HomeRig VedaMandala 10Sukta 68Mantra 12
Previous Mantra

Mantra 12

Sukta 10.68

Rishi: Bṛhaspati (cycle attribution)
Devata: Bṛhaspati
Chandas: Triṣṭubh (probable)

इदमकर्म नमो अभ्रियाय यः पूर्वीरन्वानोनवीति । बृहस्पतिः स हि गोभिः सो अश्वैः स वीरेभिः स नृभिर्नो वयो धात् ॥

इ॒दम॑कर्म॒ नमो॑ अभ्रि॒याय॒ यः पू॒र्वीरन्वा॒नोन॑वीति । बृह॒स्पति॒: स हि गोभि॒: सो अश्वै॒: स वी॒रेभि॒: स नृभि॑र्नो॒ वयो॑ धात् ॥

idám akarma námo abhriyā́ya yáḥ pūrvī́r ánv ā́nonavīti | bṛ́haspátiḥ sá hí góbhíḥ só áśvaiḥ sá vī́rebhiḥ sá nṛ́bhir no váyo dhāt ||

ഈ കര്‍മ്മം ഞങ്ങള്‍ നിര്‍വഹിച്ചു—അഭ്രിയ (മഹാബലി)യ്ക്ക് നമസ്കാരം—അവന്‍ പുരാതന പാതകളെ പിന്തുടർന്ന് അവയെ സദാ പുതുക്കുന്നു. ഗാവഃ, അശ്വങ്ങള്‍, വീരര്‍, നരര്‍ എന്നിവയില്‍ സമൃദ്ധനായ ബൃഹസ്പതി ഞങ്ങള്‍ക്കായി വയഃ—അസ്തിത്വത്തിന്റെ പരിപൂര്‍ണത—സ്ഥാപിക്കട്ടെ.

इ॒दम् । अ॒क॒र्म॒ । नमः॑ । अ॒भ्रि॒याय॑ । यः । पू॒र्वीः । अनु॑ । आ॒ऽनोन॑वीति । बृह॒स्पतिः॑ । सः । हि । गोभिः॑ । सः । अश्वः॑ । सः । वी॒रेभिः॑ । सः । नृऽभिः॑ । नः॒ । वयः॑ । धा॒त् ॥इदम् । अकर्म । नमः । अभ्रियाय । यः । पूर्वीः । अनु । आनोनवीति । बृहस्पतिः । सः । हि । गोभिः । सः । अश्वः । सः । वीरेभिः । सः । नृभिः । नः । वयः । धात् ॥idam | akarma | namaḥ | abhriyāya | yaḥ | pūrvīḥ | anu | ānonavīti | bṛhaspatiḥ | saḥ | hi | gobhiḥ | saḥ | aśvaḥ | saḥ | vīrebhiḥ | saḥ | nṛ-bhiḥ | naḥ | vayaḥ | dhāt

इदम्this
इदम्:
Karma (वाक्ये ‘अकर्म’ इत्यस्य कर्म-निर्देशः) / विषय-निर्देश
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अकर्मa deed; an act (performed)
अकर्म:
Karma (कृत्यस्य/कर्मणः निर्देशः) / विधेय-भाग
TypeNoun
Root√कृ (करोति) + अ- (निषेध) → अ-कर्मन् (प्रातिपदिक)
नमःreverence; homage
नमः:
Karma (नमस्करणस्य वस्तु/भावः) / क्रियाविशेषणवत्
TypeNoun
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
अभ्रियायto Abhriya (a patronymic/epithet)
अभ्रियाय:
Sampradāna (यस्य प्रति नमः)
TypeNoun (proper/epithet)
Rootअभ्रिय (प्रातिपदिक; ‘अभ्रि’ इत्यस्य विशेषण/नाम)
यःwho
यः:
Kartā (सम्बन्धवाक्ये कर्ता)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पूर्वीःthe former (ones); earlier (cows/hosts)
पूर्वीः:
Karma (अन्वानोनवीति इत्यस्य कर्म)
TypeAdjective (used substantively)
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
अनुafter; along
अनु:
(क्रियाविशेषण) गत्यर्थे/अनुगमनार्थे
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
आनोनवीतिhas pursued/renewed (followed up)
आनोनवीति:
Kriyā (मुख्यक्रिया; ‘यः …’ इत्यस्य)
TypeVerb
Root√नू/नव् (स्तुतौ/नूतने) + आ- (उपसर्ग); वेदिक-लिट्/लुङ्-प्रयोगः (आनोनवीति)
बृहस्पतिःBṛhaspati
बृहस्पतिः:
Kartā (मुख्यवाक्ये कर्ता)
TypeNoun (deity)
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
सःhe
सः:
Kartā (अनुवृत्त-कर्तृनिर्देशः)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हिindeed; for
हि:
(सम्बन्ध/हेतु-निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
गोभिःwith cows
गोभिः:
Karaṇa (साधनम्) / सहचर्येण
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
सःhe
सः:
Kartā (पुनरुक्त-बलार्थम्)
TypePronoun
Rootतद्
अश्वैःwith horses
अश्वैः:
Karaṇa (साधनम्) / सहचर्येण
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद्
वीरेभिःwith heroes
वीरेभिः:
Karaṇa / सहचर्य
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद्
नृभिःwith men
नृभिः:
Karaṇa / सहचर्य
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक)
नःfor us; our
नः:
Sampradāna/Adhikaraṇa (हित-सम्बन्धे ‘अस्माकम्/अस्मभ्यम्’ अर्थच्छाया)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वयःvital strength; vigor; life
वयः:
Karma (धात् इत्यस्य कर्म)
TypeNoun
Rootवयस् (प्रातिपदिक)
धात्may he place/grant
धात्:
Kriyā (आशीर्वचन-क्रिया)
TypeVerb
Root√धा (दधाति)