Rig Veda 1.31.9: Mandala 1, Sukta 31, Mantra 9

Sukta 1.31

Rishi: Hiraṇyastūpa Āṅgirasa

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

त्वं नो अग्ने पित्रोरुपस्थ आ देवो देवेष्वनवद्य जागृविः । तनूकृद्बोधि प्रमतिश्च कारवे त्वं कल्याण वसु विश्वमोपिषे ॥

Transliteration

tváṃ no agne pitrór upástha ā́ devó devéṣv anavádya jā́gṛviḥ | tanū-kṛ́d bódhi prámatíś ca kāráve tváṃ kalyā́ṇa vásu víśvam ā́ ūpiṣe ||

Translation

ഹേ അഗ്നേ, ഞങ്ങള്ക്കായി പിതൃ-മാതൃകളായ (ദ്യാവാ-പൃഥിവീ) വിശാല മടിയിലേക്കു വരിക—ദേവന്മാരിൽ ജാഗരൂകനും നിർദോഷനും ആയ ദേവനേ. ഞങ്ങളുടെ തനൂകൃത് (ദേഹഘടകൻ) ആകുക, കരു (കര്‍മ്മകന്) പ്രജ്ഞാപൂർണ്ണമായ മാർഗ്ഗദർശനവും ആകുക; ഹേ കല്യാണമയനേ, സർവ്വ വസു (സമ്പത്ത്) ഞങ്ങളോടു സമീപിപ്പിക്ക.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नः: of us / our
• नः: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• पित्रोः: of (the) two parents
• पित्रोः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)

• उपस्थे: in the lap / on the seat
• उपस्थे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: उपस्थ (प्रातिपदिक)

• आ: towards, forth (prefix)
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• देवः: the god
• देवः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• देवेषु: among the gods
• देवेषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• अनवद्य: blameless, faultless
• अनवद्य: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अनवद्य (प्रातिपदिक; नञ्-समासः: अन् + अवद्य)

• जागृविः: wakeful, vigilant
• जागृविः: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: जागृवस् (प्रातिपदिक; √जागृ ‘to be awake’ से)

• तनूकृत्: body-forming, giving embodiment
• तनूकृत्: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: तनूकृत् (प्रातिपदिक; तन् + √कृ ‘to make’)

• बोधि: be awake / take notice
• बोधि: —
• Type: Verb
• Root: √बुध् (बोधने)

• प्रमतिः: forethought, providence
• प्रमतिः: कर्तृ (समुच्चितः)
• Type: Noun
• Root: प्रमति (प्रातिपदिक; प्र- + √मन्/√मा ‘to think/measure’ से भाव)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• कारवे: to the singer/poet
• कारवे: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: कारु (प्रातिपदिक)

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• कल्याण: O auspicious one
• कल्याण: सम्बोधन
• Type: Adjective
• Root: कल्याण (प्रातिपदिक)

• वसो: O good one / O wealth-giver
• वसो: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: वसु (प्रातिपदिक)

• विश्वम्: all (this), the whole
• विश्वम्: कर्म
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• उपि: also, indeed
• उपि: —
• Type: Indeclinable
• Root: उपि (निपात; वैदिक)

• इषे: you seek / you impel (for)
• इषे: —
• Type: Verb
• Root: √इष् (इच्छायाम्/प्रेरणे) अथवा √इष् (इष्-गत्यर्थे); वैदिक प्रयोगः ‘इषे’ = ‘इच्छसि/प्रेरयसि’