
Sukta 10.115
Kaṇva (Kāṇva tradition indicated by 10.115.5; hymn as a whole is Kāṇva-associated)
Agni (as child, messenger, establishing power)
Triṣṭubh (typical for Agni hymns in this register; verify by scan)
ഈ അഗ്നിസൂക്തം അഗ്നിദേവനെ അത്ഭുതകരമായ ഒരു “യുവ ശിശു”യായി സ്തുതിക്കുന്നു; അവന്റെ വളർച്ച അവന്റെ രണ്ടു മാതാക്കളെ മറികടക്കുകയും, മനുഷ്യരും ദേവന്മാരും തമ്മിലുള്ള മഹാദൂതന്റെ പാട് അവൻ ഒരേസമയം ഏറ്റെടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. യാഗക്രമം സ്ഥാപിച്ച് സംരക്ഷിക്കാനുള്ള, ഹവിസ്സ് വഹിച്ചുകൊണ്ടുപോകാനുള്ള, ഗായകരെയും ദർശക-നേതാക്കളെയും—പ്രത്യേകിച്ച് കണ്വവംശത്തെ—കാത്തുസൂക്ഷിക്കാനുള്ള അഗ്നിയുടെ ശക്തിയെ ഇത് ഊന്നിപ്പറയുന്നു; അവസാനം വഷട് എന്ന വിളികളോടും ആവർത്തിക്കുന്ന ‘നമസ്’കളോടും കൂടിയ ഒരു ലിറ്റർജിക്കൽ ഉയർച്ചയിൽ സമാപിക്കുന്നു.
Mantra 1
चित्र इच्छिशोस्तरुणस्य वक्षथो न यो मातरावप्येति धातवे । अनूधा यदि जीजनदधा च नु ववक्ष सद्यो महि दूत्यं चरन् ॥
യുവ ശിശുവിന്റെ വളർച്ച അത്യന്തം ചിത്ര (അദ്ഭുത)മാണ്—സ്ഥാപനത്തിനായി അവൻ രണ്ടു മാതാക്കളെയും പോലും അതിക്രമിക്കുന്നു. അവൻ പഥങ്ങളിൽ പ്രജ്വലിതനാകുമ്പോൾ, ഉടൻ തന്നെ മഹത്തായ ദൂത്യം വഹിച്ച്—ദൂതനായി സഞ്ചരിക്കുന്നു.
Mantra 2
अग्निर्ह नाम धायि दन्नपस्तमः सं यो वना युवते भस्मना दता । अभिप्रमुरा जुह्वा स्वध्वर इनो न प्रोथमानो यवसे वृषा ॥
അഗ്നി നാമത്താൽ തന്നെ സ്ഥാപിതൻ—ദാതാവ്, കർമ്മങ്ങളിൽ അത്യന്തം ശക്തൻ; വനങ്ങളെ ഒന്നിപ്പിച്ച് അവയെ ഭസ്മമാക്കി ഭക്ഷിക്കുന്നവൻ. സുസംസ്കൃത യജ്ഞത്തിൽ ജുഹൂ (ഹവിഷ്-കരണ്ടി)കൊണ്ട് അവൻ മുന്നോട്ടു തള്ളിപ്പോകുന്നു; വിശാലമായി പടരുന്ന പ്രബലശക്തിപോലെ, പോഷണത്തിനായുള്ള വൃഷഭനെപ്പോലെ.
Mantra 3
तं वो विं न द्रुषदं देवमन्धस इन्दुं प्रोथन्तं प्रवपन्तमर्णवम् । आसा वह्निं न शोचिषा विरप्शिनं महिव्रतं न सरजन्तमध्वनः ॥
നിങ്ങൾക്കായി ഞങ്ങൾ അവനെ അന്വേഷിക്കുന്നു—ദൃഢാസനനായ ദേവനെ; സോമരസം (ഇന്ദു) വീർത്ത് ഉയർന്ന് സമുദ്രംപോലെ കവിഞ്ഞൊഴുകുന്നവനെ. ജ്വാലയോടെ വഹിക്കുന്ന വാഹ്നിപോലെ, ദൂരവ്യാപിയായ ശക്തിയുള്ളവൻ; മഹാവ്രതൻപോലെ പഥത്തിൽ അമർത്തി മുന്നേറുന്നവൻ, വേഗത്തിൽ കടന്നുപോകുന്നു.
Mantra 4
वि यस्य ते ज्रयसानस्याजर धक्षोर्न वाताः परि सन्त्यच्युताः । आ रण्वासो युयुधयो न सत्वनं त्रितं नशन्त प्र शिषन्त इष्टये ॥
നിന്റെ അജര ജ്വാല വേഗത്തിലേക്ക് പ്രേരിതമാകുമ്പോൾ, കാറ്റുകളെന്നപോലെ അവ അതിന്റെ ചുറ്റും അചഞ്ചലമായി സഞ്ചരിക്കുന്നു. ആനന്ദമയ ശക്തികൾ യോദ്ധാക്കളെപ്പോലെ ദുർഗം (സത്വനം) എത്തുന്നു; ത്രിതനെപ്പോലെ അവർ മുന്നോട്ടു തള്ളിപ്പോകുന്നു, ഇഷ്ടി (ആഗ്രഹിത അർപ്പണം)യുടെ സിദ്ധിക്കായി സ്വയം ശിക്ഷിക്കുന്നു.
