सतीचरिते पितृगृहे आशीर्वाद-वचनम् तथा यौवनारम्भः — Satī at her father’s house: blessings and the onset of youth

Verse 1

ब्रह्मोवाच । अथैकदा पितुः पार्श्वे तिष्ठंतीं तां सतीमहम् । त्वया सह मुनेद्राक्षं सारभूतां त्रिलोकके

ബ്രഹ്മാവ് അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ മുനീന്ദ്രാ, ഒരിക്കൽ ഞാൻ നിനക്കൊപ്പം ത്രിലോകങ്ങളുടെ സാരസ്വരൂപിണിയായ സതിയെ തന്റെ പിതാവിന്റെ പാർശ്വത്തിൽ നിൽക്കുന്നതായി കണ്ടു।

Verse 2

पित्रा नमस्कृतं वीक्ष्य सत्कृतं त्वां च मां सती । प्रणनाम मुदा भक्त्या लोकलीलानुसारिणी

പിതാവ് നമസ്കരിച്ചതും, നിന്നെയും എന്നെയും യഥോചിതമായി ആദരിച്ചതും കണ്ടു, ലോകാചാരാനുസാരിണിയായ സതി ആനന്ദഭക്തിയോടെ പ്രണാമം ചെയ്തു।

Verse 3

प्रणामांते सतीं वीक्ष्य दक्षदत्तशुभासने । स्थितोहं नारद त्वं च विनतामहमागदम्

പ്രണാമം അവസാനിച്ചപ്പോൾ, ദക്ഷൻ നൽകിയ ശുഭാസനത്തിൽ ഇരുന്ന സതിയെ കണ്ടു, ഹേ നാരദാ, ഞാനും നീയും അവിടെ നിന്നു; പിന്നെ ഞാൻ വിനയത്തോടെ അവളുടെ അടുക്കൽ ചെന്നു।

Verse 4

त्वामेव यः कामयते यन्तु कामयसे सति । तमाप्नुहि पतिं देवं सर्वज्ञं जगदीश्वरम्

ഹേ സതീ, നിന്നെ ആഗ്രഹിക്കുന്നവനെയും നീയും ആഗ്രഹിക്കുന്നവനെയും—അവനെയേ ഭർത്താവായി പ്രാപിക്ക; അവൻ ദേവൻ, സർവ്വജ്ഞ പതി, ജഗദീശ്വരൻ.

Verse 5

यो नान्यां जगृहे नापि गृह्णाति न ग्रहीष्यति । जायां स ते पतिर्भूयादनन्यसदृशश्शुभे

ഹേ ശുഭേ, മറ്റൊരു സ്ത്രീയെ ഒരിക്കലും സ്വീകരിക്കാത്തവനും, ഇപ്പോൾ സ്വീകരിക്കാത്തവനും, ഇനി ഒരിക്കലും സ്വീകരിക്കാത്തവനും—അവൻ തന്നെയാകട്ടെ നിന്റെ ഭർത്താവ്; നീ അവന്റെ ഏകമാത്ര, അനുപമ ഭാര്യയായിരിക്കട്ടെ.

Verse 6

इत्युक्त्वा सुचिरं तां वै स्थित्वा दक्षालये पुनः । विसृष्टौ तेन संयातौ स्वस्थानं तौ च नारद

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അദ്ദേഹം ദക്ഷന്റെ ഭവനത്തിൽ ദീർഘകാലം താമസിച്ചു. പിന്നെ അവനാൽ ആദരപൂർവ്വം വിടവാങ്ങി ആ രണ്ടുപേരും തങ്ങളുടെ സ്വസ്ഥാനത്തിലേക്ക് മടങ്ങി—ഹേ നാരദാ।

Verse 7

दक्षोभवच्च सुप्रीतः तदाकर्ण्य गतज्वरः । आददे तनयां स्वां तां मत्वा हि परमेश्वरीम्

ഇതു കേട്ട് ദക്ഷൻ അത്യന്തം സന്തുഷ്ടനായി, അവന്റെ വ്യാകുലത അകന്നു. തന്റെ ആ പുത്രിയെ പരമേശ്വരിയെന്നു കരുതി അവളെ സ്വീകരിച്ചു.

Verse 8

इत्थं विहारै रुचिरैः कौमारैर्भक्तवत्सला । जहाववस्थां कौमारीं स्वेच्छाधृतनराकृतिः

ഇങ്ങനെ രുചികരമായ കൗമാരവിഹാരങ്ങളാൽ, ഭക്തവത്സല ദേവി—സ്വേച്ഛയാൽ മനുഷ്യരൂപം ധരിച്ചവൾ—ക്രമേണ കന്യാവസ്ഥ വിട്ടുതുടങ്ങി.

