तृतीयनेत्राग्निनिवृत्तिः / Quelling the Fire of the Third Eye (Vāḍava Fire Placed in the Ocean)

Verse 1

नारद उवाच । विधे नेत्रसमुद्भूतवह्निज्वाला हरस्य सा । गता कुत्र वद त्वं तच्चरित्रं शशिमौलिनः

നാരദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വിധാതാവേ, ഹരന്റെ നേത്രത്തിൽ നിന്നുയർന്ന ആ അഗ്നിജ്വാല എവിടേക്ക് പോയി? ശശിമൗലി ഭഗവാന്റെ ആ പുണ്യചരിതം എനിക്ക് പറയുക।

Verse 2

ब्रह्मोवाच । यदा भस्म चकाराशु तृतीयनयनानलः । शम्भोः कामं प्रजज्वाल सर्वतो विफलस्तदा

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ശംഭുവിന്റെ തൃതീയനയനാഗ്നി വേഗത്തിൽ (കാമനെ) ഭസ്മമാക്കിയപ്പോൾ, കാമൻ എല്ലാടവും ദഗ്ധനായി പൂർണ്ണമായി വിഫലനും ശക്തിഹീനനും ആയി.

Verse 3

हाहाकारो महानासीत्त्रैलोक्ये सचराचरे । सर्वदेवर्षयस्तात शरणं मां ययुर्द्रुतम्

ത്രൈലോക്യത്തിൽ—ചരാചരസഹിതം—മഹാ ഹാഹാകാരം ഉയർന്നു. പിന്നെ, താതാ, എല്ലാ ദേവന്മാരും ദേവർഷിമാരും വേഗത്തിൽ എന്റെ ശരണം തേടി വന്നു.

Verse 4

सर्वे निवेदयामासुस्तद्दुखं मह्यमाकुलाः । सुप्रणम्य सुसंस्तुत्य करौ बद्ध्वा नतानना

അവർ എല്ലാവരും ദുഃഖത്തിൽ കലങ്ങിയവരായി ആ ശോകവാർത്ത എനിക്ക് അറിയിച്ചു. പൂർണ്ണമായി നമസ്കരിച്ചു, യഥോചിതമായി സ്തുതിച്ചു, കൈകൂപ്പി, തല താഴ്ത്തി സംസാരിച്ചു.

Verse 5

तच्छ्रुत्वाहं शिवं स्मृत्वा तद्धेतुं सुविमृश्य च । गतस्तत्र विनीतात्मा त्रिलोकावनहेतवे

അത് കേട്ട് ഞാൻ പരമേശ്വരനായ ശിവനെ സ്മരിച്ചു; അതിന്റെ കാരണമെന്തെന്നു സൂക്ഷ്മമായി ആലോചിച്ചു. പിന്നെ വിനീതവും നിയന്ത്രിതവുമായ മനസ്സോടെ ത്രിലോകത്തിന്റെ രക്ഷയും ക്ഷേമവും ലക്ഷ്യമാക്കി അവിടെ ചെന്നു.

Verse 6

संदग्धुकामः स शुचिज्वालामालातिदीपितः । स्तंभितोऽरं मया शंभुप्रसादाप्तसुतेजसा

അവൻ ദഹിപ്പാൻ ഉദ്ദേശിച്ച്, ശുദ്ധജ്വാലകളുടെ മാലയാൽ അത്യന്തം ദീപ്തനായി ജ്വലിച്ചു. എന്നാൽ ശംഭുവിന്റെ കൃപയാൽ ലഭിച്ച എന്റെ തേജസ്സുകൊണ്ട് ഞാൻ അവനെ വേഗത്തിൽ തടഞ്ഞു നിർത്തി.

Verse 7

अथ क्रोधमयं वह्निं दग्धुकाम जगत्त्रयम् । वाडवांतकमार्षं च सौम्यज्वालामुखं मुने

അപ്പോൾ, ഹേ മുനേ, ത്രിലോകം ദഹിപ്പാൻ ആഗ്രഹിച്ച ക്രോധമയ അഗ്നി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു—അത് വാഡവാഗ്നിയെ നശിപ്പിക്കുന്നതു, ഋഷികളുടെ അപ്രതിഹത ജ്വാല, എങ്കിലും സൗമ്യ ദീപ്തമുഖമുള്ളതു.

