഭിച്ചതെന്ന്. ഭക്തിയുടെ ഫലമായി അവളുടെ സഖി സത്യയും സന്തുഷ്ടയായി.

Verse 45

माता पिता च वृत्तांतं सर्वं श्रुत्वा सखीमुखात् । आनन्दं परमं लेभे चक्रे च परमोत्सवम्

സഖിയുടെ വായിൽ നിന്നു മുഴുവൻ വൃത്താന്തവും കേട്ട മാതാപിതാക്കൾ പരമാനന്ദം പ്രാപിച്ചു; അത്യന്തം ഭംഗിയുള്ള മഹോത്സവം നടത്തി.

Verse 46

द्रव्यं ददौ द्विजातिभ्यो यथाभीष्टमुदारधीः । अन्येभ्यश्चांधदीनेभ्यो वीरिणी च महामनाः

ഉദാരബുദ്ധിയുള്ള, മഹാമനസ്സുള്ള ആ വീരിണി സ്ത്രീ ദ്വിജന്മാർക്ക് അവരുടെ ഇഷ്ടപ്രകാരം ധനം നൽകി; മറ്റുള്ളവർക്ക്—അന്ധർക്കും ദീനർക്കും—കൂടി ദാനം നൽകി.

Verse 47

वीरिणी तां समालिंग्य स्वसुतां प्रीतिवर्द्धिनीम् । मूर्ध्न्युपाघ्राय मुदिता प्रशशंस मुहुर्मुहुः

വീരിണി തന്റെ പ്രീതി വർധിപ്പിക്കുന്ന സ്വന്തം പുത്രിയെ ആലിംഗനം ചെയ്തു. ആനന്ദത്തോടെ അവൾ പുത്രിയുടെ ശിരോമുടി ഘ്രാണിച്ച് (ചുംബിച്ച്) വീണ്ടും വീണ്ടും പ്രശംസിച്ചു.

Verse 48

अथ दक्षः कियत्काले व्यतीते धर्मवित्तमः । चिंतयामास देयेयं स्वसुता शम्भवे कथम्

പിന്നീട് കുറെ സമയം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ധർമ്മത്തിൽ പരമജ്ഞനായ ദക്ഷൻ ചിന്തിച്ചു—“എന്റെ സ്വന്തം പുത്രിയെ ശംഭുവിന് (ശിവനു) എങ്ങനെ നൽകാം?”

Verse 49

आगतोपि महादेवः प्रसन्नस्स जगाम ह । पुनरेव कथं सोपि सुतार्थेऽत्रागमिष्यति

മഹാദേവൻ വന്നിട്ടും പ്രസന്നനായി മടങ്ങിപ്പോയി; എന്നാൽ പുത്രാർത്ഥമായി അവൻ വീണ്ടും ഇവിടെ എങ്ങനെ വരും?

Verse 50

प्रास्थाप्योथ मया कश्चिच्छंभोर्निकटमंजसा । नैतद्योग्यं निगृह्णीयाद्यद्येवं विफलार्दना

അപ്പോൾ ഞാൻ ഒരാളെ വേഗത്തിൽ ശംഭുവിന്റെ സമീപത്തേക്ക് അയക്കും. എന്നാൽ അയോഗ്യൻ ഈ കാര്യം ഏറ്റെടുക്കരുത്; ഇങ്ങനെ ചെയ്താൽ ശ്രമം ഫലമില്ലാതെ ക്ലേശം മാത്രമേ വരുത്തൂ.

Verse 51

अथवा पूजयिष्यामि तमेव वृषभध्वजम् । मदीयतनया भक्त्या स्वयमेव यथा भवेत्

അല്ലെങ്കിൽ ഞാൻ ആ വൃഷഭധ്വജ മഹേശ്വരനെയേ പൂജിക്കും; എന്റെ മകളുടെ ഭക്തിയാൽ അവൻ സ്വയം (അവളുടെ) വരനും ഭർത്താവും ആകട്ടെ.

