Adhyaya 1
Rudra SamhitaSati KhandaAdhyaya 146 Verses

सतीसंक्षेपचरित्रवर्णनम् — Summary Description of Satī’s Narrative

അധ്യായം 1-ൽ സതീഖണ്ഡം ആരംഭിക്കുന്നു. ശിവനെക്കുറിച്ച് മുമ്പ് കേട്ട കഥകൾ ഓർത്ത് നാരദൻ, കൂടുതൽ വിപുലമായ മംഗളശിവകഥ സൂതനോട് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. അദ്ദേഹം ഒരു തത്ത്വസങ്കടം ഉന്നയിക്കുന്നു—നിർവികാരനും നിർദ്വന്ദ്വയോഗിയുമായ ശിവൻ എങ്ങനെ ദൈവപ്രേരണയാൽ പരാശക്തിയെ വിവാഹം ചെയ്ത് ഗൃഹസ്ഥനായി? തുടർന്ന് വംശപരമായ മുഖ്യപ്രശ്നം പറയുന്നു—സതിയെ ആദ്യം ദക്ഷന്റെ പുത്രി ദാക്ഷായണി എന്നും പിന്നെ ഹിമവാൻ/പർവതന്റെ പുത്രി പാർവതി എന്നും പറയുന്നു; ഒരേ ശക്തി എങ്ങനെ രണ്ട് വംശങ്ങളുടെ പുത്രിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു, സതി പാർവതിരൂപത്തിൽ വീണ്ടും ശിവനെ എങ്ങനെ പ്രാപിച്ചു? സൂതൻ പ്രസംഗസന്ദർഭം സ്ഥാപിച്ച് ബ്രഹ്മാവിന്റെ മറുപടി അറിയിക്കുന്നു. ശ്രവണത്തിന് ‘സഫല ജന്മ’ ഫലം ഉണ്ടെന്ന് ബ്രഹ്മാവ് അംഗീകരിച്ച്, തിരിച്ചറിയൽ-നിരന്തരതയും ശിവവിവാഹ-ലീലയുടെ തത്ത്വവും വ്യക്തമാക്കുന്ന ശുഭകഥ ആരംഭിക്കുന്നു.

Shlokas

Verse 1

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीसंक्षेपचरित्रवर्णनं नाम प्रथमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീശിവമഹാപുരാണത്തിലെ ദ്വിതീയ രുദ്രസംഹിതയുടെ ദ്വിതീയ സതീഖണ്ഡത്തിൽ “സതിയുടെ സംക്ഷിപ്തചരിത്രവർണ്ണനം” എന്ന പേരിലുള്ള ആദ്യ അധ്യായം.

Verse 2

त्वन्मुखांभोजसंवृत्तां श्रुत्वा शिवकथां पराम् । अतृप्तो हि पुनस्तां वै श्रोतुमिच्छाम्यहं प्रभो

ഹേ പ്രഭോ! നിങ്ങളുടെ താമരമുഖത്തിൽ നിന്നൊഴുകുന്ന പരമ ശിവകഥ കേട്ടിട്ടും ഞാൻ തൃപ്തനായില്ല; അതേ കഥ തന്നെ വീണ്ടും കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

Verse 3

पूर्णांशश्शंकरस्यैव यो रुद्रो वर्णितः पुरा । विधे त्वया महेशानः कैलासनिलयो वशी

ഹേ വിധി (ബ്രഹ്മാ)! നിങ്ങൾ മുമ്പ് വർണ്ണിച്ച രുദ്രൻ ശങ്കരന്റെ പൂർണ്ണാംശം തന്നെയാണ്—കൈലാസനിവാസിയും സ്വയംനിയന്ത്രിതനുമായ മഹേശാനൻ.

