देवीयोगनिद्रास्तुतिḥ तथा चण्डिकायाः प्रादुर्भावः | Hymn to Devī Yogānidrā and the Manifestation of Caṇḍikā

Verse 1

नारद उवाच । ब्रह्मन् तात महाप्राज्ञ वद नो वदतां वर । गते विष्णौ किमभवदकार्षीत्किं विधे भवान्

നാരദൻ പറഞ്ഞു— ഹേ ബ്രഹ്മൻ, പൂജ്യ പിതാവേ, മഹാപ്രാജ്ഞനേ, വക്താക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ! വിഷ്ണു പോയ ശേഷം എന്തു സംഭവിച്ചു? പിന്നെ, ഹേ വിധാതാവേ, നിങ്ങൾ എന്തു ചെയ്തു?

Verse 2

ब्रह्मोवाच । विप्रनन्दनवर्य त्वं सावधानतया शृणु । विष्णौ गते भगवति यदकार्षमहं खलु

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു— ഹേ വിപ്രപുത്രങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുക. ഭഗവാൻ വിഷ്ണു പോയ ശേഷം ഞാൻ ചെയ്തത് നിനക്കു തീർച്ചയായി പറയുന്നു।

Verse 3

विद्याविद्यात्मिकां शुद्धां परब्रह्मस्वरूपिणीम् । स्तौमि देव जगद्धात्रीं दुर्गां शम्भुप्रियां सदा

വിദ്യയും അവിദ്യയും സ്വരൂപമായ, പരമശുദ്ധയായ, പരബ്രഹ്മസ്വരൂപിണിയായ, ജഗദ്ധാത്രിയായ, ശംഭുവിന് സദാ പ്രിയയായ ദുർഗാദേവിയെ ഞാൻ എപ്പോഴും സ്തുതിക്കുന്നു।

Verse 4

सर्वत्र व्यापिनीं नित्यां निरालंबां निराकुलाम् । त्रिदेवजननीं वंदे स्थूलस्थूलामरूपिणीम्

സർവ്വത്ര വ്യാപിക്കുന്ന നിത്യദേവിയെ ഞാൻ വന്ദിക്കുന്നു—അവൾ നിരാലംബ, നിരാകുല; ത്രിദേവജനനി; അത്യന്തസ്ഥൂല രൂപങ്ങളിലുമുണ്ടായിരുന്നാലും യഥാർത്ഥത്തിൽ അരൂപിണി.

Verse 5

त्वं चितिः परमानंदा परमात्मस्वरूपिणी । प्रसन्ना भव देवेशि मत्कार्यं कुरु ते नमः

നീ ശുദ്ധ ചിതി, പരമാനന്ദമയി, പരമാത്മസ്വരൂപിണി. ഹേ ദേവേശി ദേവീ, പ്രസന്നയായി എന്റെ കാര്യം സാധിപ്പിക്കണമേ. നിനക്കു നമസ്കാരം.

Verse 6

ब्रह्मोवाच । एवं संस्तूयमाना सा योगनिद्रा मया मुने । आविर्बभूव प्रत्यक्षं देवर्षे चंडिका मम

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ മുനേ, ഇങ്ങനെ എന്റെ സ്തുതിയാൽ സ്തുതിക്കപ്പെട്ട ആ യോഗനിദ്ര—എന്റെ തന്നെ ചണ്ഡിക—ദേവർഷിയുടെ മുമ്പിൽ പ്രത്യക്ഷമായി അവതരിച്ചു.

Verse 7

स्निग्धांजनद्युतिश्चारुरूपा दिव्यचतुर्भुजा । सिंहस्था वरहस्ता च मुक्तामणिकचोत्कटा

അവൾ അഞ്ജനത്തെപ്പോലെ സ്നിഗ്ധമായ ദീപ്തിയോടെ തിളങ്ങി, അതിസുന്ദരരൂപിണി, ദിവ്യചതുര്ഭുജയായിരുന്നു. സിംഹാരൂഢയായി, വരദഹസ്തധാരിണിയായി, മുത്തും മണിയും കൊണ്ടുള്ള അലങ്കാരത്തിൽ മഹാശോഭയോടെ നിന്നു.

