Rig Veda 10.11.5: Mandala 10, Sukta 11, Mantra 5

Sukta 10.11

Rishi: Traditional: often attributed within RV 10.11 to a seer of the late Maṇḍala 10 corpus (exact r̥ṣi uncertain from provided data)

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

सदासि रण्वो यवसेव पुष्यते होत्राभिरग्ने मनुषः स्वध्वरः । विप्रस्य वा यच्छशमान उक्थ्यं वाजं ससवाँ उपयासि भूरिभिः ॥

Transliteration

sádāsi raṇvó yávaseva púṣyate hótṛābhir agne mánuṣaḥ svadhvaráḥ | víprasya vā yác chaśamāná ukthyàṃ vā́jaṃ sasavā́ṃ upayā́si bhū́ribhiḥ ||

Translation

ഹേ അഗ്നേ, നീ സദാ രണ്വൻ—ആനന്ദദായകൻ; മനുഷ്യൻ സുസംവിധിതമായ (സ്വധ്വരമായ) യജ്ഞം നടത്തുമ്പോൾ, ഹോത്രങ്ങളാൽ (ആഹ്വാന-കർമ്മങ്ങളാൽ) നീ മേച്ചൽപ്പുല്ലുപോലെ പോഷിതനായി വളരുന്നു. പിന്നെ വിപ്രൻ (ഋഷി) പരിശ്രമിച്ച് ഉക്ത്യത്തിന് യോഗ്യമായ ബലവത്തായ വാജം (വിജയ-ബലം/സമൃദ്ധി) നേടുമ്പോൾ, നീ അനവധി സമൃദ്ധികളോടെ സമീപിക്കുന്നു.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सदा: always
• सदा: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)

• असि: you are
• असि: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• रण्वः: delightful, gladdening
• रण्वः: Kartā (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रण्व (प्रातिपदिक)

• यवसे: for pasture/grass (fodder)
• यवसे: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: यवस (प्रातिपदिक)

• इव: like, as
• इव: (सम्बन्ध/उपमा)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)

• पुष्यते: thrives, prospers
• पुष्यते: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पुष् (धातु)

• होत्राभिः: with invocations/offerings of the Hotṛ
• होत्राभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: होत्रा (प्रातिपदिक)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• मनुषः: of Manu
• मनुषः: Sambandha (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: मनु (प्रातिपदिक)

• स्वध्वरः: of good rite / with good sacrifice
• स्वध्वरः: Kartā (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु-ध्वर (प्रातिपदिक; उपसर्ग+ध्वर)

• विप्रस्य: of the inspired poet (vipra)
• विप्रस्य: Sambandha (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)

• वा: or
• वा: (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)

• यत्: that which
• यत्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• शशमानः: praising, reciting
• शशमानः: Kartā
• Type: Participle
• Root: शंस् (धातु) → शशमान (कृदन्त)

• उक्थ्यम्: worthy of hymn / to be praised in an uktha
• उक्थ्यम्: Karma
• Type: Adjective/Noun
• Root: उक्थ्य (प्रातिपदिक)

• वाजम्: prize, strength, (victorious) gain
• वाजम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वाज (प्रातिपदिक)

• ससवान्: having won/obtained
• ससवान्: Kartā
• Type: Participle
• Root: सू (धातु) → ससवान् (कृदन्त/परिप्रयोग)

• उपयासि: you approach, come near
• उपयासि: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उप-या (धातु)

• भूरिभिः: with many (gifts/means), abundantly
• भूरिभिः: Karaṇa
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: भूरि (प्रातिपदिक)