अद्वैतशैवसिद्धान्ते पुरुष-प्रकृति-विचारः (Puruṣa–Prakṛti Analysis in Advaita Śaiva Doctrine)

Verse 1

वामदेव उवाच । नियत्यधस्तात्प्रकृतेरुपरिस्थः पुमानिति । पूर्वत्र भवता प्रोक्तमिदानीं कथमन्यथा

വാമദേവൻ പറഞ്ഞു—പ്രഭോ! മുമ്പ് നിങ്ങൾ പുരുഷൻ നിയതിയുടെ താഴെയും പ്രകൃതിയുടെ മുകളിലും സ്ഥിതനാണെന്ന് പറഞ്ഞു. ഇപ്പോൾ എങ്ങനെ നിങ്ങൾ മറ്റെങ്ങനെ പറയുന്നു?

Verse 2

मायया संकुचद्रूपस्तदधस्तादिति प्रभो । इति मे संशयं नाथ छेत्तुमर्हसि तत्त्वतः

പ്രഭോ! മായയാൽ തത്ത്വം സംകുചിതരൂപമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു ‘താഴെ താഴെ’ എന്നപോലെ ഇറങ്ങുന്ന നിലകളായി തോന്നുന്നു എന്നു പറയുന്നു. നാഥാ! സത്യാനുസാരമായി എന്റെ ഈ സംശയം നീക്കണമേ.

Verse 3

श्रीसुबह्मण्य उवाच । अद्वैतशैववादोऽयं द्वैतन्न सहते क्वचित् । द्वैतं च नश्वरं ब्रह्माद्वैतम्परमनश्वरम्

ശ്രീ സുബ്രഹ്മണ്യൻ പറഞ്ഞു—“ഈ ശൈവവാദം അദ്വൈതമാണ്; ഇത് ഒരിക്കലും ദ്വൈതത്തെ അംഗീകരിക്കുന്നില്ല. ദ്വൈതം നശ്വരം; പരബ്രഹ്മം അദ്വൈതവും അവിനാശിയും ആകുന്നു।”

Verse 4

सर्वज्ञस्सर्वकर्ता च शिवस्सर्वेश्वरोऽगुणः । त्रिदेवजनको ब्रह्मा सच्चिदानन्दविग्रहः

ശിവൻ സർവ്വജ്ഞനും സർവ്വകർത്താവും; സർവ്വേശ്വരൻ, ഗുണാതീതൻ. അവൻ തന്നെയാണ് ത്രിദേവജനകനായ ബ്രഹ്മാവ്; സച്ചിദാനന്ദസ്വരൂപൻ.

Verse 5

स एव शंकरो देवस्स्वेच्छया च स्वमायया । संकुचद्रूप इव सन्पुरुषस्संबभूव ह

അവൻ തന്നെയായ ദേവൻ ശങ്കരൻ, തന്റെ സ്വേച്ഛയാലും സ്വന്തം മായയാലും, സംകുചിതരൂപം ധരിച്ചതുപോലെ പരമപുരുഷനായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.

Verse 6

कलादि पञ्चकेनैव भोक्तृत्वेन प्रकल्पितः । प्रकृतिस्थः पुमानेष भुङ्क्ते प्रकृतिजान्गुणान्

കലാദി പഞ്ചകത്തിലൂടെ ഈ ജീവൻ ഭോക്തൃത്വമായി നിർണ്ണയിക്കപ്പെടുന്നു. പ്രകൃതിയിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ഈ പുരുഷൻ പ്രകൃതിജ ഗുണങ്ങളെ അനുഭവിക്കുന്നു.

Verse 7

इति स्थानद्वयान्तस्थः पुरुषो न विरोधकः । संकुचन्निजरूपाणां ज्ञानादीनां समष्टिमान्

ഇങ്ങനെ ഇരട്ടസ്ഥാനത്തിനകത്ത് അന്തർസ്ഥനായ പുരുഷൻ ഒന്നിനോടും വിരോധിയല്ല. ജ്ഞാനാദി സ്വശക്തികളെ സംകുചിപ്പിച്ചാലും, അവയുടെ ഏകീകൃത സമഷ്ടിയായി അവൻ നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 8

सत्त्वादिगुणसाध्यं च बुध्यादित्रितयात्मकम् । चित्तम्प्रकृतितत्त्वं तदासीत्सत्त्वादिकारणात्

ചിത്തം പ്രകൃതി-തത്ത്വത്തിന്റെ വികാരമാണ്; അത് സത്ത്വാദി ഗുണങ്ങളാൽ സിദ്ധമാകുകയും ബുദ്ധി മുതലായ ത്രയസ്വരൂപമായിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. സത്ത്വാദി ഗുണങ്ങളുടെ കാരണപ്രവർത്തനത്താൽ തന്നെയാണ് അതിന്റെ ഉദ്ഭവം.