Verse 4

स योगी सर्वविष्ण्वादिसुरसे व्यस्सतां गतिः । निर्द्वंद्वः क्रीडति सदा निर्विकारी महाप्रभुः

ആ പരമപ്രഭുവേ സത്യയോഗി; വിഷ്ണു മുതലായ എല്ലാ ദേവന്മാരാലും സേവിക്കപ്പെടുന്നവൻ. ലോകവ്യാപാരത്തിൽ ചിതറിയവർക്കു അവൻ ശരണം, പരമഗതി; ദ്വന്ദ്വാതീതൻ, നിർവികാര മഹാപ്രഭു സ്വാതന്ത്ര്യത്തിൽ നിത്യം ക്രീഡിക്കുന്നു.

Verse 5

सोऽभूत्पुनर्गृहस्थश्च विवाह्य परमां स्त्रियम् । हरिप्रार्थनया प्रीत्या मंगलां स्वतपस्विनीम्

അതിനുശേഷം അവൻ വീണ്ടും ഗൃഹസ്ഥാശ്രമത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു; ഹരിയുടെ അപേക്ഷയിൽ സന്തോഷിച്ച്, സ്വയം തപസ്സിനിഷ്ഠയായ പരമോത്തമയായ മംഗളയെ വിവാഹം ചെയ്തു.

Verse 6

प्रथमं दक्षपुत्री सा पश्चात्सा पर्वतात्मजा । कथमेकशरीरेण द्वयोरप्यात्मजा मता

ആദ്യം അവൾ ദക്ഷന്റെ പുത്രിയെന്നു കരുതപ്പെട്ടു; പിന്നെ അവൾ തന്നേ പർവ്വതരാജൻ (ഹിമാലയം)ന്റെ പുത്രിയായി. ഒരേ ദേഹത്തോടെ എങ്ങനെ ഇരുവരുടെയും പുത്രിയെന്നു കണക്കാക്കാം?

Verse 7

कथं सती पार्वती सा पुनश्शिवमुपागता । एतत्सर्वं तथान्यच्च ब्रह्मन् गदितुमर्हसि

ഹേ ബ്രഹ്മൻ, സതി എങ്ങനെ വീണ്ടും പാർവതിയായി മാറി, വീണ്ടും ശിവനെ പ്രാപിച്ചു എന്നത് പറയുക. ഇതെല്ലാം കൂടാതെ ബന്ധപ്പെട്ട മറ്റെല്ലാം കൂടി ദയവായി വിവരണം ചെയ്യുക.

Verse 8

सूत उवाच । इति तस्य वचः श्रुत्वा सुरर्षेः शंकरात्मनः । प्रसन्नमानसो भूत्वा ब्रह्मा वचनमब्रवीत्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ശങ്കരനിൽ ആത്മനിഷ്ഠനായ ആ ദേവർഷിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ബ്രഹ്മാവ് പ്രസന്നചിത്തനായി മറുപടി പറഞ്ഞു.

Verse 9

ब्रह्मोवाच । शृणु तात मुनिश्रेष्ठ कथयामि कथां शुभाम् । यां श्रुत्वा सफलं जन्म भविष्यति न संशयः

ബ്രഹ്മാവ് അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ താത, മുനിശ്രേഷ്ഠാ, കേൾക്കുക. ഞാൻ നിനക്കൊരു ശുഭമായ പവിത്രകഥ പറയുന്നു; അത് ശ്രവിച്ചാൽ മനുഷ്യജന്മം നിശ്ചയമായും സഫലമാകും—സംശയമില്ല.

Verse 10

पुराहं स्वसुतां दृष्ट्वा संध्याह्वां तनयैस्सह । अभवं विकृतस्तात कामबाणप्रपीडितः

ഒരിക്കൽ ഞാൻ എന്റെ സ്വന്തം പുത്രി ‘സന്ധ്യാ’യെ അവളുടെ പുത്രന്മാരോടുകൂടെ കണ്ടു; ഹേ താത, അപ്പോൾ ഞാൻ അന്തരത്തിൽ വിറച്ചുപോയി—കാമബാണങ്ങളാൽ വേധിക്കപ്പെട്ട് പീഡിതനായി.