Verse 52

तथैव पूजितस्सोपि वांछत्यार्यप्रयत्नतः । शंभुर्भवतु मद्भर्त्तेत्येवं दत्तवरेणतत्

ഇങ്ങനെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിക്കപ്പെട്ട അവളും മഹത്തായ ദൃഢശ്രമത്തോടെ ഈ വരം ആഗ്രഹിച്ചു— “ശംഭു എന്റെ ഭർത്താവാകട്ടെ.” ഇങ്ങനെ അവൾക്ക് ആ വരം ദാനമായി ലഭിച്ചു.

Verse 53

इति चिंतयतस्तस्य दक्षस्य पुरतोऽन्वहम् । उपस्थितोहं सहसा सरस्वत्यन्वितस्तदा

ദക്ഷൻ ഇങ്ങനെ ദിനംപ്രതി ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, അപ്പോൾ ഞാൻ സരസ്വതിയോടുകൂടെ പെട്ടെന്ന് അവന്റെ മുമ്പിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.

Verse 54

मां दृष्ट्वा पितरं दक्षः प्रणम्यावनतः स्थितः । आसनं च ददौ मह्यं स्वभवाय यथोचितम्

എന്നെ കണ്ട ദക്ഷൻ പിതാവിനെ നമസ്കരിച്ചു വിനയത്തോടെ നിന്നു. പിന്നെ തന്റെ സ്ഥിതിക്കും ഗൃഹത്തിനും യോജിച്ചതായി എനിക്ക് യഥോചിതമായ ആസനം നൽകി.

Verse 55

ततो मां सर्वलोकेशं तत्रागमन कारणम् । दक्षः पप्रच्छ स क्षिप्रं चिंताविष्टोपि हर्षितः

അപ്പോൾ ദക്ഷൻ എന്നോടു—സർവ്വലോകേശ്വരനായ ശിവനോടു—അവിടെ വന്ന കാര്യം വേഗത്തിൽ ചോദിച്ചു. ഉള്ളിൽ ആശങ്കയുണ്ടായിരുന്നാലും പുറമേ സന്തോഷമുള്ളവനായി തോന്നി।

Verse 56

दक्ष उवाच । तवात्रागमने हेतुः कः प्रवेशे स सृष्टिकृत् । ममोपरि सुप्रसादं कृत्वाचक्ष्व जगद्गुरो

ദക്ഷൻ പറഞ്ഞു—“ഇവിടെ അങ്ങയുടെ ആഗമനഹേതു എന്ത്? ഈ സഭയിലേക്കുള്ള അങ്ങയുടെ പ്രവേശനം ഏത് സൃഷ്ടികർത്താവാണ് ക്രമപ്പെടുത്തിയതു? ഹേ ജഗദ്ഗുരോ, എന്നോടു പ്രസന്നനായി പറഞ്ഞുതരണമേ।”

Verse 57

पुत्रस्नेहात्कार्यवशादथ वा लोककारक । ममाश्रमं समायातो हृष्टस्य तव दर्शनात्

ഹേ ലോകഹിതകാരകാ! പുത്രസ്നേഹത്താലോ ഏതോ കാര്യമൂലമോ നിങ്ങൾ എന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് വന്നിരിക്കുന്നു; നിങ്ങളുടെ ദർശനത്തിൽ ഞാൻ അത്യന്തം ഹർഷിതനാകുന്നു।

Verse 58

ब्रह्मोवाच । इति पृष्टस्स्वपुत्रेण दक्षेण मुनिसत्तम । विहसन्नब्रुवं वाक्यं मोदयंस्तं प्रजापतिम्

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ! എന്റെ പുത്രൻ ദക്ഷൻ ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോൾ ഞാൻ പുഞ്ചിരിച്ച് ആ പ്രജാപതിയെ ആനന്ദിപ്പിക്കുന്ന വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു।

Verse 59

ब्रह्मोवाच । शृणु दक्ष यदर्थं त्वत्समीपमहमागतः । त्वत्तोकस्य हितं मेपि भवतोपि तदीप्सितम्

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ ദക്ഷാ, ഞാൻ എന്തു കാരണത്താൽ നിന്റെ സമീപം വന്നിരിക്കുന്നുവെന്ന് കേൾക്കുക. നിന്റെ സന്താനത്തിന്റെ ക്ഷേമം എനിക്കും അഭിലഷിതമാണ്; അതേ ക്ഷേമം തന്നെയാണ് നിനക്കും ആഗ്രഹം.

