वैवाहिकानुष्ठानसमापनं दानप्रशंसा च / Completion of Wedding Rites and Praise of Gifts (Dāna)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । ततश्चाहं मुनिगणैश्शेषकृत्यं शिवाज्ञया । अकार्षं नारद प्रीत्या शिवाशिवविवाहतः

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു— തുടർന്ന് ശിവാജ്ഞപ്രകാരം ഞാൻ മുനിഗണങ്ങളോടൊപ്പം ശേഷിച്ച കർമങ്ങൾ നിർവഹിച്ചു. ഹേ നാരദാ, ശിവയും ശിവനും തമ്മിലുള്ള മംഗളവിവാഹം കൊണ്ടു ഞാൻ അത് ആനന്ദത്തോടെ ചെയ്തു.

Verse 2

तयोश्शिरोऽभिषेकश्च बभूवादरतस्ततः । ध्रुवस्यदर्शनं विप्राः कारयामासुरादरात

അതിനുശേഷം ഭക്തിപൂർവ്വം അവരുടെ ശിരോഭിഷേകം നടന്നു. പിന്നെ, ഹേ ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, ധ്രുവന്റെ ശുഭദർശനം മഹാഭക്തിയോടെ അവർ ഒരുക്കി.

Verse 3

हृदयालम्भनं कर्म बभूव तदनन्तरम् । स्वस्तिपाठश्च विप्रेन्द्र महोत्सवपुरस्सरः

അതിന് പിന്നാലെ ഹൃദയം ആനന്ദിപ്പിക്കുന്ന ഒരു കർമ്മം നടന്നു. പിന്നെ, ഹേ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, മഹോത്സവത്തിന് മുൻകൂറായി സ്വസ്തിപാഠം ചൊല്ലപ്പെട്ടു.

Verse 4

शिवाशिरसि सिन्दूरं ददौ शम्भुर्द्विजाज्ञया । तदानीं गिरिजाभिख्याद्भुतावर्ण्या बभूव ह

ദ്വിജന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ശംഭു ശിവയുടെ ശിരസ്സിൽ സിന്ദൂരം അർപ്പിച്ചു. അതേ നിമിഷം ഗിരിജ അത്ഭുത തേജസ്സോടെ ദീപ്തയായി; അവളുടെ ശോഭ വർണ്ണനാതീതമായി.

Verse 5

ततो विप्राज्ञया तौ द्वावेकासनसमास्थितौ । लेभाते परमां शोभां भक्तचित्त मुदावहाम्

പിന്നീട് വിപ്രന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ആ ഇരുവരും ഒരേ ആസനത്തിൽ ഒരുമിച്ച് ഇരുന്നു. അവർ പരമ ശോഭ കൈവരിച്ചു; അത് ഭക്തരുടെ ചിത്തത്തിന് ആനന്ദം പകരുന്നതായിരുന്നു.

Verse 6

ततः स्वस्थानमागत्य संस्रवप्राशनं मुदा । चक्रतुस्तौ निदेशान्मेऽद्भुतलीलाकरौ मुने

അതിനുശേഷം അവർ ഇരുവരും തങ്ങളുടെ സ്ഥാനങ്ങളിലേക്കു മടങ്ങി, എന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം, ആനന്ദത്തോടെ സംസ്രവം (പ്രസാദ-ശേഷം) പാനം ചെയ്തു. ഹേ മുനേ, അവർ അത്ഭുത ദിവ്യലീലാകാരന്മാർ ആയിരുന്നു.

Verse 7

इत्थं निवृत्ते विधिवद्याज्ञे वैवाहिके शिवः । ब्रह्मणे पूर्णपात्रं मे ददौ लोककृते प्रभुः

ഇങ്ങനെ വിധിപ്രകാരം വൈവാഹിക യജ്ഞം സമാപിച്ചതിനുശേഷം, ലോകഹിതം ചെയ്യുന്ന പ്രഭു ശിവൻ എന്റെ ഭാഗത്തുനിന്ന് ബ്രഹ്മാവിന് പൂർണ്ണമായി നിറഞ്ഞ പാത്രം ദാനമായി നൽകി.

