
Sukta 6.46
Bharadvāja Bārhaspatya (traditional for RV 6.46)
Triṣṭubh (common for Indra hymns in Book 6)
ഭാരദ്വാജന്റെ ഈ ഇന്ദ്രസ്തോത്രം, ഓരോ തടസ്സത്തിലും (വൃത്ര) യാത്രയിലെ ഓരോ വഴിത്തിരിവിലും ദേവനെ ഉറച്ച “സത്യാധിപൻ” ആയി വിളിക്കുന്നു; വിജയം, ബലം, വാജ (ശക്തി/പുരസ്കാരം/സമൃദ്ധി) നേടൽ എന്നിവ അപേക്ഷിക്കുന്നു. പ്രശസ്ത മനുഷ്യവംശങ്ങൾക്ക് ഇന്ദ്രൻ വീരശക്തി വിതരണം ചെയ്തതിനെ ഓർമ്മിപ്പിച്ച്, യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുക്കളെ ജയിക്കാൻ അതേ ജയശക്തി ഗായകന്റെ സമൂഹത്തിനും നൽകണമെന്നു പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. അവസാന ഭാഗം വേഗമുള്ള നദിപോലുള്ള രൂപകങ്ങൾ വഴി, വിളിയിലേക്കു ശക്തികൾ ഒന്നിച്ചുകൂടുന്നതിനെ ചിത്രീകരിച്ച്, ഊർജങ്ങളെ ശേഖരിക്കാനും പുനഃസ്ഥാപിക്കാനും വെളിച്ചത്തിലേക്കു നയിക്കാനും ഇന്ദ്രനുള്ള കഴിവ് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
Mantra 1
त्वामिद्धि हवामहे साता वाजस्य कारवः । त्वां वृत्रेष्विन्द्र सत्पतिं नरस्त्वां काष्ठास्वर्वतः ॥
വാജത്തിന്റെ സാത (ജയം) നേടുവാൻ ഗായകർ നിനക്കേ നിശ്ചയമായി ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു. ഹേ ഇന്ദ്ര, വൃത്രങ്ങളിൽ (അടച്ചുപൂട്ടലുകളും പ്രതിരോധങ്ങളും) മനുഷ്യർ നിന്നെ സത്പതി—സത്യനായ അധിപൻ—എന്ന് വിളിക്കുന്നു; യാത്രയുടെ സ്ഥിരലക്ഷ്യങ്ങളിലും ചലിക്കുന്ന മുന്നേറ്റത്തിലും നിന്നെ തന്നേ വിളിക്കുന്നു.
Mantra 2
स त्वं नश्चित्र वज्रहस्त धृष्णुया महः स्तवानो अद्रिवः । गामश्वं रथ्यमिन्द्र सं किर सत्रा वाजं न जिग्युषे ॥
ഹേ ചിത്ര, വജ്രഹസ്ത, ധൃഷ്ണു! ഹേ അദ്രിവ് (സോമപേഷണ-ശിലാധര), മഹത്തായ ധൈര്യത്തോടെ സ്തുതിക്കപ്പെടുന്ന നീ—ഞങ്ങൾക്കായി ഗോമയ കിരണങ്ങളും അശ്വബലങ്ങളും രഥശക്തിയും ചിതറിക്കൊടുക്കുക; ജയിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവനു നിരന്തരം വാജത്തിന്റെ പൂർണ്ണത പകർന്നു തരിക.
Mantra 3
यः सत्राहा विचर्षणिरिन्द्रं तं हूमहे वयम् । सहस्रमुष्क तुविनृम्ण सत्पते भवा समत्सु नो वृधे ॥
സകലത്തിലും ജയിക്കുന്നവനും വിശാലമായി ഭരിക്കുന്നവനും ആയ ഇന്ദ്രനെ ഞങ്ങൾ ആഹ്വാനിക്കുന്നു. ഹേ സഹസ്ര-ബലവാനേ, ഹേ മഹാപൗരുഷവാനേ, ഹേ സത്പതേ, ഞങ്ങളുടെ സംഘർഷങ്ങളിൽ ഞങ്ങൾക്ക് വർദ്ധനയും വളർച്ചയും ആയി ഭവിക്കണമേ.