Verse 8

शरदिंद्वानना शुभ्रचन्द्रभाला त्रिलोचना । सर्वावयवरम्या च कमलांघ्रिनखद्युतिः

അവളുടെ മുഖം ശരദ്ചന്ദ്രനെപ്പോലെ; നെറ്റിയിൽ നിർമ്മല ചന്ദ്രകലയുടെ ശോഭ. അവൾ ത്രിനേത്രി, സർവ്വാവയവങ്ങളിലും മനോഹരി, അവളുടെ കമലപാദനഖങ്ങളുടെ ദീപ്തി തെളിഞ്ഞു തിളങ്ങി.

Verse 9

समक्षं तामुमां वीक्ष्य मुने शक्तिं शिवस्य हि । भक्त्या विनततुंगांशः प्रास्तवं सुप्रणम्य वै

ഹേ മുനേ, മുന്നിൽ ഉമാദേവിയെ കണ്ടു—അവൾ ശിവന്റെ ദിവ്യശക്തിയാകയാൽ—ഭക്തിയോടെ ദേഹം നമിച്ച്, ഗാഢമായി പ്രണാമം ചെയ്ത്, അവളുടെ സ്തുതി ആരംഭിച്ചു।

Verse 10

ब्रह्मोवाच । नमो नमस्ते जगतःप्रवृत्तिनिवृतिरूपे स्थितिसर्गरूपे । चराचराणां भवती सुशक्तिस्सनातनी सर्वविमोहनीति

ബ്രഹ്മാവ് അരുളിച്ചെയ്തു—നമോ നമസ്തേ, ജഗത്തിന്റെ പ്രവൃത്തി-നിവൃത്തി സ്വരൂപിണീ, സ്ഥിതി-സൃഷ്ടി സ്വരൂപിണീ. ചരാചര സകലത്തിനും നീ പരമശക്തി, സനാതനി, സർവ്വവിമോഹിനി।

Verse 11

इति श्रीशिवपुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां सतीखण्डे दुर्गास्तुतिब्रह्मवरप्राप्तिवर्णनो नामेकादशोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീശിവപുരാണത്തിന്റെ ദ്വിതീയ ഭാഗമായ രുദ്രസംഹിതയിലെ സതീഖണ്ഡത്തിൽ ‘ദുർഗാസ്തുതി-ബ്രഹ്മവരപ്രാപ്തിവർണ്ണനം’ എന്ന പേരിലുള്ള ഏകാദശ അധ്യായം സമാപ്തമായി।

Verse 12

या योगिनां वै महिता मनोज्ञा सा त्वं न ते परमाणुसारे । यमादिपूते हृदि योगिनां या या योगिनां ध्यानपथे प्रतीता

യോഗികൾ മഹത്വപ്പെടുത്തി പാടുന്ന ആ മനോഹര തത്ത്വം നീ തന്നേ; സൂക്ഷ്മ പരമാണുവിനോളം സൂചനകൾ പിന്തുടർന്നാൽ മാത്രം നിന്നെ പ്രാപിക്കാനാവില്ല। യമാദി അനുഷ്ഠാനങ്ങളാൽ ശുദ്ധമായ യോഗികളുടെ ഹൃദയത്തിൽ നീ തന്നേ സാക്ഷാത്കരിക്കപ്പെടുന്നു—ധ്യാനപഥത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ദേവി।

Verse 13

प्रकाशशुद्ध्यादियुता विरागा सा त्वं हि विद्या विविधावलंबा । कूटस्थमव्यक्तमनंतरूपं त्वं बिभ्रती कालमयी जगंति

നീയാണ് ആ വിദ്യ—പ്രകാശമയമായ ശുദ്ധിയോടെ യുക്തയും വൈരാഗ്യത്തിൽ സ്ഥാപിതയും, പലവിധത്തിൽ ജീവികൾക്ക് ആശ്രയമായവൾ. കാലസ്വരൂപിണിയായി നീ ലോകങ്ങളെ ധരിക്കുന്നു; അന്തരത്തിൽ കൂറ്റസ്ഥം, അവ്യക്തം, അനന്തരൂപമായ ഏകത്തെയും നീ വഹിക്കുന്നു.

