Rig Veda 5.22.4 — Mandala 5, Sukta 22, Mantra 4

Sukta 5.22

Rishi: Atri (Ātreya)

Devata: Agni

Chandas: Trishtubh (probable; verify in critical edition)

Samhita Patha (Devanagari)

अग्ने चिकिद्ध्यस्य न इदं वचः सहस्य । तं त्वा सुशिप्र दम्पते स्तोमैर्वर्धन्त्यत्रयो गीर्भिः शुम्भन्त्यत्रयः ॥

Transliteration

ágne cikiddhy àsyá na idáṁ vácaḥ sahasya | táṁ tvā suśipra dampate stómair vardhanty átrayo gī́rbhiḥ śumbhanty átrayaḥ ||

Translation

ഹേ അഗ്നേ, ഹേ സഹസ്യ (ശക്തനായവനേ), ഞങ്ങളുടെ ഈ വചനം അറിഞ്ഞു സ്വീകരിക്കണമേ. ഹേ സുശിപ്ര, ഹേ ദമ്പതി (ഗൃഹപതി), അത്രികൾ സ്തോമങ്ങളാൽ നിന്നെ വർധിപ്പിക്കുന്നു; പ്രചോദിതമായ ഗീരുകളാൽ അത്രികൾ നിന്നെ അലങ്കരിച്ചു ദീപ്തമായി ജ്വലിപ്പിക്കുന്നു.

Word by Word

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: अग्नि- (प्रातिपदिक) < PIE *h₁n̥gʷnis

• चिकिद्धि: perceive/understand!
• चिकिद्धि: क्रिया (आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: √चिद् (परस्मैपद) ‘to notice, perceive, understand’

• अस्य: of this
• अस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: इदम्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नः: our
• नः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इदम्: this
• इदम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: इदम्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वचः: utterance/word
• वचः: कर्म (इदम् वचः = ‘this utterance’)
• Type: Noun
• Root: वचस्- (प्रातिपदिक) < √वच् ‘to speak’

• सहस्य: of might; mighty one’s
• सहस्य: सम्बन्ध (genitive epithet)
• Type: Noun (epithet)
• Root: सहस्- (प्रातिपदिक) ‘might, strength’

• तम्: him/that one
• तम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• त्वा: you
• त्वा: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सुशिप्र: O fair-lipped one
• सुशिप्र: सम्बोधन
• Type: Adjective (vocative)
• Root: सु- (उपसर्ग) + शिप्र- (प्रातिपदिक) ‘jaw/cheek; (epithet) fair-lipped’

• दम्पते: O lord of the house
• दम्पते: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: दम्पति- (प्रातिपदिक) ‘lord of the house’

• स्तोमैः: with hymns/praises
• स्तोमैः: करण
• Type: Noun
• Root: स्तोम- (प्रातिपदिक) < √स्तु ‘to praise’

• वर्धन्ति: they strengthen/increase
• वर्धन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √वृध् (परस्मैपद) ‘to grow, increase, strengthen’

• अत्रयः: the Atris
• अत्रयः: कर्तृ
• Type: Noun (proper/collective)
• Root: अत्रि- (प्रातिपदिक) ‘Atri; Atris (clan/poets)’

• गीर्भिः: with songs
• गीर्भिः: करण
• Type: Noun
• Root: गीर्/गिर्- (प्रातिपदिक) ‘song, praise’

• शुम्भन्ति: they adorn/beautify
• शुम्भन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √शुभ् (परस्मैपद) ‘to adorn, make splendid’

• अत्रयः: the Atris
• अत्रयः: कर्तृ
• Type: Noun (repeated subject)
• Root: अत्रि- (प्रातिपदिक)