Verse 11

धर्मः स्मृतस्तदा रुद्रो महायोगी परः प्रभुः । धिक्कृत्य मां सुतैस्तात स्वस्थानं गतवानयम्

അപ്പോൾ രുദ്രൻ—പരമപ്രഭു, മഹായോഗി, ധർമ്മത്തിൽ സ്ഥിരനായവൻ—എന്നെയും എന്റെ പുത്രന്മാരെയും ശാസിച്ച് തന്റെ സ്വസ്ഥാനത്തേക്ക് (സ്വധാമത്തിലേക്ക്) പോയി.

Verse 12

यन्मायामोहितश्चाहं वेदवक्ता च मूढधीः । तेनाकार्षं सहाकार्य परमेशेन शंभुना

മായയാൽ മോഹിതനായ ഞാൻ—വേദപ്രഖ്യാപകനായിട്ടും—ബുദ്ധി ഭ്രമിച്ചു. അതുകൊണ്ട് എന്റെ സഹചാരികളോടുകൂടെ പരമേശ്വരൻ ശംഭുവിനെതിരായി അങ്ങനെ പ്രവർത്തിച്ചു.

Verse 13

तदीर्षयाहमाकार्षं बहूपायान्सुतैः सह । कर्तुं तन्मोहनं मूढः शिवमाया विमोहितः

അവനോടുള്ള അസൂയകൊണ്ട് പ്രേരിതനായ ഞാൻ—ശിവമായയിൽ വിമോഹിതൻ—മൂഢനായി പുത്രന്മാരോടുകൂടെ അവനെ മോഹിപ്പിക്കാൻ പല ഉപായങ്ങളും ശ്രമിച്ചു.

Verse 14

अभवंस्तेऽथ वै सर्वे तस्मिञ् शंभो परप्रभो । उपाया निष्फलास्तेषां मम चापि मुनीश्वर

ഹേ ശംഭോ, പരപ്രഭോ! അപ്പോൾ അവർ എല്ലാവരും അവിടെയേ നിലകൊണ്ടു; അവരുടെ എല്ലാ ഉപായങ്ങളും നിഷ്ഫലമായി—എന്റേതും അതുപോലെ—ഹേ മുനീശ്വരാ.

Verse 15

तदाऽस्मरं रमेशानं व्यथोपायस्तुतैस्सह । अबोधयत्स आगत्य शिवभक्तिरतस्सुधीः

അപ്പോൾ സദാ ശിവഭക്തിയിൽ രതനായ ആ സുദീ വന്നു, വ്യഥയ്ക്ക് ഔഷധമായ സ്തുതികളോടെ രമേശാനനെ ഓർമ്മിപ്പിച്ച് (അവനെ) ബോധിപ്പിച്ചു.

Verse 16

प्रबोधितो रमेशेन शिवतत्त्वप्रदर्शिना । तदीर्षामत्यजं सोहं तं हठं न विमोहितः

ശിവതത്ത്വം വെളിപ്പെടുത്തുന്ന രമേശൻ എന്നെ ഉണർത്തി; അപ്പോൾ ഞാൻ ആ അസൂയ ഉപേക്ഷിച്ചു, മോഹമില്ലാതെ ആ ഹഠവും വിട്ടുകളഞ്ഞു.

Verse 17

शक्तिं संसेव्य तत्प्रीत्योत्पादयामास तां तदा । दक्षादशिक्न्यां वीरिण्यां स्वपुत्राद्धरमोहने

സ്വശക്തിയോടു പ്രേമപൂർവ്വം ഏകീഭവിച്ച് അദ്ദേഹം അപ്പോൾ അവളെ പ്രാദുര്ഭാവിപ്പിച്ചു. ദക്ഷന്റെയും വീരിണിയുടെയും പുത്രിയായി ‘സതി’യായി അവൾ ജനിച്ചു; പിന്നീടു പ്രിയനായ ഹരനെയും (ശിവനെയും) മോഹിപ്പിക്കുന്നവളായി.

Verse 18

सोमा भूत्वा दक्षसुता तपः कृत्वा तु दुस्सहम् । रुद्रपत्न्यभवद्भक्त्या स्वभक्तहितकारिणी

ദക്ഷപുത്രിയായി ‘സോമാ’യായി അവൾ ദുസ്സഹമായ തപസ്സു ചെയ്തു. ഭക്തിയാൽ അവൾ രുദ്രപത്നിയായി, എന്നും ഭക്തരുടെ ഹിതം ചെയ്യുന്നവളായി നിലകൊണ്ടു.