Verse 14

विकारबीजं प्रकरोपि नित्यं गुणान्विता सर्वजनेषु नूनम् । त्वं वै गुणानां च शिवे त्रयाणां निदानभूता च ततः परासि

ഹേ ശിവേ, നീയേ വികാരത്തിന്റെ നിത്യ മൂലബീജം; ഗുണരൂപിണിയായി നിശ്ചയമായി സകലജനങ്ങളിലും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. ത്രിഗുണങ്ങളുടെ കാരണഭൂതയും നീ തന്നേ; അതിനാൽ അവയ്ക്കപ്പുറമായ പരയും നീയാകുന്നു.

Verse 15

सत्वं रजस्तामस इत्यमीषां विकारहीना समु वस्तितीर्या । सा त्वं गुणानां जगदेकहेतुं ब्रह्मांतरारंभसि चात्सि पासि

സത്ത്വം, രജസ്, തമസ്—ഇവയെ ത്രിഗുണങ്ങൾ എന്നു പറയുന്നു; എന്നാൽ ഹേ ദേവീ, നീ അവയിൽ വികാരരഹിതയായി അവയ്ക്കപ്പുറം നിലകൊള്ളുന്നു. ആ ഗുണങ്ങളിലൂടെ നീയേ ജഗത്തിന്റെ ഏകകാരണം; ബ്രഹ്മന്റെ ഓരോ കല്പത്തിലും സൃഷ്ടി ആരംഭിച്ച്, പോഷിച്ച്, അവസാനം ലയത്തിലേക്കും നീ തന്നേ നയിക്കുന്നു.

Verse 16

अशेषजगतां बीजे ज्ञेयज्ञानस्वरूपिणि । जगद्धिताय सततं शिवपत्नि नमोस्तु ते

ഹേ ശിവപത്നീ! സർവ്വ ലോകങ്ങളുടെയും ബീജകാരണമേ, ജ്ഞേയവും ജ്ഞാനവും സ്വരൂപിണിയേ, നിത്യം ജഗദ്‌ഹിതത്തിൽ നിരതയായ നിനക്കു നമസ്കാരം.

Verse 17

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचः सा मे काली लोक विभाविनी । प्रीत्या मां जगतामूचे स्रष्टारं जनशब्दवत्

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—എന്റെ വചനങ്ങൾ കേട്ട ശേഷം, ലോകങ്ങളെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്ന ആ കാളി സ്നേഹത്തോടെ എന്നോട്—ജഗത്തിന്റെ സ്രഷ്ടാവിനോട്—ജനവാക്കുപോലെ ലളിതമായി സംസാരിച്ചു.

Verse 18

देव्युवाच । ब्रह्मन्किमर्थं भवता स्तुताहमवधारय । उच्यतां यदि धृष्योसि तच्छीघ्रं पुरतो मम

ദേവി അരുളിച്ചെയ്തു— ഹേ ബ്രഹ്മൻ, നന്നായി അവധാരിക്ക; നീ എന്തിനാണ് എന്നെ സ്തുതിച്ചത്? ധൈര്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ മുമ്പിൽ വേഗം പറയുക।

Verse 19

प्रत्यक्षमपि जातायां सिद्धिः कार्यस्य निश्चिता । तस्मात्त्वं वांछितं ब्रूहि या करिष्यामि भाविता

പ്രത്യക്ഷമായി സംഭവിച്ചാലും കര്‍മ്മസിദ്ധി നിശ്ചിതമാണ്; അതിനാൽ നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നതു പറയുക—ദൃഢനിശ്ചയത്തോടെ ഞാൻ അത് നിർവഹിക്കും।

Verse 20

ब्रह्मोवाच । शृणु देवि महेशानि कृपां कृत्वा ममोपरि । मनोरथस्थं सर्वज्ञे प्रवदामि त्वदाज्ञया

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവി, ഹേ മഹേശാനി, എന്നോടു കരുണചെയ്ത് കേൾക്കണമേ. ഹേ സർവ്വജ്ഞേ, എന്റെ ഹൃദയാഭിലാഷത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന വാക്ക് നിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ഞാൻ പറയുന്നു।

Verse 21

यः पतिस्तव देवेशि ललाटान्मेऽभवत्पुरा । शिवो रुद्राख्यया योगी स वै कैलासमास्थितः

ഹേ ദേവേശീ! പണ്ടേ നിന്റെ ഭർത്താവായ ആ പ്രഭു—എന്റെ ലലാടത്തിൽ നിന്ന് ശിവരൂപത്തിൽ പ്രാദുര്ഭവിച്ച് ‘രുദ്ര’നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധനായ യോഗി—അവൻ തന്നെയാണ് ഇപ്പോൾ കൈലാസപർവതത്തിൽ വസിക്കുന്നത്।

