Rig Veda 1.31.5 — Mandala 1, Sukta 31, Mantra 5
Sukta 1.31
Rishi: Hiraṇyastūpa Āṅgirasa
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
त्वमग्ने वृषभः पुष्टिवर्धन उद्यतस्रुचे भवसि श्रवाय्यः । य आहुतिं परि वेदा वषट्कृतिमेकायुरग्रे विश आविवाससि ॥
Transliteration
tvám agne vṛṣabháḥ puṣṭí-várdhana údyata-sruce bhavasi śravā́yyaḥ | yá āhútim pári védā váṣaṭ-kṛ́tim ékāyur ágre víśa āvivā́sasi ||
Translation
ഹേ അഗ്നേ, നീ വൃഷഭൻ—പുഷ്ടി വർധിപ്പിക്കുന്നവൻ; സ്രുചി (ഹവിഷ്കരണ്ടി) ഉയർത്തപ്പെടുമ്പോൾ നീ ശ്രവണാർഹനും യശസ്സിനർഹനും ആകുന്നു. നീ ഹുതിയെ എല്ലാതിക്കിലും അറിയുന്നവൻ; അതിനെ മുദ്രയിടുന്ന ‘വഷട്’കാരവും അറിയുന്നവൻ; മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന ഏകജീവനായി നീ ജനങ്ങളെ ആരാധനയിലേക്കു നയിക്കുന്നു.
Word by Word
त्वम्thou (you)
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
वृषभःbull; mighty one
वृषभः:
कर्तृ (त्वम्-समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootवृषभ (प्रातिपदिक)
पुष्टिवर्धनःincreasing prosperity/nourishment
पुष्टिवर्धनः:
कर्तृ (त्वम्-समनाधिकरण)
TypeAdjective
Rootपुष्टि-वर्धन (समास-प्रातिपदिक; वर्ध् धातु)
उद्यतस्रुचेfor the uplifted/raised ladle (i.e., for the offering-ladle held up)
उद्यतस्रुचे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootउद्यत-स्रुच् (समास-प्रातिपदिक)
भवसिthou art / thou becomest
भवसि:
—
TypeVerb
Rootभू (धातु)
श्रवाय्यःworthy of fame/praise
श्रवाय्यः:
कर्तृ (त्वम्-समनाधिकरण)
TypeAdjective
Rootश्रवाय्य (प्रातिपदिक; √श्रु से ‘श्रवस्’ सम्बन्ध)
यःwho
यः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आहुतिम्oblation
आहुतिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootआहुति (प्रातिपदिक)
परिaround; fully
परि:
—
TypeIndeclinable
Rootपरि
वेदाःthou knowest
वेदाः:
—
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
वषट्कृतिम्the vaṣaṭ-call/vaṣaṭ-formula (its performance)
वषट्कृतिम्:
कर्म (वेदाः इत्यस्य)
TypeNoun
Rootवषट्-कृति (समास-प्रातिपदिक)
एकायुःof one life; having a single lifetime
एकायुः:
कर्तृ (यः-समनाधिकरण)
TypeAdjective
Rootएक-आयुस् (समास-प्रातिपदिक)
अग्रेin front; at first; beforehand
अग्रे:
अधिकरण
TypeIndeclinable (adverbial noun-form)
Rootअग्र (प्रातिपदिक)
विशःthe clans/peoples
विशः:
कर्म (आविवाससि इत्यस्य)
TypeNoun
Rootविश् (प्रातिपदिक)
आविवाससिthou dost cause to worship / thou dost make (them) serve; thou dost win (their) homage
आविवाससि:
—
TypeVerb
Root√वास् (उपसर्ग: आ; धातु ‘वास्’ = ‘उपासने/सेवने’), (वैदिक) आविवास- (तीव्र/आवृत्ति-प्रयोग)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.