युद्धप्रारम्भवर्णनम् — Description of the Commencement of Battle
ഈ അധ്യായത്തിൽ ശിവന്റെ ഫലപ്രദമായ ദിവ്യനീതിയും കുമാരനു ലഭിച്ച തേജോവൃദ്ധിയും കണ്ട ദേവന്മാർ വീണ്ടും ആത്മവിശ്വാസം നേടുന്നു. കുമാരനെ മുൻനിരയിൽ സ്ഥാപിച്ച്, യുദ്ധയാത്രയുടെ തന്ത്രപരവും പവിത്രവുമായ കേന്ദ്രമായി കരുതി സൈന്യം ക്രമീകരിക്കുന്നു. ദേവരുടെ ഒരുക്കം കേട്ട ഉടൻ താരകൻ മഹാസൈന്യവുമായി പ്രതിമോർച്ച എടുത്ത് യുദ്ധത്തിനായി മുന്നേറുന്നു. അവന്റെ ശക്തി കണ്ട ദേവന്മാർ ഗർജിച്ച് മനോബലം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ശങ്കരപ്രേരിത വ്യോമവാണി—‘കുമാരൻ മുന്നിൽ നില്ക്കുമ്പോൾ വിജയം ഉറപ്പ്’ എന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു; അതുവഴി യുദ്ധം ശിവാധീന ദൈവനിയന്ത്രണത്തിന്റെ പ്രകടനമായി വരുന്നു.
Shlokas
Verse 1
ब्रह्मोवाच । हर्य्यादयस्सुरास्ते च दृष्ट्वा तच्चरितं विभोः । सुप्रसन्ना बभूवुर्हि विश्वासासक्तमानसाः
ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—സർവ്വവ്യാപിയായ വിഭുവിന്റെ ആ ദിവ്യചരിതം കണ്ടപ്പോൾ ഹരി മുതലായ ദേവന്മാർ അത്യന്തം പ്രസന്നരായി. അവരുടെ മനസ്സുകൾ വിശ്വാസവും ഭക്തിയും കൊണ്ട് ദൃഢമായി ബന്ധപ്പെട്ടു.
Verse 2
वल्गंतः कुर्वतो नादं भाविताश्शिवतेजसा । कुमारन्ते पुरस्कृत्य तारकं हंतुमाययुः
ചാടിച്ചാടിയും ഘോഷനാദം മുഴക്കിയും, ശിവതേജസ്സാൽ ഭാവിതരായി അവർ കുമാരനെ മുൻപിൽ നിർത്തി താരകനെ വധിക്കുവാൻ പുറപ്പെട്ടു।
Verse 3
देवानामुद्यमं श्रुत्वा तारकोऽपि महाबलः । सैन्येन महता सद्यो ययौ योद्धुं सुरान् प्रति
ദേവന്മാരുടെ സന്നാഹം കേട്ട മഹാബലനായ താരകനും മഹാസൈന്യവുമായി ഉടൻ ദേവന്മാരെതിരെ യുദ്ധത്തിനായി പുറപ്പെട്ടു।
Verse 4
देवा दृष्ट्वा समायांतं तारकस्य महाबलम् । बलेन बहुकुर्वन्तः सिंहनादं विसिस्मियुः
താരകൻ മഹാബലത്തോടെ അടുത്തുവരുന്നതു കണ്ട ദേവന്മാർ തങ്ങളുടെ ശക്തി കൂട്ടിച്ചേർത്ത് സിംഹനാദം മുഴക്കി; എങ്കിലും അവന്റെ പരാക്രമത്തിൽ ഉള്ളിൽ അത്ഭുതപ്പെട്ടു॥
Verse 5
तदा नभोऽऽङ्गना वाणीं जगादोपरि सत्वरम् । शङ्करप्रेरिता सद्यो हर्यादीनखिलान् सुरान्
അപ്പോൾ ആകാശത്തിലെ ദിവ്യവാണി മുകളിൽ നിന്ന് വേഗത്തിൽ പ്രസ്താവിച്ചു—ശങ്കരന്റെ പ്രേരണയാൽ—ഉടൻ ഹരി മുതലായ എല്ലാ ദേവന്മാരെയും അഭിസംബോധന ചെയ്തു॥
Verse 6
व्योमवाण्युवाच । कुमारं च पुरस्कृत्य सुरा यूयं समुद्यताः । दैत्यान्विजित्य संग्रामे जयिनोऽथ भविष्यथ