Verse 8

गोदानं विधिवच्छम्भुराचार्याय ददौ ततः । महादानानि च प्रीत्या यानि मङ्गलदानि वै

അതിനുശേഷം ശംഭു വിധിപ്രകാരം ആചാര്യന് ഗോദാനം നൽകി; കൂടാതെ പ്രീതിഭക്തിയോടെ മഹാദാനങ്ങൾ—മംഗളദായകമായ ദാനങ്ങളും—അർപ്പിച്ചു.

Verse 9

ततश्शतसुवर्णं च विप्रेभ्यस्स ददौ पृथक् । बहुभ्यो रत्नकोटीश्च नानाद्रव्याण्यनेकशः

അതിനുശേഷം അദ്ദേഹം ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് വേർതിരിച്ച് നൂറു സ്വർണമുദ്രകൾ ദാനം ചെയ്തു. പിന്നെ പലർക്കും രത്നങ്ങളുടെ കോടികളും നാനാവിധ ദ്രവ്യങ്ങളും അനവധി ആയി നൽകി.

Verse 10

तदानीममरास्सर्वे परे जीवाश्चराचराः । मुमुदुश्चेतसातीव जयध्वनिः

അന്നേ സമയം സർവ്വ അമരദേവന്മാരും, മറ്റു ചരാചര ജീവികളും ഹൃദയത്തിൽ അത്യന്തം ആനന്ദിച്ചു; ‘ജയ’ എന്ന മഹാധ്വനി ഉയർന്നു.

Verse 11

मङ्गलध्वनिगानश्च बभूव बहु सर्वतः । वाद्यध्वनिरभूद्रम्यो सर्वानन्दप्रवर्द्धनः

സർവ്വത്രയും ധാരാളമായി മംഗളഗാനധ്വനികളും ഉത്സവനാദങ്ങളും ഉയർന്നു. വാദ്യങ്ങളുടെ മനോഹരധ്വനി എല്ലാവരുടെയും ആനന്ദം വർധിപ്പിച്ചു.

Verse 12

हरिर्मयाथ देवाश्च मुनयश्चापरेऽखिलाः । गिरिमामन्त्र्य सुप्रीत्या स्वस्थानम्प्रययुर्द्रुतम्

അപ്പോൾ ഹരി (വിഷ്ണു), ഞാനും, മറ്റു എല്ലാ ദേവന്മാരും മുനിമാരും—ഗിരിരാജൻ (ഹിമാലയം)നെ സ്നേഹപൂർവ്വം വിടപറഞ്ഞ്—വേഗത്തിൽ തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ ധാമങ്ങളിലേക്കു പോയി.

Verse 13

तदानीं शैलनगरे स्त्रियश्च मुदिता वरम् । शिवाशिवौ समानीय ययुः कुह वरालयम्

അപ്പോൾ ശൈലനഗരത്തിലെ സ്ത്രീകൾ അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ ശിവനെയും ശിവയെയും ഒരുമിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന്, ശോഭനമായ വരാലയത്തിലേക്ക് (വിവാഹവാസത്തിലേക്ക്) പോയി.

Verse 14

लौकिकाचारमाजह्रुस्ताः स्त्रियस्तत्र चादृताः । महोत्साहो बभूवाथ सर्वतः प्रमुदावहः

അവിടെ ആ സ്ത്രീകൾ ലോകാചാരം സ്വീകരിച്ചു, അവർക്കു യഥോചിതമായ ആദരം ലഭിച്ചു. തുടർന്ന് എല്ലായിടത്തും മഹോത്സാഹം ഉദിച്ചു, എല്ലാദിക്കുകളിലും ആനന്ദം പകർന്നു.