Verse 22

तपश्चरति भूतेश एक एवाविकल्पकः । अपत्नीको निर्विकारो न द्वितीयां समीहते

ഭൂതേശൻ (ഭഗവാൻ ശിവൻ) ഒരുത്തനായി, ഉള്ളിൽ യാതൊരു ഭേദ-വികല്പവും ഇല്ലാതെ തപസ്സു ചെയ്യുന്നു. പത്നിയില്ലാത്ത നിർവികാരനായ അവൻ രണ്ടാമൊരു കൂട്ടാളിയെയും ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല।

Verse 23

तं मोहय यथा चान्यां द्वितीयां सति वीक्षते । त्वदृते तस्य नो काचिद्भविष्यति मनोहरा

അവനെ അങ്ങനെ മോഹിപ്പിക്കൂ, സതി രണ്ടാമൊരു തിരഞ്ഞെടുപ്പെന്നപോലെ മറ്റൊരു സ്ത്രീയെയും നോക്കട്ടെ. എങ്കിലും നിന്നെ കൂടാതെ അവനു മറ്റൊരു മനോഹരിയായ സ്ത്രീ ഒരിക്കലും ഉണ്ടാകില്ല।

Verse 24

तस्मात्त्वमेव रूपेण भवस्व हरमोहिनी । सुता भूत्वा च दक्षस्य रुद्रपत्नी शिवे भव

അതുകൊണ്ട് ഹരമോഹിനീ! ഹരൻ (ശിവൻ) മോഹിതനാകുന്ന അതേ രൂപം നീ തന്നെ ധരിക്കണം. ശിവേ! ദക്ഷന്റെ പുത്രിയായി ജനിച്ച് രുദ്രൻ (ശിവൻ)ന്റെ പത്നിയാകുക.

Verse 25

यथा धृतशरीरा त्वं लक्ष्मीरूपेण केशवम् । आमोदयसि विश्वस्य हितायैतं तथा कुरु

നീ ലക്ഷ്മീരൂപത്തിൽ ശരീരം ധരിച്ചു കേശവൻ (വിഷ്ണു)നെ ആനന്ദിപ്പിച്ചതുപോലെ, വിശ്വഹിതത്തിനായി ഇതേ പ്രവൃത്തി ചെയ്യുക.

Verse 26

कांताभिलाषमात्रं मे दृष्ट्वाऽनिंदद्वृषध्वजः । स कथं वनितां देवी स्वेच्छया संग्रहीष्यति

എന്നിൽ പ്രിയസംഗമത്തിനുള്ള ചെറുതായ ആഗ്രഹം കണ്ടിട്ടും കുറ്റമറ്റ വൃഷധ്വജൻ (ശിവൻ) അതിനെ പോലും അംഗീകരിച്ചില്ല. പിന്നെ അവൻ സ്വേച്ഛയാൽ ഏതൊരു ലോകസ്ത്രീയെയും എങ്ങനെ സ്വീകരിക്കും?

Verse 27

हरे गृहीतकांते तु कथं सृष्टिश्शुभावहा । आद्यंतमध्ये चैतस्य हेतौ तस्मिन्विरागिणि

ഹേ ഹരി! നീ നിന്റെ പ്രിയ (ലക്ഷ്മി)യെ സ്വീകരിച്ചിരിക്കെ, ശുഭകരമെന്ന് പറയപ്പെടുന്ന സൃഷ്ടി എങ്ങനെ മുന്നേറും? കാരണം അതിന്റെ കാരണമായ, ആദി-അന്ത-മധ്യങ്ങളിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ആ വിരാഗി (ശിവൻ) അനാസക്തനായി തുടരുകയാണെങ്കിൽ.

Verse 28

इति चिंतापरो नाहं त्वदन्यं शरणं हितम् । कृच्छ्रवांस्तेन विश्वस्य हितायैतत्कुरुष्व मे

ഇങ്ങനെ ചിന്തയിൽ മുങ്ങിയ ഞാൻ, നിന്നൊഴികെ ഹിതകരമായ മറ്റൊരു ശരണം കാണുന്നില്ല. അതിനാൽ, ഇത് ദുഷ്കരമായാലും, സമസ്ത ലോകഹിതത്തിനായി എന്റെ വേണ്ടി ഇതു ചെയ്യുക.