Verse 9

सात्त्विकादिविभेदेन गुणाः प्रकृतिसम्भवाः । गुणेभ्यो बुद्धिरुत्पन्ना वस्तुनिश्चयकारिणी

സത്ത്വാദി ഭേദങ്ങളാൽ ഗുണങ്ങൾ പ്രകൃതിയിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിക്കുന്നു. ആ ഗുണങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ബുദ്ധി ജനിക്കുന്നത്; അത് വസ്തുക്കളുടെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം നിർണ്ണയിക്കുന്നു.

Verse 10

ततो महानहङ्कारस्ततो बुद्धीन्द्रियाणि च । जातानि मनसो रूपं स्यात्संकल्पविकल्पकम्

അതിനുശേഷം മഹത്തായ അഹങ്കാരം ഉദ്ഭവിക്കുന്നു; അതിൽ നിന്ന് ബുദ്ധീന്ദ്രിയങ്ങളും ഇന്ദ്രിയശക്തികളും ജനിക്കുന്നു. മനസ്സിന്റെ സ്വരൂപം സംകല്പ-വികല്പ പ്രവർത്തനമാണ്.

Verse 11

बुद्धीन्द्रियाणि श्रोत्रं त्वक् चक्षुर्जिह्वा च नासिका । शब्दः स्पर्शश्च रूपं च रसो गन्धश्च गोचरः

ബുദ്ധീന്ദ്രിയങ്ങൾ—ശ്രോത്രം (ചെവി), ത്വക്ക്, ചക്ഷു (കണ്ണ്), ജിഹ്വ (നാവ്), നാസിക. ഇവയുടെ വിഷയങ്ങൾ യഥാക്രമം—ശബ്ദം, സ്പർശം, രൂപം, രസം, ഗന്ധം.

Verse 12

बुद्धीन्द्रियाणां कथितः श्रोत्रादिक्रमतस्ततः । वैकारिकादहंकारात्तन्मात्राण्यभवन्क्रमात्

ശ്രോത്രാദി ക്രമത്തിൽ ബുദ്ധീന്ദ്രിയങ്ങൾ വിവരിക്കപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് വൈകാരിക (സാത്ത്വിക) അഹങ്കാരത്തിൽ നിന്ന് തന്മാത്രകൾ ക്രമമായി ഉദ്ഭവിച്ചു.

Verse 13

तानि प्रोक्तानि सूक्ष्माणि मुनिभि स्तत्त्वदर्शिभिः । कर्मेन्द्रियाणि ज्ञेयानि स्वकार्य्यसहितानि च

തത്ത്വദർശികളായ മുനിമാർ ഇവയെ സൂക്ഷ്മമെന്ന് പ്രസ്താവിച്ചു; ഇവയെ സ്വസ്വ പ്രവർത്തനങ്ങളോടുകൂടിയ കർമേന്ദ്രിയങ്ങളായി അറിയണം.

Verse 14

विप्रर्षे वाक्करौ पादौ पायूपस्थौ च तत्क्रियाः । वचनादानगमनविसर्ग्गानन्दसंज्ञिताः

ഹേ വിപ്രർഷേ! വാക്ക്, കൈകൾ, പാദങ്ങൾ, പായു, ഉപസ്ഥം—ഇവയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ യഥാക്രമം വചനം, ആദാന-പ്രദാനം (ഗ്രഹണം/ദാനം), ഗമനം, വിസർജനം, ആനന്ദം എന്നിങ്ങനെ അറിയപ്പെടുന്നു.