Verse 9

अतीव तपसांगेन सर्वांगेषु मनोहरा

അതിതീവ്ര തപസ്സിൽ നിന്നുയർന്ന തേജസ്സാൽ അവൾ സർവ്വാംഗങ്ങളിലും മനോഹരയായി—മുഴുവൻ രൂപവും ദീപ്തിയും സൗന്ദര്യവും നിറഞ്ഞതായി തെളിഞ്ഞു.

Verse 10

दक्षस्तां वीक्ष्य लोकेशः प्रोद्भिन्नांतर्वयस्थिताम् । चिंतयामास भर्गाय कथं दास्य इमां सुताम्

ലോകേശനായ ദക്ഷൻ അവളെ—യൗവനപുഷ്പത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവളായി—കണ്ട് മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ചു: “ഭർഗ്ഗൻ (ശിവൻ)ക്ക് എന്റെ ഈ പുത്രിയെ എങ്ങനെ വിവാഹമായി നൽകും?”

Verse 11

अथ सापि स्वयं भर्गं प्राप्तुमैच्छत्तदान्वहम् । पितुर्मनोगतिं ज्ञात्वा मातुर्निकटमागमत्

അപ്പോൾ അവളും സ്വയം അതേ സമയത്ത് ഭർഗ്ഗനെ (ഭഗവാൻ ശിവനെ) പ്രാപിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. പിതാവിന്റെ മനസ്സിലെ ഉദ്ദേശം അറിഞ്ഞ് അവൾ മാതാവിന്റെ സമീപത്തേക്ക് ചെന്നു.

Verse 12

पप्रच्छाज्ञां तपोहेतोश्शंकरस्य विनीतधीः । मातुश्शिवाथ वैरिण्यास्सा सखी परमेश्वरी

വിനീതബുദ്ധിയുള്ള ആ പരമേശ്വരി തപസ്സിനായി ശങ്കരന്റെ അനുമതി ചോദിച്ചു. മാതാവ് ശിവാ അവളെ വൈരിണിയായി കരുതിയെങ്കിലും, അവൾ അവളുടെ സഖിയായിരുന്നു.

Verse 13

ततस्सती महेशानं पतिं प्राप्तुं दृढव्रता । सा तमाराधयामास गृहे मातुरनुज्ञया

അതിനുശേഷം സതി മഹേശാനെ ഭർത്താവായി പ്രാപിക്കാനുള്ള ദൃഢവ്രതം എടുത്തു; മാതാവിന്റെ അനുവാദത്തോടെ മാതൃഗൃഹത്തിൽ തന്നേ അവനെ ഭക്തിയോടെ ആരാധിച്ചു.

Verse 14

आश्विने मासि नन्दायां तिथावानर्च भक्तितः । गुडौदनैस्सलवणैर्हरं नत्वा निनाय तम्

ആശ്വിന മാസത്തിലെ ശുഭ നന്ദാ തിഥിയിൽ അവൾ ഭക്തിയോടെ ആരാധിച്ചു. തുടർന്ന് ഹരൻ (ശ്രീശിവൻ)നെ നമസ്കരിച്ചു, ശർക്കര ചേർത്ത അന്നവും ലവണയുക്ത ഭക്ഷണവും നൈവേദ്യമായി അർപ്പിച്ച് ആ വ്രതകർമ്മം നിർവഹിച്ചു.

Verse 15

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखंडे नंदाव्रतविधानशिवस्तुति वर्णनं नाम पंचदशोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീശിവമഹാപുരാണത്തിലെ ദ്വിതീയ റുദ്രസംഹിതയുടെ ദ്വിതീയ സതീഖണ്ഡത്തിൽ ‘നന്ദാവ്രതവിധാനവും ശിവസ്തുതിവർണ്ണനവും’ എന്ന പേരിലുള്ള പതിനഞ്ചാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.

Verse 16

मार्गशीर्षेऽसिताष्टम्यां सतिलैस्सयवौदनैः । पूजयित्वा हरं कीलैर्निनाय दिवसान् सती

മാർഗശീർഷ മാസത്തിലെ കൃഷ്ണാഷ്ടമിയിൽ സതി എള്ളും യവവും ചേർത്ത അന്നം അർപ്പിച്ച് ഹരനെ പൂജിച്ചു; ദൃഢ വ്രത‑നിയമങ്ങളെന്ന ‘കീലുകൾ’ കൊണ്ട് ദിവസങ്ങൾ ഭക്തിസാധനയിൽ കഴിച്ചു।

Verse 17

पौषे तु शुक्लसप्तम्यां कृत्वा जागरणं निशि । अपूजयच्छिवं प्रातः कृशरान्नेन सा सती

പൗഷമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ സപ്തമിയിൽ സതി രാത്രിജാഗരണം നടത്തി; പ്രഭാതത്തിൽ കൃശരാന്നം നിവേദിച്ച് ശിവനെ പൂജിച്ചു।