Mantra 4
बाधसे जनान्वृषभेव मन्युना घृषौ मीळ्ह ऋचीषम । अस्माकं बोध्यविता महाधने तनूष्वप्सु सूर्ये ॥
ജാഗ്രതമായ മന്യുവിന്റെ ബലത്തോടെ കാളപോലെ നീ ജനങ്ങളെ അമർത്തി മുന്നോട്ട് തള്ളുന്നു; ഹേ ദീപ്തനേ, ഹേ ദാനശീലനേ, ഋചികളാൽ സമൃദ്ധനേ. മഹാധനത്തിൽ ഞങ്ങൾക്ക് ബോധമുള്ള രക്ഷകനായി ഭവിക്കണമേ—ഞങ്ങളുടെ തനുവിൽ, ജീവജലങ്ങളിൽ, പ്രകാശത്തിന്റെ സൂര്യനിൽ.
Mantra 5
इन्द्र ज्येष्ठं न आ भरँ ओजिष्ठं पपुरि श्रवः । येनेमे चित्र वज्रहस्त रोदसी ओभे सुशिप्र प्राः ॥
ഹേ ഇന്ദ്രാ, ഞങ്ങൾക്ക് ജ്യേഷ്ഠമായതും അതി-ബലവത്തുമായ ഓജസ്സും, നിറഞ്ഞൊഴുകുന്ന ശ്രവസ് (കീർത്തി)യും കൊണ്ടുവരണമേ. അതിനാൽ, ഹേ ചിത്രനേ, വജ്രഹസ്തനേ, ഹേ സുഷിപ്ര, നീ ഇരുവരു രോദസീ—ദ്യൗവും പൃഥ്വിയും—നിന്റെ പ്രാണ-പ്രസാരബലത്തോടെ നിറച്ചിരിക്കുന്നു.
Mantra 6
त्वामुग्रमवसे चर्षणीसहं राजन्देवेषु हूमहे । विश्वा सु नो विथुरा पिब्दना वसोऽमित्रान्त्सुषहान्कृधि ॥
ഹേ ഉഗ്രനായ ഇന്ദ്രാ! സഹായത്തിനായി ഞങ്ങൾ ദേവന്മാരിൽ നിനക്കു ഹൂമഹേ—ഹേ രാജൻ, ജനങ്ങളെ ജയിക്കുന്നവനേ. ഞങ്ങള്ക്കായി എല്ലാ വിഥുരാ (വിഘ്നകാരക) ശക്തികളെയും ചിതറിച്ചു തകർത്തുകളയുക; ഹേ വസോ (സമൃദ്ധിയുടെ അധിപൻ), ശത്രുക്കളെ സുഷഹാൻ—എളുപ്പത്തിൽ ജയിക്കാവുന്നവരായി—ആക്കുക.
Mantra 7
यदिन्द्र नाहुषीष्वाँ ओजो नृम्णं च कृष्टिषु । यद्वा पञ्च क्षितीनां द्युम्नमा भर सत्रा विश्वानि पौंस्या ॥
ഹേ ഇന്ദ്രാ! നാഹുഷികളിൽ നീ ജനങ്ങളിൽ ബലവും നൃമ്ണ (പുരുഷാർത്ഥമയ തേജസ്സും) സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ; അല്ലെങ്കിൽ അഞ്ചു ക്ഷിതികളുടെ (അഞ്ചു വാസസ്ഥലങ്ങൾ/ഭൂമികൾ) ദ്യുമ്ന (പ്രഭ-യശസ്) നീ കൊണ്ടുവന്നിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ—ആ എല്ലാ പൗംസ്യ (വീര്യശക്തികൾ) ഞങ്ങളിലേക്കു സത്രാ, പൂർണ്ണമായി, കൊണ്ടുവരിക.