Verse 60

तव पुत्री समाराध्य महादेवं जगत्पतिम् । यो वरः प्रार्थितस्तस्य समयोयमुपागतः

നിന്റെ പുത്രി ജഗത്പതിയായ മഹാദേവനെ വിധിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചു. അവൾ പ്രാർത്ഥിച്ച വരം സിദ്ധിയാകേണ്ട സമയം ഇപ്പോൾ എത്തിയിരിക്കുന്നു.

Verse 61

शंभुना तव पुत्र्यर्थं त्वत्सकाशमहं धुवम् । प्रस्थापितोस्मि यत्कृत्यं श्रेय स्तदवधारय

നിന്റെ പുത്രിയുടെ ഹിതത്തിനായി ശംഭു എന്നെ ഉറപ്പായി നിന്റെ അടുക്കൽ അയച്ചിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ ഇപ്പോൾ ചെയ്യേണ്ടത്—പരമ ശ്രേയസ്സിലേക്കു നയിക്കുന്നത്—എന്തെന്നു നന്നായി ധരിപ്പിക്കുക.

Verse 62

वरं दत्त्वा गतो रुद्रस्तावत्प्रभृति शंकरः । त्वत्सुताया वियोगेन न शर्म लभतेंजसा

വരം നൽകി രുദ്രൻ പുറപ്പെട്ടു. അന്നുമുതൽ നിന്റെ പുത്രിയുടെ വിരഹം മൂലം ശങ്കരന് എളുപ്പത്തിൽ ഹൃദയശാന്തി ലഭിക്കുന്നില്ല.

Verse 63

अलब्धच्छिद्रमदनो जिगाय गिरिशं न यम् । सर्वैः पुष्पमयैर्बाणैर्यत्नं कृत्वापि भूरिशः

മദനൻ അത്യധികം പരിശ്രമിച്ച് പുഷ്പമയ അമ്പുകൾ എല്ലാം പ്രയോഗിച്ചിട്ടും, ഗിരീശനിൽ ഒരു ദുർബല വിടവുമില്ലെന്ന് കണ്ടു; അതിനാൽ അവനെ ജയിക്കാനായില്ല.

Verse 64

स कामबाणविद्धोपि परित्यज्यात्म चिंतनम् । सतीं विचिंतयन्नास्ते व्याकुलः प्राकृतो यथा

കാമന്റെ ബാണങ്ങളാൽ വേദനിച്ചിട്ടും അവൻ ആത്മചിന്തനം ഉപേക്ഷിച്ച് സതിയെ മാത്രം ചിന്തിച്ചു വ്യാകുലനായി, ഒരു സാധാരണ ലോകികനെപ്പോലെ അവിടെ ഇരുന്നു।

Verse 65

विस्मृत्य प्रश्रुतां वाणीं गणाग्रे विप्रयोगतः । क्व सतीत्येवमभितो भाषते निकृतावपि

വിയോഗവേദനകൊണ്ട് അവൻ ഗണങ്ങളുടെ മുമ്പിൽ മുൻപ് പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ മറന്നു. വഞ്ചിക്കപ്പെട്ടിട്ടും അവൻ എല്ലാടവും—“സതി എവിടെ?” എന്നു വിളിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു.