Verse 19

सोमो रुद्रो गृही भूत्वाऽकार्षील्लीलां परां प्रभुः । मोहयित्वाथ मां तत्र स्वविवाहेऽविकारधीः

സോമസ്വരൂപനായ ഭഗവാൻ രുദ്രൻ ഗൃഹസ്ഥരൂപം ധരിച്ചു പരമ ദിവ്യലീല നടത്തി. തുടർന്ന് തന്റെ തന്നെ വിവാഹസംബന്ധത്തിൽ, അവികാരബുദ്ധിയുള്ള പ്രഭു അവിടെ എന്നെ മോഹിപ്പിച്ചു.

Verse 20

विवाह्य तां स आगत्य स्वगिरौ सूतिकृत्तया । रेमे बहुविमोहो हि स्वतंत्रस्स्वात्तविग्रहः

അവളെ വിവാഹം കഴിച്ച് സതിയോടൊപ്പം തന്റെ പർവ്വതവാസത്തിലേക്ക് അദ്ദേഹം മടങ്ങി. അവിടെ സ്വതന്ത്രനും സ്വേച്ഛയാൽ രൂപം ധരിക്കുന്നവനുമായ പ്രഭു ക്രീഡാഭാവത്തിൽ വിഹരിച്ചു, അവളിൽ മഹാനന്ദം അനുഭവിച്ചു.

Verse 21

तया विहरतस्तस्य व्यातीयाय महान् मुने । कालस्सुखकरश्शभोर्निर्विकारस्य सद्रतेः

ഹേ മഹാമുനേ, അവളോടൊപ്പം വിഹരിക്കുമ്പോൾ ആ ശുഭപ്രഭുവിന്റെ കാലം സുഖകരമായി കടന്നുപോയി; അവൻ നിർവികാരനും സദ്വ്രതനുമാണ്.

Verse 22

ततो रुद्रस्य दक्षेण स्पर्द्धा जाता निजेच्छया । महामूढस्य तन्मायामोहितस्य सुगर्विणः

അതിനുശേഷം ദക്ഷൻ തന്റെ ഇച്ഛപ്രകാരം രുദ്രനോടു മത്സരഭാവം വളർത്തി. ആ മഹാമൂഢൻ അതേ മായയിൽ മോഹിതനായി അത്യന്തം ഗർവിതനായി.

Verse 23

तत्प्रभावाद्धरं दक्षो महागर्वी विमूढधीः । महाशांतं निर्विकारं निनि द बहुमोहितः

ആ പ്രഭാവം മൂലം മഹാഗർവിയും വിമൂഢബുദ്ധിയുമായ ദക്ഷൻ അത്യന്തം മോഹിതനായി, മഹാശാന്തനും നിർവികാരനുമായ ഹരനെ നിന്ദിക്കാൻ തുടങ്ങി.

Verse 24

ततो दक्षः स्वयं यज्ञं कृतवान्गर्वितोऽहरम् । सर्वानाहूय देवादीन् विष्णुं मां चाखिलाधिपः

അതിനുശേഷം അഹങ്കാരത്തിൽ മദിച്ച ദക്ഷൻ സ്വമേധയാ യജ്ഞം നടത്തി. എല്ലാ ദേവന്മാരെയും മറ്റുള്ളവരെയും വിളിച്ചു കൂട്ടി, ആ ‘സകലാധിപൻ’ എന്നു പറയുന്നവൻ വിഷ്ണുവിനെയും ക്ഷണിച്ചു; പക്ഷേ ദർപ്പത്താൽ എന്നെ—ശിവനെ—ഒഴിവാക്കി.

