
Sukta 8.100
ഈ സ്തോത്രം തടസ്സത്തെ (വൃത്ര) തകർത്തു ജീവദായക നദികളെ മോചിപ്പിക്കുന്ന നിർണായക വിജയിയായി ഇന്ദ്രനെ മഹത്വപ്പെടുത്തുന്നു. അവന്റെ വജ്രത്തിനായി വിശ്വേദേവാഃയും വിഷ്ണു, ദ്യൗഃ തുടങ്ങിയ സഹചാരികളും ആഹ്വാനിക്കപ്പെടുന്നു—കോസ്മിക് വ്യാപ്തി വിശാലമാക്കാൻ. ദേവന്മാർ നയിക്കുകയും പിന്തുണയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു എന്ന ബോധത്തോടെ കവി സമീപിച്ച്, വീരകർമ്മവും സമൃദ്ധിയും സാധ്യമാകാൻ ഇന്ദ്രൻ “ഭാഗം” (ഭാഗ) നിശ്ചയിക്കണമെന്നു അപേക്ഷിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ ഈ സൂക്തം വ്യക്തിഗത ശക്തീകരണവും, സമൂഹത്തെ ഒന്നിപ്പിക്കുന്ന ആഹ്വാനവും, വൃത്രവധത്തിന്റെ മാതൃകാമിഥും ഒരൊറ്റ യാഗ-മാനസിക ചലനമായി—ബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് വിമോചനത്തിലേക്ക്—സംയോജിപ്പിക്കുന്നു.
Mantra 1
अयं त एमि तन्वा पुरस्ताद्विश्वे देवा अभि मा यन्ति पश्चात् । यदा मह्यं दीधरो भागमिन्द्रादिन्मया कृणवो वीर्याणि ॥
ഞാൻ എന്റെ ദേഹസഹിത നിന്റെ അടുക്കൽ മുൻവശത്തുനിന്ന് വരുന്നു; സർവ്വദേവന്മാരും എന്റെ പിന്നാലെ അനുഗമിക്കുന്നു. ഹേ ഇന്ദ്രാ, നീ എനിക്കായി എന്റെ ഭാഗം നിശ്ചയിച്ചാൽ, അപ്പോൾ എന്റെ മുഖാന്തരം വീര്യപ്രവൃത്തികൾ സഫലമാകുന്നു.
Mantra 2
दधामि ते मधुनो भक्षमग्रे हितस्ते भागः सुतो अस्तु सोमः । असश्च त्वं दक्षिणतः सखा मेऽधा वृत्राणि जङ्घनाव भूरि ॥
ഞാൻ നിന്റെ മുമ്പിൽ മധുരപോഷണം അർപ്പിക്കുന്നു; നിന്റെ ഭാഗം നിശ്ചിതമാണ്—സോമം ‘സുത’ (പിഴിഞ്ഞത്) ആകട്ടെ. നീ വലതുവശത്ത് എന്റെ സഖാവായി ഇരുന്നാൽ, അപ്പോൾ നാം അനവധി തടസ്സങ്ങളെ (വൃത്രാണി) ചവിട്ടി തകർക്കട്ടെ.
Mantra 3
प्र सु स्तोमं भरत वाजयन्त इन्द्राय सत्यं यदि सत्यमस्ति । नेन्द्रो अस्तीति नेम उ त्व आह क ईं ददर्श कमभि ष्टवाम ॥
സമൃദ്ധിയിലേക്കു തള്ളിപ്പോകുന്നവരേ, ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി സ്തോമം മുന്നോട്ടു കൊണ്ടുവരുവിൻ—സത്യത്തോടെ, സത്യം വാസ്തവത്തിൽ സത്യമാണെങ്കിൽ. ‘ഇന്ദ്രൻ ഇല്ല’ എന്ന് ആരും പറയരുത്; അവനെ ആരാണ് കണ്ടത്? അപ്പോൾ നാം ആരെയാണു സ്തുതിക്കേണ്ടത്?