വ്യോമവാണി പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവന്മാരേ, കുമാരനെ മുൻപിൽ നിർത്തി നിങ്ങൾ ദൃഢനിശ്ചയത്തോടെ മുന്നേറുക. യുദ്ധത്തിൽ ദൈത്യരെ ജയിച്ച് നിങ്ങൾ വിജയികളാകും॥
Verse 7
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां चतुर्थे कुमारखण्डे युद्धप्रारंभवर्णनं नाम सप्तमोऽध्यायः
ഇങ്ങനെ ശ്രീശിവമഹാപുരാണത്തിന്റെ ദ്വിതീയ ഭാഗമായ രുദ്രസംഹിതയിലെ ചതുര്ഥ കുമാരഖണ്ഡത്തിൽ “യുദ്ധാരംഭവർണ്ണനം” എന്ന ഏഴാം അധ്യായം സമാപിച്ചു।
Verse 8
कुमारं च पुरस्कृत्य सर्वे ते जातसाध्वसाः । योद्धुकामास्सुरा जग्मुर्महीसागरसंगमम्
കുമാരനെ മുന്നിൽ നിർത്തി അവർ എല്ലാവരും ഭീതിയിലായി; യുദ്ധാഗ്രഹത്തോടെ ഭൂമി-സമുദ്ര സംഗമസ്ഥാനത്തേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
Verse 9
आजगाम द्रुतं तत्र यत्र देवास्स तारकः । सैन्येन महता सार्द्धं सुरै र्बहुभिरावृत्
അപ്പോൾ ദേവന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് താരകൻ വേഗത്തിൽ എത്തി. മഹാസൈന്യത്തോടെയും അനവധി സുരന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവനായി അവൻ വന്നു.
Verse 10
रणदुंदुभयो नेदुः प्रलयांबुद्निस्स्वनाः । कर्कशानि च वाद्यानि पराणि च तदागमे
അപ്പോൾ യുദ്ധദുന്ദുഭികൾ പ്രളയമേഘങ്ങളുടെ ഗർജ്ജനപോലെ മുഴങ്ങി; അവന്റെ ആഗമനത്തോടെ മറ്റു കർക്കശ വാദ്യങ്ങളും ഉച്ചത്തിൽ മുഴങ്ങി.
Verse 11
गर्जमानास्तदा दैत्यास्तारकेणसुरेण ह । कंपयन्तो भुवं पादक्रमैर्वल्गुनकारकाः
അപ്പോൾ അസുരൻ താരകന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ദൈത്യർ ഭീകരമായി ഗർജ്ജിച്ചു; പാദപ്രഹാരങ്ങളാൽ ഭൂമിയെ കുലുക്കി എല്ലാടവും കലഹം പടർത്തി.
Verse 12
तच्छ्रुत्वा रवमत्युग्रं सर्वे देवा विनिर्भयाः । ऐकपद्येन चोत्तस्थुर्योद्धुकामाश्च तारकम्
ആ അത്യുഗ്രമായ ഗർജ്ജനം കേട്ടപ്പോൾ എല്ലാ ദേവന്മാരും നിർഭയരായി; ക്ഷണത്തിൽ ഒരുമിച്ച് എഴുന്നേറ്റ് താരകനെ യുദ്ധം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
Verse 13
गजमारोप्य देवेन्द्रः कुमारं त्यग्रतोऽभवत् । सुरसैन्येन महता लोकपालैस्समावृतः
ആനമേറി ദേവേന്ദ്രനായ ഇന്ദ്രൻ കുമാരനിലേക്കു മുന്നേറി; മഹത്തായ ദേവസൈന്യവും ലോകപാലകരും അവനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നിന്നു।
Verse 14
तदा दुंदुभयो नेदुर्भेरीतूर्याण्यनेकशः । वीणावेणुमृदंगानि तथा गंधर्वनिस्स्वनाः
