Rig Veda 3.51.5 — Mandala 3, Sukta 51, Mantra 5
Sukta 3.51
Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Indra (with cosmic supports: Dyauḥ, Āpaḥ, Oṣadhīḥ, Vanāni)
Chandas: Triṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
पूर्वीरस्य निष्षिधो मर्त्येषु पुरू वसूनि पृथिवी बिभर्ति । इन्द्राय द्याव ओषधीरुतापो रयिं रक्षन्ति जीरयो वनानि ॥
Transliteration
pūrvī́r asya niṣṣídho mártyeṣu purū́ vásūni pṛthivī́ bibharti | índrāya dyā́va óṣadhīr utā́po rayíṃ rakṣanti jīráyo vánāni ||
Translation
പൂർവ്വകാലം മുതൽ അവന്റെ നിഷ്ഷിധ (അചലമായ അടിത്തറകൾ) മർത്ത്യരിൽ സ്ഥാപിതമാണ്; പൃഥിവി അനേകം വസുക്കളെ ധരിക്കുന്നു. ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി ദ്യാവ് (ആകാശം), ഔഷധികൾ, ആപഃ (ജലങ്ങൾ) റയി (സമൃദ്ധി)യെ കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നു; ദൃഢമായ വനങ്ങൾ സ്ഥിരമായി നിന്നുകൊണ്ട് പ്രാണബലത്തിന്റെ വർദ്ധനയ്ക്ക് ആധാരമാകുന്നു.
Word by Word
पूर्वीःmany former/earlier (things)
पूर्वीः:
कर्म (बिभर्ति इति क्रियायाः)
TypeAdjective
Rootपूर्व (प्रातिपदिक) < PIE *per- ‘before’
अस्यof him/this
अस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of him/this’
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
निःषिधःof the restrainer (one who keeps back)
निःषिधः:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of the restrainer/forbidder’
TypeNoun
Rootनि-षिध् (धातु ‘to restrain/forbid’) → निषिध् (कृदन्त/नाम)
मर्त्येषुamong mortals
मर्त्येषु:
अधिकारण (locative) — ‘among’
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक) < मृ ‘to die’
पुरुmany, much
पुरु:
विशेषण (वसूनि इति)
TypeAdjective (indeclinable use)
Rootपुरु (अव्यय/विशेषण-प्रातिपदिक)
वसूनिgoods/wealths
वसूनि:
कर्म (बिभर्ति)
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक) < वस् ‘to dwell/shine’ (Vedic ‘wealth, good’)
पृथिवीthe Earth
पृथिवी:
कर्तृ (बिभर्ति)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक) < पृथु ‘broad’
बिभर्तिbears, carries
बिभर्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootभृ (धातु) ‘to bear, carry’
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
सम्प्रदान (dative) — ‘for Indra’
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
द्यावःthe heavens
द्यावः:
कर्तृ (रक्षन्ति)
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव् (प्रातिपदिक) ‘sky, heaven’
ओषधीःplants, herbs
ओषधीः:
कर्म (रक्षन्ति) — coordinated object
TypeNoun
Rootओषधि (प्रातिपदिक)
उतand, also
उत:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootउत
आपःthe waters
आपः:
कर्तृ (रक्षन्ति) — with द्यावः
TypeNoun
Rootआप्/अप् (प्रातिपदिक) ‘water’
रयिम्wealth
रयिम्:
कर्म (रक्षन्ति)
TypeNoun
Rootरयि (प्रातिपदिक) ‘wealth, treasure’
रक्षन्तिprotect
रक्षन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootरक्ष् (धातु) ‘to protect’
जीरयःthe vigorous/active (ones)
जीरयः:
कर्तृ (रक्षन्ति) — appositional/qualifying subject
TypeAdjective (substantivized)
Rootजीर (प्रातिपदिक) ‘quick, lively; vigorous’
वनानिthe forests/woods
वनानि:
कर्तृ (रक्षन्ति) — ‘the woods/forests (protect)’
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक) ‘wood, forest; tree’
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.