Verse 15

भूतादिकादहंकारात्तन्मात्राण्यभवन्क्रमात् । तानि सूक्ष्माणि रूपाणी शब्दादीनामिति स्थितिः

ഭൂതാദി (താമസ) അഹങ്കാരത്തിൽ നിന്ന് ക്രമമായി തന്മാത്രകൾ ഉദ്ഭവിച്ചു; അവ ശബ്ദാദികളുടെ സൂക്ഷ്മരൂപങ്ങളാണ്—ഇതാണ് സ്ഥാപിതക്രമം.

Verse 16

तेभ्यश्चाकाशवाय्वग्निजलभूमिजनिः क्रमात् । विज्ञेया मुनिशार्दूल पञ्चभूतमितीष्यते

ആ സൂക്ഷ്മതത്ത്വങ്ങളിൽ നിന്ന് ക്രമമായി ആകാശം, വായു, അഗ്നി, ജലം, ഭൂമി എന്നിവ ഉദ്ഭവിക്കുന്നു. ഹേ മുനിശാർദൂലാ, ഇതാണ് ‘പഞ്ചമഹാഭൂതങ്ങൾ’ എന്നു ഉപദേശിക്കപ്പെടുന്നത്.

Verse 17

इति श्रीशिवमहापुराणे षष्ठ्यां कैलाससंहितायां शिवाद्वैतज्ञानकथनादि सृष्टिकथनं नाम सप्तदशोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീശിവമഹാപുരാണത്തിന്റെ ആറാം ഭാഗമായ കൈലാസസംഹിതയിൽ ‘ശിവന്റെ അദ്വൈതജ്ഞാനോപദേശത്തിൽ ആരംഭിച്ച് സൃഷ്ടിവിവരണം’ എന്ന പേരിലുള്ള പതിനേഴാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.

Verse 18

वामदेव उवाच । भूतसृष्टिः पुरा प्रोक्ता कलादिभ्यः कथम्पुनः । अन्यथा प्रोच्यते स्कन्द संदेहोऽत्र महान्मम

വാമദേവൻ പറഞ്ഞു—ഹേ സ്കന്ദാ! മുമ്പ് ഭൂതസൃഷ്ടി കലാദി തത്ത്വങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ഉദ്ഭവിച്ചതെന്ന് പറഞ്ഞിരുന്നു; എന്നാൽ ഇപ്പോൾ അത് വേറൊരു രീതിയിൽ എങ്ങനെ പറയുന്നു? ഈ വിഷയത്തിൽ എനിക്ക് മഹത്തായ സംശയം ഉണർന്നിരിക്കുന്നു.

Verse 19

आत्मतत्त्वमकारस्स्याद्विद्या स्यादुस्ततः परम् । शिवतत्त्वम्मकारस्स्याद्वामदेवेति चिंत्यताम्

അകാരത്തെ ആത്മതത്ത്വമായി ധ്യാനിക്ക; അതിനെ അതിക്രമിക്കുന്ന പരാവിദ്യയെ ചിന്തിക്ക. മകാരത്തെ ശിവതത്ത്വമായി, വാമദേവസ്വരൂപമായി ധ്യാനിക്ക.

Verse 20

बिन्दुनादौ तु विज्ञेयौ सर्वतत्त्वार्थकावुभौ । तत्रत्या देवतायाश्च ता मुने शृणु साम्प्रतम्

ബിന്ദുവും നാദവും—ഇരുവരും—സകല തത്ത്വങ്ങളുടെയും അർത്ഥം സൂചിപ്പിക്കുന്നവയെന്ന് നിശ്ചയമായി അറിയുക. ഇനി, ഹേ മുനേ, അവിടെ അധിഷ്ഠിതമായ ദേവതകളെക്കുറിച്ച് ഞാൻ പറയുന്നത് കേൾക്കുക.

Verse 21

ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च महेश्वरसदाशिवौ । ते हि साक्षाच्छिवस्यैव मूर्तयः श्रुतिविश्रुताः

ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു, രുദ്രൻ, മഹേശ്വരൻ, സദാശിവൻ—ഇവർ എല്ലാവരും ശ്രുതിയിൽ പ്രസിദ്ധമായപോലെ, സാക്ഷാൽ ശിവന്റെ തന്നെ മൂർത്തികളാണ്.