Verse 25

नाजुहाव तथाभूतो रुद्रं रोषसमाकुलः । तथा तत्र सतीं नाम्ना स्वपुत्रीं विधिमोहितः

രുദ്രനോടുള്ള ക്രോധത്തിൽ കലങ്ങിയ അവൻ ആ നിലയിൽ ഹോമാഹുതി അർപ്പിച്ചില്ല. പിന്നെ ബ്രഹ്മാവിന്റെ വിധിയാൽ മോഹിതനായി അവിടെ തന്നെ തന്റെ പുത്രിയെ പ്രസവിപ്പിച്ചു; അവളുടെ നാമം സതീ ആയിരുന്നു.

Verse 26

यदा नाकारिता पित्रा मायामोहित चेतसा । लीलां चकार सुज्ञाना महासाध्वी शिवा तदा

മായയിൽ മോഹിതമായ ചിത്തമുള്ള പിതാവ് അവളെ വിളിക്കാതിരുന്നപ്പോൾ, മഹാസാധ്വിയും സുജ്ഞാനിയും ആയ ശിവാ (സതി) ദിവ്യലീല ആരംഭിച്ചു।

Verse 27

अथागता सती तत्र शिवाज्ञामधिगम्य सा । अनाहूतापि दक्षेण गर्विणा स्वपितुर्गृहम्

അപ്പോൾ സതി ശിവന്റെ അനുമതി നേടി അവിടെ—തന്റെ പിതാവിന്റെ ഗൃഹത്തിലേക്ക്—പോയി; അഹങ്കാരിയായ ദക്ഷൻ അവളെ ക്ഷണിച്ചിരുന്നില്ലെങ്കിലും।

Verse 28

विलोक्य रुद्रभागं नो प्राप्यावज्ञां च ताततः । विनिंद्य तत्र तान्सर्वान्देहत्यागमथाकरोत्

രുദ്രന്റെ യഥോചിത ഭാഗം ലഭിക്കാതെയും, അതിനുമേൽ അവമാനം കാണിക്കപ്പെട്ടതും കണ്ടപ്പോൾ, സതി അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്ന എല്ലാവരെയും ശാസിച്ചു; തുടർന്ന് ദേഹത്യാഗം ചെയ്യാൻ നിശ്ചയിച്ചു।

Verse 29

तच्छुत्वा देव देवेशः क्रोधं कृत्वा तु दुस्सहम् । जटामुत्कृत्य महतीं वीरभद्रमजीजनत्

അതു കേട്ട ദേവദേവേശ്വരനായ ശംഭു അസഹ്യമായ ക്രോധത്തിൽ ആകുലനായി. തന്റെ ജടയിൽ നിന്നൊരു മഹാലോലം പിഴുതെടുത്ത് വീരഭദ്രനെ പ്രസവിപ്പിച്ചു.

Verse 30

सगणं तं समुत्पाद्य किं कुर्य्या मिति वादिनम् । सर्वापमानपूर्वं हि यज्ञध्वंसं दिदेश ह

ആ ഗണസംഘത്തെ സൃഷ്ടിച്ച്, അവൻ ‘ഞാൻ എന്തു ചെയ്യണം?’ എന്നു ചോദിച്ചതുകേട്ട് ശംഭു ആദ്യം ദക്ഷയജ്ഞം പൂർണ്ണമായി അപമാനിക്കപ്പെടുമെന്നുറപ്പാക്കി, പിന്നെ യജ്ഞധ്വംസത്തിന് ആജ്ഞ നൽകി.

Verse 31

तदाज्ञां प्राप्य स गणाधीशो बहुबलान्वितः । गतोऽरं तत्र सहसा महाबलपराक्रमः

ആ ആജ്ഞ ലഭിച്ച ഗണാധീശൻ—അപാരബലവും മഹാപരാക്രമവും ഉള്ളവൻ—ഉടൻ തന്നെ അവിടേക്ക് അതിവേഗം പോയി.

Verse 32

महोपद्रवमाचेरुर्गणास्तत्र तदाज्ञया । सर्वान्स दंडयामास न कश्चिदवशेषितः

അവന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം അവിടെ ഗണങ്ങൾ മഹാ കലാപം സൃഷ്ടിച്ചു. അവൻ എല്ലാവരെയും ശിക്ഷിച്ചു; ആരെയും ഒഴിവാക്കിയില്ല.