അപ്പോൾ ദുന്ദുഭികൾ മുഴങ്ങി; അനേകം ഭേരികളും തൂര്യങ്ങളും ആവർത്തിച്ചു മുഴങ്ങി. വീണ, വേണു, മൃദംഗം എന്നിവയോടൊപ്പം ഗന്ധർവരുടെ മധുരനാദവും പ്രതിധ്വനിച്ചു।
Verse 15
गजं दत्त्वा महेन्द्राय कुमारो यानमारुहत् । अनेकाश्चर्यसंभूतं नानारत्नसमन्वितम्
മഹേന്ദ്രനു (ഇന്ദ്രനു) ഒരു ആന ദാനം നൽകി കുമാരൻ ആ ദിവ്യരഥത്തിൽ आरोഹിച്ചു; അത് അനേകം അത്ഭുതങ്ങളാൽ നിർമ്മിതവും നാനാരത്നങ്ങളാൽ അലങ്കൃതവും ആയിരുന്നു।
Verse 16
विमानमारुह्य तदा महायशास्स शांकरिस्सर्वगुणैरुपेतः । श्रिया समेतः परया बभौ महान् संवीज्यमानश्चमरैर्महाग्रभैः
അപ്പോൾ മഹായശസ്സുള്ള ശങ്കരപുത്രൻ, സർവ്വ സദ്ഗുണങ്ങളാൽ സമ്പന്നനായി, പരമശ്രീയോടുകൂടെ ദിവ്യവിമാനത്തിൽ ആരോഹണം ചെയ്ത് മഹത്തായ തേജസ്സോടെ പ്രകാശിച്ചു; വലിയ മംഗളകരമായ ചാമരങ്ങളാൽ വീശപ്പെടുകയും ചെയ്തു।
Verse 17
प्राचेतसं छत्रमतीवसुप्रभं रत्नैरुपेतं विविधैर्विराजितम् । धृतं तदा तच्च कुमारमूर्ध्नि वै ह्यनन्तचान्द्रैः किरणैर्महाप्रभैः
അപ്പോൾ പ്രാചേതസനുടേതായ അത്യന്തം ദീപ്തിമാനമായ രാജച്ഛത്രം, നാനാവിധ രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച് വിരാജിച്ചതു, ദിവ്യ കുമാരന്റെ ശിരസ്സിന് മീതെ ധരിക്കപ്പെട്ടു; അനന്ത ചന്ദ്രകിരണങ്ങളെപ്പോലെ മഹാപ്രഭയിൽ ജ്വലിച്ചു।
Verse 18
मिलितास्ते तदा सर्वे देवाश्शक्रपुरोगमा । स्वैःस्वैर्बलैः परिवृता युद्धकामा महाबलाः
അപ്പോൾ ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) മുൻപിൽ നിന്നുകൊണ്ട് എല്ലാ ദേവന്മാരും ഒന്നിച്ചു ചേർന്നു. തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ സേനകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ആ മഹാബലികൾ യുദ്ധാഭിലാഷത്തോടെ ഒരുങ്ങി.
Verse 19
एवं देवाश्च दैत्याश्च योद्धुकामाः स्थिता भुवि । सैन्येन महता तेन व्यूहं कृत्वा पृथक् पृथक्
ഇങ്ങനെ ദേവന്മാരും ദൈത്യന്മാരും യുദ്ധാഭിലാഷത്തോടെ ഭൂമിയിൽ നിലകൊണ്ടു. ആ മഹാസൈന്യത്തോടെ ഇരുപക്ഷവും വേർവേറായി വ്യൂഹം ഒരുക്കി.
Verse 20
ते सेने सुरदैत्यानां शुशुभाते परस्परम् । हंतुकामे तदान्योन्यं स्तूयमाने च बन्दिभिः
അപ്പോൾ ദേവന്മാരുടെയും ദൈത്യന്മാരുടെയും ആ രണ്ടു സേനകളും പരസ്പരം മുഖാമുഖമായി നിലകൊണ്ട് ദീപ്തിയായി ശോഭിച്ചു. തമ്മിൽ തമ്മിൽ വധിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, വന്ദി-ചാരണരുടെ സ്തുതികളാൽ അവ ശോഭിതമായി.