Verse 22

इत्युक्तम्भवता पूर्वमिदानीमुच्यतेऽन्यथा । तन्मात्रेभ्यो भवन्तीति सन्देहोऽत्र महान्मम

ഭഗവൻ, നിങ്ങൾ മുമ്പ് ഇത് ഒരു രീതിയിൽ പറഞ്ഞു; ഇപ്പോൾ മറ്റൊരു രീതിയിൽ പറയപ്പെടുന്നു. അവ തന്മാത്രകളിൽ നിന്നാണ് ഉദ്ഭവിക്കുന്നത് എന്നതിൽ എനിക്ക് വലിയ സംശയം ഉണർന്നിരിക്കുന്നു.

Verse 23

कृत्वा तत्करुणां स्कन्द संशयं छेत्तुमर्हसि । इत्याकर्ण्य मुनेर्वाक्यं कुमारः प्रत्यभाषत

“ഹേ സ്കന്ദാ, കരുണ കാണിച്ച് എന്റെ സംശയം അകറ്റേണ്ടത് നിനക്കാണ് യുക്തം.” മുനിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് കുമാരൻ (സ്കന്ദൻ) മറുപടി പറഞ്ഞു.

Verse 24

श्रीसुब्रह्मण्य उवाच । तस्माद्वेति समारभ्य भूतसृष्टिक्रमे मुने । ताञ्छृणुष्व महाप्राज्ञ सावधानतया द रात्

ശ്രീ സുബ്രഹ്മണ്യൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ മുനേ! ‘തസ്മാത്’ എന്നു തുടങ്ങിക്കൊണ്ട് ഭൂതസൃഷ്ടിയുടെ ക്രമം കേൾക്കുക. ഹേ മഹാപ്രാജ്ഞാ! ദൃഢമായ ജാഗ്രതയോടെ ശ്രദ്ധിച്ചു ഗ്രഹിക്ക.

Verse 25

जातानि पञ्च भूतानि कलाभ्य इति निश्चितम् । स्थूलप्रपञ्चरूपाणि तानि भूतपतेर्वपुः

ദിവ്യകലകളിൽ നിന്നാണ് പഞ്ചമഹാഭൂതങ്ങൾ ജനിക്കുന്നതെന്ന് നിശ്ചയം. സ്ഥൂലപ്രപഞ്ചരൂപമായി അവ തന്നെയാണ് ഭൂതപതി ഭഗവാൻ ശിവന്റെ ദേഹസ്വരൂപം.

Verse 26

शिवतत्त्वादि पृथ्व्यन्तं तत्त्वानामुदयक्रमे । तन्मात्रेभ्यो भवन्तीति वक्तव्यानि क्रमान्मुने

ഹേ മുനേ! ശിവതത്ത്വത്തിൽ നിന്ന് പൃഥ്വീതത്ത്വം വരെ തത്ത്വങ്ങളുടെ ഉദയക്രമം വിവരിക്കുമ്പോൾ, അവ തന്മാത്രകളിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നതെന്ന് ക്രമമായി പറയേണ്ടതാണ്.

Verse 27

तन्मात्राणां कलानामप्यैक्यं स्याद्भूतकारणम् । अविरुद्धत्व मेवात्र विद्धि ब्रह्माविदांवर

തന്മാത്രകളും കലകളും ഏകീഭവിക്കുന്ന സംയോജനമാണ് ഭൂതതത്ത്വങ്ങളുടെ കാരണമാകുന്നത്. ഹേ ബ്രഹ്മവിദാംവരാ, ഇതിനെ ഇവിടെ സമ്പൂർണ്ണ അവിരുദ്ധതയായി അറിയുക.

Verse 28

स्थूलसूक्ष्मात्मके विश्वे चन्द्रसूर्य्यादयो ग्रहाः । सनक्षत्राश्च संजातास्तथान्ये ज्योतिषां गणाः

സ്ഥൂലവും സൂക്ഷ്മവും ആയ സ്വഭാവമുള്ള ഈ വിശ്വത്തിൽ ചന്ദ്രൻ, സൂര്യൻ മുതലായ ഗ്രഹങ്ങൾ ഉത്ഭവിച്ചു. നക്ഷത്രങ്ങളും പിറന്നു; അതുപോലെ മറ്റു ജ്യോതിർമയ ദിവ്യഗണങ്ങളും ഉദയം ചെയ്തു.

