Rig Veda 8.24.9 — Mandala 8, Sukta 24, Mantra 9

Sukta 8.24

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable; requires metrical confirmation)

Samhita Patha (Devanagari)

इन्द्र यथा ह्यस्ति तेऽपरीतं नृतो शवः । अमृक्ता रातिः पुरुहूत दाशुषे ॥

Transliteration

índra yáthā hí ásti te aparī́taṃ nṛtó śávaḥ | ámṛktā rātíḥ puruhūta dāśúṣe ||

Translation

ഹേ ഇന്ദ്രാ, നിന്റെ നൃ-ശവഃ (നരവീരബലം) സത്യമായും അപരിമിതമായതിനാൽ—ഹേ പുരുഹൂത (അനേകം പ്രാവശ്യം ആഹ്വാനിക്കപ്പെടുന്നവനേ)—യജ്ഞത്തിൽ അർപ്പിക്കുന്ന ദാശുഷനോടു നിന്റെ രാതിഃ (ദേവദാനം) തടസ്സമില്ലാതെ, അപ്രതിഹതമായി നിലകൊള്ളുന്നു.

Word by Word

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन (address)
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• यथा: as, just as
• यथा: सम्बन्ध/प्रकार (manner/comparison marker)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)

• हि: indeed, for
• हि: सम्बन्ध (emphasis/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)

• अस्ति: is
• अस्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• ते: of you / to you
• ते: सम्बन्ध (genitive: possession)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अपरीतम्: unopposed, unsurpassed
• अपरीतम्: विशेषण (to the implied noun, e.g. बलम्/शवः)
• Type: Adjective
• Root: अपरीत (प्रातिपदिक; न-उपसर्गयुक्त/निषेधार्थक विशेषण)

• नृतो: of the dancer / of the hero (nṛtu-)
• नृतो: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: नृतु (प्रातिपदिक)

• शवः: might, power
• शवः: कर्तृ/विषय (subject: ‘might’ as what is)
• Type: Noun
• Root: शवस् (प्रातिपदिक)

• अमृक्ता: unfailing, undiminished
• अमृक्ता: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: अमृक्त (प्रातिपदिक; a- + mṛj/mṛk ‘to wipe off/neglect’ > ‘unfailing/undiminished’)

• रातिः: gift, giving
• रातिः: कर्तृ/विषय (subject: ‘gift’)
• Type: Noun
• Root: राति (प्रातिपदिक; √रा/√रद् ‘to give’ से ‘दान/उपहार’)

• पुरुहूत: O much-invoked one
• पुरुहूत: सम्बोधन (address)
• Type: Noun (epithet)
• Root: पुरुहूत (प्रातिपदिक; ‘बहु-आहूत’)

• दाशुषे: to the worshipper / to the giver
• दाशुषे: सम्प्रदान (recipient)
• Type: Noun (participle used substantively)
• Root: दाश्वस्/दाशुष् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √दाश् ‘to worship/give’)