Mantra 4
अयमस्मि जरितः पश्य मेह विश्वा जातान्यभ्यस्मि मह्ना । ऋतस्य मा प्रदिशो वर्धयन्त्यादर्दिरो भुवना दर्दरीमि ॥
ഹേ ജരിതർ (സ്തുതികാരാ), ഞാൻ ഇവിടെ തന്നെയുണ്ട്—എന്നെ നോക്കുക: മഹിമയാൽ ജനിച്ച എല്ലാറ്റിനെയും ഞാൻ ആവരണം ചെയ്യുന്നു. ഋതത്തിന്റെ ദിക്കുകൾ എന്നെ വർധിപ്പിക്കുന്നു; ആ പ്രേരണയാൽ ഞാൻ ഭുവനങ്ങളെ മുഴക്കിക്കുകയും അവയുടെ സ്ഥിരബന്ധനം ഭേദിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
Mantra 5
आ यन्मा वेना अरुहन्नृतस्यँ एकमासीनं हर्यतस्य पृष्ठे । मनश्चिन्मे हृद आ प्रत्यवोचदचिक्रदञ्छिशुमन्तः सखायः ॥
വേന (ദർശനാന്വേഷകർ) എന്നെ ഋതത്തിലേക്ക് ഉയർത്തിയപ്പോൾ—ഏകത്തിൽ ആസീനനായും, ഹരിത (പ്രകാശമാനൻ)ന്റെ പിറകിൽ ഇരുന്നവനായും—അപ്പോൾ ഹൃദയത്തിനുള്ളിലെ എന്റെ മനസ്സും സമ്മതമായി മറുപടി പറഞ്ഞു; ആനന്ദത്തിന്റെ നവജന്മംപോലുള്ള ശിശുഭാവം നിറഞ്ഞ സഖാക്കൾ ഒരുമിച്ച് ഉച്ചത്തിൽ ആഹ്ലാദിച്ചു.
Mantra 6
विश्वेत्ता ते सवनेषु प्रवाच्या या चकर्थ मघवन्निन्द्र सुन्वते । पारावतं यत्पुरुसम्भृतं वस्वपावृणोः शरभाय ऋषिबन्धवे ॥
ഹേ മഘവൻ ഇന്ദ്രാ, സോമം പകർന്നൊഴുക്കുന്നവനുവേണ്ടി, ഓരോ സവനത്തിലും നിന്റെ ഈ എല്ലാ കൃത്യങ്ങളും പ്രസ്താവിക്കപ്പെടേണ്ടതാണ്—ദൂരെയിരുന്ന, വളരെ സംഭരിച്ച വസു (സമ്പത്ത്) നീ എങ്ങനെ ഋഷിബന്ധു ശരഭനുവേണ്ടി തുറന്നുകാട്ടി നൽകി എന്നത്.
Mantra 7
प्र नूनं धावता पृथङ्नेह यो वो अवावरीत् । नि षीं वृत्रस्य मर्मणि वज्रमिन्द्रो अपीपतत् ॥
ഇപ്പോൾ മുന്നോട്ട് പാഞ്ഞുചെല്ലുവിൻ—ഓരോരുത്തനും താന്താന്റെ വഴിയിൽ; ഇതാ നിങ്ങളെ അടക്കി നിർത്താൻ ശ്രമിക്കുന്നവൻ. ഇന്ദ്രൻ വജ്രത്തെ വൃത്രന്റെ മർമ്മസ്ഥാനത്തിൽ, അവന്റെ ദുർബലമായ കുരുക്കിൽ, നേരെ പതിപ്പിച്ചു.
Mantra 8
मनोजवा अयमान आयसीमतरत्पुरम् । दिवं सुपर्णो गत्वाय सोमं वज्रिण आभरत् ॥
മനസ്സിനോളം വേഗത്തിൽ, നേരെ മുന്നേറിക്കൊണ്ട്, അവൻ ഇരുമ്പ് കോട്ടയെ കടന്നു. സുപർണൻ (ഗരുഡൻ) സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി വജ്രധാരിക്കായി സോമം കൊണ്ടുവന്നു.