Verse 18

माघे तु पौर्णमास्यां स कृत्वा जागरणं निशि । आर्द्रवस्त्रा नदीतीरेऽकरोच्छंकरपूजनम्

മാഘമാസത്തിലെ പൗർണ്ണമിയിൽ അദ്ദേഹം രാത്രിജാഗരണം നടത്തി; നനഞ്ഞ വസ്ത്രം ധരിച്ചു നദീതീരത്ത് ശങ്കരനെ പൂജിച്ചു।

Verse 19

तपस्यसितभूतायां कृत्वा जागरणं निशि । विशेषतस्समानर्च शैलूषैस्सर्वयामसु

തപസ്സിന്റെ ആ രാത്രിയിൽ—ഭൂതപ്രേതങ്ങൾ പ്രത്യേകമായി സജീവമാകുമ്പോൾ—രാത്രിജാഗരണം വേണം; രാത്രിയിലെ ഓരോ യാമത്തിലും ഗായകരും വാദകരും കലാകാരരുമൊത്ത് പ്രത്യേക ശ്രദ്ധയോടെ ശിവനെ ആരാധിച്ച് സ്തുതിക്കണം।

Verse 20

चैत्रे शुक्लचतुर्दश्यां पलाशैर्दमनैश्शिवम् । अपूजयद्दिवारात्रौ संस्मरन् सा निनाय तम्

ചൈത്രമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ ചതുര്ദശിയിൽ സതി പളാശപുഷ്പങ്ങളും ദമനഇലകളും കൊണ്ട് ശിവനെ പൂജിച്ചു; അവനെ നിരന്തരം സ്മരിച്ച് പകലും രാത്രിയും ഭക്തിയിൽ ആ സമയം കഴിച്ചു।

Verse 21

राधशुक्लतृतीयायां तिलाहारयवौदनैः । पूजयित्वा सती रुद्रं नव्यैर्मासं निनाय तम्

രാധാ മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ തൃതീയയിൽ സതി തിലാഹാരവും യവോദനവും നിവേദിച്ച് രുദ്രദേവനെ പൂജിച്ചു; പുതുമയുള്ള ശുദ്ധവ്രതങ്ങളോടെ ആ മാസം കഴിച്ചു।

Verse 22

ज्येष्ठस्य पूर्णिमायां वै रात्रै संपूज्य शंकरम् । वसनैर्बृहतीपुष्पैर्निराहारा निनाय तम्

ജ്യേഷ്ഠ പൂർണ്ണിമാ രാത്രിയിൽ സതി ശങ്കരനെ രാത്രി മുഴുവൻ വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ചു; വസ്ത്രങ്ങളും വലിയ പുഷ്പങ്ങളും അർപ്പിച്ച്, നിരാഹാരയായി ആ രാത്രി അവനുവേണ്ടി വ്രതമായി കഴിച്ചു।

Verse 23

आषाढस्य चतुर्दश्यां शुक्लायां कृष्णवाससा । बृहतीकुसुमैः पूजा रुद्रस्याकारि वै तया

ആഷാഢ മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ ചതുര്ദശിയിൽ സതി കറുത്ത വസ്ത്രം ധരിച്ചു, ബൃഹതീ പുഷ്പങ്ങൾ അർപ്പിച്ച് പ്രഭു രുദ്രനെ തീർച്ചയായും പൂജിച്ചു।

Verse 24

श्रावणस्य सिताष्टम्यां चतुर्दश्यां च सा शिवम् । यज्ञोपवीतैर्वासोभिः पवित्रैरप्यपूजयत्

ശ്രാവണ മാസത്തിലെ ശുക്ല അഷ്ടമിയിലും ചതുര്ദശിയിലും അവൾ ശിവനെ പൂജിച്ചു; യജ്ഞോപവീതങ്ങളും ശുദ്ധ വസ്ത്രങ്ങളും പുണ്യദാനമായി അർപ്പിച്ചു।

Verse 25

भाद्रे कृष्णत्रयोदश्यां पुष्पैर्नानाविधैः फलैः । संपूज्य च चतुर्दश्यां चकार जलभो जनम्

ഭാദ്രപദ മാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷ ത്രയോദശിയിൽ അവൻ വിവിധ പുഷ്പങ്ങളും ഫലങ്ങളും കൊണ്ട് (ശിവനെ) സമ്പൂജിച്ചു; ചതുര്ദശിയിൽ ജലഭൻ ജനനകർമ്മം, സന്താനോത്പത്തി വിധി നിർവഹിച്ചു।

Verse 26

नानाविधैः फलैः पुष्पैस्सस्यैस्तत्कालसंभवैः । चक्रे सुनियताहारा जपन्मासे शिवार्चनम्