Verse 8

तं वाडवतनुमहं समादाय शिवेच्छया । सागरं समगां लोकहिताय जगतां पतिः

ശിവേച്ഛയാൽ ആ വാഡവ-തനു (അശ്വമുഖ) രൂപം ഏറ്റെടുത്തു, ലോകഹിതത്തിനായി ഞാൻ—ജഗത്പതി—സമുദ്രത്തിലേക്കു പോയി.

Verse 9

आगतं मां समालोक्य सागरस्सांजलिर्मुने । धृत्वा च पौरुषं रूपमागतस्संनिधिं मम

ഹേ മുനേ, ഞാൻ വന്നതായി കണ്ട സാഗരം കൈകൂപ്പി വന്ദിച്ചു; പിന്നെ മനുഷ്യരൂപം ധരിച്ചു എന്റെ സന്നിധിയിലേക്കു വന്നു.

Verse 10

सुप्रणम्याथ मां सिंधुस्संस्तूय च यथा विधि । स मामुवाच सुप्रीत्या सर्वलोकपितामहम्

അപ്പോൾ സിന്ധു (സമുദ്രം) എന്നെ ഭക്തിയോടെ നന്നായി പ്രണാമിച്ചു, വിധിപ്രകാരം സ്തുതിച്ചു; പിന്നെ ആ സർവ്വലോക പിതാമഹൻ അത്യന്തം പ്രീതിയോടെ എന്നോടു പറഞ്ഞു.

Verse 11

सागर उवाच । किमर्थमागतोऽसि त्वं ब्रह्मन्नत्राखिलाधिप । तन्निदेशय सुप्रीत्या मत्वा मां च स्वसेवकम्

സാഗരം പറഞ്ഞു—ഹേ ബ്രഹ്മൻ, ഇവിടെ അഖിലാധിപനേ! എന്തിനാണ് നീ വന്നത്? എന്നെ നിന്റെ സേവകനായി കരുതി, പ്രീതിയോടെ നിന്റെ ആജ്ഞ അറിയിക്കണമേ.

Verse 12

अथाहं सागरवचश्श्रुत्वा प्रीतिपुरस्सरम् । प्रावोचं शंकरं स्मृत्वा लौकिकं हितमावहन्

അപ്പോൾ സ്നേഹപൂർവ്വം ഉച്ചരിച്ച സമുദ്രവചനങ്ങൾ കേട്ട് ഞാൻ ശങ്കരനെ സ്മരിച്ചു, ലൗകികഹിതം വരുത്തുന്ന ഉപദേശത്തോടെ മറുപടി പറഞ്ഞു।

Verse 13

ब्रह्मोवाच । शृणु तात महाधीमन्सर्वलोकहितावह । वच्म्यहं प्रीतितस्सिंधो शिवेच्छाप्रेरितो हृदा

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ താതാ, ഹേ മഹാധീമാൻ, കേൾക്കുക. സർവ്വലോകഹിതം വരുത്തുന്ന വചനം ഞാൻ പറയും. ഹേ പ്രീതിസിന്ധോ, ശിവേച്ഛയാൽ പ്രേരിതനായി ഹൃദയത്തിൽ നിന്നു സന്തോഷത്തോടെ പറയുന്നു।

Verse 14

अयं क्रोधो महेशस्य वाडवात्मा महाप्रभुः । दग्ध्वा कामं द्रुतं सर्वं दग्धुकामोऽभवत्ततः

മഹേശന്റെ ഈ ക്രോധം വാഡവാഗ്നിസ്വരൂപമായ മഹാപ്രഭുവാണ്. കാമനെ വേഗത്തിൽ ദഹിപ്പിച്ച ശേഷം, പിന്നെ എല്ലാം ദഹിപ്പിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിച്ചു।

Verse 15

प्रार्थितोऽहं सुरैश्शीघ्रं पीडितैश्शंकरेच्छया । तत्रागत्य द्रुतं तं वै तात स्तंभितवाञ्शुचिम्

ശങ്കരേച്ഛയാൽ പീഡിതരായ ദേവന്മാർ വേഗത്തിൽ എന്നോട് പ്രാർത്ഥിച്ചു. അവിടെ ചെന്നു, ഹേ താതാ, ഞാൻ ആ ദീപ്തനെ ഉടൻ തന്നെ സ്തംഭിപ്പിച്ചു।