Verse 66

मया यद्वांछितं पूर्वं त्वया च मदनेन च । मरीच्याद्यैमुनिवरैस्तत्सिद्धमधुना सुत

“മകനേ! ഞാൻ മുമ്പ് ആഗ്രഹിച്ചതും, നീയും മദനൻ (കാമദേവൻ) ആഗ്രഹിച്ചതും—അത് ഇപ്പോൾ മരീചി മുതലായ ശ്രേഷ്ഠ മുനിമാരാൽ സിദ്ധമായിരിക്കുന്നു.”

Verse 67

त्वत्पुत्र्याराधितश्शंभुस्सोपि तस्या विचिंतनात् । अनुशोधयितुं प्रेप्सुर्वर्त्तते हिमवद्गिरौ

നിന്റെ പുത്രി ഭക്തിയോടെ ആരാധിച്ച ശംഭുവും—അവളെ ധ്യാനിച്ചുകൊണ്ട്—ഈ കാര്യത്തെ അന്വേഷിച്ച് ഉറപ്പാക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം ഹിമവത് പർവതത്തിൽ വസിക്കുന്നു.

Verse 68

यथा नानाविधैर्भावैस्सत्त्वात्तेन व्रतेन च । शंभुराराधितस्तेन तथैवाराध्यते सती

നാനാവിധ ഭക്തിഭാവങ്ങളാലും സത്ത്വശുദ്ധിയാലും ആ വ്രതത്താലും അവൻ ശംഭുവിനെ പ്രസാദിപ്പിച്ചതുപോലെ, അതേവിധം സതീദേവിയെയും ആരാധിച്ച് പ്രസാദിപ്പിക്കണം।

Verse 69

तस्मात्तु दक्षतनयां शंभ्वर्थं परिकल्पिताम् । तस्मै देह्यविलंबेन कृता ते कृतकृत्यता

അതുകൊണ്ട് ശംഭുവിനായി നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ട ദക്ഷന്റെ പുത്രിയെ അവനു വൈകാതെ നൽകുക; അവളെ സമർപ്പിച്ചാൽ നിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം സഫലമാകും, കർത്തവ്യവും പൂർത്തിയാകും।

Verse 70

अहं तमानयिष्यामि नारदेन त्वदालयम् । तस्मै त्वमेनां संयच्छ तदर्थे परिकल्पिताम्

ഞാൻ നാരദനിലൂടെ അവനെ നിന്റെ ആലയത്തിലേക്കു കൊണ്ടുവരാം. അതിനാൽ ഈ കന്യയെ അവനു സമർപ്പിക്ക; അവൾ അതേ ലക്ഷ്യത്തിനായി വിധിപൂർവ്വം നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ടവളാണ്.

Verse 71

ब्रह्मोवाच । श्रुत्वा मम वचश्चेति स मे पुत्रोतिहर्षितः । एवमेवेतिमां दक्ष उवाच परिहर्षितः

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—എന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് എന്റെ പുത്രൻ അത്യന്തം ഹർഷിതനായി. അപ്പോൾ ഏറെ സന്തോഷിച്ച ദക്ഷൻ എന്നോട്, “അങ്ങനെ തന്നേ—അതേപോലെ തന്നേ” എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 72

ततस्सोहं मुने तत्रागममत्यंतहर्षितः । उत्सुको लोकनिरतो गिरिशो यत्र संस्थितः

അപ്പോൾ, ഹേ മുനേ, ഞാൻ അത്യന്താനന്ദത്തോടെ നിറഞ്ഞ് അവിടേക്കു പോയി; ഗിരീശൻ—ശ്രീശിവൻ—വസിക്കുന്ന ആ പുണ്യലോകം ദർശിക്കുവാൻ ഉത്സുകനായിരുന്നു।

Verse 73

गते नारद दक्षोपि सदार तनयो ह्यपि । अभवत्पूर्णकामस्तु पीयूषैरिव पूरितः

നാരദൻ പോയശേഷം ദക്ഷനും—ഭാര്യയും പുത്രനും സഹിതം—അമൃതം നിറഞ്ഞതുപോലെ, ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റപ്പെട്ടവനായി പൂർണ്ണതൃപ്തനായി।