Verse 29

न विष्णुस्तस्य मोहाय न लक्ष्मीर्न मनोभवः । न चाप्यहं जगन्मातर्नान्यस्त्वां कोपि वै विना

ഹേ ജഗന്മാതാവേ! വിഷ്ണുവിനോ ലക്ഷ്മിക്കോ മനോഭവനായ കാമനോ അവനെ മോഹിപ്പിക്കാൻ കഴിയില്ല; എനിക്കും കഴിയില്ല. നിങ്ങളെ കൂടാതെ സത്യത്തിൽ മറ്റാരും അതു ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല।

Verse 30

तस्मात्त्वं दक्षजा भूत्वा दिव्यरूपा महेश्वरी । तत्पत्नी भव मद्भक्त्या योगिनं मोहयेश्वरम्

അതുകൊണ്ട് ഹേ മഹേശ്വരീ! ദിവ്യരൂപം ധരിച്ചു ദക്ഷന്റെ പുത്രിയായി ജനിക്കൂ. എന്റെ ഭക്തിയാൽ അവന്റെ ഭാര്യയായി, ഹേ ഈശ്വരീ, ആ യോഗിയായ പരമേശ്വരൻ (ശിവൻ)നെ മോഹിപ്പിക്കൂ।

Verse 31

दक्षस्तपति देवेशि क्षीरोदोत्तरतीरगः । त्वामुद्दिश्य समाधाय मनस्त्वयि दृढव्रतः

ഹേ ദേവേശി! ദക്ഷൻ ക്ഷീരസമുദ്രത്തിന്റെ ഉത്തര തീരത്ത് തപസ്സു ചെയ്യുന്നു. ദൃഢവ്രതനായി മനസ്സിനെ സമാധിയിൽ ഏകാഗ്രമാക്കി നിന്നെയേ ധ്യാനിക്കുന്നു॥

Verse 32

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्सा चिंतामाप शिवा तदा । उवाच च स्वमनसि विस्मिता जगदम्बिका

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ആ വചനങ്ങൾ കേട്ട് ശിവാ അപ്പോൾ ഗഹനചിന്തയിൽ ആഴ്ന്നു. വിസ്മിതയായ ജഗദംബിക സ്വന്തം ഹൃദയത്തിൽ, സ്വന്തം മനസ്സിനോടു തന്നെ പറഞ്ഞു॥

Verse 33

देव्युवाच । अहो सुमहदाश्चर्यं वेदवक्तापि विश्वकृत् । महाज्ञानपरो भूत्वा विधाता किं वदत्ययम्

ദേവി പറഞ്ഞു—അഹോ, അത്യന്തം മഹത്തായ അത്ഭുതം! വേദപ്രവക്താവും വിശ്വസ്രഷ്ടാവും മഹാജ്ഞാനത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന വിധാതാവും ആയ ഈ സ്രഷ്ടാവ് എന്താണ് പറയുന്നത്?॥

Verse 34

विधेश्चेतसि संजातो महामोहोऽसुखावहः । यद्वरं निर्विकारं तं संमोहयितुमिच्छति

വിധാതാ ബ്രഹ്മാവിന്റെ മനസ്സിൽ ദുഃഖം വരുത്തുന്ന മഹാമോഹം ഉദിച്ചു; മാറ്റമില്ലാത്ത ആ ശ്രേഷ്ഠനെ മയക്കുവാൻ അവൻ ആഗ്രഹിച്ചു.

Verse 35

हरमोहवरं मत्तस्समिच्छति विधिस्त्वयम् । को लाभोस्यात्र स विभुर्निर्मोहो निर्विकल्पकः

നീ പറയുന്നു—വിധാതാ ബ്രഹ്മാ എന്നിൽ നിന്ന് ഹരനെ മയക്കാനുള്ള വരം തേടുന്നു എന്ന്. അതിൽ എന്ത് ലാഭം? ആ സർവ്വവ്യാപിയായ പ്രഭു മോഹരഹിതനും നിർവികൽപ്പനും ആകുന്നു.