ആ കാലത്ത് ലഭിച്ച നാനാവിധ ഫലങ്ങളും പുഷ്പങ്ങളും ധാന്യങ്ങളും കൊണ്ടു—കഠിനമായി നിയന്ത്രിതമായ ആഹാരം പാലിച്ച്—സതി ഒരു മാസം മുഴുവൻ ജപം ചെയ്തുകൊണ്ട് ശിവാരാധന നടത്തി।

Verse 27

सर्वमासे सर्वदिने शिवार्चनरता सती । दृढव्रताभवद्देवी स्वेच्छाधृतनराकृतिः

എല്ലാ മാസങ്ങളിലും എല്ലാ ദിവസങ്ങളിലും സതി ശിവാരാധനയിൽ നിരതയായി. ദേവി ദൃഢവ്രതയായി, സ്വന്തം ഇച്ഛയാൽ മനുഷ്യരൂപം ധരിച്ചിരുന്നു।

Verse 28

इत्थं नंदाव्रतं कृत्स्नं समाप्य सुसमाहिता । दध्यौ शिवं सती प्रेम्णा निश्चलाभूदनन्यधीः

ഇങ്ങനെ നന്ദാവ്രതം പൂർണ്ണമായി സമാപിച്ച് സതി സുസമാഹിതയായി. പ്രേമത്തോടെ അവൾ ശിവനെ ധ്യാനിച്ചു; അവളുടെ ചിത്തം അചലമായി അവനിൽ മാത്രം ഏകാഗ്രമായി।

Verse 29

एतस्मिन्नंतरे देवा मुनयश्चाखिला मुने । विष्णुं मां च पुरस्कृत्य ययुर्द्रष्टुं सतीतपः

ഹേ മുനേ, ഈ ഇടയിൽ എല്ലാ ദേവന്മാരും ഋഷിമാരും—വിഷ്ണുവിനെയും എന്നെയും മുൻപിൽ നിർത്തി—സതിയുടെ തപസ്സു കാണുവാൻ പോയി।

Verse 30

दृष्टागत्य सती देवैर्मूर्ता सिद्धिरिवापरा । शिवध्यानमहामग्ना सिद्धावस्थां गता तदा

ദേവന്മാർ സതീദേവിയുടെ ആഗമനം കണ്ടപ്പോൾ, അവൾ മറ്റൊരു സിദ്ധിയുടെ സാക്ഷാത് മൂർത്തിപോലെ തോന്നി. ശിവധ്യാനത്തിൽ മഹാമഗ്നയായി അവൾ അപ്പോൾ സിദ്ധാവസ്ഥയെ പ്രാപിച്ചു.

Verse 31

चक्रुः सर्वे सुरास्सत्ये मुदा सांजलयो नतिम् । मुनयश्च नतस्कंधा विष्ण्वाद्याः प्रीतमानसाः

അപ്പോൾ എല്ലാ ദേവന്മാരും ആനന്ദത്തോടെ സതീദേവിയോട് കൈകൂപ്പി നമസ്കരിച്ചു. മുനിമാരും വിനയത്തോടെ നമിച്ചു; വിഷ്ണുവാദികളും പ്രീതിയോടെ വന്ദനം ചെയ്തു.

Verse 32

अथ सर्वे सुप्रसन्ना विष्ण्वाद्याश्च सुरर्षयः । प्रशशंसुस्तपस्तस्यास्सत्यास्तस्मात्सविस्मयाः

പിന്നീട് വിഷ്ണുവാദി ദേവന്മാരും ദേവർഷിമാരും എല്ലാവരും അത്യന്തം പ്രസന്നരായി, അത്ഭുതത്തോടെ സതീദേവിയുടെ സത്യവും അചഞ്ചലവുമായ തപസ്സിനെ പ്രശംസിച്ചു.

Verse 33

ततः प्रणम्य तां देवीं पुनस्ते मुनयस्सुराः । जग्मुर्गिरिवरं सद्यः कैलासं शिववल्लभम्

അനന്തരം ആ ദേവിയെ വീണ്ടും പ്രണാമം ചെയ്ത് മുനിമാരും ദേവന്മാരും ഉടൻ തന്നെ പർവ്വതശ്രേഷ്ഠമായ, ശിവപ്രിയമായ കൈലാസത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു।

Verse 34

सावित्रीसहितश्चाहं सह लक्ष्म्या मुदान्वितः । वासुदेवोपि भगवाञ्जगामाथ हरांतिकम्

സാവിത്രിയോടുകൂടെ ഞാനും, ലക്ഷ്മിയോടൊപ്പം ആനന്ദപരവശനായി, ഹരന്റെ സന്നിധിയിലേക്കു പോയി; ഭഗവാൻ വാസുദേവനും ശിവധാമത്തിലേക്കു പ്രസ്ഥാനം ചെയ്തു।

Verse 35

गत्वा तत्र प्रभुं दृष्ट्वा सुप्रणम्य सुसंभ्रमाः । तुष्टुवुर्विविधैः स्तोत्रैः करौ बद्ध्वा विनम्रकाः

