HomeRig VedaMandala 10Sukta 68Mantra 11
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 11

Sukta 10.68

Rishi: Bṛhaspati (cycle attribution) / Angiras lineage implied by 'Fathers'
Devata: Bṛhaspati (with Pitṛs as supporting powers)
Chandas: Triṣṭubh (probable)

अभि श्यावं न कृशनेभिरश्वं नक्षत्रेभिः पितरो द्यामपिंशन् । रात्र्यां तमो अदधुर्ज्योतिरहन्बृहस्पतिर्भिनदद्रिं विदद्गाः ॥

अ॒भि श्या॒वं न कृश॑नेभि॒रश्वं॒ नक्ष॑त्रेभिः पि॒तरो॒ द्याम॑पिंशन् । रात्र्यां॒ तमो॒ अद॑धु॒र्ज्योति॒रह॒न्बृह॒स्पति॑र्भि॒नदद्रिं॑ वि॒दद्गाः ॥

abhí śyā́vaṃ ná kṛ́śanebhir áśvaṃ nákṣatrebhíḥ pitáro dyā́m apiṃśan | rā́tryāṃ támo ádadhu r jyótir áhan bṛ́haspátir bhínad ádrim vídad gā́ḥ ||

പിതാക്കന്മാർ നക്ഷത്രങ്ങളാൽ ദ്യൗവിനെ അടയാളപ്പെടുത്തി—കൃഷ്ണാനുവിന്റെ ദീപ്തരേഖകളാൽ ശ്യാമ അശ്വത്തെ രേഖപ്പെടുത്തുന്നതുപോലെ. രാത്രിയിൽ അവർ തമസ്സിനെ സ്ഥാപിച്ചു; പ്രകാശത്തെ പ്രഹരിച്ച് പുറത്തെടുത്തു. ബൃഹസ്പതി അദ്രി (ശില) ഭേദിച്ച് ഗാവഃ—ജ്ഞാനത്തിന്റെ കിരണങ്ങളെ—കണ്ടെത്തി.

अ॒भि । श्या॒वम् । न । कृश॑नेभिः । अश्व॑म् । नक्ष॑त्रेभिः । पि॒तरः॑ । द्याम् । अ॒पिं॒श॒न् । रात्र्या॑म् । तमः॑ । अद॑धुः । ज्योतिः॑ । अह॑न् । बृह॒स्पतिः॑ । भि॒नत् । अद्रि॑म् । वि॒दत् । गाः ॥अभि । श्यावम् । न । कृशनेभिः । अश्वम् । नक्षत्रेभिः । पितरः । द्याम् । अपिंशन् । रात्र्याम् । तमः । अदधुः । ज्योतिः । अहन् । बृहस्पतिः । भिनत् । अद्रिम् । विदत् । गाः ॥abhi | śyāvam | na | kṛśanebhiḥ | aśvam | nakṣatrebhiḥ | pitaraḥ | dyām | apiṃśan | rātryām | tamaḥ | adadhuḥ | jyotiḥ | ahan | bṛhaspatiḥ | bhinat | adrim | vidat | gāḥ

अभिtowards, upon
अभि:
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
श्यावम्dark, dusky
श्यावम्:
Karma (विशेषण) / कर्मविशेषण
TypeAdjective
Rootश्याव (प्रातिपदिक)
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
कृशनेभिःwith/ by the ‘kṛśani’ (whips/straps; a Vedic implement)
कृशनेभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootकृशनि (प्रातिपदिक)
अश्वम्horse
अश्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
नक्षत्रेभिःwith/ by the stars (constellations)
नक्षत्रेभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootनक्षत्र (प्रातिपदिक)
पितरःthe Fathers (ancestors)
पितरः:
Kartā
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
द्याम्the heaven, sky
द्याम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)
अपिंशन्they adorned/painted, fashioned
अपिंशन्:
— (क्रिया)
TypeVerb
Rootपिश् (धातु)
रात्र्याम्in the night
रात्र्याम्:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootरात्रि (प्रातिपदिक)
तमःdarkness
तमः:
Karma
TypeNoun
Rootतमस् (प्रातिपदिक)
अदधुःthey placed/put
अदधुः:
— (क्रिया)
TypeVerb
Rootधा (धातु)
ज्योतिःlight
ज्योतिः:
Karma (द्वितीय कर्म/स्थाप्य)
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक)
अहन्they struck/ slew
अहन्:
— (क्रिया)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
बृहस्पतिःBṛhaspati
बृहस्पतिः:
Kartā
TypeNoun
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
भिनत्he split, broke
भिनत्:
— (क्रिया)
TypeVerb
Rootभिद् (धातु)
अद्रिम्the rock, mountain
अद्रिम्:
Karma
TypeNoun
Rootअद्रि (प्रातिपदिक)
विदत्he found, discovered
विदत्:
— (क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
गाःcows (rays/wealth, metaphorically)
गाः:
Karma
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)