Verse 15

अथ तास्तौ समानीय दम्पती जनशंकरौ । वासालयम्महादिव्यं भवाचारं व्यधुर्मुदा

അപ്പോൾ സർവ്വജനമംഗളകരരായ ശിവ–പാർവതി ദമ്പതികളെ അവിടെ കൊണ്ടുവന്നു. അവർ ആനന്ദത്തോടെ മഹാദിവ്യമായ വാസസ്ഥലം ഒരുക്കി, ഭവൻ (ശിവൻ)ക്ക് യോജിച്ച പവിത്രാചാരം സ്ഥാപിച്ചു.

Verse 16

अथो समीपमागत्य शैलेन्द्रनगरस्त्रियः । निर्वृत्य मङ्गलं कर्म प्रापयन्दम्पती गृहम्

പിന്നീട് ശൈലേന്ദ്രനഗരത്തിലെ സ്ത്രീകൾ സമീപത്തേക്ക് വന്ന്, വിധിപൂർവ്വം മംഗളകർമ്മങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കി, ആ ദിവ്യ ദമ്പതികളെ കൂട്ടിക്കൊണ്ട് ഗൃഹത്തിലെത്തിച്ചു.

Verse 17

कृत्वा जयध्वनिं चक्रुर्ग्रन्थिनिर्मोचनादिकम् । सस्मितास्सकटाक्षाश्च पुलकाञ्चितविग्रहाः

അവർ ജയധ്വനി ഉയർത്തി, ഗ്രന്ഥി-വിമോചനാദി മംഗളാചാരങ്ങൾ നടത്തി. പുഞ്ചിരിയോടെ, കടാക്ഷങ്ങൾ കൈമാറി, രോമാഞ്ചിത ദേഹത്തോടെ അവർ ആനന്ദത്തിൽ മുങ്ങി.

Verse 18

वासगेहं सम्प्रविश्य मुमुहुः कामिनीवराः । प्रसंशन्त्यस्स्वभाग्यानि पश्यन्तः परमेश्वरम्

വാസഗൃഹത്തിൽ പ്രവേശിച്ചപ്പോൾ ആ ശ്രേഷ്ഠസ്ത്രീകൾ പരമാനന്ദത്തിൽ വിഹ്വലരായി. പരമേശ്വരൻ (ശിവൻ)നെ ദർശിച്ച് അവർ സ്വന്തം സൗഭാഗ്യം പുകഴ്ത്തി.

Verse 19

महासुरूपवेषश्च सर्व लावण्यसंयुतम् । नवीनयौवनस्थञ्च कामिनीचित्तमोहनम्

അവൻ അത്യന്തം മനോഹരമായ രൂപവും വേഷവും ധരിച്ചു പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; സർവ്വലാവണ്യസമ്പന്നൻ. നവീന യൗവനത്തിൽ നിലകൊണ്ട്, സ്ത്രീകളുടെ ചിത്തം മോഹിപ്പിക്കുന്നവനായിരുന്നു.

Verse 20

ईषद्धास्यप्रसन्नास्यं सकटाक्षं सुसुन्दरम् । सुसूक्ष्मवासो बिभ्राणं नानारत्न विभूषितम्

അവൻ അത്യന്തം സുന്ദരനായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു—മുഖത്ത് മന്ദഹാസ്യത്തിന്റെ പ്രസന്നത, കണ്ണുകളിൽ മനോഹരമായ കടാക്ഷം; അതിസൂക്ഷ്മ വസ്ത്രം ധരിച്ചു, നാനാവിധ രത്നാഭരണങ്ങളാൽ വിഭൂഷിതനായിരുന്നു।

