Rig Veda 10.136.5 — Mandala 10, Sukta 136, Mantra 5
Sukta 10.136
Rishi: Keśin Dārbhya
Devata: Vāta/Vāyu as cosmic life-power; Keśin as its embodied rider/vehicle
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
वातस्याश्वो वायोः सखाथो देवेषितो मुनिः । उभौ समुद्रावा क्षेति यश्च पूर्व उतापरः ॥
Transliteration
vātásyā́śvo vāyóḥ sákhā́tho devéṣito muníḥ | ubháu samudrā́vā́ kṣeti yáś ca pū́rva utā́paraḥ ||
Translation
മുനി വാതത്തിന്റെ അശ്വമാണ്; വായുവിന്റെ സഖാവാണ്; ദേവന്മാർ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നവനാണ്. അവൻ ഇരുസമുദ്രങ്ങളിലും വസിക്കുന്നു—മുമ്പിലുള്ളതിലും അപ്പുറത്തിലുള്ളതിലും—ആ രണ്ടു മഹത്ത്വങ്ങൾക്കിടയിൽ സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ട്.
Word by Word
वातस्यof the Wind (Vāta)
वातस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootवात (प्रातिपदिक)
अश्वःthe horse
अश्वः:
कर्तृ (subject)
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
वाor
वा:
—
TypeIndeclinable
Rootवा (निपात)
वायोःof Vāyu
वायोः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
सखा(as) a companion/friend
सखा:
कर्तृ (subject; apposition)
TypeNoun
Rootसखि (प्रातिपदिक; इ-प्रातिपदिक)
अथोand then/also
अथो:
—
TypeIndeclinable
Rootअथो (निपात; अथ + उ)
देवेषितःimpelled/commissioned by the gods
देवेषितः:
कर्तृ-विशेषण (qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootदेव-ईषित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √ईष्/ईश् ‘to impel, command’ से निष्पन्न; ‘देवेषित’ = देवैः ईषितः)
मुनिःthe sage (muni)
मुनिः:
कर्तृ (subject; in apposition)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
उभौboth
उभौ:
कर्म (object; with क्षेति)
TypePronoun/Adjective
Rootउभ (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
समुद्रौthe two seas/oceans
समुद्रौ:
कर्म (object; ‘both seas’)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
आunto/towards
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
क्षेतिdwells/abides
क्षेति:
क्रिया (predicate); कर्ता = मुनिः/सखा
TypeVerb
Root√क्षि (क्षि/क्षे) ‘to dwell, abide’
यःwho
यः:
कर्तृ (relative subject)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
पूर्वःformer/earlier
पूर्वः:
कर्तृ-विशेषण (of यः)
TypeAdjective
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
उतand/also
उत:
—
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
अपरःlater/other (the latter)
अपरः:
कर्तृ-विशेषण (of यः)
TypeAdjective
Rootअपर (प्रातिपदिक)
AI
Ask anything about this verse
Curious about the meaning, context, or a word? Ask, and continue the conversation in the Vedapath app.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.