Mantra 9
समुद्रे अन्तः शयत उद्ना वज्रो अभीवृतः । भरन्त्यस्मै संयतः पुरःप्रस्रवणा बलिम् ॥
സമുദ്രത്തിനുള്ളിൽ വജ്രശക്തി ശയിക്കുന്നു, ജലങ്ങളാൽ പൊതിഞ്ഞ്. ക്രമബദ്ധ നിയന്ത്രണത്തിൽ നിർത്തപ്പെട്ട മുന്നോട്ടൊഴുകുന്ന ധാരകൾ അവനു ശക്തിയുടെ ബലി അർപ്പിക്കുന്നു.
Mantra 10
यद्वाग्वदन्त्यविचेतनानि राष्ट्री देवानां निषसाद मन्द्रा । चतस्र ऊर्जं दुदुहे पयांसि क्व स्विदस्याः परमं जगाम ॥
വാക്ക് ഗ്രഹിക്കപ്പെടാത്ത—അവിവേചിത—കാര്യങ്ങളെ ഉച്ചരിക്കുമ്പോൾ, ദേവന്മാരുടെ രാജ്ഞിയായ ‘രാഷ്ട്രി’ ആനന്ദഭാവത്തിൽ ഇരിക്കുന്നു. നാലുവിധ ഊർജങ്ങൾ പോഷകസാരം ദോഹിക്കുന്നു; ആനന്ദധാരകൾ ഒഴുകുന്നു—എന്നാൽ അവളുടെ പരമാസനം എവിടെയാണു പോയത്?
Mantra 11
देवीं वाचमजनयन्त देवास्तां विश्वरूपाः पशवो वदन्ति । सा नो मन्द्रेषमूर्जं दुहाना धेनुर्वागस्मानुप सुष्टुतैतु ॥
ദേവന്മാർ ദേവിയായ വാക്കിനെ ജനിപ്പിച്ചു; സർവ്വരൂപ ജീവികൾ അവളെ ഉച്ചരിക്കുന്നു. ആനന്ദവും പ്രചോദനവും ഊർജവും ഞങ്ങൾക്ക് ദോഹിക്കുന്ന വാക്ക്—ധേനുവായി—സുസ്തുതയായി ഞങ്ങളോടടുത്തുവരട്ടെ.
Mantra 12
सखे विष्णो वितरं वि क्रमस्व द्यौर्देहि लोकं वज्राय विष्कभे । हनाव वृत्रं रिणचाव सिन्धूनिन्द्रस्य यन्तु प्रसवे विसृष्टाः ॥
സഖാ വിഷ്ണോ, കൂടുതൽ വിശാലമായി പാദവിക്ഷേപം ചെയ്യുക; ദ്യൗഃ (ആകാശമേ), ലോകസ്ഥലം തരിക—വജ്രബലത്തിനായി അതിനെ താങ്ങി തുറക്കുക. വൃത്രനെ നാം വധിക്കട്ടെ; നദികളെ മോചിപ്പിക്കട്ടെ; പ്രേരണയുടെ പ്രസവത്തിൽ വിട്ടുവീണ അവ നദികൾ ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി ഒഴുകിപ്പുറപ്പെടട്ടെ.
The poet approaches in embodied presence, with the Viśve Devāḥ ‘following behind,’ framing the act as divinely escorted and ritually sanctioned.
Indra is asked to assign the worshipper’s rightful portion (bhāga), making human effort effective; the hymn intensifies into martial imagery and communal exhortation.
Indra’s decisive strike: the vajra is driven into Vṛtra’s vital point, dramatizing the turning from constraint to breakthrough.
With Viṣṇu’s widening stride and Dyauḥ’s granting of space, the obstruction is overcome and the rivers are released to flow—prosperity and right movement are restored under Indra’s impulsion.
"विश्वे देवाः अभि मा यन्ति पश्चात्" (All the gods follow after me)"वृत्रस्य मर्मणि वज्रम्" (the vajra into Vṛtra’s vital point)"रिणचाव सिन्धून्" (let us set free the rivers)The hymn centers on Indra striking down Vṛtra (the power of obstruction) with the vajra and thereby releasing the rivers—symbolizing the return of flow, fertility, and order.
They function as supporting powers who accompany and reinforce the act of worship and victory, showing that Indra’s breakthrough is upheld by a wider divine harmony.
It asks Indra to assign the worshipper’s rightful share of strength and prosperity, so that one’s efforts become effective and ‘heroic powers’ (vīrya) can be accomplished.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.