Verse 21

तदानीन्दिव्यनार्यश्च षोडशारं समाययुः । तौ दम्पती च संद्रष्टुं महादरपुरस्सरम्

അന്നേ നിമിഷം ദിവ്യസ്ത്രീകൾ ഷോഡശാര വൃത്തത്തിൽ ഒന്നിച്ചു; മഹാ ആകാംക്ഷയോടെ മുന്നോട്ട് നീങ്ങി, മഹാശോഭായാത്രയുടെ മുൻനിരയിൽ നിന്ന് ആ ദിവ്യ ദമ്പതികൾ—ശിവ-പാർവതിയെ—ദർശിക്കുവാൻ പുറപ്പെട്ടു।

Verse 22

सरस्वती च लक्ष्मीश्च सावित्री जाह्नवी तथा । अदितिश्च शची चैव लोपामुद्राप्यरुन्धती

സരസ്വതിയും ലക്ഷ്മിയും, സാവിത്രിയും ജാഹ്നവിയും; അദിതിയും ശചിയും—കൂടാതെ ലോപാമുദ്രയും അരുന്ധതിയും (ഉപസ്ഥിത/സ്മരണീയ).

Verse 23

अहल्या तुलसी स्वाहा रोहिणी च वसुन्धरा । शतरूपा च संज्ञा च रतिरेतास्सुरस्त्रियः

അഹല്യ, തുളസി, സ്വാഹാ, രോഹിണി, വസുന്ധര; ശതരൂപാ, സംജ്ഞ, രതി—ഇവരാണ് ദേവസ്ത്രീകൾ (ഇവിടെ) എണ്ണിപ്പറയപ്പെട്ടത്।

Verse 24

देवकन्या नागकन्या मुनिकन्या मनोहराः । तत्र या याः स्थितास्तासां सङ्ख्यां कर्तुं च कः क्षमः

അവിടെ ദേവകന്യകളും നാഗകന്യകളും മുനികന്യകളും—എല്ലാവരും മനോഹരികൾ—സന്നിഹിതരായിരുന്നു. അവിടെ നിലകൊണ്ടിരുന്ന അവരുടെ എണ്ണം എണ്ണാൻ ആര് കഴിയും?

Verse 25

ताभी रत्नासने दत्ते तत्रोवास शिवो मुदा । तमूचुः क्रमतो देव्यस्सुहास मधुरं वचः

അവർ അവനെ രത്നാസനത്തിൽ ഇരുത്തിയപ്പോൾ, ശിവൻ ആനന്ദത്തോടെ അവിടെ വിരാജിച്ചു. തുടർന്ന് ദേവിമാർ ക്രമമായി പുഞ്ചിരിയോടെ മധുരവചനങ്ങൾ പറഞ്ഞു.

Verse 26

सरस्वत्युवाच । प्राप्ता सती महादेवाधुना प्राणाधिका मुदा । दृष्ट्वा प्रियास्यञ्चन्द्राभं सन्तापन्त्यज कामुक

സരസ്വതി പറഞ്ഞു—“ഇപ്പോൾ സതി മഹാദേവനെ പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു; അവൾ അവനു പ്രാണത്തേക്കാളും പ്രിയ, അതിനാൽ മഹാനന്ദം ഉണർന്നു. ഹേ കാമുകാ, പ്രിയയുടെ ചന്ദ്രസമ മുഖം കണ്ടു ദുഃഖസന്താപം ഉപേക്ഷിക്ക.”

Verse 27

कालं गमय कालेश सतीसंश्लेषपूर्वकम् । विश्लेषस्ते न भविता सर्वकालं ममाश्रिता

ഹേ കാലേശാ, സതിയോടുള്ള സംയോഗത്തോടെ കാലം കഴിക്കണമേ. നിനക്കു അവളോടു ഒരിക്കലും വിരഹമുണ്ടാകില്ല; ഞാൻ സദാകാലവും നിന്റെ ആശ്രയമായി നിന്റെ ശരണം പ്രാപിക്കും.