അവിടെ ചെന്നു പ്രഭുവിനെ ദർശിച്ച് ഭക്തിഭയത്തോടെ അവർ ആഴത്തിൽ പ്രണാമം ചെയ്തു. കൈകൾ ചേർത്ത് വിനയത്തോടെ വിവിധ സ്തോത്രങ്ങളാൽ അവനെ സ്തുതിച്ചു।

Verse 36

देवा ऊचुः । नमो भगवते तुभ्यं यत एतच्चराचरम् । पुरुषाय महेशाय परेशाय महात्मने

ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു—ഹേ ഭഗവാനേ! നിനക്കു നമസ്കാരം; നിന്നിൽ നിന്നാണ് ഈ സകല ചരാചര ലോകവും ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്. പരമപുരുഷൻ, മഹേശൻ, പരേശൻ, മഹാത്മാവിന് നമഃ।

Verse 37

आदिबीजाय सर्वेषां चिद्रूपाय पराय च । ब्रह्मणे निर्विकाराय प्रकृतेः पुरुषस्य च

സകലത്തിന്റെയും ആദിബീജവും ചിദ്രൂപവും പരമസ്വരൂപവും ആയ അവനു നമസ്കാരം; വികാരരഹിത ബ്രഹ്മനു നമഃ—അവൻ പ്രകൃതിയും പുരുഷനും ഇരുവരെയും അതീതൻ।

Verse 38

य इदं प्रतिपंच्येदं येनेदं विचकास्ति हि । यस्मादिदं यतश्चेदं यस्येदं त्वं च यत्नतः

ആരാണ് ഈ ലോകത്തെ പലവിധമായി പ്രകടമാക്കുന്നത്, ആരാൽ ഇത് പ്രകാശിക്കുന്നു; ആരിൽ നിന്നാണ് ഇത് ഉദ്ഭവിച്ച് ആരിൽ നിന്നുതന്നെ പ്രവഹിക്കുന്നത്; ആരുടേതാണ് ഇതെല്ലാം—നീയും ഉൾപ്പെടെ—ആ തത്ത്വം പരിശ്രമത്തോടെ അറിയുക।

Verse 39

योस्मात्परस्माच्च परो निर्विकारी महाप्रभुः । ईक्षते यस्स्वात्मनीदं तं नताः स्म स्वयंभुवम्

പരമത്തിനും അതീതനായ പരമൻ, വികാരരഹിത മഹാപ്രഭു; തന്റെ സ്വാത്മാവിൽ തന്നേ ഈ സകല ലോകവും ദർശിക്കുന്നവൻ—ആ സ്വയംഭൂനു ഞങ്ങൾ നമസ്കരിക്കുന്നു।

Verse 40

अविद्धदृक् परः साक्षी सर्वात्मा ऽनेकरूपधृक् । आत्मभूतः परब्रह्म तपंतं शरणं गताः

അവൻ അവിദ്യയാൽ മൂടപ്പെടാത്ത ദ്രഷ്ടാവ്, പരമ സാക്ഷി, സകലത്തിന്റെയും അന്തരാത്മാവ്, അനേകരൂപധാരി. അവൻ തന്നെയാണ് ആത്മഭൂത പരബ്രഹ്മം; അതുകൊണ്ട് തപസ്സിൽ ലീനനായ ആ പ്രഭുവിൽ അവർ ശരണം പ്രാപിച്ചു।

Verse 41

न यस्य देवा ऋषयः सिद्धाश्च न विदुः पदम् । कः पुनर्जंतुरपरो ज्ञातुमर्हति वेदितुम्

ആരുടെ പരമപദം ദേവന്മാരും ഋഷിമാരും സിദ്ധന്മാരും പോലും അറിയുന്നില്ല—അപ്പോൾ മറ്റേതൊരു സാധാരണ ജീവി അവനെ അറിയാനും പൂർണ്ണമായി ഗ്രഹിക്കാനും എങ്ങനെ യോഗ്യനാകും?

Verse 42

दिदृक्षवो यस्य पदं मुक्तसंगास्सुसाधवः । चरितं सुगतिर्नस्त्वं सलोकव्रतमव्रणम्

ലോകബന്ധങ്ങളിൽ നിന്നു വിമുക്തരായ ശുഭസാധുക്കൾ അവന്റെ പരമപദം ദർശിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഞങ്ങൾക്കു അവന്റെ പവിത്രചരിതം തന്നെയാണ് സുഖഗതിയിലേക്കുള്ള മാർഗം; അത് കളങ്കമറ്റ വ്രതം, സാലോക്യം നൽകുന്നതാണ്।

Verse 43

त्वज्जन्मादिविकारा नो विद्यंते केपि दुःखदा । तथापि मायया त्वं हि गृह्णासि कृपया च तान्