Verse 29

ब्रह्मविष्णुमहेशादिदेवता भूतजातयः । इन्द्रादयोऽपि दिक्पाला देवाश्च पितरोऽसुराः

ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു, മഹേശൻ മുതലായ ദേവതകൾ; എല്ലാ ഭൂതജാതികളും; ഇന്ദ്രൻ മുതലായ ദിക്ക്പാലകർ; ദേവന്മാർ, പിതൃകൾ, അസുരന്മാർ—ഇവയെല്ലാം (ഇതിൽ) ഉൾപ്പെടുന്നു.

Verse 30

राक्षसा मानुषाश्चान्ये जंगमत्वविभागिनः । पशवः पक्षिणः कीटाः पन्नगादि प्रभेदिनः

രാക്ഷസർ, മനുഷ്യർ എന്നിവരും മറ്റു ജംഗമജീവികളും—തത്തത്ത വിഭാഗപ്രകാരം—മൃഗങ്ങൾ, പക്ഷികൾ, കീടങ്ങൾ, സർപ്പാദി അനേകം ഭേദങ്ങളായി (പ്രകടിക്കുന്നു).

Verse 31

तरुगुल्मलतौषध्यः पर्वताश्चाष्ट विश्रुताः । गंगाद्यास्सरितस्सप्त सागराश्च महर्द्धयः

വൃക്ഷങ്ങൾ, കുറ്റിച്ചെടികൾ, ലതകൾ, ഔഷധികൾ; പ്രസിദ്ധമായ എട്ട് പർവതങ്ങൾ; ഗംഗാദി ഏഴ് നദികൾ; മഹിമയുള്ള സമൃദ്ധ സമുദ്രങ്ങൾ—ഇവയെല്ലാം (പ്രകട ലോകക്രമത്തിന്റെ) ഘടകങ്ങളായി പറയപ്പെടുന്നു.

Verse 32

यत्किंचिद्वस्तुजातन्तत्सर्वमत्र प्रतिष्ठितम् । विचारणीयं सद्बुध्या न बहिर्मुनिसत्तम

എന്തെല്ലാം വസ്തുസമൂഹമുണ്ടോ അതെല്ലാം ഇവിടെ തന്നേ (ഈ സത്യം/അന്തഃസ്വരൂപത്തിൽ) പ്രതിഷ്ഠിതമാണ്. അതിനാൽ, ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ, സദ്ബുദ്ധിയാൽ വിചാരിക്കണം; പുറത്തു തേടരുത്.

Verse 33

स्त्रीपुंरूपमिदं विश्वं शिवशक्त्यात्मकं बुधैः । भवादृशैरुपास्यं स्याच्छिवज्ञानविशारदैः

ജ്ഞാനികൾ ഈ സമസ്ത വിശ്വം സ്ത്രീ-പുരുഷരൂപമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നതും ശിവ-ശക്തിസ്വഭാവമുള്ളതുമെന്നു അറിയുന്നു. അതിനാൽ, ശിവജ്ഞാനത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള നിങ്ങളുപോലുള്ളവർ ഇതിനെ ശിവ-ശക്തിയായി ഉപാസിക്കണം.

Verse 34

सर्वं ब्रह्मेत्युपासीत सर्वं वै रुद्र इत्यपि । श्रुतिराह मुने तस्मात्प्रपञ्चात्मा सदाशिवः

‘സർവ്വം ബ്രഹ്മം’ എന്നു ഉപാസിക്കണം; ‘സർവ്വം റുദ്രൻ’ എന്നും. ഹേ മുനേ, ശ്രുതി ഇങ്ങനെ പറയുന്നു; അതിനാൽ പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ആത്മാവ് സദാശിവൻ തന്നേ.

Verse 35

अष्टत्रिंशत्कलान्याससामर्थ्याद्वैतभावना । सदाशिवोऽहमेवेति भावि तात्मा गुरुः शिवः

അഷ്ടത്രിംശത് കലകളുടെ ന്യാസസാമർത്ഥ്യത്താൽ അദ്വൈതഭാവന ഉദിക്കുന്നു—‘ഞാൻ തന്നേ സദാശിവൻ’. ഇതാണ് അന്തർസാക്ഷാത്കാരം; ഗുരു സ്വയം ശിവൻ തന്നെ.

