Rig Veda 10.136.6: Mandala 10, Sukta 136, Mantra 6

Sukta 10.136

Rishi: Keśin Dārbhya

Devata: Keśin/Muni in communion with Gandharva-Apsaras powers; ketá as the guiding light-sign

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

अप्सरसां गन्धर्वाणां मृगाणां चरणे चरन् । केशी केतस्य विद्वान्त्सखा स्वादुर्मदिन्तमः ॥

Recitation with translationRig Veda 10.136.6

Transliteration

apsarásāṃ gandharvā́ṇāṃ mṛgā́ṇāṃ cárane cáran | keśī ketásya vidvā́n sákhā svādúr madín-tamaḥ ||

Translation

അപ്സരസ്സുകളുടെയും ഗന്ധർവന്മാരുടെയും പാദപഥങ്ങളിൽ, മൃഗസദൃശമായി അലഞ്ഞുതിരിയുന്ന ശക്തികളുടെ സഞ്ചാരത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന—കേശി (ദീർഘകേശൻ) ‘കേത’ (ഗൂഢസൂചന) അറിയുന്നവൻ. അവൻ ആന്തരിക പ്രകാശത്തിന്റെ സഖാവാണ്—ആനന്ദോന്മാദത്തിൽ അതിമധുരൻ, അതിമദിരൻ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अप्सरसाम्: of the Apsarases
• अप्सरसाम्: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Noun
• Root: अप्सरस् (प्रातिपदिक) < अप् ‘जल’ + सरस्/√सृ ‘सरना’ (व्युत्पत्त्यर्थ)

• गन्धर्वाणाम्: of the Gandharvas
• गन्धर्वाणाम्: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: गन्धर्व (प्रातिपदिक)

• मृगाणाम्: of the wild animals (deer)
• मृगाणाम्: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: मृग (प्रातिपदिक)

• चरणे: in the track/footstep; in the roaming-range
• चरणे: अधिकरण (locus)
• Type: Noun
• Root: चरण (प्रातिपदिक)

• चरन्: roaming, moving about
• चरन्: कर्ता (of implied finite verb ‘is/roams’)
• Type: Verb (participle)
• Root: √चर् (चरति)

• केशी: the long-haired one (Keśin)
• केशी: कर्ता
• Type: Noun/Adjective
• Root: केशिन् (प्रातिपदिक; ‘केश’ + इन्)

• केतस्य: of the sign/banner; of the portent
• केतस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: केत (प्रातिपदिक)

• विद्वान्: knowing, wise
• विद्वान्: कर्ता (apposition to केशी)
• Type: Adjective (participle)
• Root: √विद् (वेद) → विद्वस् (प्रातिपदिक)

• सखा: friend, companion
• सखा: कर्ता (apposition)
• Type: Noun
• Root: सखि (प्रातिपदिक)

• स्वादुः: sweet, pleasant
• स्वादुः: कर्ता (apposition)
• Type: Adjective
• Root: स्वादु (प्रातिपदिक)

• मदिन्: intoxicating; exhilarating
• मदिन्: कर्ता (apposition)
• Type: Adjective
• Root: मदिन् (प्रातिपदिक; √मद् ‘हर्ष/मद’ + इन्)

• तमः: most (exceedingly)
• तमः: कर्ता (apposition)
• Type: Adjective (superlative used substantively)
• Root: तम (प्रातिपदिक; तमतम-प्रत्यय, superlative)