Verse 28

लक्ष्मीरुवाच । लज्जां विहाय देवेश सतीं कृत्वा स्ववक्षसि । तिष्ठ ताम्प्रति का लज्जा प्राणा यान्ति यया विना

ലക്ഷ്മി പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവേശാ, ലജ്ജ വിട്ട് സതിയെ നിന്റെ വക്ഷസ്സിൽ ചേർത്തു അവളോടൊപ്പം നിലകൊള്ളുക. അവളോടു എന്തു ലജ്ജ? അവളില്ലാതെ പ്രാണനും വിട്ടുപോകും.

Verse 29

सावित्र्युवाच । भोजयित्वा सती शम्भो शीघ्रं त्वं भुंक्ष्व मा खिद । तदाचम्य सकर्पूरन्तांबूलं देहि सादरम्

സാവിത്രി പറഞ്ഞു—ഹേ ശംഭോ, സതിയെ ഭക്ഷിപ്പിച്ച ശേഷം നീ വേഗം ഭക്ഷിക്കൂ; വിഷമിക്കരുത്. പിന്നെ ആചമനം ചെയ്ത് കർപ്പൂരയുക്തമായ താംബൂലം ആദരത്തോടെ സ്വീകരിക്കൂ.

Verse 30

जाह्नव्युवाच । स्वर्णकांतिकरां धृत्वा केशान्मार्जय योषितः । कामिन्यास्स्वामिसौभाग्यसुखं नातः परं भवेत्

ജാഹ്നവി പറഞ്ഞു—സ്വർണ്ണകാന്തിയുള്ള കൈ (സ്വർണ്ണ ചീപ്പ്/ആഭരണം) കൊണ്ട് സ്ത്രീ തന്റെ മുടി ശുദ്ധപ്പെടുത്തി അലങ്കരിക്കണം. പ്രിയഭാര്യയ്ക്ക് ഭർത്താവിന്റെ സൗഭാഗ്യവും പ്രസാദവും നൽകുന്ന സുഖത്തേക്കാൾ വലിയ സുഖമില്ല.

Verse 31

अदितिरुवाच । भोजनान्ते शिवः शम्भुं मुखं शुद्ध्यर्थमादरात् । जलं देहि महाप्रीत्या दम्पतिप्रेम दुर्लभम्

അദിതി പറഞ്ഞു—ഭോജനാന്തരം ശിവാ, ശംഭുവിന്റെ മുഖശുദ്ധിക്കായി ആദരത്തോടെ ജലം ചോദിക്കുന്നു—“മഹാപ്രീതിയോടെ ജലം തരൂ”; ദമ്പതിപ്രേമം ഇങ്ങനെ ദുർലഭം.

Verse 32

शच्युवाच । कृत्वा विलापं यद्धेतोः शिवां कृत्वा च वक्षसि । यो बभ्रामानिशं मोहात् का लज्जा ते प्रियाम्प्रति

ശചീ പറഞ്ഞു—ആർക്കുവേണ്ടി നീ വിലപിച്ചു, ശിവയെ നെഞ്ചോടു ചേർത്തിട്ടും; പിന്നെ മോഹത്തിൽ രാത്രി മുഴുവൻ അലഞ്ഞു—ഇപ്പോൾ പ്രിയയോടു നിനക്ക് എന്ത് ലജ്ജയോ സംകോചമോ ബാക്കിയുണ്ട്?

Verse 33

लोपामुद्रोवाच । व्यवहारोऽस्ति च स्त्रीणां भुक्त्वा वासगृहे शिव । दत्त्वा शिवायै ताम्बूलं शयनं कर्तुमर्हसि

ലോപാമുദ്ര പറഞ്ഞു—ഹേ ശിവാ, സ്ത്രീകളുടെ ആചാരം ഇതാണ്: ഗൃഹത്തിൽ ഭോജനം കഴിച്ച ശേഷം ശിവാ (പാർവതി)യ്ക്ക് താംബൂലം അർപ്പിച്ച് പിന്നെ ശയനത്തിലേക്ക് പോകുക യുക്തമാണ്.