Verse 36

एवं विचारी सच्छिष्यो गुरुस्स्यात्स शिवस्स्वयम् । प्रपञ्चदेवतायंत्रमंत्रात्मा न हि संशयः

ഇങ്ങനെ വിവേകസമ്പന്നനായ സത്സിഷ്യൻ ഗുരുവാകാൻ യോഗ്യനാകുന്നു—അവൻ തന്നെയാണ് ശിവൻ. സംശയമില്ലാതെ, പ്രപഞ്ചത്തിലെ ദേവതകളും യന്ത്രങ്ങളും മന്ത്രങ്ങളും എല്ലാം ശിവസാരമാണെന്ന് അവൻ ഗ്രഹിക്കുന്നു.

Verse 37

आचार्य्य रूपया विप्र संछिन्नाखिलबन्धनः । शिशुः शिवपदासक्तो गुर्वात्मा भवति धुवम्

ഹേ വിപ്രാ! ആചാര്യരൂപനായ ഗുരുവാൽ സകലബന്ധനങ്ങളും പൂർണ്ണമായി ഛേദിക്കപ്പെടുന്നു. ശിവപദത്തിൽ ആസക്തനായ ഒരു ശിശുവും നിശ്ചയമായി ഗുരുതത്ത്വത്തിൽ സ്ഥാപിതനായി (ഗുര്വാത്മാ) ഭവിക്കുന്നു.

Verse 38

यदस्ति वस्तु तत्सर्वं गुण प्राधान्ययोगतः । समस्तं व्यस्तमपि च प्रणवार्थम्प्रचक्षते

എന്തെല്ലാം വസ്തു നിലവിലുണ്ടോ, ഗുണങ്ങളുടെ പ്രാധാന്യയോഗത്തിൽ അത് ഗ്രഹിക്കുമ്പോൾ—സമഷ്ടിയായാലും വ്യഷ്ടിയായാലും—അത് ‘പ്രണവ’ (ഓം) എന്നതിന്റെ അർത്ഥമെന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു.

Verse 39

रागादिदोषरहितं वेदसारः शिवो दिशः । तुभ्यम्मे कथितम्प्रीत्याऽद्वैतज्ञानं शिवप्रियम्

രാഗാദി ദോഷങ്ങളില്ലാത്തവനും വേദസാരവുമായ ശിവനാണ് പരമഗതി. ശിവന് പ്രിയപ്പെട്ട ഈ അദ്വൈതജ്ഞാനം ഞാൻ നിനക്ക് സ്നേഹപൂർവ്വം ഉപദേശിച്ചു.

Verse 40

यो ह्यन्यथैतन्मनुते मद्वचो मदगर्वितः । देवो वा मानवस्सिद्धो गन्धर्वो मनुजोऽपि वा

അഹങ്കാരത്താൽ എന്റെ വാക്കുകളെ ആരെങ്കിലും തെറ്റായി വ്യാഖ്യാനിച്ചാൽ—അവൻ ദേവനോ മനുഷ്യനോ സിദ്ധനോ ഗന്ധർവ്വനോ ആരായാലും ശരി.

Verse 41

दुरात्मनस्तस्य शिरश्छिंद्यां समतयाद्ध्रुवम् । सच्छक्त्या रिपुकालाग्निकल्पया न हि संशयः

ശത്രുക്കൾക്ക് കാലാഗ്നി തുല്യമായ എന്റെ ദിവ്യശക്തിയാൽ ആ ദുരാത്മാവിന്റെ ശിരസ്സ് ഞാൻ നിശ്ചയമായും ഛേദിക്കും; ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 42

भवानेव मुने साक्षाच्छिवाद्वैतविदांवरः । शिवज्ञानोपदेशे हि शिवाचारप्रदर्शकः

ഹേ മുനേ! നിങ്ങൾ സാക്ഷാൽ ശിവാദ്വൈതതത്ത്വവിദന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ; ശിവജ്ഞാനം ഉപദേശിക്കുമ്പോൾ ശൈവാചാരത്തെ നിങ്ങൾ വ്യക്തമായി പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 43

यद्देहभस्मसम्पर्कात्संछिन्नाघव्रजोऽशुचिः । महापिशाचः सम्प्राप्य त्वत्कृपातस्सतां गतिम्

നിങ്ങളുടെ ദേഹഭസ്മസ്പർശംകൊണ്ട് അവന്റെ പാപസമൂഹം ഛിന്നമായി; ആ അശുചിയായ മഹാപിശാചനും നിങ്ങളുടെ കൃപയാൽ സജ്ജനർ പ്രാപിക്കുന്ന പരമഗതിയെ നേടി.