Verse 36

परब्रह्माख्यो यश्शंभुर्निर्गुणो निर्विकारवान् । तस्याहं सर्वदा दासी तदाज्ञावशगा सदा

പരബ്രഹ്മൻ എന്നറിയപ്പെടുന്ന, നിർഗുണനും നിർവികാരനും ആയ ശംഭുവിന്റെ ഞാൻ എപ്പോഴും ദാസി; അവന്റെ ആജ്ഞയ്ക്ക് സദാ കീഴടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.

Verse 37

स एव पूर्णरूपेण रुद्रनामाभवच्छिवः । भक्तोद्धारणहेतोर्हि स्वतंत्रः परमेश्वरः

അവൻ തന്നേ ശിവൻ പൂർണ്ണരൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു ‘രുദ്ര’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധനായി. ഭക്തരെ ഉയർത്തി രക്ഷിക്കുവാൻ സ്വതന്ത്രനായ പരമേശ്വരൻ അങ്ങനെ ചെയ്തു.

Verse 38

हरेर्विधेश्च स स्वामी शिवान्न्यूनो न कर्हिचित् । योगादरो ह्यमायस्थो मायेशः परतः परः

അവൻ ഹരി (വിഷ്ണു) യുടെയും വിധാതാവ് (ബ്രഹ്മാവ്) യുടെയും പോലും സ്വാമിയാണ്; ശിവനേക്കാൾ ഒരിക്കലും ഏതുവിധത്തിലും ഹീനനല്ല. യോഗത്തിൽ പരമാദരമുള്ളവൻ, മായാമോഹാതീതനായി സ്ഥാപിതൻ, മായേശ്വരൻ, പരാത്പര പരമൻ.

Verse 39

मत्वा तमात्मजं ब्रह्मा सामान्यसुरसंनिभम् । इच्छत्ययं मोहयितुमतोऽज्ञानविमोहितः

അവനെ സ്വന്തം പുത്രനെന്ന് കരുതി, സാധാരണ ദേവനെപ്പോലെ എന്നു വിചാരിച്ച്, അജ്ഞാനമോഹിതനായ ബ്രഹ്മാവ് അവനെ മയക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു।

Verse 40

न दद्यां चेद्वरं वेदनीतिर्भ्रष्टा भवेदिति । किं कुर्यां येन न विभुः क्रुद्धस्स्यान्मे महेश्वरः

ഞാൻ വരം നല്കാതിരുന്നാൽ വേദവിധിത ധർമ്മനീതി ലംഘിക്കപ്പെടും. ഞാൻ എന്തു ചെയ്യണം, സർവ്വശക്തനായ മഹേശ്വരൻ എനിക്കു മേൽ ക്രോധിക്കാതിരിക്കേണ്ടതിന്?

Verse 41

ब्रह्मो वाच । विचार्य्येत्थं महेशं तं सस्मार मनसा शिवा । प्रापानुज्ञां शिवस्याथोवाच दुर्गा च मां तदा

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ച്, ശിവാ (സതി) മനസ്സിൽ ആ മഹേശനെ സ്മരിച്ചു. തുടർന്ന് ശിവന്റെ അനുവാദം ലഭിച്ച ശേഷം, അപ്പോൾ ദുർഗ എനിക്കു പറഞ്ഞു।

Verse 42

दुर्गोवाच । यदुक्तं भवता ब्रह्मन् समस्तं सत्यमेव तत् । मदृते मोहयित्रीह शंकरस्य न विद्यते

ദുർഗ്ഗ പറഞ്ഞു—ഹേ ബ്രഹ്മൻ, നിങ്ങൾ പറഞ്ഞതെല്ലാം പൂർണ്ണമായും സത്യമത്രേ. എന്നെ ഒഴികെ ഇവിടെ ശങ്കരനെ മോഹിപ്പിക്കുന്ന ശക്തി ഇല്ല.

Verse 43

हरेऽगृहीतदारे तु सृष्टिनैषा सनातनी । भविष्यतीति तत्सत्यं भवता प्रतिपादितम्

ഹേ ഹരി, നിങ്ങൾ ഭാര്യയെ സ്വീകരിക്കാത്തിടത്തോളം ഈ സനാതന സൃഷ്ടി തന്റെ നിത്യക്രമത്തിൽ മുന്നോട്ട് പോകുകയില്ല. അതിനാൽ ‘ഇത് തീർച്ചയായും സംഭവിക്കും’ എന്നു നിങ്ങൾ പറഞ്ഞത് സത്യമാണ്.