Verse 33

विष्णुं संजित्य यत्नेन सामरं गणसत्तमः । चक्रे दक्षशिरश्छेदं तच्छिरोग्नौ जुहाव च

പിന്നീട് ഗണങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, സൈന്യസഹിതനായ വിഷ്ണുവിനെ പരിശ്രമത്തോടെ ജയിച്ച്, ദക്ഷന്റെ ശിരസ് ഛേദിച്ചു; ആ ശിരസിനെ യജ്ഞാഗ്നിയിൽ ആഹുതിയായി അർപ്പിച്ചു.

Verse 34

यज्ञध्वंसं चकाराशु महोपद्रवमाचरन् । ततो जगाम स्वगिरिं प्रणनाम प्रभुं शिवम्

അവൻ അതിവേഗം യജ്ഞധ്വംസനം നടത്തി മഹാ ഉപദ്രവം സൃഷ്ടിച്ചു. തുടർന്ന് തന്റെ പർവ്വതധാമത്തിലേക്ക് പോയി പരമപ്രഭു ശ്രീശിവനെ നമസ്കരിച്ചു.

Verse 35

यज्ञध्वंसोऽभवच्चेत्थं देवलोके हि पश्यति । रुद्रस्यानुचरैस्तत्र वीरभद्रादिभिः कृतः

ഇങ്ങനെ യജ്ഞധ്വംസനം നടന്നു—ദേവലോകത്തിലും അത് ദൃശ്യമായി. അവിടെ രുദ്രന്റെ അനുചരന്മാരായ വീരഭദ്രാദികൾ അതു നിർവഹിച്ചു.

Verse 36

मुने नीतिरियं ज्ञेया श्रुतिस्मृतिषु संमता । रुद्रे रुष्टे कथं लोके सुखं भवति सुप्रभो

ഹേ മുനേ, ഈ നയം ശ്രുതി-സ്മൃതികളിൽ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടതും അറിയേണ്ടതുമാണ്—രുദ്രൻ (ഭഗവാൻ ശിവൻ) കോപിച്ചാൽ ലോകത്തിൽ സുഖം എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും, ഹേ മഹാപ്രഭോ?

Verse 37

ततो रुद्रः प्रसन्नोभूत्स्तुतिमाकर्ण्य तां पराम् । विज्ञप्तिं सफलां चक्रे सर्वेषां दीनवत्सलः

അതിനുശേഷം രുദ്രൻ ആ ഉത്തമസ്തുതിയെ കേട്ട് പൂർണ്ണമായി പ്രസന്നനായി. ദീനന്മാരോടു കരുണയുള്ള പ്രഭു എല്ലാവരുടെയും അപേക്ഷ സഫലമാക്കി അവരുടെ പ്രാർത്ഥന ഫലപ്രദമാക്കി।

Verse 38

पूर्ववच्च कृतं तेन कृपालुत्वं महात्मना । शंकरेण महेशेन नानालीलावि हारिणा

മുമ്പുപോലെ തന്നെ, അനേകം ദിവ്യലീലകളിൽ വിഹരിക്കുന്ന മഹാത്മാവായ മഹേശ്വരൻ ശങ്കരൻ വീണ്ടും തന്റെ കരുണ പ്രകടിപ്പിച്ചു।

Verse 39

जीवितस्तेन दक्षो हि तत्र सर्वे हि सत्कृताः । पुनस्स कारितो यज्ञः शंकरेण कृपालुना

അവനാൽ തന്നെ ദക്ഷൻ ജീവൻ പ്രാപിച്ചു; അവിടെ എല്ലാവർക്കും യഥോചിതമായ സത്കാരം ലഭിച്ചു। പിന്നെ കരുണാമയനായ ശങ്കരൻ യജ്ഞം വീണ്ടും നടത്തിച്ചു।

Verse 40

रुद्रश्च पूजितस्तत्र सर्वैर्देवैर्विशेषतः । यज्ञे विश्वादिभिर्भक्त्या सुप्रसन्नात्मभिर्वने