Verse 21
उभे सेनं तदा तेषामगर्जेतां वनोपमे । भयंकरेऽत्यवीराणामितरेषां सुखावहे
അപ്പോൾ ആ രണ്ടു സേനകളും വനത്തെപ്പോലെ ഗർജിച്ചു. ആ ഗർജനം അത്യന്തം അശൂരന്മാർക്ക് ഭയങ്കരവും, ശൂരന്മാർക്ക് ധൈര്യവും ആനന്ദവും നൽകുന്നതുമായിരിന്നു.
Verse 22
एतस्मिन्नन्तरे तत्र बलोन्मत्ताः परस्परम् । दैत्या देवा महावीरा युयुधुः क्रोधविह्वलाः
ഇതിനിടയിൽ അവിടെ, സ്വന്തം ബലത്തിന്റെ മദത്തിൽ മത്തായ മഹാവീര ദൈത്യരും ദേവന്മാരും ക്രോധത്തിൽ വിറച്ച് പരസ്പരം യുദ്ധം ചെയ്തു.
Verse 23
आसीत्सुतुमुलं युद्धं देवदैत्यसमाकुलम् । रुण्डमुंडांकितं सर्वं क्षणेन समपद्यत
ദേവ-ദൈത്യന്മാർ നിറഞ്ഞ അത്യന്തം തുമുലമായ യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടു. ക്ഷണത്തിനകം തന്നെ മുഴുവൻ रणഭൂമി ഛിന്നധഡങ്ങളും പതിച്ച തലകളും കൊണ്ട് എല്ലാടവും അടയാളപ്പെട്ടു।
Verse 24
भूमौ निपतितास्तत्र शतशोऽथ सहस्रशः । निकृत्तांगा महाशस्त्रैर्निहता वीरसंमताः
അവിടെ ഭൂമിയിൽ അവർ നൂറുകളായും ആയിരങ്ങളായും വീണു. മഹാശസ്ത്രങ്ങളാൽ അവയവങ്ങൾ ഛേദിക്കപ്പെട്ടു; വീരന്മാരെന്നു അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടവരും വധിക്കപ്പെട്ടു।
Verse 25
केषांचिद्बाहवश्छिन्ना खड्पातैस्सुदारुणैः । केषांचिदूरवश्छिन्ना वीराणां मानिनां मृधे
ആ ഘോര യുദ്ധത്തിൽ അഭിമാനമുള്ള വീരന്മാരിൽ ചിലരുടെ ഭുജങ്ങൾ അത്യന്തം ക്രൂരമായ ഖഡ്ഗപ്രഹാരങ്ങളാൽ ഛേദിക്കപ്പെട്ടു; ചിലരുടെ ഊരുക്കളും (തുടകൾ) മുറിഞ്ഞുവീണു।
Verse 26
केचिन्मथितसर्वांगा गदाभिर्मुद्गरैस्तथा । केचिन्निर्भिन्नहृदयाः पाशैर्भल्लैश्च पातिताः
ചിലർ ഗദകളും മുദ്ഗരങ്ങളും കൊണ്ടുള്ള പ്രഹാരത്തിൽ സർവ്വാംഗവും ചതഞ്ഞു; മറ്റുചിലർ പാശങ്ങളും മൂർച്ചയുള്ള ഭല്ലങ്ങളും കൊണ്ട് ഹൃദയം ഭേദിക്കപ്പെട്ടു ഭൂമിയിൽ വീണു।
Verse 27
केचिद्विदारिताः पृष्ठे कुंतैरृष्टिभिरंकुशैः । छिन्नान्यपि शिरांस्येव पतितानि च भूतले
ചിലർ കുന്തങ്ങളും ഋഷ്ടികളും അങ്കുശങ്ങളും കൊണ്ട് പുറത്ത് കീറപ്പെട്ടു; മുറിഞ്ഞ തലകളും ഭൂമിയിൽ വീണു।
Verse 28
बहूनि च कबंधानि नृत्यमानानि तत्र वै । वल्गमानानि शतशो उद्यतास्त्रकराणि च
അവിടെ സത്യമായും അനേകം കബന്ധങ്ങൾ—തലയില്ലാത്ത ധഡങ്ങൾ—നൃത്തം ചെയ്യുന്നതായി കണ്ടു. നൂറുകണക്കിന് ചാടിക്കളിച്ച്, ആയുധങ്ങൾ ഉയർത്തിയ കൈകളോടെയായിരുന്നു അവ।
Verse 29
नद्यः प्रवर्तितास्तत्र शतशोऽसृङ्वहास्तदा । भूतप्रेतादयस्तत्र शतशश्च समागताः
അപ്പോൾ അവിടെ നൂറുകണക്കിന് നദികൾ ഒഴുകിത്തുടങ്ങി—രക്തം വഹിക്കുന്ന പ്രവാഹങ്ങളായി. കൂടാതെ ഭൂതം, പ്രേതം മുതലായ കൂട്ടങ്ങളും നൂറുകണക്കിന് അവിടെ സമാഗമിച്ചു।
Verse 30
गोमायवश्शिवा तत्र भक्षयन्तः पलं बहु । तथा गृध्रवटाश्येना वायसा मांसभक्षकाः । बुभुजुः पतितानां च पलानि सुबहूनि वै
അവിടെ കുറുനരികളും ഹൈയീനകളും ധാരാളം മാംസം ഭക്ഷിച്ചു. അതുപോലെ കഴുകന്മാർ, വവ്വാലുകൾ, പരുന്തുകൾ, കാക്കകൾ—മാംസഭക്ഷകർ—വീണുപോയവരുടെ ശരീരങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള അനവധി മാംസഖണ്ഡങ്ങൾ തിന്നുകളഞ്ഞു.