Verse 34

अरुन्धत्युवाच । मया दत्तां सतीमेनां तुभ्यन्दातुमनीप्सिताम् । विविधं बोधयित्वेमां सुरतिं कर्तुमर्हसि

അരുന്ധതി പറഞ്ഞു—നൽകപ്പെടാൻ അവൾ ആഗ്രഹിക്കാതിരുന്നാലും ഈ സതിയെ ഞാൻ നിനക്കു നൽകിയിരിക്കുന്നു. അവളെ വിവിധവിധത്തിൽ ബോധിപ്പിച്ച്, വിധിപൂർവ്വം അവളോടു ദാമ്പത്യസംഗമം ചെയ്യുക.

Verse 35

अहल्योवाच । वृद्धावस्थाम्परित्यज्य ह्यतीव तरुणो भव । येन मेनानुमन्येत त्वां सुतार्पितमानसा

അഹല്യ പറഞ്ഞു—വൃദ്ധാവസ്ഥ ഉപേക്ഷിച്ച് അത്യന്തം യൗവനവാനാകുക; അപ്പോൾ പുത്രിക്കു മനസ്സ് അർപ്പിച്ച മേനാ നിന്നെ സമ്മതിക്കും.

Verse 36

तुलस्युवाच । सती त्वया परित्यक्ता कामो दग्धः पुरा कृतः । कथन्तदा वसिष्ठश्च प्रभो प्रस्थापितोऽधुना

തുളസി പറഞ്ഞു— ഹേ പ്രഭോ, സതിയെ നിങ്ങൾ ഒരിക്കൽ ഉപേക്ഷിച്ചു; കാമനെയും മുമ്പേ ദഹിപ്പിച്ചു; എങ്കിൽ ഹേ സ്വാമീ, വസിഷ്ഠനെ ഇപ്പോൾ എങ്ങനെ അയച്ചു?

Verse 37

स्वाहोवाच । स्थिरो भव महादेव स्त्रीणां वचसि साम्प्रतम् । विवाहे व्यवहारोऽस्ति पुरन्ध्रीणां प्रगल्भता

സ്വാഹാ പറഞ്ഞു— ഹേ മഹാദേവാ, ഈ സമയത്ത് സ്ത്രീകളുടെ വാക്കുകൾക്കുമുന്നിൽ സ്ഥിരനായി ഇരിക്കണം. വിവാഹകാര്യങ്ങളിൽ ലോകവ്യവഹാരം ഉണ്ടാകുന്നു; സ്ത്രീകൾ വാക്കിലും പെരുമാറ്റത്തിലും പ്രഗൽഭരായിരിക്കും।

Verse 38

रोहिण्युवाच । कामम्पूरय पार्वत्याः कामशास्त्रविशारद । कुरु पारं स्वयं कामी कामिनीकामसागरम्

രോഹിണി പറഞ്ഞു— ഹേ കാമശാസ്ത്രവിശാരദാ, പാർവതിയുടെ ആഗ്രഹം നിറവേറ്റുക. നീ തന്നേ കാമാതുരനായി ഈ കാമിനിയുടെ ആകാംക്ഷാസമുദ്രം മറുകരയിലേക്കു കടത്തുക.

Verse 39

वसुन्धरोवाच । जानासि भावं भावज्ञ कामार्तानां च योषिताम् । न च स्वं स्वामिनं शम्भो ईश्वरं पाति सन्ततम्

വസുന്ധര പറഞ്ഞു— ഹേ ഭാവജ്ഞാ, കാമാർത്തയായ സ്ത്രീകളുടെ അന്തർഭാവം നീ അറിയുന്നു. എങ്കിലും ഹേ ശംഭോ, ചഞ്ചലമായ മനസ് തന്റെ സ്വാമിയായ പരമേശ്വരനോടു സ്ഥിരനിഷ്ഠ പുലർത്തുന്നില്ല.