ആ വനയജ്ഞത്തിൽ രുദ്രനെ പ്രത്യേകമായി എല്ലാ ദേവന്മാരും പൂജിച്ചു; വിശ്വദേവന്മാർ മുതലായ ദേവഗണങ്ങൾ ഭക്തിയാൽ പരമപ്രസന്നഹൃദയരായി।

Verse 41

सतीदेहसमुत्पन्ना ज्वाला लोकसुखावहा । पतिता पर्वते तत्र पूजिता सुखदायिनी

സതീദേഹത്തിൽ നിന്നു ഒരു പുണ്യജ്വാല ഉദ്ഭവിച്ചു; അത് ലോകങ്ങൾക്ക് ക്ഷേമവും സുഖവും നൽകുന്നതായിരുന്നു. അത് ആ പർവതത്തിൽ പതിച്ച് അവിടെ ആരാധ്യമായി, ഭക്തർക്കു സന്തോഷം പ്രസാദിച്ചു.

Verse 42

ज्वालामुखीति विख्याता सर्वकामफलप्रदा । बभूव परमा देवी दर्शनात्पापहारिणी

അവൾ ‘ജ്വാലാമുഖി’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധയായി—സകല ധർമ്മസമ്മത ആഗ്രഹഫലങ്ങളും നൽകുന്ന പരമദേവി. അവളുടെ ദർശനമാത്രത്തിൽ പാപം ഹരിക്കപ്പെടുകയും ബന്ധങ്ങൾ മുറിയുകയും ചെയ്യുന്നു.

Verse 43

इदानीं पूज्यते लोके सर्वकामफलाप्तये । संविधाभिरनेकाभिर्महोत्सवपरस्परम्

ഇന്നും ലോകത്തിൽ സകല ആഗ്രഹഫലപ്രാപ്തിക്കായി അവളെ ആരാധിക്കുന്നു. പലവിധ വിധിവിധാനങ്ങളാൽ, തുടർച്ചയായി നടക്കുന്ന മഹോത്സവങ്ങളിലൂടെ, വീണ്ടും വീണ്ടും പൂജ നടക്കുന്നു.

Verse 44

ततश्च सा सती देवी हिमालयसुता ऽभवत् । तस्याश्च पार्वतीनाम प्रसिद्धमभवत्तदा

അതിനു ശേഷം ആ സതീദേവി ഹിമാലയന്റെ പുത്രിയായി ജനിച്ചു. അന്നുതന്നെ അവളുടെ ‘പാർവതി’ എന്ന നാമം ലോകത്തിൽ പ്രസിദ്ധമായി.

Verse 45

सा पुनश्च समाराध्य तपसा कठिनेन वै । तमेव परमेशानं भर्त्तारं समुपाश्रिता

പിന്നെയും അവൾ കഠിനതപസ്സിലൂടെ പരമേശ്വരനെ ആരാധിച്ച് പ്രസന്നനാക്കി. ആ പരമേശാനനെയേ ഭർത്താവായി സ്വീകരിച്ച് അവനിൽ തന്നേ ശരണം പ്രാപിച്ചു.

Verse 46

एतत्सर्वं समाख्यातं यत्पृष्टोहं मुनीश्वर । यच्छ्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः

ഹേ മുനീശ്വരാ, നിങ്ങൾ ചോദിച്ചതെല്ലാം ഞാൻ പൂർണ്ണമായി വിശദീകരിച്ചു. ഇത് ശ്രവിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ സകല പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനാകും—ഇതിൽ സംശയമില്ല।

Frequently Asked Questions

The chapter introduces the identity-continuity problem: Satī is called Dakṣa’s daughter yet later appears as Pārvatī, daughter of Himavat/Parvata; Nārada asks how one śakti can be ‘daughter’ to two lineages and how she returns to Śiva.

It establishes that Śiva’s householdership is līlā—an intentional mode of grace—rather than a fall into bondage; his nirvikāratva remains intact while he participates in cosmic order for the welfare of gods and beings.

Śiva is highlighted as Rudra/Śaṅkara/Maheśāna, the Kailāsa-dwelling yogin beyond dualities; Satī/Pārvatī is highlighted as the supreme consort (śakti) whose manifestation history is to be clarified.