Mantra 5
स इदग्निः कण्वतमः कण्वसखार्यः परस्यान्तरस्य तरुषः । अग्निः पातु गृणतो अग्निः सूरीनग्निर्ददातु तेषामवो नः ॥
ഇവൻ തന്നെയാണ് അഗ്നി—കണ്വന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, കണ്വരുടെ സഖാവ്, ആര്യൻ (ഉദാത്തൻ); പുറമെയും ഉള്ളിലുമുള്ള തടസ്സങ്ങളെ ജയിക്കുന്നവൻ. അഗ്നി സ്തുതിക്കുന്നവനെ കാക്കട്ടെ; അഗ്നി സൂരിമാരെ (ദർശി-നേതാക്കൾ) കാക്കട്ടെ; അഗ്നി ഞങ്ങൾക്ക് അവരുടെ അവഃ (കൃപ/ആശ്രയം) നല്കട്ടെ.
Mantra 6
वाजिन्तमाय सह्यसे सुपित्र्य तृषु च्यवानो अनु जातवेदसे । अनुद्रे चिद्यो धृषता वरं सते महिन्तमाय धन्वनेदविष्यते ॥
അത്യന്തം ബലവാനായ, ജയശീലമായ ശക്തിക്കായി—ഓ സുപിത്ര്യ അഗ്നി (ശുഭവും തേജസ്സും നിറഞ്ഞ വംശജനേ)—തൃഷ്ണകളിൽ (അന്തരംഗ താപങ്ങൾ/താപതൃഷ്ണ) സഞ്ചരിക്കുന്നവൻ ജാതവേദസിനെ അനുഗമിക്കുന്നു. ജലരഹിതമായ അവസ്ഥയിലുപോലും, ധൃഷ്ടതയോടെ പരമ വരം തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നവൻ, ആ മഹിന്തമനെ—ആത്മശ്രമത്തിന്റെ മണ്ഡലം (ധന്വൻ)യിൽ—അടയാൻ വരുന്നു.
Mantra 7
एवाग्निर्मर्तैः सह सूरिभिर्वसुः ष्टवे सहसः सूनरो नृभिः । मित्रासो न ये सुधिता ऋतायवो द्यावो न द्युम्नैरभि सन्ति मानुषान् ॥
ഇങ്ങനെ അഗ്നി—വസു (പ്രകാശമയമായ ശുഭം)—മർത്ത്യർ സൂരിമാരോടൊപ്പം (പ്രകാശിത നേതാക്കൾ) സ്തുതിക്കപ്പെടട്ടെ; മനുഷ്യരിൽ സഹസിന്റെ പുത്രനെപ്പോലെ ബലവാൻ. മിത്രന്മാരെപ്പോലെ—സുധിത (ശരിയായ ബോധത്തിൽ സ്ഥിരം)യും ഋതത്തിന്റെ യാത്രികരും—അതുപോലെ, ദ്യുമ്നങ്ങളാൽ ദീപ്തമായ ദ്യാവങ്ങൾ (ആകാശങ്ങൾ) പോലെ, അവർ മനുഷ്യനെ ചുറ്റിയും മീതെയും നിലകൊള്ളുന്നു.
Mantra 8
ऊर्जो नपात्सहसावन्निति त्वोपस्तुतस्य वन्दते वृषा वाक् । त्वां स्तोषाम त्वया सुवीरा द्राघीय आयुः प्रतरं दधानाः ॥
ഹേ ഊർജ്ജത്തിന്റെ നപാത്, ഹേ സഹസാവാൻ (മഹാബലവാൻ)! ഇങ്ങനെ, യഥാവിധി സ്തുതിക്കപ്പെട്ട നിനക്കു വിജയം കൊണ്ട വാക്ക്—വൃഷാ പോലെ—വണങ്ങുന്നു. ഞങ്ങൾ നിന്നെ സ്തോഷിക്കും; നിന്നാൽ ഞങ്ങൾ സുവീര (വീരശക്തി/വീരസന്തതി) സമ്പന്നരാകട്ടെ, ദീർഘായുസ്സ് ധരിച്ചു, കൂടുതൽ മുന്നോട്ടുപോകുന്ന പ്രഗതിയെ സ്ഥാപിച്ചുകൊണ്ട്.
Mantra 9
इति त्वाग्ने वृष्टिहव्यस्य पुत्रा उपस्तुतास ऋषयोऽवोचन् । ताँश्च पाहि गृणतश्च सूरीन्वषड्वषळित्यूर्ध्वासो अनक्षन्नमो नम इत्यूर्ध्वासो अनक्षन् ॥
ഹേ അഗ്നി, ഇങ്ങനെ വൃഷ്ടിഹവ്യന്റെ പുത്രന്മാർ—യഥാവിധി സ്തുതിച്ച ഋഷിമാർ—നിനക്കു പറഞ്ഞു. അവരെ കാത്തുകൊൾക; പാടുന്ന സൂരിമാരെയും (പ്രകാശിത നേതാക്കളെയും) കാത്തുകൊൾക. ‘വഷട്, വഷട്’ എന്നു വിളിച്ച് അവർ ഊർദ്ധ്വത്തിലേക്ക് ഉയർന്നു; ‘നമോ, നമഃ’ എന്നു വിളിച്ച് അവർ വീണ്ടും ഊർദ്ധ്വത്തിലേക്ക് ഉയർന്നു—ചേതനയെ ശിഖരങ്ങളിലേക്കുയർത്തിക്കൊണ്ട്.
Because the fire is freshly born when kindled, yet it quickly becomes powerful and effective. The hymn uses this image to show how Agni grows fast and immediately takes up his divine work.
They are commonly understood as the two sources of fire (often heaven and earth, or the two fire-sticks used in kindling). The verse says Agni surpasses his origins and becomes firmly established in his role.
“Vaṣaṭ” is a sacrificial exclamation used to send the offering forth through Agni. “Namo nama” means repeated obeisance, marking reverence and a concluding uplift in the ritual.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.