നിനക്കിൽ ജന്മാദി വികാരങ്ങൾ ഇല്ല—ദുഃഖം നൽകുന്ന ഒന്നും ഇല്ല. എങ്കിലും നിന്റെ മായയാൽ നീ തന്നേ അവസ്ഥകൾ ധരിക്കുകയും കരുണയാൽ അവയെ സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു।

Verse 44

तस्मै नमः परेशाय तुभ्यमाश्चर्यकर्मणे । नमो गिरां विदूराय ब्रह्मणे परमात्मने

ആ പരേശ്വരനു നമസ്കാരം—അത്ഭുതകർമ്മങ്ങളുള്ള നിനക്കു നമസ്കാരം. വാക്കുകൾക്കതീതനായ ബ്രഹ്മൻ, പരമാത്മാവിനു നമസ്കാരം।

Verse 45

अरूपायोरुरूपाय परायानंतशक्तये । त्रिलोकपतये सर्वसाक्षिणे सर्वगाय च

നിരാകാരനായിട്ടും അനേകരൂപങ്ങളായി വിരിയുന്ന പരമേശ്വരനേ; അനന്തശക്തിയുള്ള പരമനേ; ത്രിലോകപതിയേ; സർവ്വസാക്ഷിയായ ചൈതന്യത്തേയും സർവ്വവ്യാപിയായ പ്രഭുവേയും നമസ്കരിക്കുന്നു.

Verse 46

नम आत्मप्रदीपाय निर्वाणसुखसंपदे । ज्ञानात्मने नमस्तेऽस्तु व्यापकायेश्वराय च

ആത്മപ്രദീപസ്വരൂപനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം; നിർവാണസുഖസമ്പത്തായ നിനക്കു നമസ്കാരം. ജ്ഞാനാത്മനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം; സർവ്വവ്യാപിയായ ഈശ്വരനുമേ നമസ്കാരം.

Verse 47

नैष्कर्म्येण सुलभ्याय कैवल्यपतये नमः । पुरुषाय परेशाय नमस्ते सर्वदाय च

നൈഷ്കർമ്മ്യത്തിലൂടെ സുലഭനായ, കൈവല്യപതിയേ, നമസ്കാരം. ഹേ പരമപുരുഷാ, ഹേ പരേശാ, നിനക്കു നമസ്കാരം; ഹേ സർവ്വദാ, നിനക്കു നമസ്കാരം.

Verse 48

क्षेत्रज्ञायात्मरूपाय सर्वप्रत्ययहेतवे

ക്ഷേത്രജ്ഞനായ അന്തർസാക്ഷി, ആത്മസ്വരൂപൻ, സർവ്വപ്രത്യയ-നിശ്ചയങ്ങളുടെ കാരണമായ ശിവനു നമസ്കാരം।

Verse 49

सर्वाध्यक्षाय महते मूलप्रकृतये नमः । पुरुषाय परेशाय नमस्ते सर्वदाय च

സർവ്വാധ്യക്ഷനായ മഹാനേ, മൂലപ്രകൃതിയേ, നമസ്കാരം; പരമപുരുഷനായ പരേശ്വരാ, സർവ്വദാതാവായ നിനക്കു നമസ്കാരം।

Verse 50

त्रिनेत्रायेषुवक्त्राय सदाभासाय ते नमः । सर्वेन्द्रियगुणद्रष्ट्रे निष्कारण नमोस्तु ते

ത്രിനേത്രാ, ഇഷുവക്ത്രാ, സദാ പ്രകാശമാനനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം; സർവ്വേന്ദ്രിയഗുണങ്ങളുടെ ദ്രഷ്ടാവേ, നിഷ്കാരണ (സ്വയംഭൂ) നിനക്കു നമോസ്തു।

Verse 51

त्रिलोककारणायाथापवर्गाय नमोनमः । अपवर्गप्रदायाशु शरणागततारिणे

ത്രിലോകങ്ങളുടെ കാരണസ്വരൂപനും അപവർഗസ്വരൂപനും ആയ ശിവനു പുനഃപുനഃ നമസ്കാരം. വേഗത്തിൽ മോക്ഷം നൽകുകയും ശരണാഗതരെ കടത്തുകയും ചെയ്യുന്നവനു നമഃ.

Verse 52

सर्वाम्नायागमानां चोदधये परमेष्ठिने । परायणाय भक्तानां गुणानां च नमोस्तु ते

ഹേ പരമേശ്വരാ, സർവ്വ ആമ്നായ-ആഗമങ്ങളുടെ സമുദ്രസ്വരൂപനായ നിനക്കു നമസ്കാരം. ഭക്തരുടെ പരമാശ്രയവും സർവ്വ ഗുണങ്ങളുടെ ആധാരവും ആയ നിനക്കു നമഃ.