Verse 44

शिवयोगीति संख्यातत्रिलोक विभवो भवान् । भवत्कटाक्षसम्पर्कात्पशु पशुपतिर्भवेत्

നിങ്ങൾ ‘ശിവയോഗി’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധൻ, ത്രിലോക വൈഭവസമ്പന്നൻ. നിങ്ങളുടെ കൃപാദൃഷ്ടിയുടെ സ്പർശത്താൽ ബന്ധിത ജീവൻ (പശു) പോലും പശുപതിത്വം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 45

तव तस्य मयि प्रेक्षा लोकाशिक्षार्थमादरात् । लोकोपकारकरणे विचरन्तीह साधवः

നിങ്ങളുടെയും അവന്റെയും എന്നോടുള്ള ദൃഷ്ടി ആദരത്തോടെ ലോകശിക്ഷയ്ക്കായുള്ളതാണ്. കാരണം ഈ ലോകത്തിൽ സദ്ജനങ്ങൾ സർവ്വഹിതത്തിനായി സഞ്ചരിക്കുന്നു.

Verse 46

इदं रहस्यम्परमं प्रतिष्ठितमतस्त्वयि । त्वमपि श्रद्धया भक्त्या प्रणवेष्वेव सादरम्

ഈ പരമ രഹസ്യം നിനക്കുള്ളിൽ ദൃഢമായി സ്ഥാപിതമാണ്; അതിനാൽ നീയും ശ്രദ്ധയും ഭക്തിയുംകൊണ്ട് പ്രണവം (ഓം) മാത്രത്തിൽ ആദരത്തോടെ ലീനനാകുക.

Verse 47

उपविश्य च तान्सर्वान्संयोज्य परमेश्वरे । शिवाचारं ग्राहयस्व भूतिरुद्राक्षमिश्रितम्

അവരെ എല്ലാവരെയും ഇരുത്തി പരമേശ്വരനിൽ ഭക്തിയോടെ ഏകീകരിച്ച്, ഭസ്മവും രുദ്രാക്ഷവും ചേർന്ന ശിവാചാരം—ശിവാരാധന—അവർക്കു സ്വീകരിപ്പിക്കൂ।

Verse 48

त्वं शिवो हि शिवाचारी सम्प्राप्ताद्वैतभावतः । विचरंलोकरक्षायै सुखमक्षयमाप्नुहि

നീ തീർച്ചയായും ശിവൻ തന്നേ—ശിവാചാരത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവൻ—അദ്വൈതഭാവം പ്രാപിച്ചവൻ. അതിനാൽ ലോകരക്ഷയ്ക്കായി സഞ്ചരിച്ച്, അക്ഷയാനന്ദം പ്രാപിക്കൂ।

Verse 49

सूत उवाच । श्रुत्वेदमद्भुतमतं हि षडाननोक्तं वेदान्तनिष्ठितमृषिस्तु विनम्रमूर्त्तिः । भूत्वा प्रणम्य बहुशो भुवि दण्डवत्तत्पादारविन्दविहरन्मधुपत्वमाप

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഷഡാനനൻ (കാർത്തികേയൻ) പ്രസ്താവിച്ച ഈ അത്ഭുതകരമായ, വേദാന്തനിഷ്ഠമായ ഉപദേശം കേട്ട്, വിനയമൂർത്തിയായ ആ ഋഷി വീണ്ടും വീണ്ടും ഭൂമിയിൽ ദണ്ഡവത്തായി വീണ് നമസ്കരിച്ചു; പിന്നെ ആ പ്രഭുവിന്റെ പാദാരവിന്ദങ്ങളെ ചുറ്റി തേൻചീറ്റുപോലെ വിഹരിച്ച്, മധുപഭാവം—മധുരാനന്ദരസം—പ്രാപിച്ചു।