Mantra 8
यद्वा तृक्षौ मघवन्द्रुह्यावा जने यत्पूरौ कच्च वृष्ण्यम् । अस्मभ्यं तद्रिरीहि सं नृषाह्येऽमित्रान्पृत्सु तुर्वणे ॥
അല്ലെങ്കിൽ, ഹേ മഘവൻ, തൃക്ഷിയിലും ദ്രുഹ്യുവിലും മനുഷ്യരിടയിൽ, അല്ലെങ്കിൽ പൂരുവിൽ, നീ സ്ഥാപിച്ച വൃഷണ്യ (കാളസമാനമായ വിജയപരാക്രമം) ഏതായാലും—അത് ഞങ്ങള്ക്കു ദാനമാക്കുക; നൃഷാഹ്യ (പുരുഷരെ ജയിക്കുന്ന) യുദ്ധത്തിൽ, പൃത്സു (സംഘർഷങ്ങളിൽ) തുർവണേ (വേഗധാവനയിൽ), ഞങ്ങൾ ശത്രുബലങ്ങളെ ജയിക്കേണ്ടതിന്.
Mantra 9
इन्द्र त्रिधातु शरणं त्रिवरूथं स्वस्तिमत् । छर्दिर्यच्छ मघवद्भ्यश्च मह्यं च यावया दिद्युमेभ्यः ॥
ഹേ ഇന്ദ്രാ, ത്രിധാതു അടിസ്ഥാനമുള്ള ശരണം, ത്രിവരൂഥം—മൂന്നടിയുള്ള ആശ്രയം—സ്വസ്തിമയം; ആ ഛർദി (രക്ഷാകവചം) മഘവന്മാർക്കും (ദാനശീല ഭക്തർക്കും) എനിക്കും നൽകേണമേ; ദിദ്യുമയ (മിന്നുന്ന) ഹാനികര ശക്തികളെ ഞങ്ങളിൽ നിന്ന് ദൂരെയാക്കി ഓടിക്കേണമേ.
Mantra 10
ये गव्यता मनसा शत्रुमादभुरभिप्रघ्नन्ति धृष्णुया । अध स्मा नो मघवन्निन्द्र गिर्वणस्तनूपा अन्तमो भव ॥
ഗവ്യതാ മനസാ—ഗോങ്ങൾ (പ്രകാശ-ഗോങ്ങൾ) തേടുന്ന മനസ്സോടെ—ധൃഷ്ണുയാ അഭിപ്രഘ്നത്തോടെ ശത്രുവിനെ അടിച്ചമർത്തുന്നവർ; അപ്പോൾ, ഹേ മഘവൻ ഇന്ദ്രാ, ഗിർവണ (സ്തുതിപ്രിയ), ഞങ്ങൾക്ക് തനൂപാ—ദേഹത്തിന്റെ അന്തർരക്ഷകൻ—ഏറ്റവും ഉള്ളിലെ കാവലാളനായി ഭവിക്കേണമേ.
Mantra 11
अध स्मा नो वृधे भवेन्द्र नायमवा युधि । यदन्तरिक्षे पतयन्ति पर्णिनो दिद्यवस्तिग्ममूर्धानः ॥
അപ്പോൾ, ഹേ ഇന്ദ്രാ, ഞങ്ങളുടെ വർദ്ധനയ്ക്കായി ഭവിക്കേണമേ; യുദ്ധത്തിൽ ഞങ്ങൾക്ക് അവ (സഹായകൻ) ആയിരിക്കേണമേ—അന്തരിക്ഷത്തിൽ പർണിനഃ (ചിറകുള്ളവർ) ദിദ്യവഃ (മിന്നുന്നവർ) തീഗ്മമൂർധാനഃ (മൂർച്ചയുള്ള ശിരസ്സുള്ളവർ) പറക്കുമ്പോൾ.