Verse 53

नमो गुणारणिच्छन्न चिदूष्माय महेश्वर । मूढदुष्प्राप्तरूपाय ज्ञानिहृद्वासिने सदा

ഹേ മഹേശ്വരാ! ഗുണരൂപ അരണികളാൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ചൈതന്യ-ഉഷ്മാവുള്ളവനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം. മൂഢർക്കു ദുഷ്പ്രാപമായ നിന്റെ സ്വരൂപത്തിന്നും, ജ്ഞാനികളുടെ ഹൃദയത്തിൽ സദാ വസിക്കുന്ന നിനക്കു പ്രണാമം.

Verse 54

पशुपाशविमोक्षाय भक्तसन्मुक्तिदाय च । स्वप्रकाशाय नित्यायाऽव्ययायाजस्रसंविदे

പശു (ബന്ധിത ജീവൻ)യെ പാശം (ബന്ധനം) മുതൽ വിമോചിപ്പിക്കുന്നവനേ, ഭക്തർക്കു സന്മുക്തി നൽകുന്നവനേ, സ്വപ്രകാശൻ, നിത്യൻ, അവ്യയൻ, അജസ്ര സംവിദ്-സ്വരൂപനായ പ്രഭുവേ, നമസ്കാരം.

Verse 55

प्रत्यग्द्रष्ट्रैऽविकाराय परमैश्वर्य धारिणे । यं भजन्ति चतुर्वर्गे कामयंतीष्टसद्गतिम् । सोऽभूदकरुणस्त्वं नः प्रसन्नो भव ते नमः

അന്തര്മുഖ സാക്ഷി, അവികാരി, പരമൈശ്വര്യം ധരിക്കുന്നവനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം. ധർമ്മ-അർത്ഥ-കാമ-മോക്ഷം എന്ന ചതുര്വർഗം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ, ഇഷ്ട സദ്ഗതി തേടി നിന്നെ ഭജിക്കുന്നു. എങ്കിലും ഞങ്ങളോടു നീ കരുണയില്ലാത്തവനായി തോന്നി; പ്രസന്നനായി കൃപചെയ്യണമേ—നിനക്കു പ്രണാമം.

Verse 56

एकांतिनः कंचनार्थं भक्ता वांछंति यस्य न । केवलं चरितं ते ते गायंति परमंगलम्

ഏകാന്തഭക്തർ സ്വർണമോ ലോകലാഭമോ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല; അവർ അവന്റെ പരമമംഗളമായ ചരിതം മാത്രമേ പാടുകയുള്ളൂ.

Verse 57

अक्षरं परमं ब्रह्मतमव्यक्ताकृतिं विभुम् । अध्यात्मयोगगम्यं त्वां परिपूर्णं स्तुमो वयम्

ഹേ അക്ഷരനായ പരബ്രഹ്മമേ, അവ്യക്തരൂപനായ സർവ്വവ്യാപി വിഭുവേ! അധ്യാത്മയോഗത്തിലൂടെ ഗമ്യനായ നിത്യപരിപൂർണ്ണനായ നിന്നെ ഞങ്ങൾ സ്തുതിക്കുന്നു.

Verse 58

अतींद्रियमनाधारं सर्वाधारमहेतुकम् । अनंतमाद्यं सूक्ष्मं त्वां प्रणमामोऽखिलेश्वरम्

ഹേ അഖിലേശ്വരാ! ഇന്ദ്രിയാതീതനായ, സ്വയം അനാധാരനായിട്ടും സർവ്വത്തിന്റെയും ആധാരനായ, അഹേതുക സ്വയംസിദ്ധനായ; അനന്തനും ആദിയും പരമസൂക്ഷ്മനുമായ നിന്നെ ഞങ്ങൾ പ്രണാമം ചെയ്യുന്നു.

Verse 59

हर्यादयोऽखिला देवास्तथा लोकाश्चराचराः । नामरूपविभेदेन फल्ग्व्या च कलया कृताः

ഹരി (വിഷ്ണു) മുതലായ എല്ലാ ദേവന്മാരും, ചല-അചലമായ എല്ലാ ലോകങ്ങളും—നാമരൂപഭേദങ്ങളായി മാത്രം, അവന്റെ ശക്തിയുടെ അതിസൂക്ഷ്മ കലാമാത്രത്താൽ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടവയാണ്.

Verse 60

यथार्चिषोग्नेस्सवितुर्यांति निर्यांति वासकृत् । गभस्तयस्तथायं वै प्रवाहो गौण उच्यते

അഗ്നിയുടെ ജ്വാലകളും സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങളും കാറ്റിന്റെ ചലനത്താൽ പുറപ്പെടുകയും മടങ്ങുകയും ചെയ്യുന്നുവെന്നപോലെ തോന്നുന്നതുപോലെ, ഈ ‘പ്രവാഹം’ എന്നും ഗൗണമായി (ലക്ഷണാർത്ഥത്തിൽ) മാത്രമാണ് പറയപ്പെടുന്നത്; യഥാർത്ഥത്തിൽ പരമേശ്വരൻ ശിവൻ അചലനാണ്.