Verse 16

वाडवं रूपमाधत्त तमादायाग तोत्र ह । निर्दिशामि जलाधार त्वामहं करुणाकरः

വാഡവരൂപം ധരിച്ചു അതിനെ എടുത്തുകൊണ്ട് ഉടൻ ഇവിടെ വരിക. ഹേ ജലാധാര, കരുണാകരനായ ഞാൻ നിന്നെ (ഈ സ്ഥാനത്തേക്ക്) നിയോഗിക്കുന്നു।

Verse 17

अयं क्रोधी महेशस्य वाडवं रूपमाश्रितः । ज्वालामुखस्त्वया धार्य्यो यावदाभूतसंप्लवम्

ഈ ഉഗ്രക്രോധി മഹേശ്വരന്റെ വാഡവ-രൂപം ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു; ഇത് ജ്വാലാമുഖ ശക്തിയാണ്. ഹേ നദീപതേ, സർവ്വഭൂത-പ്രളയകാലം വരെയും നീ ഇതിനെ ധരിച്ചു നിയന്ത്രിച്ചു വഹിക്കണം.

Verse 18

यदात्राहं समागम्य वत्स्यामि सरितां पते । तदा त्वया परित्याज्यः क्रोधोऽयं शांकरोऽद्भुतः

ഹേ സരിതാംപതേ! ഞാൻ ഇവിടെ വന്ന് നിന്റെ സമീപത്ത് വീണ്ടും വസിക്കുമ്പോൾ, ഈ അത്ഭുതമായ ശാങ്കരജന്യ ക്രോധത്തെ നീ ഉപേക്ഷിക്കണം.

Verse 19

भोजनं तोयमेतस्य तव नित्यं भविष्यति । यत्नादेवावधार्य्योऽयं यथा नोपैति चांतरम्

ഇതിനുള്ള ആഹാരവും ജലവും നിന്റെ വഴിയാൽ നിത്യം ലഭ്യമാകും. അതിനാൽ യത്നപൂർവ്വം ഇതിനെ പരിപാലിക്കണം; ഇടവേളയോ തടസ്സമോ ഉണ്ടാകരുത്.

Verse 20

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखंडे वडवानलचरितं नाम विंशोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീശിവമഹാപുരാണത്തിലെ ദ്വിതീയ റുദ്രസംഹിതയുടെ തൃതീയ പാർവതീഖണ്ഡത്തിൽ “വഡവാനലചരിതം” എന്ന ഇരുപതാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.

Verse 21

ततः प्रविष्टो जलधौ स वाडवतनुः शुचिः । वार्योघान्सुदहंस्तस्य ज्वालामालाभिदीपितः

അപ്പോൾ ആ ശുദ്ധൻ വാഡവാഗ്നിയുടെ രൂപം ധരിച്ചു സമുദ്രത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു; ജ്വാലാമാലയാൽ ദീപ്തനായി സമുദ്രത്തിന്റെ ഉഗ്ര ജലപ്രവാഹങ്ങളെ കഠിനമായി ദഹിപ്പിച്ചു।

Verse 22

ततस्संतुष्टचेतस्कस्स्वं धामाहं गतो मुने । अंतर्धानमगात्सिंधुर्दिव्यरूपः प्रणम्य माम्

അതിനുശേഷം, ഹേ മുനേ, എന്റെ ചിത്തം പൂർണ്ണമായി സന്തുഷ്ടമായി ഞാൻ എന്റെ സ്വധാമത്തിലേക്ക് മടങ്ങി. സമുദ്രവും ദിവ്യരൂപം ധരിച്ചു എന്നെ നമസ്കരിച്ചു അന്തർധാനം പ്രാപിച്ചു।

Verse 23

स्वास्थ्यं प्राप जगत्सर्वं निर्मुक्तं तद्भवाद्भयात् । देवा बभूवुः सुखिनो मुनयश्च महामुने

ഹേ മഹാമുനേ, സർവ്വജഗത്തും ആരോഗ്യസ്ഥിതിയെ പ്രാപിച്ചു; ആ ദുരന്തത്തിൽ നിന്നുയർന്ന ഭയത്തിൽ നിന്ന് മോചിതമായി. ദേവന്മാർ ആനന്ദിച്ചു, മുനിമാരും സന്തോഷിച്ചു।