Mantra 12
यत्र शूरासस्तन्वो वितन्वते प्रिया शर्म पितॄणाम् । अध स्मा यच्छ तन्वे तने च छर्दिरचित्तं यावय द्वेषः ॥
വീരന്മാർ തങ്ങളുടെ ദേഹധാരിത ശക്തികളെ വിരിച്ചിടുന്നിടത്ത്—പിതൃകളുടെ പ്രിയ ആശ്രയത്തിൽ—അവിടെ ഞങ്ങളുടെ ദേഹത്തിനും ഞങ്ങളുടെ സന്തതിക്കും രക്ഷാകവചം നല്കുക; ബോധമില്ലാതെ പ്രഹരിക്കുന്ന ദ്വേഷത്തെ അകറ്റുക.
Mantra 13
यदिन्द्र सर्गे अर्वतश्चोदयासे महाधने । असमने अध्वनि वृजिने पथि श्येनाँ इव श्रवस्यतः ॥
ഹേ ഇന്ദ്രാ, പാഞ്ഞുചാട്ടത്തിൽ മഹാധന-വിജയത്തിനായി നീ കുതിരകളെ വേഗത്തിലാക്കുന്നുവെങ്കിൽ—പാതയില്ലാത്ത യാത്രയിൽ, ദുഷ്കരമായ വഴിയിൽ—കീർത്തി തേടുന്നവന്റെ ശ്യേനങ്ങളെപ്പോലെ ഞങ്ങളെ നയിച്ച് പ്രേരിപ്പിക്കണമേ.
Mantra 14
सिन्धूँरिव प्रवण आशुया यतो यदि क्लोशमनु ष्वणि । आ ये वयो न वर्वृतत्यामिषि गृभीता बाह्वोर्गवि ॥
നദികൾ ചരിവിലൂടെ അതിവേഗം ഒഴുകുന്നതുപോലെ, അങ്ങനെ—ശബ്ദത്തെ പിന്തുടർന്ന് നിലവിളി കേൾക്കുമ്പോൾ—ജീവശക്തികൾ (പക്ഷികളെപ്പോലെ) തിരിഞ്ഞുവന്ന് അടുക്കുന്നു; ഭുജങ്ങളിൽ പിടിച്ചിരിപ്പുപോലെ, തേജസ്സായ ഗോ (പ്രകാശം)യിൽ, അവ അന്വേഷകന്റെ അടുക്കൽ സമാഹരിക്കപ്പെടുന്നു.
A direct communal call to Indra as the indispensable helper for winning vāja and for crossing resistances and critical turning-points.
The hymn expands Indra’s relevance from travel and daily striving to open conflict, invoking him as satpati and as the decisive force in battles and contests.
A pointed request that the heroic ‘bull-like’ might Indra granted to renowned peoples be transferred to ‘us’ so the community overcomes enemies in the clash.
The closing imagery evokes swift convergence—like rivers down a slope—suggesting gathered life-powers responding to the call and being held/led into luminous security.
tvāṃ vṛtreṣv indra satpatiṃ
यद्वा तृक्षौ मघवन्द्रुह्यावा जने यत्पूरौ कच्च वृष्ण्यम् । अस्मभ्यं तद्रिरीहि सं नृषाह्येऽमित्रान्पृत्सु तुर्वणे ॥sindhūm̐r iva pravaṇa āśuyā
It asks Indra for vāja (strength and winning power), protection in conflicts, and the ability to overcome obstacles and hostile forces.
They are recalled as examples of people among whom Indra established victorious might; the poet prays that the same heroic power be granted to his own community.
Indra represents the inner force that breaks resistance—fear, inertia, confusion—so one can move forward steadily and gather scattered energies into clarity and light.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.