Verse 61

न त्वं देवो ऽसुरो मर्त्यो न तिर्यङ् न द्विजः प्रभो । न स्त्री न षंढो न पुमान्सदसन्न च किंचन

ഹേ പ്രഭോ! നീ ദേവനുമല്ല, അസുരനുമല്ല, മർത്ത്യനുമല്ല, തിര്യക്‌ ജീവിയുമല്ല, ദ്വിജനുമല്ല. നീ സ്ത്രീയുമല്ല, നപുംസകനുമല്ല, പുരുഷനുമല്ല; സത്‌ അല്ല, അസത്‌ അല്ല—ഏതൊരു ‘വസ്തു’യും അല്ല.

Verse 62

निषेधशेषस्सर्वं त्वं विश्वकृद्विश्व पालकः । विश्वलयकृद्विश्वात्मा प्रणतास्स्मस्तमीश्वरम्

എല്ലാം നിഷേധിച്ചശേഷം ശേഷിക്കുന്ന പരമശേഷം നീയേ; സർവ്വവും നീ തന്നേ. നീ വിശ്വസ്രഷ്ടാവും വിശ്വപാലകനും വിശ്വലയകാരനും വിശ്വാന്തരാത്മാവും ആകുന്നു. ഹേ പരമേശ്വരാ, ഞങ്ങൾ നിനക്കു പ്രണാമം ചെയ്യുന്നു.

Verse 63

योगरंधितकर्माणो यं प्रपश्यन्ति योगिनः । योगसंभाविते चित्ते योगेशं त्वां नता वयम्

യോഗംകൊണ്ട് കർമ്മപ്രവൃത്തി നിയന്ത്രിച്ച്, യോഗികൾ ആരെ നേരിട്ട് ദർശിക്കുന്നുവോ—യോഗധ്യാനത്തിൽ ശുദ്ധവും സ്ഥിരവുമായ ചിത്തത്തിൽ—ഹേ യോഗേശ്വരാ, ഞങ്ങൾ നിനക്കു നമസ്കരിക്കുന്നു.

Verse 64

नमोस्तु तेऽसह्यवेग शक्तित्रय त्रयीमय । नमः प्रसन्नपालाय नमस्ते भूरिशक्तये

ഹേ അസഹ്യവേഗമുള്ളവനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം. നീ ത്രിശക്തിസ്വരൂപനും വേദത്രയസാരവും ആകുന്നു. പ്രസന്നമായി പാലിക്കുന്ന രക്ഷകനേ, നമസ്കാരം; ഹേ അപാരശക്തിയേ, നമസ്കാരം.

Verse 65

कदिंद्रियाणां दुर्गेशानवाप्य परवर्त्मने । भक्तोद्धाररतायाथ नमस्ते गूढवर्चसे

ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്ക് ലഭിക്കാത്തവനേ, ദുർഗങ്ങളുടെ അധിപനേ, മറ്റൊരു മാർഗ്ഗത്താൽ അപ്രാപ്യനേ; എങ്കിലും ഭക്തോദ്ധാരത്തിൽ സദാ രതനായവനേ—ഹേ ഗൂഢതേജസ്സേ, നിനക്കു നമസ്കാരം.

Verse 66

यच्छक्त्याहं धियात्मानं हंत वेद न मूढधी । तं दुरत्ययमाहात्म्यं त्वां नतः स्मो महाप्रभुम्

ഏത് ശക്തിയാലും ഏത് ബുദ്ധിയാലും ഞാൻ ആത്മതത്ത്വം അറിയാൻ കഴിയുന്നവൻ; ഞാൻ മൂഢബുദ്ധിയുള്ളവൻ അല്ല. എങ്കിലും നിങ്ങളുടെ മഹിമ അതിക്രമിക്കാനാകാത്തതും അഗമ്യവും ആകുന്നു. അതിനാൽ, ഹേ മഹാപ്രഭോ, ഞങ്ങൾ നമസ്കരിക്കുന്നു.

Verse 67

ब्रह्मोवाच । इति स्तुत्वा महादेवं सर्वे विष्ण्वादिकास्सुराः । तूष्णीमासन्प्रभोरग्रे सद्भक्तिनतकंधराः

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ മഹാദേവനെ സ്തുതിച്ച ശേഷം, വിഷ്ണു മുതലായ എല്ലാ ദേവന്മാരും പ്രഭുവിന്റെ സന്നിധിയിൽ മൗനമായി ഇരുന്നു; സത്യഭക്തിയാൽ അവരുടെ കഴുത്തുകൾ നമിഞ്ഞു.