Verse 31
एतस्मिन्नन्तरे तत्र तारकाख्यो महाबलः । सैन्येन महता सद्यो ययौ योद्धुं सुरान् प्रति
അതിനിടയിൽ, അതേ നിമിഷം, ‘താരക’ എന്ന മഹാബലൻ മഹാസൈന്യത്തോടുകൂടി ദേവന്മാരെതിരെ യുദ്ധം ചെയ്യാൻ ഉടൻ പുറപ്പെട്ടു.
Verse 32
देवा दृष्ट्वा समायान्तं तारकं युद्धदुर्मदम् । योद्धुकामं तदा सद्यो ययुश्शक्रादयस्तदा । बभूवाथ महोन्नादस्सेनयोरुभयोरपि
യുദ്ധമദത്തിൽ അഹങ്കരിച്ച് അടുത്തുവരുന്ന താരകനെ കണ്ടപ്പോൾ, ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) മുതലായ ദേവന്മാർ ഉടൻ തന്നെ യുദ്ധാഭിലാഷത്തോടെ മുന്നേറി. അപ്പോൾ ഇരുസൈന്യങ്ങളിലും മഹാഗർജ്ജനം ഉയർന്നു.
Verse 33
अथाभूद्द्वंद्वयुद्धं हि सुरासुरविमर्दनम् । यं दृष्ट्वा हर्षिता वीराः क्लीबाश्च भयमागता
അപ്പോൾ ദേവാസുരസംഘർഷത്തെ തകർക്കുന്ന ഭീകര ദ്വന്ദ്വയുദ്ധം ഉദിച്ചു. അത് കണ്ടു വീരർ ഹർഷിച്ചു; ഭീരുക്കൾ ഭയത്തിൽ ആകപ്പെട്ടു।
Verse 34
तारको युयुधे युद्धे शक्रेण दितिजो बली । अग्निना सह संह्रादो जंभेनैव यमः स्वयम्
ആ യുദ്ധത്തിൽ ബലവാനായ ദൈത്യൻ താരകൻ ശക്രനുമായി (ഇന്ദ്രനുമായി) പോരാടി. സംഹ്രാദൻ അഗ്നിയുമായി ഏറ്റുമുട്ടി; സ്വയം യമൻ ജംഭനുമായി യുദ്ധം ചെയ്തു।
Verse 35
महाप्रभुर्नैरृतेन पाशी सह बलेन च । सुवीरो वायुना सार्धं पवमानेन गुह्यराट्
മഹാപ്രഭു നൈഋതനോടുകൂടെ പുറപ്പെട്ടു; പാശീ ബലത്തോടൊപ്പം മുന്നേറി. സുവീരൻ വായുവും പവമാനനും സഹിതം നീങ്ങി; ഗുഹ്യരാജനും യഥാക്രമം സ്ഥാനം പിടിച്ചു; പ്രഭുവിന്റെ കാര്യാർത്ഥം ദിവ്യപരിചാരകർ നിരയായി സംഗമിച്ചു.