Verse 44

ममापि मोहने यन्नो विद्यतेस्य महाप्रभोः । त्वद्वाक्याद्विगुणो मेद्य प्रयत्नोऽभूत्स निर्भरः

എന്റെ സ്വന്തം മോഹത്തിലും ആ മഹാപ്രഭുവിനെ ഞാൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഗ്രഹിച്ചില്ല. എന്നാൽ നിങ്ങളുടെ വചനങ്ങളാൽ ഇന്ന് എന്റെ പരിശ്രമം ഇരട്ടിയായി, ഞാൻ പൂർണ്ണ ദൃഢനിശ്ചയത്തോടെ ഏർപ്പെട്ടു.

Verse 45

अहं तथा यतिष्यामि यथा दारपरिग्रहम् । हरः करिष्यति विधे स्वयमेव विमोहितः

ഞാൻ അങ്ങനെ പരിശ്രമിക്കും; ഹരൻ സ്വയം ഭാര്യയെ സ്വീകരിക്കേണ്ടതാകുന്നു. ഹേ വിധാതാ ബ്രഹ്മാ! എന്റെ മായയിൽ വിമോഹിതനായി അവൻ അത് സ്വയം തന്നെ ചെയ്യും.

Verse 46

सतीमूर्तिमहं धृत्वा तस्यैव वशवर्तिनी । भविष्यामि महाभागा लक्ष्मीर्विष्णोर्यथा प्रिया

സതിയുടെ രൂപം ധരിച്ചു ഞാൻ അവനോടേ മാത്രം വശവർത്തിനിയായി ഇരിക്കും, ഹേ മഹാഭാഗാ! ലക്ഷ്മി വിഷ്ണുവിന് പ്രിയയായതുപോലെ ഞാൻ ശിവനു പ്രിയയാകും.

Verse 47

यथा सोपि मयैवेय वशवर्ती सदा भवेत् । तथा यत्नं करिष्यामि तस्यैव कृपया विधे

അവനും ഇവിടെ എപ്പോഴും എന്റെ വശത്തിൽ തന്നെ ഇരിക്കേണ്ടതിന്നായി ഞാൻ അങ്ങനെ പരിശ്രമിക്കും—അവന്റെ തന്നെ കൃപയാൽ, ഹേ വിധേ (ബ്രഹ്മാ).

Verse 48

उत्पन्ना दक्षजायायां सतीरूपेण शंकरम् । अहं सभाजयिष्यामि लीलया तं पितामह

ദക്ഷന്റെ ഭാര്യയിൽ സതീരൂപമായി ജനിച്ച് ഞാൻ ലീലാഭാവത്തോടെ ശങ്കരനെ ആദരിക്കും; ഹേ പിതാമഹ ബ്രഹ്മാ, അതുവഴി നിങ്ങളെയും ആദരിക്കുന്നതാകും।

Verse 49

यथान्यजंतुरवनौ वर्तते वनितावशे । मद्भक्त्या स हरो वामावशवर्ती भविष्यति

ഭൂമിയിൽ മറ്റൊരു ജീവി സ്ത്രീയുടെ വശത്തിൽ കഴിയുന്നതുപോലെ, എന്റെ ഭക്തിയാൽ ആ ഹരൻ (ശിവൻ) പോലും എന്റെ വശവർത്തിയാകും.

Verse 50

ब्रह्मोवाच । मह्यमित्थं समाभाष्य शिवा सा जगदम्बिका । वीक्ष्यमाणा मया तात तत्रैवांतर्दधे ततः

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ എന്നോടു സമ്യകമായി സംസാരിച്ച ആ ശിവാ, ജഗദംബിക; ഹേ താത! ഞാൻ നോക്കിനിൽക്കേ അവൾ അവിടെയേ തത്സമയം അന്തർധാനം ചെയ്തു।

Verse 51

तस्यामंतर्हितायां तु सोहं लोकपितामहः । अगमं यत्र स्वसुतास्तेभ्यस्सर्वमवर्णयम्

അവൾ (സതി) അന്തർധാനം ചെയ്തപ്പോൾ, ഞാൻ—ലോകപിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവ്—എന്റെ പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നിടത്തേക്ക് ചെന്നു, സംഭവിച്ചതെല്ലാം അവർക്കു വിവരിച്ചു പറഞ്ഞു।