Verse 40

शतरूपोवाच । भोगं दिव्यं विना भुक्त्वा न हि तुष्येत्क्षुधातुरः । येन तुष्टिर्भवेच्छंभो तत्कर्तुमुचितं स्त्रियाः

ശതരൂപ പറഞ്ഞു— ദിവ്യഭോഗമില്ലാതെ ഭക്ഷിച്ചാലും ക്ഷുധാതുരൻ തൃപ്തനാകുന്നില്ല. അതിനാൽ ഹേ ശംഭോ, നിനക്ക് പ്രസാദം ഉണ്ടാകുന്നതെന്തോ അതു സ്ത്രീ ചെയ്യുന്നതാണ് യുക്തം.

Verse 41

संज्ञोवाच । तूर्णं प्रस्थापय प्रीत्या पार्वत्या सह शङ्करम् । रत्नप्रदीपन्ताम्बूलं तल्पं निर्माय निर्जने

സഞ്ജ്ഞ പറഞ്ഞു—സ്നേഹത്തോടെ വേഗം പാർവതിയോടുകൂടെ ശങ്കരനെ അയയ്ക്കുക. ഏകാന്തസ്ഥാനത്ത് ശയ്യ ഒരുക്കി, രത്നദീപങ്ങൾ ക്രമപ്പെടുത്തി, താംബൂലം തയ്യാറാക്കി വെക്കുക।

Verse 42

ब्रह्मोवाच । स्त्रीणान्तद्वचनं श्रुत्वा ता उवाच शिवः स्वयम् । निर्विकारश्च भगवान्योगीन्द्राणां गुरोर्गुरुः

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ആ സ്ത്രീകളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, ശിവൻ തന്നേ അവരോട് സംസാരിച്ചു—അവൻ നിർവികാരനായ ഭഗവാൻ, യോഗീന്ദ്രന്മാരുടെ ഗുരുക്കന്മാർക്കും ഗുരു।

Verse 43

शंकर उवाच । देव्यो न ब्रूत वचनमेवंभूतं ममान्तिकम् । जगतां मातरः साध्व्यः पुत्रे चपलता कथम्

ശങ്കരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവിമാരേ, എന്റെ അടുക്കൽ ഇത്തരത്തിലുള്ള വാക്കുകൾ പറയരുത്. നിങ്ങൾ ലോകങ്ങളുടെ സാദ്വീ മാതാക്കളാണ്; സ്വന്തം പുത്രനോടു ചപലത എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും?

Verse 44

ब्रह्मोवाच । शङ्करस्य वचः श्रुत्वा लज्जितास्सुरयोषितः । बभूवुः सम्भ्रमात्तूष्णीं चित्रपुत्तलिका यथा

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ശങ്കരന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ദേവപത്നിമാർ ലജ്ജിച്ചു; അപ്രതീക്ഷിതമായ ആശ്ചര്യ-ഭ്രമത്തിൽ ചിത്രപ്പാവകളെപ്പോലെ മൗനമായി നിന്നു.

Verse 45

भुक्त्वा मिष्टान्नमाचम्य महेशो हृष्टमानसः । सकर्पूरं च तांबूलं बुभुजे भार्य या सह

മധുരഭോജനം കഴിച്ച് ആചമനം നടത്തി ഹൃഷ്ടമനസ്സനായ മഹേശൻ തന്റെ ഭാര്യ (പാർവതി)യോടൊപ്പം കർപ്പൂരമിശ്രിത താംബൂലം ആസ്വദിച്ചു.

Verse 50

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीय पार्वतीखण्डे परिहासवर्णनंनाम पञ्चाशत्तमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീശിവമഹാപുരാണത്തിലെ ദ്വിതീയ റുദ്രസംഹിതയുടെ തൃതീയ പാർവതീഖണ്ഡത്തിൽ ‘പരിഹാസവർണനം’ എന്ന പേരിലുള്ള അമ്പതാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.