Verse 36
ईशानेन समं शंभुर्युयुधे रणवित्तमः । शुंभश्शेषेण युयुधे कुंभश्चन्द्रेण दानवः
രണവിദ്യയിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ശംഭു ഈശാനനോടു സമമായി യുദ്ധം ചെയ്തു. ശുംഭൻ ശേഷനോടു പോരാടി; ദാനവൻ കുംഭൻ ചന്ദ്രനോടു യുദ്ധം ചെയ്തു.
Verse 37
कुंबरो मिहिरेणाजौ महाबल पराक्रमः । युयुधे परमास्त्रैश्च नानायुद्धविशारदः
ആ യുദ്ധത്തിൽ മഹാബലപരാക്രമിയായ കുംബരൻ മിഹിരനോടു പോരാടി. നാനാവിധ യുദ്ധങ്ങളിൽ നിപുണനായ അവൻ പരമ ദിവ്യാസ്ത്രങ്ങൾ പ്രയോഗിച്ചു യുദ്ധം ചെയ്തു.
Verse 38
एवं द्वन्द्वेन युद्धेन महता च सुरासुराः । संगरे युयुधुस्सर्वे बलेन कृतनिश्च याः
ഇങ്ങനെ ദ്വന്ദ്വയുദ്ധങ്ങളാലും മഹായുദ്ധത്താലും ദേവരും അസുരരും എല്ലാവരും ആ സമരത്തിൽ പോരാടി; സ്വന്തം ബലത്തിൽ നിശ്ചയം ദൃഢമാക്കി.
Verse 39
अन्योन्यं स्पर्द्धमानास्तेऽमरा दैत्या महाबलाः । तस्मिन्देवासुरे युद्धे दुर्जया अभवन्मुने
ഹേ മുനേ, ആ മഹാബലമുള്ള ദേവന്മാരും ദൈത്യന്മാരും പരസ്പരം വെല്ലുവിളിച്ചുകൊണ്ട്, ആ ദേവാസുരയുദ്ധത്തിൽ ദുർജ്ജയരായി മാറി.
Verse 40
तदा च तेषां सुरदानवानां बभूव युद्धं तुमुलं जयैषिणाम् । सुखावहं वीरमनस्विनां वै भयावहं चैव तथेतरेषाम्
അപ്പോൾ ജയമാഗ്രഹിച്ച ആ ദേവന്മാരുടെയും ദാനവന്മാരുടെയും ഇടയിൽ ഘോരവും തുമുലവുമായ യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടു. വീരരും സ്ഥിരമനസ്സുകാരും അതിൽ ആനന്ദം കണ്ടു; മറ്റുള്ളവർക്ക് അത് സത്യമായും ഭയാവഹമായി.
Verse 41
मही महारौद्रतरा विनष्टकैस्सुरासुरैर्वै पतितैरनेकशः । तस्मिन्नगम्यातिभयानका तदा जाता महासौख्यवहा मनस्विनाम्
ഭൂമി അത്യന്തം രൗദ്രവും ഭയാനകവുമായി; നശിച്ച ദേവാസുരന്മാരുടെ പതിത ദേഹങ്ങൾ പല സ്ഥലങ്ങളിലും ചിതറിക്കിടന്നു. എങ്കിലും ആ അഗമ്യവും അതിഭയങ്കരവുമായ ദൃശ്യത്തിനിടയിൽ മഹാശിവന്റെ പരമഹേതു സിദ്ധിക്കുന്നതിനാൽ സ്ഥിരചിത്തർക്കു മഹാകല്യാണവും അന്തഃസുഖവും നൽകുന്ന കാര്യം ഉദിച്ചു।
Frequently Asked Questions
The formal commencement of the Devas–Tāraka conflict: the devas mobilize with Kumāra in the vanguard, Tāraka responds by marching with a great army, and the battlefield encounter is framed by divine assurance.
It functions as a Śiva-authorized speech-act that converts strategy into destiny: victory is promised not as fate alone but as the fruit of correct alignment—placing Kumāra (Śiva-tejas embodied) at the forefront.
Śiva-tejas (empowering radiance), collective deva morale expressed through siṃhanāda (lion-roar), and the transcendent directive voice (vyoma-vāṇī) that mediates Śiva’s will into the battlefield.